Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 8:35

Στον στίχο. Δόξα. Ήχος δ'. Καθώς χωνευόσουν με τη θέλησή σου στη φωτιά των πειρασμών, δοκιμάστηκες σαν το χρυσάφι, πανένδοξε Αλέξιε, αποδεχόμενος με χαρά την παραμέληση από τους πιο οικείους σου και τις κακουχίες από αυτούς, και αναλογιζόμενος την ομορφιά του αγαπημένου Δεσπότη, μαζί με τον απόστολο φώναζες: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» και πάλι: «τα παθήματα του τωρινού καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Αφού λοιπόν την απέκτησες, όπως ποθούσες, πρέσβευε να συμμετάσχουμε και εμείς σε αυτήν, εμείς που γιορτάζουμε με πίστη τη μνήμη σου.

Άλλη θεωρία για τον Μελχισεδέκ Επομένως, καθένας που νέκρωσε τα επίγεια μέλη του και έσβησε εντελώς από τον εαυτό του το φρόνημα της σάρκας, και αποτίναξε ολοκληρωτικά τη σχέση μαζί της, εξαιτίας της οποίας μερίζεται η αγάπη που οφείλουμε εμείς μόνο στον Θεό, και αρνήθηκε όλα τα γνωρίσματα της σάρκας και του κόσμου χάριν της θείας χάριτος, ώστε να μπορεί να λέει μαζί με τον μακάριο απόστολο Παύλο: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» και τα εξής, ένας τέτοιος άνθρωπος έχει γίνει απάτωρ, αμήτωρ και αγενεαλόγητος, κατά τον μεγάλο Μελχισεδέκ, μην μπορώντας πλέον να κρατηθεί από τη σάρκα και τη φύση, εξαιτίας της ενώσεως που συντελέστηκε με το Πνεύμα.

Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Τα νοήματα είναι νοήματα των πραγμάτων· και από τα πράγματα, άλλα μεν είναι αισθητά, άλλα δε νοητά. Όταν, λοιπόν, ο νους διατρίβει σε αυτά, περιφέρει μέσα του τα νοήματά τους. Η χάρη όμως της προσευχής ενώνει τον νου με τον Θεό· και ενώνοντάς τον με τον Θεό, τον χωρίζει από όλα τα νοήματα. Τότε, λοιπόν, ο νους, καθώς συνομιλεί γυμνός μαζί Του, γίνεται θεοειδής. Και όταν γίνει τέτοιος, ζητά από Αυτόν τα πρέποντα και δεν αποτυγχάνει ποτέ στη δέησή του. Γι' αυτό, λοιπόν, ο Απόστολος παραγγέλλει να προσευχόμαστε αδιαλείπτως, ώστε, ενώνοντας συνεχώς τον νου με τον Θεό, να αποκοπούμε λίγο-λίγο από την προσκόλληση στα υλικά». ΚΕ΄. Και ο αδελφός είπε: «Και πώς μπορεί ο νους να προσεύχεται αδιαλείπτως; Διότι και όταν ψάλλουμε, και όταν διαβάζουμε, και όταν συναναστρεφόμαστε με άλλους, και όταν διακονούμε, τον περισπούμε σε πολλά νοήματα και θεωρήματα». Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Η θεία Γραφή δεν προστάζει τίποτε από τα αδύνατα· επειδή και ο ίδιος ο Απόστολος και έψαλλε και διάβαζε και διακονούσε, και αδιαλείπτως προσευχόταν. Διότι αδιάλειπτη προσευχή είναι το να κρατά κανείς τον νου του προσηλωμένο στον Θεό με πολλή ευλάβεια και πόθο, να εξαρτάται πάντοτε από την ελπίδα Του, και να Τον εμπιστεύεται σε όλα, τόσο στα έργα όσο και στα όσα του συμβαίνουν. Έχοντας αυτή τη διάθεση ο Απόστολος έλεγε: "Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια;" και τα εξής».

ΟΓʹ. Άκουσε τι λένε όσοι αξιώθηκαν την τέλεια αγάπη: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Καθώς είναι γραμμένο, ότι για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα· λογιστήκαμε ως πρόβατα σφαγής.

