Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 7:23

Απαντώντας δε ο ερημίτης είπε: «Εάν αναζητάς την αρχή, ώ βασιλιά, το πώς δηλαδή συνέβη να περιφρονήσω τα πρόσκαιρα και να αφιερώσω όλο τον εαυτό μου στις αιώνιες ελπίδες, άκουσε. Στα παλαιά χρόνια, όταν ήμουν ακόμη πολύ νέος, άκουσα έναν λόγο αγαθό και σωτήριο, και η δύναμή του με κυρίευσε ολοκληρωτικά, και, σαν ένας θείος σπόρος, η μνήμη του, αφού φυτεύτηκε στην καρδιά μου, διατηρήθηκε αναπόσπαστη για πάντα, ώστε να ριζώσει, να βλαστήσει και να φέρει μέσα μου τον καρπό που βλέπεις. Η δε δύναμη αυτού του λόγου ήταν η εξής: Έχει επικρατήσει, λέει, στους ανοήτους να περιφρονούν τα πραγματικά όντα σαν να μην υπάρχουν, και στα μη όντα να προσκολλώνται και να τα περιβάλλουν με φροντίδα σαν να είναι υπαρκτά· όποιος λοιπόν δεν έχει γευθεί τη γλυκύτητα των αληθινών όντων, δεν θα μπορέσει να κατανοήσει τη φύση των μη όντων· και αφού δεν την κατανοήσει, πώς θα μπορέσει να τα περιφρονήσει; Ως "όντα" λοιπόν, ονόμασε ο λόγος τα αιώνια και ασάλευτα, ενώ ως "μη όντα" τον επίγειο βίο, την τρυφή και την ψεύτικη ευημερία· στα οποία, ώ βασιλιά, αλίμονο, είναι κακώς προσηλωμένη η καρδιά σου. Κι εγώ κάποτε σε αυτά ήμουν προσκολλημένος· αλλά η δύναμη εκείνου του λόγου, κεντρίζοντας την ψυχή μου αδιάλειπτα, αφύπνισε τον ηγεμονικό νού προς την επιλογή του καλύτερου· ο νόμος όμως της αμαρτίας, αντιστρατευόμενος τον νόμο του νου μου, και δένοντάς με σαν με σιδερένια δεσμά, με κρατούσε αιχμάλωτο στην προσκόλληση των παρόντων».

Επιστολή προς τον Νικόλαο. Στο πολυπόθητο τέκνο Νικόλαο. Επειδή στο παρελθόν φρόντιζες πολύ για τη δική σου σωτηρία και είχες μεγάλη μέριμνα για την κατά Θεόν ζωή, μας ανέφερες, διηγούμενος τα σχετικά με τον εαυτό σου, με πόσους κόπους και με πόση ζέουσα ορμή επρόκειτο να προσκολληθείς στον Κύριο, αγωνιζόμενος με αυστηρή πολιτεία και εγκράτεια και κάθε είδους κακοπάθεια, με πολλή αγρυπνία και έντονη προσευχή, και ποιοι πόλεμοι και σμήνη σαρκικών παθών αναρριπίζονται στη σωματική φύση και διεγείρονται κατά της ψυχής από τον νόμο της αμαρτίας που αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μας, και θρηνούσες ότι παρενοχλείσαι περισσότερο από το πάθος της οργής και της επιθυμίας. Και αναζητούσες κάποια μέθοδο και λόγους παραινέσεως, ώστε, χρησιμοποιώντας τέτοιους κόπους και αγώνες, να μπορέσεις να καταστείς ανώτερος από τα προειρημένα ολέθρια πάθη. Και κατά τον καιρό εκείνο, όσο ήταν δυνατόν, παραινέσαμε την αγάπη σου πρόσωπο με πρόσωπο, υποδεικνύοντας τα ψυχωφελή νοήματα και φρονήματα και αποδεικνύοντας με ποιους ασκητικούς κόπους και προσπάθειες, με σύνεση και πεφωτισμένη γνώση, μια ψυχή που πολιτεύεται λογικά κατά το Ευαγγέλιο, βοηθούμενη από τη χάρη διαμέσου της πίστεως, δύναται να υπερισχύσει των κακών που αναβλύζουν μέσα από την καρδιά, και εξαιρέτως των προειρημένων παθών.

Ερώτηση: Επομένως, ο Παύλος μετά το βάπτισμα αμάρτανε, επειδή ενεργούσε ακούσια; Διότι λέει: «Βλέπω έναν άλλο νόμο να αντιστρατεύεται στον νόμο του νου μου».

