Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 8:35

Πώς λοιπόν, κάνοντας αυτά, είναι δυνατόν να γίνονται πιστευτοί όταν γράφουν; Διότι, αν έγραφαν ορθά, θα είχαν εξαλείψει τη Θάλεια που έγραψε ο Άρειος και θα είχαν αποβάλει τις παραφυάδες της αιρέσεως. Επειδή αυτοί έχουν γίνει μαθητές και κοινωνοί τόσο της ασεβείας όσο και της καταδίκης του Αρείου· επομένως, εφόσον δεν τους αποβάλλουν, είναι ολοφάνερο σε όλους ότι δεν έχουν ορθό φρόνημα, έστω κι αν γράφουν χιλιάδες φορές. Γι' αυτόν τον λόγο οφείλουμε να αγρυπνούμε, μήπως με το περίβλημα των γραπτών τους προκύψει κάποια απάτη και παρασύρουν κάποιους από την ευσεβή πίστη. Εάν δε, έχοντας το θράσος, γράψουν τις δοξασίες του Αρείου, βλέποντας τους εαυτούς τους «να ευοδώνονται» και «να ευημερούν», δεν απομένει τίποτε άλλο παρά «να χρησιμοποιήσουμε πολλή παρρησία», υπενθυμίζοντας τις αποστολικές προφητείες, τις οποίες έγραψε προαναγγέλλοντας τέτοιου είδους αιρέσεις, και πρέπει και εμείς να πούμε: γνωρίζουμε «ότι», καθώς έχει γραφεί, «στους έσχατους καιρούς κάποιοι θα αποστατήσουν από την υγιαίνουσα πίστη, δίνοντας προσοχή σε πνεύματα πλάνης και σε διδασκαλίες δαιμόνων», «ανθρώπων που αποστρέφονται την αλήθεια» και ότι: «όσοι θέλουν να ζουν με ευσέβεια εν Χριστώ, θα διωχθούν. Ενώ οι πονηροί άνθρωποι και οι αγύρτες θα προκόψουν προς το χειρότερο, πλανώντας και πλανώμενοι»· αλλά εμάς τίποτα από αυτά δεν πρόκειται να μας μεταπείσει ούτε θα μας «χωρίσει από την αγάπη του Χριστού», έστω και αν οι αιρετικοί μάς απειλούν με θάνατο· διότι είμαστε Χριστιανοί και όχι Αρειανοί.

Του ιδίου, προς τους απανταχού μοναχούς, περί των όσων διεπράχθησαν από τους Αρειανούς επί Κωνσταντίου. ... αυτοί δε, για χάρη των οποίων τα μηχανεύτηκαν αυτά, δεν άργησαν να τα εκπληρώσουν. Διότι, ταυτόχρονα με την επιβουλή τους, αμέσως δέχθηκαν σε εκκλησιαστική κοινωνία τους οπαδούς του Αρείου. Και τις μεν τόσες καταδικαστικές αποφάσεις εναντίον τους τις παρέβλεψαν, προφασίστηκαν όμως πάλι τη βασιλική εξουσία υπέρ αυτών. Και γράφοντας δεν ντράπηκαν να πουν ότι «μετά τα όσα έπαθε ο Αθανάσιος, ο φθόνος έχει παύσει, ας δεχθούμε λοιπόν τους οπαδούς του Αρείου», προσθέτοντας, για να εκφοβίσουν τους ακροατές, ότι «διότι αυτό το πρόσταξε ο βασιλιάς». Έπειτα δεν ντράπηκαν να προσθέσουν ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν ορθό φρόνημα, μη φοβούμενοι το γεγραμμένο: «αλίμονο σε αυτούς που αποκαλούν το πικρό γλυκό, σε αυτούς που παρουσιάζουν το σκοτάδι ως φως». Διότι είναι έτοιμοι να υπομείνουν τα πάντα υπέρ της αιρέσεως. Άραγε λοιπόν δεν αποδεικνύεται ξεκάθαρα σε όλους και από αυτό, ότι όχι με εκκλησιαστική απόφαση, αλλά εξαιτίας βασιλικής απειλής για την ευσέβειά μας προς τον Χριστό και τότε υποφέραμε και τώρα διωκόμαστε; Επειδή με τον ίδιο τρόπο επιβουλεύτηκαν και άλλους επισκόπους, επινοώντας και εναντίον εκείνων πάλι προφάσεις. Από αυτούς, άλλοι μεν κοιμήθηκαν στην εξορία, έχοντας το καύχημα της ομολογίας στον Χριστό, ενώ άλλοι βρίσκονται ακόμη και τώρα εξόριστοι, επιδεικνύοντας μάλλον ανδρεία απέναντι στην αίρεσή τους και λέγοντας: «τίποτα δεν θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού».

Όσο για το ότι λέει «όπως εμείς», δεν σημαίνει πάλι τίποτε άλλο, παρά το να γίνει η χάρη του Πνεύματος που δίνεται με αυτόν τον τρόπο στους μαθητές αδιάπτωτη και αμεταμέλητη. Διότι αυτό που εκ φύσεως, όπως είπα προηγουμένως, υπάρχει στον Λόγο μέσα στον Πατέρα, αυτό επιθυμεί να δοθεί σε εμάς αμετάκλητα δια του Πνεύματος. Αυτό ακριβώς γνωρίζοντας ο Απόστολος, έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Διότι είναι αμεταμέλητα τα χαρίσματα του Θεού και η χάρη της κλήσεως». Επομένως, το Πνεύμα είναι εκείνο που βρίσκεται μέσα στον Θεό, και όχι εμείς από μόνοι μας. Και όπως είμαστε υιοί και θεοί εξαιτίας του Λόγου που βρίσκεται μέσα μας, έτσι θα είμαστε μέσα στον Υιό και μέσα στον Πατέρα, και θα θεωρηθεί ότι έχουμε γίνει ένα μέσα στον Υιό και στον Πατέρα, επειδή βρίσκεται μέσα μας το Πνεύμα, το οποίο είναι μέσα στον Λόγο που είναι μέσα στον Πατέρα. Όταν λοιπόν εκπίπτει κάποιος από το Πνεύμα εξαιτίας κάποιας κακίας, η μεν χάρη παραμένει αμεταμέλητη σε όσους το επιθυμούν, και αν ακόμη κάποιος που ξέπεσε μετανοήσει· δεν βρίσκεται όμως πλέον μέσα στον Θεό εκείνος που έπεσε, επειδή απομακρύνθηκε από αυτόν το άγιο και παράκλητο Πνεύμα που είναι μέσα στον Θεό, αλλά θα βρίσκεται μέσα σε εκείνον στον οποίο υπέταξε τον εαυτό του αυτός που αμαρτάνει, όπως συνέβη στην περίπτωση του Σαούλ: διότι απομακρύνθηκε από αυτόν το Πνεύμα του Θεού, και τον βασάνιζε πνεύμα πονηρό. Ακούγοντας αυτά οι θεομάχοι, θα έπρεπε λοιπόν να ντρέπονται, και να μην αναπλάθουν πια τους εαυτούς τους ως ίσους με τον Θεό.