Εφόσον, λοιπόν, μας υποδείχθηκε από τον λόγο η ορθή και εύκολη οδός εκείνων που σώζονται, ας αρνηθούμε με όλες μας τις δυνάμεις την ηδονή και την οδύνη της παρούσας ζωής και ας διδάξουμε με πολλή προτροπή όσους βρίσκονται υπό την καθοδήγησή μας να κάνουν το ίδιο, και (έτσι) απαλλαγήκαμε και απαλλάξαμε (άλλους) παντελώς από κάθε επινόηση των παθών και δαιμονική κακουργία. Και ας προσηλωθούμε μόνο στη θεία αγάπη, και κανείς δεν θα μπορέσει να μας χωρίσει από τον Θεό, ούτε θλίψη, ούτε στενοχώρια, ούτε λιμός, ούτε κίνδυνος, ούτε μάχαιρα, ούτε όσα απαρίθμησε ο άγιος απόστολος στο σχετικό χωρίο. Μέσω της έμπρακτης γνώσης, καθώς η αγάπη θα παραμένει ακλόνητη μέσα μας, θα λαμβάνουμε από Αυτόν αιώνια και άρρητη ευφροσύνη και συνοχή για την ψυχή. Αξιούμενοι αυτής (της ευφροσύνης), θα έχουμε απέναντι σε τούτο τον κόσμο τη σωτήρια άγνοια, χωρίς πλέον να βλέπουμε, δίχως σώφρονα λογισμό όπως προηγουμένως, με ανακαλυμμένο το πρόσωπο της αίσθησης την επιφάνεια των αισθητών πραγμάτων ως δόξα, γύρω από την οποία ολοφάνερα γεννιούνται τα πάθη. Αντίθετα, με ανακαλυμμένο το πρόσωπο της διάνοιας, απαλλαγμένο από κάθε αισθητό κάλυμμα, θα κατοπτριζόμαστε τη δόξα του Θεού μέσα στις αρετές και την πνευματική γνώση, σύμφωνα με την οποία επέρχεται εκ φύσεως η κατά χάριν ένωση με τον Θεό, η οποία αφυπνίζει τον νου από κάθε άγνοια και πτώση.

Όταν δε ο προφήτης προτυπώνει μυστικά στον εαυτό του την προφητική χάρη, η οποία μεταβαίνει με ευαγγελικό τρόπο προς τα έθνη σαν από κάποια Ιόππη (δηλαδή από τη σωματική λατρεία του νόμου, η οποία μέχρι τότε θεωρούνταν ένδοξη), και η οποία εγκαταλείπει τον ιουδαϊκό λαό έρημο από την εν λόγω χαρά εξαιτίας της απιστίας του, και η οποία μέσα από πολλές θλίψεις, κινδύνους, περιστάσεις, πόνους, διωγμούς και θανάτους επιστρέφει την εκκλησία των εθνών προς τον Θεό, όπως τη Νινευή, τότε εγκαταλείπει την Ιόππη, σημαίνοντας έτσι ότι η χάρη της προφητείας απομακρύνεται από τη νομική λατρεία, και ότι βρίσκεται στη θάλασσα των ακούσιων περιστάσεων και στον κλύδωνα των εξεγέρσεων κατά τους διωγμούς και των εξαιτίας αυτών αγώνων, πόνων και κινδύνων, και ότι καταπίνεται μεν από το κήτος του θανάτου, χωρίς όμως σε καμία περίπτωση να φθείρεται παντελώς. Διότι τίποτα από όσα υπάρχουν δεν μπόρεσε να εμποδίσει την πορεία της χάριτος που κηρύχθηκε ευαγγελικώς στα έθνη: ούτε θλίψη, ούτε στενοχώρια, ούτε διωγμός, ούτε λιμός, ούτε κίνδυνος, ούτε μάχαιρα. Τουναντίον, μάλιστα, μέσω αυτών η χάρις εδραιώθηκε, αφού επικράτησε έναντι όλων των εναντιώσεων και, υπομένοντας τα πάθη, νίκησε κατά κράτος αυτούς που την πολεμούσαν, και επέστρεψε την πλανημένη ανθρώπινη φύση προς τον ζώντα και αληθινό Θεό, όπως ακριβώς ο Ιωνάς τη Νινευή.

Ψαλμός 43. Εις το τέλος· στους υιούς Κορέ για σύνεση. «Θεέ, με τα αυτιά μας ακούσαμε όσα οι πατέρες μας μάς ανήγγειλαν». Έπειτα διηγείται με δραματικό τόνο τις θείες ευεργεσίες προς τους Ιουδαίους: πώς δηλαδή τιμώρησε τους λαούς της Αιγύπτου και έβγαλε τον λαό από τη δουλεία, και πώς εξολόθρευσε τα έθνη των Χαναναίων και εγκατέστησε τους Ιουδαίους. Επειδή όμως επέδειξαν κακή διαγωγή, διηγείται πάλι ότι διασκορπίστηκαν σε αιχμαλωσία σε διάφορους καιρούς και έγιναν όνειδος ανάμεσα στα έθνη και «λογίστηκαν ως πρόβατα σφαγής». Αλλά αυτό το ρητό βρίσκει εφαρμογή με έμφαση και στους θείους μάρτυρες του Χριστού, οι οποίοι και έλεγαν, σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο, μέσα στα βασανιστήρια: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού» και τα εξής, ότι για χάρη σου «θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, λογιστήκαμε ως πρόβατα σφαγής. Εξεγέρσου· γιατί κοιμάσαι, Κύριε;» αντί του «γιατί ανέχεσαι μακροθυμώντας τους αδίστακτους τυράννους;». «Γιατί αποστρέφεις το πρόσωπό σου; Ξεχνάς τη φτώχεια μας και τη θλίψη μας; Ανάστηθι, Κύριε, μην μας απορρίψεις ως το τέλος». «Διότι ταπεινώθηκε στο χώμα η ψυχή μας, κόλλησε στη γη η κοιλιά μας», από την υπερβολή των βασανιστηρίων.