Αντιστρατευόμενος τον νόμο του νου μου, ένας άλλος νόμος μέσα μου με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας που υπάρχει τυραννικά στα μέλη μου· ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ, ποιος θα με λυτρώσει από το σώμα; Είμαι γέννημα της φθοράς, η φθορά με οδηγεί προς το τέλος του βίου, τη φθορά ποθώ· διότι πράγματι το σκουλήκι επιθυμεί το σκουλήκι και το χώμα από τη φύση του ορέγεται το χώμα.

«Αν όμως το πεπρωμένο παρασύρει τον Ανδρόνικο στα δώματα του Άδη, αυτοί θα προηγηθούν και θα ανοίξουν πρώτοι τον δρόμο· και έπειτα θα ακολουθήσει έτσι ο Ανδρόνικος.» Λέγοντας αυτά και παραφράζοντας τα λόγια του Παύλου, «ώστε δεν θα πράξω το αγαθό που θέλω, αλλά το κακό που δεν θέλω, αυτό και θα διαπράξω, καθώς οι εχθροί αντιστρατεύονται απέναντί μου και με αιχμαλωτίζουν σε πράξεις παρά τη θέλησή μου», αναζήτησε θεραπεία για το κακό. Όταν δε ύψωσαν τη φωνή τους όλοι όσοι ανήκαν στη φατρία του και κραύγασαν δυνατά να τους εξαφανίσει από το πρόσωπο της γης και να μη λυπηθεί κανέναν, επικυρώθηκε ο αφανισμός όλων, τόσο όσων είχε συλλάβει και κρατούσε στις φυλακές όσο και εκείνων που είχαν καταδικαστεί σε εξορία, καθώς και των υπηρετών και των συγγενών τους. Και αμέσως συντάχθηκε έγγραφο που κατέγραφε τις αποφάσεις, με τον πρωτασηκρήτη να υπαγορεύει, τον επί των δεήσεων να συμμετέχει στις προσπάθειες, και τον πρωτονοτάριο του δρόμου να αλαλάζει με τις φωνές του. Τα ονόματα αυτών ας μου επιτραπεί να τα παραλείψω και τώρα, όπως και εκείνων που στη συνέχεια συνέπραξαν με παρόμοιο τρόπο, όσοι, κυνηγώντας την κενή δόξα, λιποθυμούσαν τότε και έτρεμαν τον Ανδρόνικο· των οποίων πρωτοστάτης και αρχηγός ήταν ο Στέφανος Αγιοχριστοφορίτης, ο οποίος με τη βροντερή του φωνή έκανε τα ανάκτορα να αντηχούν και σαν ορμητικό ποτάμιο ρεύμα κόχλαζε και παρέσυρε οτιδήποτε θεωρούσε ο Ανδρόνικος υπαίτιο.

ιθ΄. Δοκιμασία, σκόλοπας και βάσανο γίνεται κατά θεία οικονομία αυτό το πνεύμα σε εκείνους που η πρώτη απάθεια τους οδήγησε στη δεύτερη· ώστε, ενοχλούμενοι από αυτό, να θυμούνται τη φυσική τους αδυναμία και να μην υπερηφανεύονται, σύμφωνα με το αγιογραφικό λόγιο, από την υπερβολή των αποκαλύψεων που προέρχονται από τη θεωρία, αλλά, βλέποντας εκείνο που αντιστρατεύεται στον νόμο του νου τους, να αποτινάξουν ακόμη και την απλή ανάμνηση της αμαρτίας, από τον φόβο μήπως αισθανθούν τη φθορά που γεννιέται από την ανάμνησή της και μήπως χαλαρώσουν την οπτική ικανότητα του νου τους από το ύψος της θεωρίας.

Ρωμ. 7,22-23 Τρεις είναι οι νόμοι: ο γραπτός, τον οποίο ονομάζει «νόμο του Θεού»· ο έμφυτος, τον οποίο ονομάζει «νόμο του νου»· και εκείνος που επικράτησε στα μέλη μας διαμέσου της αμαρτίας, τον οποίο και «αντιστρατευόμενο» ονομάζει και λέει ότι έχει τη δύναμη να αντιστρατεύεται «στα μέλη μας». Και τον ονομάζει αυτόν νόμο, επειδή είναι ισχυρός και έχει εκείνους που τον υπακούν. Έπειτα, αυτός ο νόμος, λέει, ο οποίος εισήλθε επιπρόσθετα στα μέλη εξαιτίας της αμαρτίας, ο αντιστρατευόμενος, με αιχμαλωτίζει. Αλλά πώς; Επειδή μίλησε για αντιστρατεία, για να μη νομίσεις ότι αιχμαλωτίζει δίκαια και σύμφωνα με τον νόμο του πολέμου, προσθέτει και λέει: «στον νόμο της αμαρτίας». Όχι «δίκαια», λέει —μη γένοιτο— διότι ποιο δίκαιο είναι το να υποτάσσει κάτω από την εξουσία της ξένο δούλο και δημιούργημα; Αλλά πώς; «στον νόμο της αμαρτίας», δηλαδή με αιχμαλωτίζει σύμφωνα με το ιδίωμα της αμαρτίας, σύμφωνα με τη δική της συνήθεια, από αναισχυντία, από πολλή θρασύτητα, από επιβουλή, από ενέδρα, όχι στα φανερά αλλά εξαπατώντας, συναρπάζοντας. Έπειτα, για να μην πει κανείς: Άρα αποκλειστικά σε εκείνη οφείλεται το ότι αιχμαλωτίζομαι, εφόσον και με αιχμαλωτίζει, και με αιχμαλωτίζει σύμφωνα με τη δική της συνήθεια, στήνοντας ενέδρες και επιτιθέμενη κρυφά, προσθέτει: «στα μέλη μου», σαν να λέει: το ότι αυτή έχει εγκαθιδρυθεί σε αυτά είναι δική μου ευθύνη, και τα λοιπά.

