Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 14:10

Και για να μην υπάρξει δυσπιστία από κάποιους εξαιτίας της μεγαλοπρέπειας του γεγονότος, ονομάζει πάλι τον εαυτό Του Κύριο των δυνάμεων, κατά τρόπο χρήσιμο και αναγκαίο. Και ποιος είναι ο καιρός της μεταμορφώσεως, δηλαδή της αναδημιουργίας, το αποσαφήνισε λέγοντας ότι: Εκείνος που σε λύτρωσε, ο Ίδιος θα ονομαστεί Θεός του Ισραήλ σε όλη τη γη. Και πότε ακριβώς κατορθώθηκε αυτό; Προφανώς κατά τον καιρό της ελεύσεώς Του. Διότι ο Χριστός βασίλευσε σε όλα τα έθνη, και αυτό το διδάσκει ο Προφήτης λέγοντας: Και θα υπάρχει ένας Κύριος, και ένα το όνομά Του, που θα περιβάλλει όλη τη γη.

Διότι θα είμαστε κάτω από την εξουσία μόνο Εκείνου, και Αυτός θα κυριαρχήσει στα πάντα, αφού θα έχουν καταργηθεί εντελώς οι κοσμοκράτορες αυτού του αιώνα, και αφού θα έχει κατατροπωθεί κάθε πονηρή αρχή, και θα έχουν αποβληθεί από την εις βάρος μας πλεονεξία και ο ίδιος ο σατανάς και οι πονηρές δυνάμεις που είναι μαζί του. <Εκείνη την ημέρα θα υπάρχει ένας Κύριος και το όνομά Του θα είναι ένα, που θα περικυκλώνει όλη τη γη και την έρημο από τη Γαβέλ έως τη Ρεμμών, νότια της Ιερουσαλήμ. Η δε Ραμά θα παραμείνει στη θέση της, από την πύλη του Βενιαμίν έως την πρώτη πύλη, και έως την πύλη των γωνιών και έως τον πύργο του Αναμεήλ, έως τα πατητήρια του βασιλιά· θα κατοικήσουν σε αυτήν, και δεν θα υπάρχει πλέον ανάθεμα, και η Ιερουσαλήμ θα κατοικείται με ασφάλεια.> Ο λόγος των αγίων προφητών είναι πάντοτε κάπως ασαφής, και αυτό, νομίζω, λόγω της σοφής οικονομίας του Θεού, ώστε να μην παρατίθενται τα άγια στους σκύλους· ούτε βέβαια, πεταμένο απρόσεκτα στα πόδια των χοίρων, το αληθινά πολύτιμο μαργαριτάρι να υφίσταται εξύβριση. Όμως ο Χριστός αποκαλύπτει εν Πνεύματι τη γνώση στους άξιους, και καθιστά σαφείς τις δυνάμεις του μέλλοντος αιώνος. Γενικά, τα κρυμμένα και νοητά απεικονίζονται μέσα στα αισθητά, και τα ορατά γίνονται σαν σώμα των πιο αφανών.

Είπε λοιπόν, ότι κατά την ημέρα εκείνη, δηλαδή κατά τον καιρό εκείνο, όταν η κατάστασή μας θα έχει μεταβληθεί σε καινότητα ζωής, και η ίδια η κτίση θα έχει αναδημιουργηθεί προς το καλύτερο σε σχέση με πριν, θα υπάρχει ένας Κύριος και το όνομά Του θα είναι ένα, περιβάλλοντας ολόκληρη τη γη. Διότι, βέβαια, πάντοτε ήταν και είναι και θα είναι ένας ο Κύριος, Αυτός που εκ φύσεως και αληθινά είναι ο Θεός των όλων, ο Οποίος έφερε στην ύπαρξη αυτά που δεν υπήρχαν. Επειδή όμως ο εφευρέτης της αμαρτίας, δηλαδή ο σατανάς, πλάνησε όσους βρίσκονται κάτω από τον ουρανό, εμείς οι άθλιοι παρασυρθήκαμε σε μια ψευδή και βέβηλη λατρεία, και ζούσαμε στον κόσμο τυφλοί και ανόητοι, ονομάζοντας κυρίους αυτούς που μας πλάνησαν, και αποδίδοντας από αμάθεια το όνομα της θεότητας στους ακάθαρτους δαίμονες. Και έχουμε, βέβαια, κληθεί στην επίγνωση της αλήθειας και μέσα στον παρόντα κόσμο δια του Χριστού· όμως, όταν ο παρών αιώνας θα έχει παρέλθει και θα έχει φτάσει πλέον στο τέλος του, τότε ακριβώς, αφού αφαιρεθεί από εμάς κάθε παραφροσύνη και υποταχθούν πλέον οι εχθροί κάτω από τα πόδια του Χριστού, θα υπάρχει ένας Κύριος σε όλη τη γη, και κανείς δεν θα αρπάζει εις βάρος Του τη δόξα της κυριότητας.