Τι άλλο είναι πιο αξιαγάπητο ή πιο μακάριο, από το να είναι κανείς ενωμένος με τον αγαπημένο του Θεό μέσω της αγάπης και της αδιάλειπτης καρδιακής προσευχής, η οποία κατορθώνεται μέσω της ησυχίας; Και πότε μεν να αναφωνεί μαζί με τον Παύλο: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; θλίψη ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός, ή γυμνότητα, ή μάχαιρα;» και τα εξής, πότε δε με τον θεοφόρο Ιγνάτιο: «ο δικός μου έρωτας έχει σταυρωθεί, και δεν ευφραίνομαι με φθαρτή τροφή, ούτε με τις ηδονές αυτού του βίου· άρτο ουράνιο θέλω, άρτο ζωής», το οποίο σημαίνει αγάπη αέναη και αθάνατη ζωή; Και όμως, αυτό το τόσο ποθητό, το τόσο μακάριο έργο, η ησυχία, ιδού πόσο υβρίζεται και κατηγορείται· γιατί; Διότι, σύμφωνα με εκείνη την κοινή παροιμία, ό,τι κάποιος αγνοεί, αυτό κατηγορεί με μεγάλη ευκολία. γ) Τρίτη και τελευταία μεν κατά τη σειρά, πρώτη δε ως προς τη δύναμη, αιτία που σε παρακινεί να γράφεις τέτοια, είναι η αλλαγή του τόπου και η συναναστροφή με ανθρώπους που διάγουν έκλυτο βίο.

Ρωμ. 8,35 Το «ποιος θα μας χωρίσει;» αποτελεί επανάληψη του «τι λοιπόν θα πούμε;», όπως ακριβώς και το «ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;» αποτελεί επανάληψη του «αν ο Θεός είναι υπέρ ημών, ποιος μπορεί να είναι εναντίον μας;». Διότι έχει χρησιμοποιήσει αυτό το σχήμα με πολλούς τρόπους εξαιτίας της συνέχειας της ρητορικής περιβολής· επειδή σχεδόν κανείς, από όσο τουλάχιστον γνωρίζω εγώ, ούτε από τους δικούς μας ούτε από τους έξω (τους εθνικούς), δεν χρησιμοποίησε αυτήν τη μορφή όπως ο μέγας Παύλος. Για να μην καταλήξει λοιπόν ο λόγος του να γίνει υπερβολικά ασαφής, χρησιμοποίησε προσθέτως και τις επαναλήψεις. Είναι δυνατόν όμως τα χωρία αυτά να εκληφθούν και ως έχοντα δική τους αρχή (ως αυτοτελή), και όχι ως επαναληπτικά των όσων έχουν ήδη ειπωθεί.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που φλέγεται και κατέχεται από πυρετό, οποιοδήποτε γλυκύτατο φαγητό ή ποτό κι αν του προσφέρεις, το αποστρέφεται και το αποβάλλει επειδή φλέγεται από τον πυρετό και καταπονείται σφοδρά από αυτόν, κατά τον ίδιο τρόπο και εκείνοι που φλέγονται από τον επουράνιο, ιερό και σεμνό πόθο του Πνεύματος, και έχουν τρωθεί στην ψυχή από τον έρωτα της αγάπης του Θεού και από το θείο και επουράνιο πυρ, το οποίο ο Κύριος ήλθε να ρίξει στη γη και θέλει να ανάψει γρήγορα, ενεργούμενοι σφοδρά και καταφλεγόμενοι για τον ουράνιο πόθο του Χριστού, όπως προελέχθη, θεωρούν όλα τα ένδοξα και πολύτιμα αυτού του αιώνα απορριπτέα και μισητά εξαιτίας του πυρός της αγάπης του Χριστού που τους διακατέχει, τους αναφλέγει και τους πυρπολεί με την προσήλωση προς τον Θεό και τα επουράνια αγαθά της αγάπης. Από αυτήν την αγάπη κανένα από τα επουράνια ή τα επίγεια ή τα καταχθόνια δεν θα μπορέσει να τους χωρίσει, καθώς μαρτύρησε ο απόστολος Παύλος: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» και τα εξής.