Επομένως, όταν ο Σωτήρας λέει για εμάς το «όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε μένα και εγώ σε σένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς», δεν εννοεί ότι εμείς πρόκειται να έχουμε απόλυτη ταύτιση με αυτόν —διότι και αυτό αποδείχθηκε από το παράδειγμα του Ιωνά— αλλά πρόκειται για αίτημα προς τον Πατέρα, όπως έγραψε ο Ιωάννης, ώστε να δωρίσει μέσω αυτού το Πνεύμα σε όσους πιστεύουν, μέσω του οποίου και θεωρείται ότι βρισκόμαστε μέσα στον Θεό και κατ' αυτόν τον τρόπο ενωνόμαστε μαζί του. Διότι, επειδή ο Λόγος βρίσκεται μέσα στον Πατέρα και το Πνεύμα δίδεται εκ του Λόγου, θέλει να λάβουμε εμείς το Πνεύμα, ώστε, όταν το λάβουμε, έχοντας πλέον το Πνεύμα του Λόγου που βρίσκεται στον Πατέρα, να φανεί μέσω του Πνεύματος ότι και εμείς έχουμε γίνει ένα μέσα στον Λόγο και, μέσω αυτού, μέσα στον Πατέρα. Όταν πάλι λέει το «όπως εμείς», δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά ότι η χάρη του Πνεύματος που δίνεται με αυτόν τον τρόπο στους μαθητές πρέπει να γίνει αδιάπτωτη και αμετάκλητη. Διότι αυτό που εκ φύσεως, όπως προείπα, υπάρχει στον Λόγο μέσα στον Πατέρα, αυτό ακριβώς θέλει να δοθεί σε εμάς αμετάκλητα μέσω του Πνεύματος, πράγμα το οποίο γνωρίζοντας ο Απόστολος έλεγε: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;», διότι «είναι αμεταμέλητα τα χαρίσματα του Θεού» και η χάρη της κλήσεως.

Μεταφέρθηκε, λοιπόν, από τον άνθρωπο εκείνο, και, αφού η θύρα έκλεισε κατά τη συνήθεια, βρισκόταν και πάλι μόνος μέσα. Δεν είχε τη δύναμη να σταθεί όρθιος εξαιτίας των πληγών· προσευχόταν, επομένως, ξαπλωμένος. Και μετά την προσευχή φώναζε δυνατά λέγοντας: «Εδώ είμαι εγώ, ο Αντώνιος· δεν αποφεύγω τις πληγές που μου προξενείτε. Διότι, ακόμη και αν μου καταφέρετε περισσότερες, τίποτα δεν θα με χωρίσει από την αγάπη του Χριστού». Έπειτα έψαλλε: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου». Ο μεν ασκητής αυτά φρονούσε και έλεγε. Ο δε μισόκαλος εχθρός, εκπλαγείς που, ακόμη και μετά τις πληγές, βρήκε το θάρρος να έλθει, αφού συγκάλεσε τα δικά του σκυλιά, και σκάζοντας από το κακό του, είπε: «Βλέπετε ότι ούτε με το πνεύμα της πορνείας, ούτε με τις πληγές σταματήσαμε τούτον, αλλά μάλιστα αποθρασύνεται εναντίον μας· ας του επιτεθούμε με άλλον τρόπο». Είναι δε εύκολες για τον διάβολο οι μεταμορφώσεις για την τέλεση της κακίας. Τότε, λοιπόν, μέσα στη νύχτα προκαλούν τέτοιον θόρυβο, ώστε να δίνεται η εντύπωση ότι σείεται ολόκληρος εκείνος ο τόπος· και οι δαίμονες, σαν να διέρρηξαν τους τέσσερις τοίχους του μικρού οικήματος, φάνηκαν να εισέρχονται μέσα από αυτούς, έχοντας μετασχηματιστεί σε οπτασίες θηρίων και ερπετών. Και ο τόπος γέμισε αμέσως από οπτασίες λεόντων, αρκούδων, λεοπαρδάλεων, ταύρων, καθώς και φιδιών, ασπίδων, σκορπιών και λύκων. Και το καθένα από αυτά κινούνταν σύμφωνα με τη δική του χαρακτηριστική μορφή.

Εγώ όμως, έχοντας αντιληφθεί τη μεθοδεία του, σηκώθηκα για να προσευχηθώ. Και εκείνος δεν το άντεξε· διότι εξαφανίστηκε, και φάνηκε να εξέρχεται μέσα από τη θύρα σαν καπνός. Πόσες φορές στην έρημο παρουσίασε οφθαλμαπάτη χρυσού, μόνο και μόνο για να τον αγγίξω και να τον κοιτάξω! Εγώ όμως έψαλλα εναντίον του, και εκείνος έλιωνε. Πολλές φορές με κατέκοβαν με χτυπήματα, και εγώ έλεγα: Τίποτα δεν θα με χωρίσει από την αγάπη του Χριστού· και μετά από αυτά, μάλλον εκείνοι κατέκοβαν ο ένας τον άλλον.

Διότι διαβεβαίωνε ότι οι πόνοι είχαν γίνει τόσο σφοδροί, ώστε να λέει πως ποτέ τα χτυπήματα από ανθρώπους δεν θα μπορούσαν να προκαλέσουν τέτοιο βασανιστήριο. Με θεία πρόνοια όμως (διότι ο Κύριος δεν παραβλέπει όσους ελπίζουν σε Αυτόν), την επόμενη ημέρα φθάνει ο γνωστός του, φέρνοντάς του τα ψωμιά. Αφού άνοιξε τη θύρα και τον είδε να κείτεται χάμω σαν νεκρός, τον σήκωσε, τον μετέφερε στον ναό του χωριού και τον απέθεσε στο έδαφος. Πολλοί από τους συγγενείς, καθώς και οι κάτοικοι του χωριού, κάθονταν γύρω από τον Αντώνιο σαν να ήταν νεκρός. Γύρω στα μεσάνυχτα όμως, ο Αντώνιος συνήλθε και σηκώθηκε. Μόλις είδε ότι όλοι κοιμούνταν και μόνο ο γνωστός του αγρυπνούσε, του έκανε νόημα να πλησιάσει και του ζήτησε να τον σηκώσει πάλι και να τον μεταφέρει πίσω στα μνήματα, χωρίς να ξυπνήσει κανέναν. Μεταφέρθηκε, λοιπόν, από τον άνδρα αυτόν και, αφού η θύρα κλείστηκε όπως συνήθως, βρέθηκε πάλι μόνος του μέσα. Και δεν είχε τη δύναμη να σταθεί όρθιος εξαιτίας των χτυπημάτων από τους δαίμονες, αλλά προσευχόταν ξαπλωμένος. Και μετά την προσευχή έλεγε κραυγάζοντας: «Εδώ είμαι εγώ, ο Αντώνιος· δεν τρέπομαι σε φυγή εξαιτίας των δικών σας χτυπημάτων. Διότι, ακόμη κι αν μου κάνετε περισσότερα, τίποτα "δεν θα με χωρίσει από την αγάπη του Χριστού"». Έπειτα έψαλλε: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου». Ο μεν ασκητής, λοιπόν, αυτά σκεφτόταν και έλεγε.