Κύριος δε, και με άλλον τρόπο, ένας θα είναι ο Χριστός, καθώς θα καταργηθεί κάθε επίγεια βασιλεία, και σε αυτόν αποκλειστικά θα ανατεθεί η εξουσία επί όλων όσων βρίσκονται κάτω από τον ουρανό. Κάτι τέτοιο είπε και ο σοφότατος Δανιήλ. Διότι, αναλύοντας τους τρόπους των οραμάτων, λέει: «Όπως είδες ότι αποκόπηκε από το όρος ένας λίθος χωρίς ανθρώπινα χέρια και συνέτριψε τον πηλό, τον σίδηρο, τον χαλκό, τον άργυρο, τον χρυσό· ο μέγας Θεός έκανε γνωστό στον βασιλιά τι πρέπει να συμβεί μετά από αυτά, και το ενύπνιο είναι αληθινό και η ερμηνεία του αξιόπιστη.» Επομένως, ένας θα είναι και μόνος, και θα γεμίσει με τη δική του δόξα την αγία πόλη, δηλαδή τη νοητή Ιερουσαλήμ, το πλάτος και το μήκος της οποίας δεικνύει τυπολογικά και πάλι στην επίγεια Ιερουσαλήμ, λέγοντας ότι θα διευρυνθεί από τη Γαβέλ έως τη Ρεμμών. Και η μεν Γαβέλ, ή Γαβέ, είναι κώμη και κλήρος της φυλής του Βενιαμίν, και λέγεται ότι αυτή βρίσκεται στα βορειότερα μέρη της Ιερουσαλήμ. Η δε Ρεμμών πάλι είναι κάποιος βράχος προς τη νότια έρημο. Επομένως, το πλάτος της Ιερουσαλήμ ορίζεται από τη Γαβέλ έως τη Ρεμμών. Καθορίζει δε και το μήκος λέγοντας τα εξής: Από την πύλη του Βενιαμίν έως την πρώτη πύλη, έως τις γωνιακές πύλες και έως τον πύργο του Αναμεήλ, έως τα υπολήνια του βασιλιά.