Διότι, λέει, ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; δηλαδή την ψυχή που έχει ενωθεί με το Άγιο Πνεύμα. ΙΓʹ. Σε όποιον λοιπόν επιθυμεί να γίνει μιμητής του Χριστού, ώστε να ονομαστεί και αυτός Υιός Θεού, έχοντας γεννηθεί από το Πνεύμα, αρμόζει πρωτίστως να υπομένει με γενναιότητα και εγκαρτέρηση τις θλίψεις που συναντά, είτε σωματικές ασθένειες, είτε ύβρεις από τους ανθρώπους, και τους ονειδισμούς, αλλά και τις επιβουλές από τους αόρατους εχθρούς. Διότι κατά θεία οικονομία παραχωρείται στις ψυχές η δοκιμασία διαφόρων θλίψεων, ώστε να γίνουν φανερές με κάθε τρόπο εκείνες που αγαπούν γνήσια τον Κύριο. Και γνώρισμα των πατριαρχών, των προφητών, των αποστόλων και των μαρτύρων κάθε εποχής υπήρξε το να διέλθουν μέσα από τη στενή οδό των πειρασμών και των θλίψεων, και έτσι να ευαρεστήσουν τον Θεό. Διότι λέει η Γραφή: «Τέκνο, εάν προσέρχεσαι να υπηρετήσεις τον Θεό, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό, κατεύθυνε την καρδιά σου και δείξε εγκαρτέρηση»· και αλλού: «Όσα σου συμβαίνουν να τα αποδέχεσαι ως αγαθά, γνωρίζοντας ότι τίποτα δεν γίνεται χωρίς τον Θεό». Επομένως, πριν από οτιδήποτε άλλο, η ψυχή που επιθυμεί να ευαρεστήσει τον Θεό πρέπει να εφοδιαστεί με την υπομονή και την ελπίδα. Διότι μία από τις τέχνες της κακίας είναι και αυτή: να μας προκαλεί ακηδία τον καιρό της θλίψης, για να μας απομακρύνει από την ελπίδα προς τον Κύριο.

Και όπως ακριβώς εκείνος που φλέγεται και κατέχεται από σφοδρότατο πυρετό, καθετί που θα του προσφέρεις, έστω το πιο γλυκό φαγητό ή ποτό, το σιχαίνεται και το αποβάλλει, επειδή φλέγεται από τον πυρετό και κυριεύεται και έχει χορτάσει από αυτόν, με τον ίδιο τρόπο και εκείνοι που φλέγονται από τον επουράνιο έρωτα του Πνεύματος και τον ιερό πόθο, και έχουν τρωθεί στην ψυχή από τον έρωτα της αγάπης του Θεού και από το θείο και επουράνιο πυρ (το οποίο ο Κύριος ήρθε να ρίξει στη γη, θέλοντας να ανάψει γρήγορα), ενεργούμενοι σφοδρά και φλεγόμενοι για τον επουράνιο πόθο του Χριστού, όπως προαναφέρθηκε, θεωρούν όλα τα ένδοξα και πολύτιμα αυτού του αιώνα ως απορριπτέα και βδελυρά. Και τούτο εξαιτίας του πυρός της αγάπης του Χριστού που τους συνέχει, τους αναφλέγει και τους κατακαίει με την προσήλωσή τους προς τον Θεό. Από αυτή την αγάπη τίποτα, ούτε από τα επουράνια ούτε από τα επίγεια ούτε από τα καταχθόνια δεν θα μπορέσει να τους χωρίσει, όπως ακριβώς μαρτύρησε ο απόστολος Παύλος λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» και τα εξής.

Διότι, εάν η ψυχή, ευρισκόμενη μέσα στην πονηρία των παθών, γινόταν ένα με αυτήν —διότι, παρόλο που είχε δικό της θέλημα, εντούτοις δεν μπορούσε να πράξει αυτό που ήθελε, καθώς λέει ο απόστολος, «αυτό που δεν θέλω, αυτό πράττω»— επειδή είχε πουληθεί και ήταν δούλη και σήκωνε τον βαρύ ζυγό της αμαρτίας των παθών, εάν λοιπόν συνέβαινε έτσι με εκείνη, πόσο μάλλον η δύναμη της θεότητας, όταν κατοικήσει στην αγιασμένη ψυχή, η οποία έχει γίνει άξια του Κυρίου, ενώνεται με αυτήν, καθώς αυτή παραδίδει ολόκληρο το θέλημά της με κάθε χαρά και προθυμία στη δύναμη του θεϊκού Πνεύματος. Και γίνεται η ψυχή κτήμα του Κυρίου, επειδή εκούσια και πρόθυμα κυβερνάται από τη θεία δύναμη του Πνεύματος και δεν πορεύεται πλέον με το δικό της θέλημα. Διότι, όπως ο ήλιος και ο άνεμος αναμειγνύονται μεταξύ τους, έτσι αναμειγνύεται και η άξια ψυχή με το Πνεύμα του Κυρίου, γινόμενη ολοκληρωτικά ένα μέσα στο Πνεύμα, λόγω του ότι η ψυχή συμφωνεί σε όλες τις αρετές με τη χάρη του Κυρίου. Διότι, λέει, «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» (δηλαδή την ψυχή που έχει ενωθεί με το Άγιο Πνεύμα).