Και ο σπόρος της γης σου θα δώσει ώριμο καρπό σύμφωνα με τον αποστολικό λόγο: «Ανά εκατό, και ανά εξήντα, και ανά τριάντα». Πρόσεξε, αδελφέ, τι υπέμεινες για το όνομα του Θεού. Ο Απόστολος απαρίθμησε ότι «τίποτα δεν θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού», λέγοντας τα εξής: «θλίψη ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα». Και μία μικρή ασθένεια κλονίζει τον νου μας από τον Θεό; Μη γένοιτο! Αλλά μείνε σταθερός, τέκνο μου, και θα δεις τη βοήθεια του Θεού. Διότι αυτός είναι ο πρώτος πειρασμός· εάν τον νικήσεις με τη βοήθεια του Θεού, δεν πρόκειται πλέον να σε κυριεύσει, εάν όμως σε νικήσει σε αυτό, θα σε οδηγήσει στην υποδούλωση. Λοιπόν, στάσου όρθιος και υπόμεινε. Διότι πρόκειται να δεις, εάν σταθείς σταθερός, ποιο θα είναι το έλεος του Κυρίου. Ας πληροφορηθεί δε η αγάπη σου ότι δεν παύω νύχτα και μέρα να παρακαλώ τον Θεό, για να σε σώσει και να φυλάξει όλους μας από τον πονηρό. Και η προσπάθειά μου είναι να κληρονομήσετε μαζί με τους αγίους, ως τέκνα τους, «εκείνα που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, τα οποία ετοίμασε ο Θεός για όσους Τον αγαπούν». Αυτά να επιζητείς με ζήλο, και θα είσαι μακάριος εν Χριστώ. Αμήν.

Το ότι μου έγραψες: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;», είναι λόγος μεγάλου μέτρου. Ιδού, παρά λίγο να κόψουμε το σχοινί της αγάπης, με αποτέλεσμα να πεθάνουμε και να απομακρυνθούμε από το πλοιάριο του Χριστού. Αλλά για να μη λύσω τη σφραγίδα και φλυαρήσω πολλά, ας μείνει ως έχει. Διότι κάποιος με κεντρίζει λέγοντας: «Όπου υπάρχουν σοφοί, μην κάνεις τον σοφό». Θα σταματήσω λοιπόν τον λόγο. Σου έγραψα όπως αρμόζει σε γνήσιο αγαπητό αδελφό. Πράττοντας δε αυτά, φθάνεις στην οδό που οδηγεί στην αιώνια ζωή, αυτήν εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, μετά του Οποίου στον Πατέρα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, ανήκει η δόξα, η τιμή και το κράτος στους αιώνες. Προσευχήσου υπέρ εμού, αδελφέ.

Σου λέγω κάτι τολμηρό με τη συγκατάβαση του Θεού προς εμένα: Σου λέει, μέσω εμού του ελαχίστου, ο μέγας μεσίτης Ιησούς, ο Υιός του Ευλογημένου Πατρός, ο χορηγός του Αγίου και ζωοποιού Πνεύματος: «Σου συγχωρούνται οι πολλές σου αμαρτίες», και μάλιστα από τη γέννησή σου μέχρι τώρα. Λαμβάνοντας, λοιπόν, αυτή τη μεγάλη και ανεκλάλητη χαρά, αγάπησέ τον με όλη σου τη δύναμη. Δείχνοντας καρπό άξιο της μετανοίας, ανακράζοντας μαζί με τον άγιο Παύλο εκείνα τα μελωδικά λόγια: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή πείνα ή διωγμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» Λέγοντάς του ότι «Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα για σφαγή. Αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε μέσω εκείνου που μας αγάπησε. Διότι έχω πεισθεί ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή ούτε άγγελοι ούτε αρχές ούτε εξουσίες ούτε τα παρόντα ούτε τα μέλλοντα ούτε δυνάμεις ούτε ύψωμα ούτε βάθος ούτε κάποια άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία υπάρχει στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας.» Αυτά να μην δείξεις ότι τα μελετάς μόνο με το στόμα, αλλά με τα έργα. Διότι λέει: «Με την υπομονή σας θα αποκτήσετε τις ψυχές σας.» Έλαβες μεγάλο αξίωμα, δείξε μεγάλα και άξια έργα υπομονής και ευχαριστίας, δια των οποίων αναμένεται η τελειότητα, της οποίας είθε να γίνουμε άξιοι, στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Με τέτοια, λοιπόν, διάθεση πρέπει να υπηρετεί κανείς τον Θεό, εκπληρώνοντας αυτό που έχει ειπωθεί από τον Απόστολο: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα; και τα εξής.

Σαν να υποβαστάζει κάποιος με το χέρι του ένα παιδί που είναι εντελώς άπειρο στην κολύμβηση, κρατώντας το ψηλότερα από το νερό. Εκείνος, λοιπόν, ο οποίος με τη βοήθεια του Θεού αναδύθηκε από την πτώση, αυτός από ευγνωμοσύνη υπόσχεται ύψωση στον Θεό μέσω των αγαθών έργων. Ή, όπως όταν κάποιος στηρίξει έναν αδύναμο παλαιστή από τον κίνδυνο της πτώσης και τον υψώσει πάνω από τον αντίπαλό του, στον πρώτο μεν παρέχει την αφορμή για τη νίκη, ενώ από τον δεύτερο αφαιρεί την ευφροσύνη για την πτώση του. Δεν είναι, όμως, οι θλίψεις που επιφέρονται στους αγίους χάριν δοκιμασίας αυτές που προξενούν ευφροσύνη στους αόρατους εχθρούς μας· αλλά όταν εμείς, πιεζόμενοι από τις θλίψεις, απελπιστούμε και στενοχωρηθούν οι λογισμοί μας, επειδή έχουμε αποκάμει μπροστά στο πλήθος των κακουχιών, τότε εκείνοι ευφραίνονται και χειροκροτούν και επιχαίρουν. Όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση του Ιώβ. Είχε χάσει την περιουσία του· είχε στερηθεί τα τέκνα του· η σάρκα του ανέβλυζε πύον και σκώληκες· και όμως, αυτό δεν αποτελούσε ακόμη ευφροσύνη για τον αντίπαλο. Αν, αντιθέτως, υποχωρώντας στους πόνους, είχε πει κάποιον βλάσφημο λόγο σύμφωνα με τη συμβουλή της γυναίκας του, τότε θα ευφραίνονταν οι εχθροί για αυτόν. Αυτό συνέβαινε και με τον Παύλο, όταν πεινούσε, και διψούσε, και ήταν γυμνός, και ραπιζόταν, και κοπίαζε, και περιπλανιόταν χωρίς σταθερή κατοικία· ο εχθρός δεν ευφραινόταν· το αντίθετο μάλιστα, συντριβόταν βλέποντάς τον να υπομένει με τέτοιο τρόπο τους αγώνες, ώστε εκείνος να αναφωνεί περιφρονητικά: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;»

Διότι το κατεξοχήν αγαπητό είναι ο Θεός· επειδή ακριβώς ως αγαπητό ορίζεται εκείνο, το οποίο τα πάντα ποθούν. Ο δε Θεός είναι αγαθός, και το πρώτο και τελειότατο από τα αγαθά. Αυτόν λοιπόν τον Θεό αγάπησα, ο οποίος αποτελεί το έσχατο από τα επιθυμητά, και τα παθήματα για χάρη του τα αποδέχθηκα με χαρά. Ποια είναι δε αυτά, τα αναλύει λίγο παρακάτω: τις ωδίνες του θανάτου, τους κινδύνους του άδη, τη θλίψη, την οδύνη, τα οποία όλα του φαίνονταν αγαπητά εξαιτίας της αγάπης του προς τον Θεό, και της ελπίδας που επιφυλάσσεται σε όσους αποδέχονται τα παθήματα υπέρ της ευσεβείας. Διότι, λέγει, δεν υπέμεινα τους αγώνες παρά τη θέλησή μου, ούτε με βία και καταναγκασμό, αλλά αποδέχθηκα τα επίπονα με κάποια στοργή και αγαθή διάθεση· ώστε να μπορώ να λέγω: «Ένεκα σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα». Και φαίνεται ότι αυτά ισοδυναμούν με τα λόγια του Αποστόλου, και ότι από την ίδια διάθεση με εκείνον λέγεται το: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή λιμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;». Αγάπησα λοιπόν όλα αυτά, γνωρίζοντας ότι υπομένω τους κινδύνους υπέρ της ευσεβείας έχοντας ως θεατή και αθλοθέτη τον Δεσπότη των όλων. «Ότι θα εισακούσει ο Κύριος τη φωνή της δεήσεώς μου». Διότι έτσι μπορεί και ο καθένας μας να φέρει εις πέρας ό,τι επίπονο απαιτούν οι εντολές, όταν επιδεικνύει την πολιτεία του έχοντας ως θεατή, τρόπον τινά, τον Θεό των όλων.