Η πρώτη πύλη, και μάλιστα η πύλη των γωνιών· έτσι ονομάζονταν μερικές πύλες στην Ιερουσαλήμ· και ενδιάμεσα υπήρχε ένας πύργος που ονομαζόταν Αναμεήλ, μετά τον οποίο βρίσκονταν αμέσως τα πατητήρια του βασιλιά. Αυτοί οι τόποι υποδηλώνουν τυπολογικά το μήκος της Ιερουσαλήμ. Διότι, όπως ακριβώς ο Θεός των όλων πρόσταξε τον μακάριο προφήτη Ιεζεκιήλ να μετρήσει με ένα καλάμι τον οίκο, κινούμενος εδώ και εκεί, υποδηλώνοντας ότι υπάρχουν πολλές μονές κοντά στον Πατέρα και αμέτρητα κατοικητήρια των αγίων· έτσι νομίζω ότι και εδώ, μέσω φανερών τόπων, μας καταγράφει το πλάτος και το μήκος της νοητής Ιερουσαλήμ, δηλαδή της Εκκλησίας του Χριστού, προς την οποία και ο θεσπέσιος Ησαΐας αναφωνούσε λέγοντας: «Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου, στήσε τις, μην κάνεις οικονομία, μάκρυνε τα σχοινιά σου και στερέωσε δυνατά τους πασσάλους σου, εκτάσου ακόμη προς τα δεξιά και προς τα αριστερά». Την αγία πόλη, λοιπόν, αφού διευρυνθεί και εκταθεί στο μήκος που της αρμόζει, θα την κατοικήσουν οι άγιοι, και δεν θα υπάρχει πλέον ανάθεμα, λέει, δηλαδή με κανέναν τρόπο δεν θα αποξενωθεί από τον Θεό· διότι θα της χαρίσει σταθερή την αγάπη Του. Και δεν πρόκειται πλέον να υποπέσουν στο να προσκρούσουν στον Θεό, εφόσον, όπως είπα, έχει καταργηθεί παντελώς η αμαρτία και ο πειράζων σατανάς. «Διότι δεν θα υπάρχει εκεί λιοντάρι, αλλά και κανένα από τα πονηρά θηρία δεν πρόκειται να ανέβει σε αυτήν, ούτε θα βρεθεί εκεί».

Μετά δε την πολιορκία της Ιερουσαλήμ και την επακόλουθη αιχμαλωσία του ιουδαϊκού έθνους, προσθέτει στη συνέχεια αγαθά για όλους, προφητεύοντας: «και θα είναι ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη», και πάλι: «ένας θα είναι ο Κύριος, και το όνομά του ένα, το οποίο θα κυκλώσει όλη τη γη και την έρημο». Εφόσον, λοιπόν, η προφητεία διακήρυξε ότι και το έθνος των Ιουδαίων θα υφίστατο τέτοια δεινά κατά τις ημέρες του Κυρίου, ποιος δεν θα θαύμαζε την εκπλήρωση της προφητείας; Διότι, μόλις εμφανίστηκε ο Ιησούς, ο Σωτήρας και Κύριός μας, και οι εκ περιτομής ασέβησαν απέναντί του, όλα όσα είχαν προφητευθεί γι' αυτούς εκπληρώθηκαν μαζικά μετά το πεντακοσιοστό έτος της προφητείας, καθώς από την εποχή του ίδιου του Πιλάτου και μέχρι την πολιορκία επί Νέρωνος, Τίτου και Ουεσπασιανού, δεν έπαψαν να τους πλήττουν παντοειδείς και αλλεπάλληλες συμφορές, όπως μπορεί κανείς να διαβάσει από την ιστορία που συνέγραψε ο Φλάβιος Ιώσηπος. Τότε, λοιπόν, ήταν φυσικό να καταστραφεί «το μισό της πόλης» κατά την πολιορκία, όπως αναφέρει η προφητεία. Μετά από όχι πολύ χρόνο, όμως, όταν ξέσπασε νέα ιουδαϊκή εξέγερση επί αυτοκράτορος Αδριανού, το υπόλοιπο μισό της πόλης πολιορκήθηκε και πάλι και εκδιώχθηκε, με αποτέλεσμα από τότε και μέχρι σήμερα ο τόπος αυτός να καταστεί παντελώς άβατος γι' αυτούς.