Οι ψυχές λοιπόν που αγωνίζονται με τέτοια σύνεση και υπομένουν με τέτοια ελπίδα, κρατώντας σταθερά σε όλες τις θλίψεις την ελπίδα προς τον Κύριο, δεν θα καταντροπιαστούν, αφού θα βρεθούν δόκιμες στους πειρασμούς σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» και τα εξής, και πάλι: «η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, η υπομονή δοκιμή, και η δοκιμή ελπίδα», και ο Κύριος: «με την υπομονή σας να κερδίσετε τις ψυχές σας», και πάλι: «αυτός που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Επομένως, όλες οι θλίψεις που επιφέρονται από τον πονηρό στους ανθρώπους, εάν τις υπομείνουν γενναία με ελπίδα και μακροθυμία, γίνονται για αυτούς στήριγμα και εδραίωση και τους καθιστούν περισσότερο δόκιμους. Διότι, σκέψου: αν σε καθιστούσαν τον μοναδικό βασιλιά όλης της γης, και προσέφεραν τους θησαυρούς όλης της οικουμένης μόνο σε εσένα, και αν εσύ μόνος βασίλευες και κυριαρχούσες στην οικουμένη, από τότε που δημιουργήθηκε το ανθρώπινο γένος έως τη συντέλεια του αιώνος, άραγε θα αντάλλασσες τη μη αληθινή, μη αιώνια και μη απέραντη ζωή με τη βασιλεία των ουρανών, η οποία δεν έχει τέλος ούτε διαδοχή;

Έχοντας, λοιπόν, τόσο φλογερό νου εξαιτίας του ζήλου του προς τον Θεό, αφού άναψε τον θυμό του ηγεμόνα, έφερε στον εαυτό του μια πηγαία προθυμία. Επομένως, αφού μετέβαλε με αυτόν τον τρόπο τη σειρά, ο ηγεμόνας βράζοντας από θυμό διέταξε: «Βασανίστε τον μαστιγώνοντάς τον με βούνευρα. Ας στρεβλωθεί κρεμασμένος χωρίς έλεος πάνω στο ξύλο, και τρίψτε τις πληγές του με τρίχινα υφάσματα, για να μαλακώσω τη σκληρότητά του —επειδή ίσως δεν κατάλαβε— και ας κυλιστεί πάνω σε κοφτερούς τριβόλους αυτός που φανέρωσε το αήττητο τρόπαιο». «Σαν ύπνος μου φαίνονται αυτά», λέει ο μάρτυρας, «όλα αυτά που λες ότι είναι φρικτά και φοβερά. Δεν με αποτρέπεις από τον δρόμο μου, διότι τρέχω για να λάβω το βραβείο από τον Θεό. Επειδή δεν θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, εμάς που ελπίζουμε σε Αυτόν, ούτε ξίφος, ούτε πείνα, ούτε γυμνότητα, ούτε φόβος, ούτε τίποτα από τα ορατά ούτε από τα αόρατα. Και αν πράγματι ήταν δυνατό να γίνει, δεν θα ήθελα να πεθάνω μόνο μία φορά, αλλά και δέκα και πάρα πολλές φορές να σφαγιαστώ υπέρ του ζώντος Θεού, ο οποίος δίνει το αήττητο τρόπαιο». «Σταμάτησε ο νους μου», φωνάζει ο άρχοντας, «με κατέπληξε τώρα η αντίσταση, την οποία αυτός διατηρεί συνεχώς. Όπως νομίζω, αυτός τιμώρησε τα βασανιστήρια. Εντωμεταξύ ας μεταφερθεί, ώστε, αφού συγκεντρώσω τον νου μου, να εκδώσω καταδικαστική απόφαση εναντίον του». Και αφού συμβουλεύτηκε τον μισάνθρωπο, βρίσκοντας μια τιμωρία που του άρεσε, διέταξε να οδηγηθεί μπροστά του ο γενναίος. Και ο δικαστής της αδικίας αναφώνησε λέγοντας: «Ας παραδοθεί στο ξίφος και, αφού πεθάνει, ας καεί στη φωτιά, για να λάβει το αήττητο τρόπαιο».

Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, ο οποίος μας μετέφερε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως, ο οποίος για εμάς πτώχευσε λαμβάνοντας σάρκα, για να πλουτίσουμε εμείς με τη θεότητά του, ο οποίος πέθανε για εμάς, ώστε να αποφύγουμε εμείς τον θάνατο και τη φθορά; Μήπως η θλίψη θα μας χωρίσει από αυτόν που λύτρωσε την ανθρώπινη φύση από τη θλίψη; Ή η στενοχώρια από αυτόν που μέσα από στενή οδό μας εισάγει στην απερίγραπτη βασιλεία του; Ή ο διωγμός από αυτόν που διώχθηκε για εμάς και νίκησε αυτούς που τον δίωκαν, και καθόρισε ως μισθό για εμάς που διωκόμαστε για χάρη του τη βασιλεία των ουρανών; Ή η πείνα από αυτόν που πείνασε για τη δική μας σωτηρία, και εμάς που λιμοκτονούσαμε και δεν είχαμε την ευχέρεια να χορτάσουμε ούτε καν με την τροφή των χοίρων, μας χόρτασε με αθάνατες τροφές; Ή η γυμνότητα από αυτόν που σπλαχνίστηκε την ανθρώπινη γύμνια στο πρόσωπο του Αδάμ και μας έντυσε με την πρώτη στολή; Ή ο κίνδυνος από αυτόν που μας άρπαξε από τους κινδύνους ενώ κινδυνεύαμε; Ή η μάχαιρα από αυτόν που θυσιάστηκε για εμάς και μας διέσωσε από τη μάχαιρα που φθείρει τις ψυχές;

Τι λοιπόν απέναντι σε αυτά; Θα παραλύσουμε, θα καταπέσουμε, θα αποκάμουμε ως προς την ομολογία και την αντίστασή μας υπέρ του Χριστού; Οπωσδήποτε όχι, αδελφοί, οπωσδήποτε όχι. Διότι, αν με την πτώση των ασεβών οι δίκαιοι φοβούνται, όμως η πτώση του πλησίον γίνεται η μεγαλύτερη ασφάλεια για εκείνον που στέκεται. Ας σταθούμε, λοιπόν, στον Κύριο πιο σταθερά, παρακαλώ, χωρίς να πτοούμαστε σε τίποτα από τους αντιπάλους. Μήπως εξαιτίας εκείνων που σκόνταψαν έγινε η ομολογία μας, ή μήπως στηριζόμενοι στη δική τους στάση είχαμε στερεωθεί, ώστε με το δικό τους στραβοπάτημα να κλονιστούμε κι εμείς; Μη γένοιτο· ούτε εξαιτίας αυτών ούτε άλλων. Ο Χριστός είναι το θεμέλιό μας, στον οποίο στεκόμαστε, στον οποίο καυχόμαστε, λέγοντας μαζί με τον Παύλο: ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη ή στενοχώρια ή πείνα ή διωγμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Διότι σε όλα αυτά υπερνικούμε μέσω Εκείνου που μας αγάπησε. Έτσι, όποιος δεν έχει παραταχθεί δεν θα αγωνιστεί για τον Χριστό, και δεν μπορεί να είναι χριστιανός.

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ 〈Β〉 Ο Θεόδωρος προς τις απανταχού διεσπαρμένες αδελφότητες. Κατηχητική. Η χάρη και η ειρήνη να πληθυνθεί σε εσάς· διότι είναι δίκαιο να απευθυνόμαστε με αποστολικά λόγια σε αυτούς που διώκονται για τον Χριστό. Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος άνοιξε σε εμάς τους ταπεινούς θύρα, αν και φρουρούμαστε με ασφάλεια, ώστε να συνδεθούμε μέσω της γραπτής επικοινωνίας με εσάς, τους αγαπημένους μας αδελφούς. Πράγματι, ο λόγος του Θεού δεν δένεται, ακόμη και αν οι κρατούντες νομίζουν ότι τον δεσμεύουν. Πράγματι, οφείλουμε να χαιρόμαστε πολύ, διότι βλέπουμε σε εμάς τους ίδιους τους αμαρτωλούς τις εκβάσεις των θείων προφητειών. Ελάτε, αδελφοί, ας πούμε μαζί με τον απόστολο: ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη ή στενοχώρια ή πείνα ή διωγμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Μήπως τα είπε αυτά μόνο για τον εαυτό του, και όχι και για εμάς, ώστε και εμείς να έχουμε τέτοια διάθεση απέναντι στον Θεό; Επομένως, ας μην αποκάμνουμε στις θλίψεις όπου βρισκόμαστε, αλλά ας αγαπούμε να υπομείνουμε με χαρά και τα υπολειπόμενα παθήματα. Διότι είναι ανεκλάλητη χαρά το να πάσχει κανείς για τον Χριστό και μαζί με τον Χριστό, όπως το έδειξαν όλοι οι άγιοι, μέχρι και τον Θαδδαίο τον δικό μας μάρτυρα και οποιονδήποτε άλλον ομολογητή αναχώρησε αργότερα είτε από τη φυλακή είτε από κάποιον άλλον τόπο εξορίας με καλή προθυμία και αξιοθαύμαστη πράξη.