Διότι υπάρχουν μέσα μας δύο είδη λογισμών, το ένα δημιουργείται από την επιθυμία που φωλιάζει στο σώμα, η οποία δημιουργήθηκε (όπως είπα) από την επίδραση του υλικού πνεύματος, και το άλλο από τον νόμο που είναι σύμφωνος με την εντολή, τον οποίο λάβαμε ως έμφυτο και φυσικό νόμο, που διεγείρει τον λογισμό μας προς το καλό. Επομένως: «Στη νομοθεσία του Θεού χαιρόμαστε να υπακούμε κατά τον νου» (διότι αυτός είναι ο εσωτερικός άνθρωπος), ενώ στη νομοθεσία του διαβόλου «κατά την επιθυμία που ενοικεί στη σάρκα»· διότι αυτός που αντιστρατεύεται και ενεργεί ενάντια στον νόμο του Θεού, δηλαδή στην ορμή του νου προς το αγαθό, είναι αυτός που πάντοτε γεννά τους εμπαθείς και υλικούς περισπασμούς προς την ανομία. Διότι μου φαίνεται ολοκάθαρα εδώ ότι ο Παύλος προϋποθέτει τρεις νόμους, έναν σύμφωνα με το έμφυτο μέσα μας αγαθό, τον οποίο σαφώς ονόμασε νόμο του νου, έναν άλλον, τον νόμο του πονηρού, που δημιουργείται από την προσβολή και πολλές φορές παρασύρει την ψυχή σε εμπαθείς φαντασίες, για τον οποίο είπε ότι αντιστρατεύεται τον νόμο του νου, και τρίτον τον νόμο της αμαρτίας που σκληρύνθηκε στη σάρκα εξαιτίας της επιθυμίας, τον οποίο ονόμασε νόμο της αμαρτίας που κατοικεί στα μέλη, πάνω στον οποίο συχνά επιβαίνει και δίνει παραγγέλματα εναντίον μας, ωθώντας μας προς την αδικία και τις κακές πράξεις.

Αυτά, λοιπόν, τα λόγια αυτό ακριβώς επιβεβαιώνουν, καθώς λέει: «Διότι χαίρομαι με τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο, βλέπω όμως έναν άλλο νόμο στα μέλη μου να αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μου, και να με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας που υπάρχει στα μέλη μου. Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ, ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα του θανάτου αυτού;» Δεν αποφαίνεται ότι το σώμα είναι θάνατος, αλλά ο νόμος της αμαρτίας που εμφωλεύει στα μέλη μας εξαιτίας της παράβασης και ο οποίος πάντοτε παρασύρει με φαντασιώσεις την ψυχή προς τον θάνατο της αδικίας.

Διότι, όπως ακριβώς στα ορατά πράγματα, εάν κάποια είναι πόρνη, παραδίδει ακατάστατα τον εαυτό της σε όλους, έτσι και η ψυχή έχει παραδώσει τον εαυτό της σε κάθε δαίμονα και φθείρεται από τα πνεύματα. Υπάρχουν δηλαδή εκείνοι που έχουν την αμαρτία και το κακό με τη δική τους προαίρεση, και μερικοί παρά την προαίρεσή τους. Και τι σημαίνουν αυτά; Εκείνοι που έχουν το κακό με τη θέλησή τους, είναι αυτοί που παραδίδουν το δικό τους θέλημα στην κακία, συνηδονίζονται και συνάπτουν φιλία μαζί της. Αυτοί έχουν ειρήνη με τον σατανά και δεν κάνουν πόλεμο στους λογισμούς τους εναντίον του διαβόλου. Όσοι όμως αμαρτάνουν παρά την προαίρεσή τους, αυτοί έχουν την αμαρτία μέσα τους να αντιστρατεύεται στα μέλη τους, σύμφωνα με τον απόστολο. Και υπάρχει η σκοτεινή δύναμη και το κάλυμμα παρά την προαίρεσή τους, όμως δεν συμφωνούν στους λογισμούς ούτε συνηδονίζονται ή υπακούουν, αλλά αντιλέγουν και ενεργούν αντίθετα, αντιστέκονται, οργίζονται με τον εαυτό τους. Αυτοί είναι πολύ καλύτεροι και πιο τίμιοι ενώπιον του Θεού από εκείνους που με τη δική τους προαίρεση παραδίδουν το θέλημά τους στην κακία και συνηδονίζονται με αυτήν.