Αν όμως ισχυριστεί κάποιος ότι αυτά εκπληρώθηκαν την εποχή του Αντίοχου του Επιφανούς, ας σκεφτεί αν είναι σε θέση να εφαρμόσει και τα υπόλοιπα της προφητείας στους χρόνους του Αντίοχου· όπως, για παράδειγμα, το ότι ο λαός υπέστη αιχμαλωσία, και το ότι τα πόδια του Κυρίου στάθηκαν στο όρος των Ελαιών, και αν «ο Κύριος έγινε βασιλιάς σε όλη τη γη εκείνη την ημέρα», και αν το «όνομα» του Κυρίου «περικύκλωσε όλη τη γη και την έρημο», όταν ο Αντίοχος κυβερνούσε τη Συρία. Και τα υπόλοιπα της προφητείας τι τέλος είχαν κατά τη βασιλεία του Αντίοχου, πώς θα τα ερμηνεύσει κανείς; Σύμφωνα με εμάς, όμως, αυτά έχουν εκπληρωθεί και κατά λέξη, αλλά και σύμφωνα με μία άλλη, πνευματική έννοια. Διότι, μετά την παρουσία του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, η πόλη τους, η ίδια η Ιερουσαλήμ, και ολόκληρο το σύστημα και το πολίτευμα της θρησκείας σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή καταστράφηκε· και αμέσως υπέστησαν τη νοητή αιχμαλωσία παράλληλα με τη σωματική, επειδή δεν αποδέχθηκαν τον Σωτήρα και Λυτρωτή των ανθρώπινων ψυχών, ο οποίος ήρθε «για να κηρύξει» σε όσους ήταν «αιχμάλωτοι» των πονηρών δαιμόνων «άφεση, και στους» τυφλούς κατά τη διάνοια «ανάβλεψη».

Ύστερα, λοιπόν, από το σωτήριο και λογικό νάμα που έβρεξε από την Ιερουσαλήμ σε κάθε γένος ανθρώπων, το οποίο δηλώνεται σαφέστερα σε άλλο σημείο με το «διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ, και θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη», αναφέρει: «θα γίνει ο Κύριος βασιλιάς». Και δεν θα γίνει στην Ιερουσαλήμ ούτε επί του έθνους των Ιουδαίων, αλλά «σε όλη τη γη την ημέρα εκείνη», και «ο Κύριος θα είναι ένας, και το όνομά του ένα, περικυκλώνοντας όλη τη γη». Αυτά συμφωνούν και με όσα παρατέθηκαν από τους Ψαλμούς, μέσω των οποίων ελέγετο: «εβασίλευσε ο Θεός επί των εθνών», και πάλι: «πείτε ανάμεσα στα έθνη, ο Κύριος εβασίλευσε». Προφητεύεται δε ότι όλα αυτά μαζί θα συμβούν στις ημέρες του Κυρίου. Διότι, στην αρχή ολόκληρης της προφητείας αναφέρει: «Ιδού, έρχονται ημέρες του Κυρίου», και θα συμβούν τα εξής. Ποια είναι άραγε αυτά, αν όχι η πολιορκία της Ιερουσαλήμ και η μετάβαση του Κυρίου στο όρος των Ελαιών, και το «θα είναι παρών ο Κύριος» και τα όσα συνέβησαν κατά την ημέρα του πάθους του, και το «ζωντανό ύδωρ» που έρρευσε σε ολόκληρη την οικουμένη, και, επιπλέον όλων αυτών, η βασιλεία του Κυρίου που κυβερνά όλα τα έθνη, «και το όνομά του ένα, το οποίο γεμίζει όλη τη γη», την έκβαση των οποίων εξετάσαμε ήδη συνοπτικά;

Είναι δε προφανές πώς από την προσωνυμία του Χριστού του Θεού το όνομα των Χριστιανών γέμισε ολόκληρη την οικουμένη· αυτό ακριβώς φανερώνει και ο λόγος που αναφέρει: «και το όνομά Του είναι ένα, το οποίο περικυκλώνει όλη τη γη και την έρημο». Και σε εσένα, όταν βρεις τον χρόνο εξετάζοντας ενδελεχώς κάθε λέξη, θα δοθεί η ευκαιρία να μελετήσεις εκτενώς τα νοήματα. 〈Από τον Βαρούχ〉. «Ποιος ανέβηκε στον ουρανό και την πήρε» (εννοεί δε τη σοφία), «και την κατέβασε από τα σύννεφα; Ποιος πέρασε πέρα από τη θάλασσα και τη βρήκε, και θα την φέρει αντί εκλεκτού χρυσού; Δεν υπάρχει κανείς που να γνωρίζει την οδό της, ούτε κανείς που να συλλογίζεται το μονοπάτι της. Αλλά Εκείνος που γνωρίζει τα πάντα τη γνωρίζει, την ανακάλυψε με τη σύνεσή Του· Εκείνος που την κατασκεύασε για τον αιώνιο χρόνο, την γέμισε με τετράποδα ζώα· Εκείνος που αποστέλλει το φως και αυτό πορεύεται, το κάλεσε, και υπάκουσε σε Αυτόν με τρόμο· και οι αστέρες έλαμψαν στις σκοπιές τους και ευφράνθηκαν· τους κάλεσε, και είπαν: "Είμαστε παρόντες"· έλαμψαν με ευφροσύνη για Εκείνον που τους δημιούργησε. Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα υπολογιστεί συγκριτικά με Αυτόν. Ανακάλυψε κάθε οδό της γνώσης, και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο Του και στον Ισραήλ τον αγαπημένο Του. Μετά από αυτά, εμφανίστηκε πάνω στη γη, και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους.» Δεν χρειάζεται να προσθέσουμε τίποτα στα θεία αυτά λόγια, τα οποία ξεκάθαρα τεκμηριώνουν το ζήτημα. 〈Από τον Ησαΐα〉. «Όραση σχετικά με την Αίγυπτο.»