Διότι για τους νέους είναι ωφέλιμο το να συσταυρώνονται με τον Ιησού Χριστό. 〈Ποιος θα χωρίσει〉 εκείνους που Τον αγαπούν 〈από την αγάπη του Χριστού;〉 Ούτε 〈θλίψη,〉 ούτε 〈στενοχώρια,〉 ούτε δικαστές, ούτε ρήτορες, ούτε ξίφος, 〈ούτε κανένα άλλο κτίσμα θα μπορέσει να χωρίσει από την αγάπη του Χριστού.〉 Αλλά ακόμη κι αν μείνεις έρημος από γονείς, εντούτοις δεν μένεις έρημος από τον Θεό.

Κεφάλαιο βʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά. Εκείνος που δεν με αγαπά, δεν τηρεί τους λόγους μου. Εάν τηρήσετε τις εντολές μου, θα μείνετε στην αγάπη μου, καθώς εγώ έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και μένω στην αγάπη του. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή λιμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;

Εάν όμως δοθεί μεν η εντολή, αλλά δεν προσδιοριστεί το πώς θα εφαρμοστεί, ας υπακούσουμε στον Κύριο που λέει: «Ερευνάτε τις Γραφές», και ας μιμηθούμε τους αποστόλους που ρωτούσαν τον ίδιο τον Κύριο για την ερμηνεία των λόγων Του, και από όσα έχουν λεχθεί από Αυτόν σε άλλο σημείο, ας μαθαίνουμε το αληθινό και σωτήριο. Όπως ακριβώς σχετικά με το χωρίο, «Να θησαυρίζετε για τους εαυτούς σας θησαυρούς στον ουρανό», διδασκόμαστε αφενός από όσα παραγγέλθηκαν στον νεανίσκο, όταν ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στον ουρανό», και αφετέρου από εκείνα που ειπώθηκαν προς όσους επιθυμούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία των ουρανών: «Μη φοβάσαι, μικρό ποίμνιο, διότι ο ουράνιος Πατέρας σας ευδόκησε να σας δώσει τη βασιλεία. Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη· φτιάξτε για τους εαυτούς σας πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς». Εάν όμως συνεπάγεται και κίνδυνος κατά την τήρηση της εντολής, η οποία αποτελεί το καύχημά μας, ας θυμηθούμε τον Απόστολο που λέει: «Προτιμώ μάλλον να πεθάνω, παρά να μου ματαιώσει κανείς το καύχημά μου»· και αλλού διεξοδικότερα: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» και τα εξής.

Ώστε, διά της υπακοής προς τον Θεό νικώντας τους πειρασμούς που προκαλούνται από τους εχθρούς, να δοξάσουμε τον Θεό, επειδή δεχόμαστε με χαρά μέχρι θανάτου τα θλιβερά που φαίνεται ότι μας επιφέρονται από τους εχθρούς, έχοντας αποκτήσει το φρόνημα εκείνου που λέει: «Σε εσάς χαρίστηκε, για χάρη του Χριστού, όχι μόνο το να πιστεύετε σε αυτόν, αλλά και το να πάσχετε για αυτόν». Διακηρύσσουν δε τους αγώνες των Αποστόλων οι Πράξεις, ιστορώντας ότι αποδέχτηκαν τις ύβρεις και τους θανάτους με χαρά, προκειμένου να εκπληρώσουν το κήρυγμα σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου. Μας διαπαιδαγωγεί δε και ο Απόστολος λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή λιμός, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα; Καθώς είναι γραμμένο ότι: Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα· θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής. Αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε διά μέσου εκείνου που μας αγάπησε».

Τι λοιπόν λέει, προτείνοντας τον εαυτό του ως αντάλλαγμα για τη σωτηρία των Ιουδαίων; Επομένως, ο λόγος του είναι υπερβολικός, και αποτελεί απόδειξη της τελειότατης αγάπης. Διότι λέει: «Ευχόμουν να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα από τον Χριστό για χάρη των αδελφών μου». Διότι είναι σαν να έλεγε: Αν επρόκειτο να διασωθεί ο Ισραήλ με το να έλθω εγώ σε ρήξη με τον Χριστό, θα το επέλεγα εγώ ο ίδιος. Αυτός που είπε σε εκείνους που δικαιώθηκαν εν πίστει: «Διότι δεν αποφάσισα να γνωρίζω τίποτε άλλο ανάμεσά σας, ειμή μόνον τον Ιησού Χριστό, και μάλιστα εσταυρωμένο», αυτός που διακηρύττει προς όλους: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;», προτιμούσε να υποστεί ένα τόσο φοβερό κακό, και μόνος του υπέρ όλων να βαδίσει προς τον όλεθρο. Αυτό όμως ήταν ενέργεια ανθρώπου που αφενός σαγήνευε τους Ιουδαίους προς την υπακοή, και αφετέρου απέκρουε τις συκοφαντίες των ασύνετων. Διότι κάποιοι από τους Ιουδαίους θεωρούσαν ότι ο θεσπέσιος Παύλος, σαν να είχε χάσει τα λογικά του, εναντιωνόταν στους νόμους του Μωυσή. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο γράφει προς εκείνους που πίστεψαν λέγοντας: «Διότι, είτε βρεθήκαμε εκτός εαυτού, αυτό έγινε για τον Θεό, είτε σωφρονούμε, γίνεται για σας».

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΕΙΣ ΤΟ ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ Το όνομά σου είναι μύρο που αναβλύζει. Αυτό φανερώνει επίσης την επωνυμία του Μονογενούς που κηρύχθηκε σε όλα τα έθνη, σύμφωνα με την οποία όλα τα έθνη αναδίδουν ευωδία προς αυτόν, φέροντας το δικό του όνομα. <Γι' αυτό οι νεάνιδες, κ.λπ.> Νεάνιδα ήταν και ο Παύλος, λέγοντας: «Τα πάντα μπορώ μέσω του Χριστού που με ενδυναμώνει.» Γι' αυτό και αγάπησε πάρα πολύ, λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» Πώς όμως τον προσέλκυσαν; Ακολουθώντας τα ίχνη του και απολαμβάνοντας τα ευαγγελικά μύρα. Εάν όμως τρέξουμε, σύμφωνα με τον λόγο των νεανίδων, θα πορευθούμε οπίσω από τον Κύριο και Θεό. —Την οποία βασιλεία, στα παρόντα λόγια, την ονομάζει ταμείο. <Με έβαλαν φύλακα, κ.λπ.> Ίσως δε κατηγορεί τον εαυτό της ότι δεν φύλαξε τον δικό της αμπελώνα, αφήνοντάς τον να τον λεηλατήσει καθένας που περνούσε από τον δρόμο· και να τον καταστρέψει ο κάπρος του δάσους, και το άγριο θηρίο να τον καταβοσκήσει.