Σε επισκέπτομαι μέσω αυτής της επιστολής και ρωτώ πώς είσαι εν Κυρίω, ω πνευματική αδελφή, αν εμμένεις στην καλή ομολογία του Χριστού, αν τηρείς την παρακαταθήκη της πίστεως ασφαλή δια του Αγίου Πνεύματος, αν δυναμώνεις στον Θεό, χωρίς να πτοείσαι από τους ασεβείς. Εύγε, εύγε· είθε να στηριχθείς ακόμη περισσότερο και τόσο πολύ, ώστε να ψάλλεις μαζί με τον άγιο Δαβίδ: δεν θα φοβηθώ όταν θα ταράσσεται η γη και θα μετατοπίζονται τα όρη στα βάθη των θαλασσών. Διότι αυτός που έχει πραγματικά σταθερή πίστη είναι εντελώς αμετακίνητος από την αγάπη του Χριστού, από την οποία ούτε θλίψη, ούτε στενοχώρια, ούτε πείνα, ούτε διωγμός, ούτε κίνδυνος, ούτε μάχαιρα μπορεί να τον χωρίσει. Με αυτή την πεποίθηση τελειώθηκαν όλοι οι άγιοι, μακάρι να βρίσκεται σε αυτήν και η δική σου τιμιότητα· διότι δεν είσαι υποδεέστερη της Θέκλας, της Φεβρωνίας και του μακάριου χορού που τις περιβάλλει. Είσαι κόρη του Θεού, νύμφη του Χριστού όπως κι εκείνες, για τον Οποίο και τώρα το μαρτύριο είναι όπως και τότε.

Λάβατε αυτή τη μικρή μας φλυαρία· ανταποδώστε μας την ευπείθειά σας, την ευλάβειά σας και την μέχρι θανάτου αγάπη σας τόσο προς τον Θεό όσο και προς εμάς τους ίδιους, έτσι ώστε χαίροντας με αγαλλίαση να λέμε: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα; Διότι για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή. Στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Απέναντι σε αυτά, αδελφοί τιμιότατοι, αξίζει να αναφωνήσουμε εκείνη την αποστολική ρήση: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή μάχαιρα, ή κίνδυνος, και θα προσθέσω, ή η πρόκληση της σάρκας, ή η επιθυμία που φλέγει, χωρίς όμως να κατακαίει εκείνους που την τιμωρούν καθημερινά; Ή η ατιμία των υβριστικών λόγων, ή η τάση για πρωτεία, ή η κυριαρχία κοπιαστικών έργων, ή η ευτέλεια του ενδύματος, ή η στέρηση των τροφών και των αρτυμάτων, ή η ολονύκτια ψαλμωδία, ή η λειτουργία της αγρυπνίας, ή οτιδήποτε μικρό ή μεγάλο συμβαίνει στις ψυχές ή στα σώματα;

Επομένως, αυτός που ταπεινώνεται και κάθε φορά κατεβάζει τον εαυτό του στον βυθό της ταπεινοφροσύνης, ανεβαίνει στους ουρανούς. Αυτός που υπακούει αδιακρίτως και ωθείται προς κάθε ευπείθεια, θα ονομαστεί υιός Θεού. Αυτός που μένει αμετακίνητος και αδιάσειστος στη μαρτυρική ομολογία του προς τον Θεό, και δεν αποσπά κρυφά τον εαυτό του και δεν τον αρπάζει μακριά από τους υπόλοιπους αδελφούς, θα ομολογήσει μαζί με τον Παύλο λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός» και τα εξής. Αυτός που είναι ελεύθερος από πάθη και ασύνδετος με την αγάπη των γονέων και με τις συγγενικές και κοσμικές σχέσεις, θα μιλήσει με παρρησία μαζί με τον άγιο Δαβίδ, λέγοντας: «Η ψυχή μου προσκολλήθηκε οπίσω σου, και εμένα με συγκράτησε το δεξί σου χέρι». Αυτός που κάθε ημέρα επιστρέφει τον εαυτό του με κατάνυξη και φόβο για τα λόγια του Θεού, και με τη σκέψη του θανάτου και τη θεωρία της μετάστασης, θα πει:

Ο αγώνας σας λοιπόν σε αυτό είναι μεγάλος, τέκνα μου, και από όλους τους αγώνες ο ιερότερος, και αναφωνείτε τα ίδια με τον απόστολο, λέγοντας: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα; διότι εξαιτίας σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα· θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή», ψάλλοντας μαζί κατά τα λόγια του Δαβίδ. Αλλά είστε μακάριοι και τρισμακάριοι, εάν φέρετε εις πέρας μέχρι τέλους αυτόν τον τόσο μεγάλο αγώνα σας, παρουσιάζοντάς τον άμωμο και ανόθευτο στον Θεό, επειδή καθημερινά διεξάγεται η άθληση και στεφανώνεστε με τα μαρτυρικά στεφάνια. Και αυτό ισχύει τόσο για όσα προηγήθηκαν, όσο και για τα ήδη παρόντα και τα μέλλοντα.