Και πάλι, μετά από άλλα, κηρύττει με μεγαλύτερη σαφήνεια την έσχατη πολιορκία της Ιερουσαλήμ, λέγοντας: «Ιδού, έρχονται ημέρες του Κυρίου, και τα λάφυρά σου θα μοιραστούν μέσα σου· και θα συγκεντρώσω όλα τα έθνη εναντίον της Ιερουσαλήμ για πόλεμο, και η πόλη θα κυριευθεί και οι οικίες θα λεηλατηθούν, και οι γυναίκες θα βεβηλωθούν, και το μισό της πόλεως θα οδηγηθεί σε αιχμαλωσία, οι δε υπόλοιποι του λαού μου δεν θα εξολοθρευθούν από την πόλη. Και θα εξέλθει ο Κύριος και θα παραταχθεί εναντίον εκείνων των εθνών, όπως την ημέρα της παρατάξεώς του σε ημέρα πολέμου. Και θα σταθούν τα πόδια του κατά την ημέρα εκείνη πάνω στο όρος των Ελαιών, που βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ.» Έπειτα, μετά από άλλα ενδιάμεσα, αναφέρει: «Και θα είναι ο Κύριος ένας, και το όνομά του ένα, περικυκλώνοντας όλη τη γη και την έρημο». Και πάλι, μετά από άλλα, ολοκληρώνοντας το βιβλίο της προφητείας, προαναγγέλλει την κλήση των εθνών με αυτά τα λόγια: «Και όσοι απομείνουν από όλα τα έθνη που ήλθαν εναντίον της Ιερουσαλήμ, θα αναβαίνουν κάθε χρόνο για να προσκυνήσουν τον Βασιλέα, Κύριο Παντοκράτορα, και για να εορτάσουν την εορτή της Σκηνοπηγίας. Και θα συμβεί, όσοι από όλες τις φυλές της γης δεν αναβούν στην Ιερουσαλήμ για να προσκυνήσουν τον Βασιλέα, Κύριο Παντοκράτορα, και αυτοί θα προστεθούν σε εκείνους».