Εμπρός, λοιπόν, παίρνοντας θάρρος από την παροχή και τη χάρη του Σωτήρα, ας λεπτύνουμε την παχύτητα του νομικού γράμματος σε πνευματική θεωρία· διότι έτσι προπάντων θα φανεί αληθινό και αυτό που ειπώθηκε προς τους Φαρισαίους για τον Θεό: «Ούτε τη φωνή του έχετε ακούσει ποτέ ούτε τη μορφή του έχετε δει». Το ότι, λοιπόν, ο λαός οδηγήθηκε έξω από τον Μωυσή για να συναντήσει τον Θεό, όπως είναι γραμμένο, θα μπορούσε να αποτελέσει σαφές σημείο και αινιγματικό λόγο, ότι δεν είναι δυνατόν να προσέλθουν κάποιοι στον Θεό χωρίς παιδαγωγία και καθοδήγηση, αλλά μάλλον χειραγωγούμενοι από τον νόμο προς την επίγνωση όσων ζητούν να μάθουν. Διότι ο Μωυσής θα εννοηθεί από εμάς ως ο νόμος, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από κάποιον: «Έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες». Η δε παράταξή τους στους πρόποδες του όρους, ενώ ο Θεός είχε ήδη κατέβει και βρισκόταν σε αυτό, υποδηλώνει την ετοιμότητα του φρονήματος και την προθυμία για την υπακοή όσων καλούνται, οι οποίοι κατά κάποιον τρόπο δεν διστάζουν να αναλάβουν ακόμη και όσα υπερβαίνουν τη δύναμή τους και είναι υψηλότερα από τη φύση τους, εφόσον ο Θεός είναι συμπαραστάτης τους. Τέτοιοι είναι οπωσδήποτε οι μέτοχοι του Σωτήρα. Γι' αυτό ακριβώς, εξασκώντας υπεράνθρωπη ανδρεία, λένε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;»

Νομίζω, λοιπόν, εγώ ότι κρύβεται κάποιο βαθύτερο και όχι απλό νόημα στα όσα έχουν ειπωθεί. Διότι βλέπουμε τον Ευαγγελιστή να λέει όχι μόνο ότι όσοι ακολούθησαν τον Χριστό επιθυμούσαν να βλέπουν θαύματα, αλλά και ποιων θαυμάτων ήταν πολύ δίκαια θαυμαστές. Προσθέτει, δηλαδή, ότι (τα θαύματα) «τα οποία έκανε στους ασθενείς», ώστε μέσω αυτών να αποδείξει ότι η νοοτροπία εκείνων που τον ακολουθούσαν ήταν αντίθετη με αυτήν των Ιουδαίων. Διότι οι μεν (Ιουδαίοι) οργίζονται με ασέβεια επειδή θεράπευσε τον άρρωστο παράλυτο, ενώ οι άλλοι όχι μόνο τον θαυμάζουν όταν είναι παρών για αυτά τα θαύματα, αλλά και όταν αποχωρεί τρέχουν μαζί του, ως προς θαυματουργό και Θεό. Ας αποφύγουμε, λοιπόν, την αμάθεια που ταιριάζει στους Ιουδαίους, εμείς που αναγνωρίζουμε τον Χριστό ως Δεσπότη, ας παραμείνουμε κοντά του με υπομονή, πράγμα που έκαναν με καρτερία οι πάνσοφοι μαθητές· μη ανεχόμενοι καθόλου να χωριστούν και να λιποτακτήσουν, αλλά φωνάζοντας πλέον με τα ίδια τα έργα αυτό που ειπώθηκε γενναία από τον Παύλο: «Τι θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;».

Από όλα αυτά λοιπόν, σχεδόν παραγγέλλει στους μαθητές του ότι πρέπει να απέχουν τόσο πολύ από το να φοβούνται τους αγώνες υπέρ των σωζομένων, ώστε να είναι ο καθένας εντελώς πρόθυμος και απολύτως έτοιμος να υποστεί τον θάνατο της σάρκας· διότι και η δύναμη της αγάπης του Σωτήρα μας έφτασε μέχρι αυτό το μέτρο. Το να λέει δε αυτά δεν ήταν ενέργεια που αποσκοπούσε πουθενά αλλού, παρά στο να παρακινεί τους μαθητές σε υπερφυή και εξαίρετη ανδρεία, να τους διεγείρει τα μέγιστα στην πιο ακμαία φιλαδελφία, να σφυρηλατεί μέσα τους γενναίο και φιλόθεο φρόνημα, και να τους ξυπνά μια ακαταμάχητη και αήττητη προθυμία ώστε να σπεύδουν γοργά να κατορθώνουν όλα όσα είναι σε αυτόν απολύτως ευάρεστα. Τέτοιον παρουσίαζε τον εαυτό του σε εμάς ο Παύλος, λέγοντας: «Διότι για εμένα το να ζω είναι ο Χριστός και το να πεθάνω είναι κέρδος», και πάλι: «Διότι η αγάπη του Χριστού μάς συνέχει, καθώς κρίναμε τούτο, ότι αφού ένας πέθανε υπέρ πάντων, άρα όλοι πέθαναν», και εκτός από αυτά: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;». Ακούς πώς εξαγγέλλει ότι τίποτε απολύτως δεν θα υπάρξει που να τους αντισταθεί, ή που να έχει τη δύναμη να τους αποκόψει από την αγάπη προς τον Χριστό;

Βλέπεις πώς ήταν ανώτερος από την κοσμική δόξα, εξαιτίας της εντολής του Σωτήρα; Και φανερώνοντας τη γενναιότητά του στους διωγμούς έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» Γράφει δε και σε άλλους ότι: «Το να σας λέω τα ίδια, για μένα δεν είναι οκνηρό, για σας όμως είναι ασφαλές»· αλλά και στους Γαλάτες ακόμη: «Παιδιά μου, για τους οποίους πάλι κοιλοπονώ, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας». Ακούς πώς με μεγάλη προθυμία επαναλαμβάνει τον ίδιο λόγο, επειδή προφανώς δεν είχε γίνει αποδεκτός ο πρώτος που ειπώθηκε στην αρχή, και λέει ξεκάθαρα ότι πάλι κοιλοπονάει για κάποιους, μέχρι να αναλάμψει μέσα τους η μόρφωση του Χριστού. Και δημιουργός αυτού είναι βεβαίως ο λόγος, ο οποίος αναπλάθει τους ακροατές στη φιλοθεΐα και στην εικόνα του Χριστού διαμέσου της πίστεως. <Αλλά όλα αυτά θα σας τα κάνουν εξαιτίας του ονόματός μου, επειδή δεν γνωρίζουν εκείνον που με έστειλε.> Βεβαιώνει ότι δεν θα υπάρξει άλλη πρόφαση για όσους επιλέξουν να ασεβήσουν εναντίον των αγίων αποστόλων, παρά μόνο το δικό του όνομα. Διότι αυτό αποτελεί έγκλημα για όσους σέβονται τον Θεό, και πρόφαση για να πολεμούνται από εκείνους που δεν Τον γνωρίζουν. Επειδή δε είναι ολοφάνερο σε όλους, ότι κανείς δεν θα πάθαινε κάτι για τον Θεό χωρίς ανταμοιβή· διότι λαμπρό στεφάνι πρόκειται να δοθεί γι' αυτά· τους προτρέπει πάλι σε θάρρος, και καλλιεργεί καρτερικό φρόνημα, αποκρούοντας με την ελπίδα της αμοιβής τη μοχθηρία των αναμενόμενων δεινών.