Διότι ο νους τους καταλήγει σε κάποια αβεβαιότητα και σε φαντασία στοχασμών, επειδή νομίζουν ότι με τη δική τους σύνεση και δύναμη μπορούν να κατανοήσουν την πνευματική γνώση, αλλά, ακόμη κι αν απαγγέλλουν απ' έξω όλες τις Γραφές, δεν γνωρίζουν τη δύναμη αυτών που λένε. Διότι, όπως ακριβώς τα παιδιά που διδάσκονται από τον δάσκαλο μαθαίνουν απ' έξω τα διηγήματα των δεινών ρητόρων και, ενώ με το στόμα απαγγέλλουν τα λόγια των σοφών, εντούτοις δεν γνωρίζουν τη δύναμη των λόγων αυτών, ούτε καταλαβαίνουν τι διαβάζουν ή τι απαγγέλλουν λόγω της νηπιότητάς τους, έτσι και όσοι απαγγέλλουν και μελετούν τις Γραφές, αν δεν παραλάβουν από πνευματικούς άνδρες το αληθινό νόημα που ενυπάρχει σε αυτές και αν δεν έχουν μέσα τους τη ζωντανή φωνή (δηλαδή την ίδια τη θεϊκή δύναμη που υπαγόρευσε τις Γραφές), δεν ωφελήθηκαν όπως θα έπρεπε να ωφεληθούν. Διότι εξακολουθούν να είναι ντυμένοι «τον παλαιό άνθρωπο», δηλαδή «το πνεύμα του κόσμου» (το οποίο είναι ο νόμος «της αμαρτίας» που αντιστρατεύεται «στον νόμο του νου»). Και όπως αυτός που δεν έχει γεννηθεί σε τούτο τον κόσμο δεν υπάρχει, αλλά, όταν γεννηθεί, τότε υπάρχει σε τούτο τον αιώνα, έτσι και αυτός που δεν έχει γεννηθεί εν Αγίω Πνεύματι δεν υπάρχει στον αιώνα του Πνεύματος ούτε μπορεί να φτάσει εκεί.

Γι' αυτό, λοιπόν, ας αγωνιστούμε για να επιτύχουμε το θείο Πνεύμα όσο βρισκόμαστε ακόμη σε τούτη τη ζωή, γνωρίζοντας ότι «εάν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν». Έτσι ας το επιδιώξουμε για να το κατακτήσουμε, έτσι ας τρέξουμε «όχι στα αβέβαια», αλλά έχοντας πειστεί σε Εκείνον που είπε ότι «η βασιλεία είναι μέσα σας». Και ποια είναι αυτή η βασιλεία, εάν όχι το πλήρωμα του θείου Πνεύματος μέσα στις ψυχές; Αυτού του πράγματος πρέπει από τώρα κιόλας να αξιωθούν οι αθλητές του Χριστού, ώστε να μην τους υπολείπεται τίποτα άλλο παρά μόνο η απολύτρωση των σωμάτων κατά την ανάσταση, για την οποία ο απόστολος έλεγε: «συμμορφούμενος με τον θάνατό Του, μήπως και φθάσουμε στην ανάσταση από τους νεκρούς». Διότι σε τίποτα δεν υστερούσε εκείνος που είχε τον Χριστό να λαλεί μέσα του και που είχε έλθει για να αναπληρώσει τα υστερήματά Του, παρά μόνο, όπως προείπα, στην εκ νεκρών ανάσταση του σώματος, για την οποία έλεγε: «όχι ότι το έλαβα ήδη ή ότι έχω ήδη τελειωθεί». Διότι δεν τα έλεγε αυτά ως ατελής, καθώς λέει: «όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Εμείς, λοιπόν, ας απαρνηθούμε «τον έτερο νόμο που βρίσκεται στα μέλη μας, ο οποίος αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μας και μας αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας που υπάρχει στα μέλη μας» και ας δεχτούμε τον πνευματικό νόμο του Θεού μέσα μας, ώστε να μην κλονίζονται τα βήματα της ψυχής μας, σύμφωνα με αυτόν που λέει: «ο νόμος του Θεού βρίσκεται στις καρδιές τους, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά τους».