Ποτέ άλλοτε λοιπόν, παρά μόνο μετά την παρουσία του Σωτήρος μας και μέχρι την εποχή μας, δεν έπαθαν όλες οι φυλές του ιουδαϊκού έθνους δεινά άξια θρήνων και κοπετών εξαιτίας της πληγής που τους βρήκε από τον Θεό, εξαιτίας της οποίας παραδόθηκε η μητρόπολή τους σε αλλόφυλα έθνη και κατασκάφηκε ο Ναός, ενώ οι ίδιοι εκδιώχθηκαν από τη χώρα τους, υπηρετώντας ως δούλοι τους εχθρούς σε εχθρική γη. Εξαιτίας αυτών των γεγονότων, όλος ο οίκος τους και κάθε ψυχή τους ακόμη και σήμερα υπόκειται σε θρήνους. Γι' αυτό λέει η προφητεία: «και θα θρηνήσει» η κάθε φυλή ξεχωριστά, «η φυλή του οίκου Δαβίδ χωριστά, και οι γυναίκες τους χωριστά», και όσα ακολουθούν αυτά. Αλλά ποιες ημέρες υπήρξαν μετά τους χρόνους του Ζαχαρία, κατά τις οποίες διαμοιράστηκαν τα λάφυρα της Ιερουσαλήμ και συγκεντρώθηκαν όλα τα έθνη εναντίον της για πόλεμο, και αλώθηκε η πόλη, λεηλατήθηκαν τα σπίτια, ατιμάστηκαν οι γυναίκες και οδηγήθηκαν στην αιχμαλωσία, ενώ συγχρόνως και ταυτόχρονα ο Κύριος, συμμαχώντας με τα έθνη που πολεμούσαν την Ιερουσαλήμ, παρατάχθηκε μαζί τους; Ή πότε στάθηκαν «τα πόδια του» «στο όρος των Ελαιών»; Ή πότε έγινε «ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη», ο Ίδιος ως ο ένας και μοναδικός Κύριος σε όλους τους ανθρώπους, «και το όνομά του ένα, περιβάλλοντας όλη τη γη και την έρημο»;

Και πόση ωφέλεια υπήρξε σε όσους γεύτηκαν το ζωντανό και λογικό νάμα, το παρουσιάζει στη συνέχεια διδάσκοντας, ότι εκείνοι που ήπιαν από αυτό, αφού απαρνήθηκαν τους πολλούς πονηρούς δαίμονες που κυριαρχούσαν άλλοτε επάνω τους, ομολογούν τον έναν Κύριο και δικό τους βασιλιά, και πώς ο Κύριος, που προηγουμένως ήταν γνωστός μόνο στους Εβραίους, θα γίνει βασιλιάς όλων των εθνών από ολόκληρη τη γη που πίστεψαν σε αυτόν, και «το όνομά του θα είναι ένα, και θα περικυκλώσει όλη τη γη και την έρημο». Ποιος δεν θα εκπλησσόταν βλέποντας αυτό ακριβώς το γεγονός; Πράγματι, από την ονομασία του Χριστού (διότι αυτός ήταν ο Χριστός, ο Κύριος), το όνομα των Χριστιανών περικύκλωσε κάθε τόπο, πόλη και χώρα, ακόμη και τα έθνη που κατοικούν στις ερήμους και στα πέρατα της γης, σύμφωνα με τα θεσπίσματα της προφητείας. 〈Από τον Ψαλμό 21〉. «Εις το τέλος, υπέρ της εωθινής αντιλήψεως. Ο Θεός, ο Θεός μου, πρόσεξέ με· γιατί με εγκατέλειψες; Μακριά από τη σωτηρία μου είναι τα λόγια των παραπτωμάτων μου. Θεέ μου, θα κράζω την ημέρα προς εσένα και δεν θα με εισακούσεις; Και τη νύχτα, και τούτο δεν θα θεωρηθεί σε μένα ως άνοια. Εσύ όμως κατοικείς στα άγια, εσύ που είσαι ο έπαινος του Ισραήλ. Σε εσένα στήριξαν τις ελπίδες τους οι πατέρες μας· ήλπισαν και τους ελευθέρωσες. Προς εσένα έκραξαν και σώθηκαν, σε εσένα ήλπισαν και δεν ντροπιάστηκαν. Εγώ όμως είμαι σκουλήκι και όχι άνθρωπος, όνειδος των ανθρώπων και εξουθένωμα του λαού».

Αναεουγαυά (Ησ. 37, 13). Στον Ησαΐα. Α' 〈Ανέ και Γαυά, Σ'〉 αναστάτωσε και ταπείνωσε. Και στις Βασιλείες. Αρμενία (Ησ. 37, 38). Ησαΐας. Αραράτ. Σαρασά. Ασέλ (Ζαχ. 14, 5). Αυτήν μνημονεύει ο Ζαχαρίας. Αναμεήλ (Ζαχ. 14, 10). Πύργος της Ιερουσαλήμ. Στον Ζαχαρία.