Διότι η δύναμη του Θεού δεν αντιμετωπίζεται εύκολα από κανέναν, μάλλον δε για κανένα από τα όντα δεν είναι υποφερτή, όταν εξεγείρεται και επιπίπτει, είτε εννοούμε πονηρές δυνάμεις, είτε τον ίδιο τον αποστάτη και αλιτήριο Σατανά, είτε κάποιους επίγειους ανθρώπους που φροντίζουν για λογαριασμό εκείνων· αλλά τελικά θα συλληφθούν, και μάλιστα χωρίς κόπο και αμαχητί. «Διότι ποιος θα αποτρέψει το υψωμένο χέρι;», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Ότι λοιπόν για όσους ανθίστανται στον χορό των αγίων αποστόλων, ο πόλεμος δεν ήταν και δεν είναι μέχρι τώρα μόνο απέναντι στους άγιους αγγέλους, αλλά και απέναντι στον ίδιο τον Κύριο των δυνάμεων, το επιβεβαίωσε ο προφήτης λέγοντας ότι ο Ίδιος θα εξέλθει για να συντρίψει τον πόλεμο. Θα εγείρει ζήλο, λέει, δηλαδή παροξυσμό, είτε τον δικό του εναντίον των εχθρών, σύμφωνα με τα όσα είναι γραμμένα στους λόγους του Ζαχαρία: «Επέδειξα μεγάλο ζήλο για την Ιερουσαλήμ και για τη Σιών»· είτε τον ζήλο που προέρχεται από εκείνους που αγωνίζονται υπέρ της δόξας του, δηλαδή προφανώς όσους τον σέβονται, ένας από τους οποίους και μάλιστα εκλεκτός λέμε ότι υπήρξε ο ιερότατος Παύλος, ο οποίος άλλωστε λέει: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» και πάλι, «Διότι για μένα το να ζω είναι ο Χριστός, και το να πεθάνω είναι κέρδος.» Έτσι λέμε ότι έγιναν ζηλωτές και οι άγιοι μάρτυρες, οι οποίοι αποδείχθηκαν ανώτεροι από τον Σατανά και πολέμησαν τη δύναμή του, ένεκα της ευσέβειας προς τον Χριστό.

Διότι αυτό καταδεικνύει το όνομα της δουλείας όταν αποδίδεται στον Θεό. Πίσω σου θα ακολουθήσουν δεμένοι με χειροπέδες. Διότι θα βαδίσουν στα ίχνη σου, λέει, καθοδηγούμενοι από τους ευαγγελικούς νόμους σε καθένα από τα πρακτέα, και θα διανύσουν την τρίβο της εξαίρετης ζωής δεμένοι με χειροπέδες, δηλαδή με δεσμούς αγάπης, και με αλυσίδες άρρητης φιλοθεΐας, ώστε να μπορούν να λένε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» Αυτοί θα σε προσκυνήσουν, λέει, και σε σένα θα προσευχηθούν, διότι ο Θεός είναι μέσα σου, και δεν υπάρχει Θεός, εκτός από εσένα. Διότι εσύ είσαι Θεός, και δεν το γνωρίζαμε, ο Θεός του Ισραήλ ο σωτήρας. Διότι στον Σωτήρα των πάντων Χριστό κάμπτεται κάθε γόνυ, και κάθε γλώσσα εξομολογείται, και σε αυτόν φθάνει κάθε κατάληξη προσευχής. Διότι εν Χριστώ ζητούμε από τον Θεό και Πατέρα τα αιτήματά μας, και σε αυτόν προσευχόμαστε, ομολογώντας ότι και σε αυτόν υπάρχει Θεός, και δεν υπάρχει Θεός εκτός από αυτόν. Διότι έτσι μας δίδαξε να φρονούμε, λέγοντας στον θεσπέσιο μαθητή (αυτός ήταν ο Φίλιππος): «Τόσον καιρό είμαι μαζί σας, και δεν με έχεις γνωρίσει, Φίλιππε;»

Διότι έπρεπε, έπρεπε να γίνει ολοφάνερη και η τιμωρία όσων αγαπούν την αμαρτία και των αποστατών, καθώς και τα έργα εκείνων που τον αγαπούν. Και γενικά η υπόσχεση είναι αληθινή· διότι καθένας που είναι προσκολλημένος στον Θεό, και δεν θεωρεί τίποτε ανώτερο από την τέλεια αγάπη προς αυτόν, και διακρίνεται σε κάθε αγαθοεργία, αυτός θα γίνει κληρονόμος της γης που έχει ετοιμαστεί για τους αγίους, την οποία βεβαίως και ο ίδιος ο Σωτήρας μάς υπέδειξε λέγοντας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.» Ως άγιο όρος σε αυτά εννοώ, ίσως την άνω πόλη, την επουράνια Ιερουσαλήμ, την καλλίπολη των αγίων. Διότι ψάλλει κάπου και λέει γι' αυτήν ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Ποιος θα αναβεί στο όρος του Κυρίου; ή ποιος θα σταθεί στον άγιο τόπο του; Εκείνος που έχει αθώα χέρια και καθαρή καρδιά.» Επομένως, σε όλους όσους στηρίζονται στον Θεό, κληρονομιά θα είναι η γη των αγίων, και το σεπτό και ξακουστό όρος. Φαίνεται δε ότι τώρα κάνει λόγο για εκείνους από τις ιουδαϊκές τάξεις που πίστεψαν σε αυτόν, των οποίων απαρχή και πρώτοι υπήρξαν οι θεσπέσιοι μαθητές, οι οποίοι κρατιούνται γερά από την αγάπη προς τον Χριστό, έχοντας ακλόνητη την πίστη σε αυτόν, και αδιάβλητη την υποταγή, και αδιάσπαστη την αγάπη. Λένε λοιπόν: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒ'. <Πρώτα προσέχετε τους εαυτούς σας από το προζύμι των Φαρισαίων.> (A f. 165 b) Από αυτό ακριβώς θέλει ο Κύριος να προσέχουν οι μαθητές· ονομάζοντας προζύμι, σε αυτές τις περιπτώσεις, την υποκρισία. Διότι το πράγμα αυτό είναι μισητό από τον Θεό· και μπορεί μεν να μένει κρυφό για λίγο, όμως αποκαλύπτεται, και μάλιστα όχι μετά από πολύ καιρό. Διότι το ότι δεν είναι δυνατόν να ξεφύγουν από το μάτι της Θεότητας τα όσα πράττουμε, το απέδειξε λέγοντας: «Τίποτε δε δεν είναι καλυμμένο, το οποίο δεν θα αποκαλυφθεί.»—(A f. 165 b, C f. 133 b) Διότι κάθε λόγος μας και κάθε έργο μας κατά την ημέρα της κρίσεως θα γίνει φανερό· περιττή λοιπόν είναι η υποκρισία· αλλά πρέπει εμείς να φαινόμαστε αληθινοί προσκυνητές.—(A f. 165 b) Ίσως δε και σύμφωνα με την προηγούμενη προσέγγιση διδάσκει, ότι όσα κρυφά λέγονται και πράττονται από εμάς, θα γίνουν φανερά στο μάτι που τα βλέπει όλα, και θα αποκαλυφθούν και στους άλλους. <Λέγω δε σε εσάς τους φίλους μου· μην φοβηθείτε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα.> (A f. 165 b, B f. 120 b, C f. 134) Προετοιμάζει για πνευματική ανδρεία εκείνους που τον αγαπούν. «Διότι λέγω σε εσάς, λέει, τους φίλους μου.» Δεν θα ταίριαζε λοιπόν απλώς σε όλους, όπως φαίνεται, ο λόγος περί αυτών· αλλά περισσότερο σε εκείνους στους οποίους θα φαινόταν να ενυπάρχει το να τον αγαπούν με όλη τους την καρδιά· στους οποίους και αρμόζει να λένε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή γυμνότητα, ή μάχαιρα;»