Διότι, αποδεχόμενοι και υπομένοντας όλα αυτά —επειδή υπάρχουν και άλλα περισσότερα από αυτά, καθώς δεν είναι δυνατόν να τα απαριθμήσουμε ένα προς ένα— ζούμε και θα ζούμε με τον καλύτερο τρόπο, και ο Θεός ευαρεστείται στο έργο μας, και το πλήθος της αδελφότητας καθίσταται οσιότερο, και η επίσκεψη των έξω ωφελιμότερη, και ο στέφανος του μαρτυρίου ετοιμάζεται για εσάς. Λοιπόν, «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού» και από όσα προαναφέρθηκαν; Απολύτως τίποτα. Αλλά ακόμη και αν πρέπει να πεθαίνουμε κάθε μέρα, ας το ασπαζόμαστε με χαρά, αρκεί μόνο ότι πάσχουμε για τον Χριστό, χαίροντες και αγαλλόμενοι και «χωρίς να δίνουμε καμία αφορμή σκανδαλισμού σε τίποτα, ώστε να μην κατακριθεί» η αγαθή μας πολιτεία. Αυτά λοιπόν περί αυτών.

Αλλά αυτό, μαζί με τις αμαρτίες μου, συνέβη σε αυτούς, όπως ελέχθη, εξαιτίας της αναισθησίας, της σκληροκαρδίας, της αφοβίας και της περιφρόνησης του Θεού. Διότι διαφορετικά θα έψαλλαν εκείνο: «Υπομένοντας υπέμεινα τον Κύριο και με πρόσεξε, και εισάκουσε τη δέησή μου», συμψάλλοντας και το άλλο: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, καθώς και του πατέρα και του κοινοβίου; Θλίψη ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός, ή μάχαιρα, ή κίνδυνος, επειδή για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα;». Αντί όμως να λένε ή να πράττουν τέτοια πράγματα, όλη την ημέρα μελετούσαν κακά μέσα τους και κινώντας δόλια χείλη ψιθύριζαν κρυφά. Αδρανούσαν και προφασιζόμενοι ορκίζονταν, και λέγοντας ψέματα δεν σταματούσαν να κατηγορούν και να κατηγορούνται, παρασυρόμενοι σιγά σιγά από την αμέλεια στο βάραθρο της αποστασίας. Διότι όταν αρχίσει κάποιος να είναι δυσκίνητος προς τις εργασίες, αντιλογικός προς τις υπακοές και σκληρός προς την υποταγή, αντιδρώντας και απομονωνόμενος, και βρίσκοντας με τη συνεργεία του δαίμονα κατάλληλο τόπο και χρόνο για την αποστασία (γιατί ο άρχοντας αυτού του κόσμου παρέχει σε όσους τον πείθονται όσα επιθυμεί η καρδιά τους), τότε φτάνοντας σε αυτή την κατάσταση όχι μόνο τον εαυτό του, αλλά και άλλον αδελφό καθιστά συναποστάτη του.

Επειδή δηλαδή ήταν σκληροί, θα φόνευαν τις γυναίκες, εάν εξαναγκάζονταν να τις κρατήσουν. Τώρα όμως πρόσταξε να δίδεται έγγραφο διαζυγίου σε όσες μισούνταν από τους άνδρες. «Εγώ όμως σας λέω», αναφέρει, «ότι τη γυναίκα που πόρνευσε είναι καλό να την αποβάλλει κανείς ως μοιχαλίδα. Εάν όμως κάποιος αποβάλλει εκείνη που δεν πόρνευσε, γίνεται αίτιος να διαπράξει αυτή μοιχεία». Να εννοείς όμως και τούτο, ότι εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα με Αυτόν, και δημιουργείται συζυγία του πιστού με τον Χριστό. Διότι όλοι γίναμε σύσσωμοι με Αυτόν, και είμαστε κατά μέρος μέλη του Χριστού. Επομένως, δικαίως κανείς δεν μπορεί να χωρίσει μια τέτοια συζυγία, κατά τον λόγο του Παύλου, που λέει: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;». Εκείνα λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, ούτε άνθρωπος ούτε καμία άλλη κτίση ούτε άγγελοι ούτε αρχές ούτε εξουσίες, όπως λέει ο Παύλος, μπορούν να τα χωρίσουν. «Του λέγουν οι μαθητές του: Εάν τέτοια είναι η κατάσταση του ανθρώπου με τη γυναίκα, δεν συμφέρει να νυμφευθεί». Θορυβούνται οι μαθητές και λένε ότι, εάν για αυτόν τον λόγο ενώθηκαν, για να είναι ένα και να παραμένουν αχώριστοι σε όλο τον βίο, ώστε, ακόμη και αν η γυναίκα είναι κατά τα άλλα διεφθαρμένη, να μην τολμά να την αποβάλλει, τότε δεν συμφέρει να νυμφευθεί κανείς. Διότι είναι ελαφρύτερο να μη νυμφευθεί, αλλά να μάχεται και να παλεύει με τις φυσικές επιθυμίες, παρά να ανέχεται μία πονηρή γυναίκα.