Και γι' αυτό ακριβώς λέει: «Εάν είναι καλό ενώπιόν σας»· είναι φανερό ότι εννοεί το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας· εάν έχετε σωθεί δι' αυτού και έχετε πράξει ορθά, και εάν με έχετε γνωρίσει ως Σωτήρα και λυτρωτή, και ως εκείνον που υπέμεινε τον θάνατο για τη ζωή όλων, δώστε μου, αφού σταθμίσετε, δηλαδή αφού ορίσετε, τον μισθό μου ή αρνηθείτε τον. Όμως είναι ευγνώμονες οι προερχόμενοι από τα έθνη. Διότι όρισαν τον μισθό, αν και σε καμία περίπτωση ίσο· αλλά κάπως παρόμοιο με όσα έχουμε λάβει από αυτόν. Διότι, όπως ακριβώς αυτός πέθανε για εμάς, έτσι και εμείς έχουμε παραδώσει τις ψυχές μας για τη γνησιότητα και την αγάπη προς αυτόν· και θα ταίριαζε να πουν οι άγιοι μάρτυρες: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» Διότι τίποτα δεν μπόρεσε να νικήσει τη γενναιότητα των αγίων. Επομένως, η ομοιότητα των όσων έγιναν από τον Χριστό για εμάς υποδηλώνεται κατά κάποιον τρόπο, με το να λέγεται ότι του δόθηκαν ως μισθός τριάντα αργύρια. Διότι ο προδότης και αληθινά βδελυρότατος και θεομίσητος Ιούδας, λαμβάνοντας τριάντα δηνάρια, πρόδωσε τον Χριστό στους δολοφόνους, και πούλησε τον αρχηγό της σωτηρίας μας στους αλιτήριους. Όμως από τα έθνη προσφέρθηκαν σε αυτόν ως μισθός τριάντα αργύρια, τα οποία και ρίχνονται στο χωνευτήρι με προσταγή του Θεού, για να δοκιμαστούν πολύ καλά, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Χριστός δοκιμάστηκε για εμάς.

Στη γη, δηλαδή όσο ζουν και κατοικούν σε αυτόν τον επίγειο χώρο οι άγιοι. Διότι, μετά την εκδημία από τον κόσμο αυτό, εκείνοι που τους πολεμούν δεν μπορούν πλέον να τους βλάψουν. Λένε, ωστόσο, οι άγιοι, υπομένοντας κάθε είδους επιβουλή: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» Οι Ιουδαίοι έβγαλαν και τον Κύριο έξω από την πόλη και τον περικύκλωσαν, και μάλιστα σκέφτονταν πώς να τον εξοντώσουν και να τον ρίξουν στη γη· και σκεπτόμενοι, βρήκαν αρεστό σε αυτούς τον πλέον ατιμωτικό θάνατο του σταυρού. <Με παραμόνευσαν σαν λιοντάρι έτοιμο για κυνήγι.> (C f. 29 b.) Μας παρουσιάζει την επιβουλή των δαιμόνων ως φοβερή· διότι, τι είναι πιο αρπακτικό ή πιο φονικό από ένα λιοντάρι;

Υποδηλώνει τη φρουρητική δύναμη του Θεού ή την Παλαιά και τη Νέα. <Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου.> (A f. 321 b, E f. 115.) Προσκόλληση ονομάζει το τρόπον τινά παγιωμένο φρόνημα, και τη διαρκή προσήλωση στην αρετή, και την αδιάσπαστη παραμονή στην αγάπη. Τέτοιος ήταν ο Παύλος όταν έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» Όταν δε κάποιος ενωθεί με τον Καθαρό μέσω της κάθαρσης, καθοδηγείται πλέον από τη δική Του δεξιά, δηλαδή τον Χριστό· διότι Αυτός είναι η δεξιά του Θεού, μέσω της οποίας κατορθώνει τα πάντα και απεργάζεται τα πάντα.

Διότι, με τον ίδιο τρόπο που εκείνοι οι οποίοι ξεσηκώνονται ενάντια στις βαρβαρικές επιδρομές, και επιθυμούν να αντεπεξέλθουν όσο το δυνατόν καλύτερα, εξάπτουν ο ένας το θάρρος του άλλου, και σπεύδουν να αλληλοενθαρρυνθούν προκειμένου να επιδείξουν δύναμη και πολεμική τέχνη, πιστεύοντας ότι βρήκαν την ευκαιρία για πόλεμο, και έτσι επιπίπτουν φοβεροί και αμετακίνητοι στους αντιπάλους τους· όντας πλέον ανώτεροι από τον δισταγμό και τον φόβο, και αψηφώντας τους ύψιστους κινδύνους, εάν παραστεί ανάγκη· έτσι ακριβώς υποστηρίζω ότι πρέπει και όσοι είναι εραστές της οσιότητας, να αγαπούν να αντιτάσσονται χωρίς κανέναν δισταγμό στις κακουργίες του διαβόλου· και να προβάλλουν τόσο σθεναρή αντίσταση, ώστε πλέον να μπορούν να αναφωνήσουν αληθεύοντας εκείνο το ρητό: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;»

Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» Διότι τίποτα απολύτως στον κόσμο δεν θα μπορούσε να μας παρασύρει στη δειλία, εάν, ακολουθώντας τα ίχνη της αρετής των αγίων, έχουμε το ίδιο φρόνημα με εκείνους, δείχνοντας ανδρεία και λέγοντας: «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο Σωτήρας μου, ποιον θα φοβηθώ;»

«Αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ.» Διότι έχει ψυχρανθεί η αγάπη των Ιουδαίων εξαιτίας του ότι «πληθύνθηκε η ανομία ανάμεσά τους», όπως έχει γραφτεί. Εμείς, όμως, είμαστε πάρα πολύ θερμοί ως προς αυτό. Γι' αυτό τον λόγο λέμε: «Τι θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Μήπως η θλίψη, ή η στενοχώρια, ή η πείνα, ή ο διωγμός, ή η γυμνότητα, ή ο κίνδυνος, ή το σπαθί;» Επομένως, ο Χαμ, ο οποίος σημαίνει θερμότητα, θα μπορούσε να αποτελέσει έναν πολύ σαφή τύπο εκείνων που είναι φλογεροί στο πνεύμα.

Λέμε λοιπόν ότι ο Βενιαμίν γεννήθηκε ως ο νεότερος από όλους. Όμως, ο Βενιαμίν, αν και είναι ο νεότερος γιος, θα μπορούσε φυσικά να θεωρηθεί εύλογα ως εικόνα και τύπος του νεότερου λαού, ο οποίος και κλήθηκε μέσω των αγίων μαθητών, μετά την ανάσταση του Χριστού από τους νεκρούς και την επιστροφή Του στον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό. Παρομοιάζεται δε με αρπακτικό λύκο εξαιτίας, νομίζω, της θερμής επιθυμίας του για μαθητεία, και του να ορμά πάντοτε, και μάλιστα με μεγάλη προθυμία, σαν σε θηράματα, σε οτιδήποτε τον τρέφει προς ευεξία, προφανώς την πνευματική. Διότι είναι ικανοί να διακρίνουν αυτό που οδηγεί στην ωφέλεια και βεβαίως να αρπάξουν ό,τι τους ωφελεί· είναι ταχείς στο να απομακρύνονται από εκείνους που συνηθίζουν να αδικούν. Επίσης, δεν παραδίδονται εύκολα στον φόβο, ούτε και αν τους περικυκλώσουν σαν σκυλιά εκείνοι που έχουν προτιμήσει να τους απομακρύνουν από τα αγαθά έργα και τους αγαθούς λόγους, αλλά εξασθενούν την επίθεση. Διότι έχουν διδαχθεί, και μάλιστα με νεανικό θάρρος: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» Αλλά ούτε και οι ψευδοποιμένες θα μπορούσαν ποτέ να τους βγάλουν από τον αγαπημένο τους δρόμο, πλήττοντάς τους στα νεφρά χωρίς έλεος, σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Έχει καταργηθεί δε και αυτό εν Χριστώ. Και το επιβεβαιώνει ο ιερός Παύλος λέγοντας για τον Χριστό και για εμάς: «Επειδή, λοιπόν, τα παιδιά έχουν κοινή συμμετοχή σε σάρκα και αίμα, και αυτός παρομοίως συμμετείχε σε αυτά, ώστε διά του θανάτου να καταργήσει αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να απαλλάξει όλους εκείνους, οι οποίοι από τον φόβο του θανάτου ήταν σε όλη τους τη ζωή υποταγμένοι στη δουλεία.» Επομένως, πλέον, ο νους των αγίων αψηφά ακόμη και αυτόν τον ίδιο τον θάνατο. Διότι είπε πάλι ο Παύλος: «Για εμένα, το να ζω είναι ο Χριστός, και το να πεθάνω είναι κέρδος.» Και πάλι: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» Το ότι δε η μεν ζωή σύμφωνα με τον Νόμο είναι υποταγμένη στους φόβους του θανάτου, ενώ το καύχημα της εν Χριστώ πολιτείας διέφυγε από αυτό, καθίσταται σαφές από το γεγονός ότι ο θάνατος βασίλευσε από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή, όπως διακηρύσσει η Αγία Γραφή. Αλλά αυτός που κατήργησε τον θάνατο και συγκλόνισε το κράτος της φθοράς, και διέσωσε ομού με τους πιστούς και όσους κάποτε είχαν παιδαγωγηθεί υπό τον Νόμο, ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι, παρά μόνον ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός; «Διότι ούτε πρέσβης, ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος τους έσωσε», αναφέρει ο προφητικός χρησμός. Θα μπορούσες δε να δεις πολύ καθαρά το μυστήριο γύρω από αυτό πάλι τυπωμένο στα όσα συνέβησαν στον μακάριο Μωυσή.

Γι' αυτό τον λόγο, γνωρίζοντας το μέγεθος του αντιπάλου, ο Κύριος, δείχνοντας συγκατάβαση στους ευλαβείς, λέει: τότε όσοι βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη. Εάν όμως κάποιος γνωρίζει για τον εαυτό του ότι είναι απολύτως σταθερός, ώστε να αντιπαλέψει τον σατανά, ας σταθεί όρθιος (διότι δεν απελπίζομαι για τη δύναμη της Εκκλησίας) και ας λέει: ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, και τα εξής. Αλλά οι μεν πιο αδύναμοι ας ασφαλίσουμε τους εαυτούς μας, ενώ οι θαρραλέοι ας παραμείνουμε σταθεροί. Διότι τότε θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή της κτίσεως έως τώρα, ούτε πρόκειται να γίνει. Αλλά ας ευχαριστούμε τον Θεό, ο οποίος περιόρισε το μέγεθος της θλίψης σε λίγες ημέρες. Διότι λέει: για χάρη όμως των εκλεκτών θα συντομευθούν οι ημέρες εκείνες. Και ο Αντίχριστος θα βασιλεύσει μόνο τρεισήμισι χρόνια. Δεν τα λέμε αυτά από απόκρυφα βιβλία, αλλά από τον Δανιήλ. Διότι λέει: και θα παραδοθούν στο χέρι του έως έναν καιρό και καιρούς και μισό καιρό. Καιρός μεν είναι το ένα έτος, κατά το οποίο σταδιακά θα αυξάνεται η παρουσία του, καιροί δε τα υπόλοιπα δύο έτη της ανομίας, που μαζί συναριθμούνται σε τρία, και το μισό του καιρού είναι το εξάμηνο.

Διότι ποιος μπορεί πλέον να τον χωρίσει, όπως είπε ο Απόστολος, από την αγάπη του Χριστού; Τότε φθάνει στο μέτρο του υιού και αγαπά χάριν αυτού του ίδιου του καλού και φοβάται επειδή αγαπά. Και αυτός είναι ο μέγας και τέλειος φόβος.

Διότι, αφού δέχθηκε τον λόγο, σαν το ψάρι το αγκίστρι, ανασύρθηκε από τον βυθό. Τυφλώθηκε επωφελώς· και αφού απαλλάχθηκε από τη λαμπρότητα του βίου και τα ιουδαϊκά έθιμα, έκτοτε ακολουθούσε τον Χριστό. Και αφού εμβαπτίστηκε στην κολυμβήθρα των γλυκών ναμάτων, ανέβλεψε με την επίκληση του Χριστού. Και αφού μετονομάστηκε σε Παύλο, πρόσφερε άνεση στους μαθητές του Χριστού. Και αφού έγινε ασφαλής κήρυκας και εδραίος στύλος της πίστεως, αποδείκνυε πάντοτε ότι αυτός είναι ο Χριστός, και λίγο αργότερα από υπερβολική αγάπη παρέδωσε και τη δική του ψυχή. Διότι τόσο πολύ τον πόθησε ολόψυχα, ώστε να παραδώσει ολόκληρο τον εαυτό του στους κινδύνους. Και θέλοντας να φανερώσει τον έρωτα του πόθου που είχε προς αυτόν, έτσι έγραφε σε όλους: Ποιος μπορεί να μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα σώματος, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα; Και απαρίθμησε, λέγοντας: Ούτε άγγελοι, ούτε αρχές, ούτε δυνάμεις, ούτε ύψωμα, ούτε βάθος, ούτε καμία άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία υπάρχει στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας.

Γι' αυτόν η πάλη είναι ενάντια στην αδυναμία της σάρκας· ο δούλος όμως του Κυρίου δεν θα πτοηθεί· ούτε πρόκειται να χωρίσει τον εαυτό του από την αγάπη του Θεού, σύμφωνα με εκείνον που λέει: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Όπως είναι γραμμένο: Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα· θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή.

Τέτοιες λοιπόν ψυχές, που αγωνίστηκαν με σύνεση, και έδειξαν υπομονή με τέτοια ελπίδα, και υπερπήδησαν όλες τις θλίψεις χάρη στην ελπίδα τους προς τον Κύριο, και κράτησαν σταθερά αυτή την ελπίδα, δεν θα ντροπιαστούν, αλλά θα επιτύχουν την αιώνια και αληθινή ζωή, αφού αποδείχθηκαν δόκιμες μέσα στους πειρασμούς σύμφωνα με το γραμμένο: ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα, και τα εξής; Και πάλι: η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, η υπομονή δοκιμή, και η δοκιμή ελπίδα. Και ο Κύριος λέει: με την υπομονή σας κερδίστε τις ψυχές σας. Και πάλι: εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.