Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 14:2

Επιπλέον, διαμοίραζαν τα ιμάτια στους δήμιους, μη βλέποντας τον διαμερισμό που γινόταν εναντίον τους ανάμεσα στα έθνη· διότι λέει ο προφήτης: «Ιδού, έρχονται ημέρες του Κυρίου, και θα διαμοιραστούν τα λάφυρά σου μέσα σε σένα. Και θα συγκεντρώσω όλα τα έθνη σε πόλεμο εναντίον της Ιερουσαλήμ, και θα αλωθεί η πόλη, και θα διαρπαγούν οι οικίες, και οι γυναίκες θα μολυνθούν·» και πάλι: «Τώρα η ερυσίβη θα καταφάγει τους κλήρους τους·» και καθώς λέει ο Μιχαίας: «Εκείνη την ημέρα θα ειπωθεί για εσάς παραβολή, και θα ακουστεί μελωδικός θρήνος που θα λέει: Με ταλαιπωρία ταλαιπωρήθηκε η μερίδα του λαού μου, μετρήθηκε με σχοινί, και δεν υπήρξε κανείς να τον εμποδίσει ώστε να την αποτρέψει· οι αγροί σας διαμετρήθηκαν.» Και για να το πούμε συνοπτικά, επειδή τόλμησαν να στραφούν εναντίον του Κυρίου, προσκάλεσαν εναντίον των εαυτών τους την ημέρα την οποία προέλεγε και ο προφήτης: «Διότι είναι ημέρα κρίσεως του Κυρίου, ημέρα ανταποδόσεως για την κρίση της Σιών. Και θα μετατραπούν οι φάραγγές της σε πίσσα, και η γη της σε θειάφι. Και θα γίνει η γη της σαν πίσσα που καίγεται νύχτα και ημέρα, και δεν θα σβήσει στον αιώνα, και ο καπνός της θα ανεβαίνει προς τα πάνω. Αυτή θα ερημωθεί από γενιά σε γενιά, και θα κατοικήσουν σε αυτήν όρνεα και εχίνοι, ίβιδες και κόρακες. Και θα απλωθεί πάνω της το γεωμετρικό σχοινί της ερημώσεως, και θα κατοικήσουν σε αυτήν ονοκένταυροι.»

ΤΟΜΟΣ ΕΚΤΟΣ. «Ιδού, έρχονται ημέρες του Κυρίου, και θα διαμοιραστούν τα λάφυρά σου μέσα σε σένα, και θα συγκεντρώσω όλα τα έθνη σε πόλεμο εναντίον της Ιερουσαλήμ, και η πόλη θα κυριευθεί, και τα σπίτια θα λεηλατηθούν, και οι γυναίκες θα μολυνθούν, και το μισό της πόλης θα οδηγηθεί στην αιχμαλωσία». Προαναγγέλλοντας το σεπτό και σωτήριο πάθος πάνω στον σταυρό, έλεγε λίγο πιο πίσω: «Ρομφαία, εξεγέρσου εναντίον του ποιμένα μου και εναντίον του άνδρα που είναι συμπολίτης του, λέει ο Κύριος Παντοκράτορας· πάταξε τον ποιμένα και ας διασκορπιστούν τα πρόβατα». Ότι δε το πλήθος των Ιουδαίων θα υποβληθεί στις έσχατες τιμωρίες, και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα, διότι το πάντολμο πλήθος διέπραξε κυριοκτονία· το δίδασκε προσθέτοντας: «Και θα επιφέρω το χέρι μου επί τους ποιμένες, και θα συμβεί κατά την ημέρα εκείνη, λέει ο Κύριος, τα δύο μέρη θα εξολοθρευτούν και θα εκλείψουν, το δε τρίτο θα το περάσω μέσα από φωτιά, και θα τους πυρώσω όπως πυρώνεται το ασήμι, και θα τους δοκιμάσω όπως δοκιμάζεται το χρυσάφι». Το πώς θα μπορούσαν να νοηθούν αυτά, το έχουμε ήδη πει, όσο το δυνατόν και καθόλου έξω από το λογικό. Έχει στραφεί δε και τώρα ο σκοπός των προκειμένων λόγων προς την Ιερουσαλήμ, η οποία διέπραξε ανόσιες πράξεις αχαλίνωτα, και μας υποδεικνύει τον τρόπο της άλωσης. Διότι λέει: «Ιδού θα έρθουν ημέρες του Κυρίου», δηλαδή αυτές που ο ίδιος επιφέρει με δίκαιη απόφαση και όσια κρίση.

Το τι θα συμβεί εκείνες τις ημέρες το αποσαφηνίζει λέγοντας: «Και θα διαμοιραστούν τα λάφυρά σου μέσα σου», δηλαδή αφού συγκεντρωθούν όλα τα έθνη και λεηλατήσουν τα σπίτια, θα σύρουν τις γυναίκες μαζί με τα νήπια. Διότι τότε, λέει, και το μισό της πόλεως θα εξέλθει στην αιχμαλωσία. Επειδή λένε ότι οι Ρωμαίοι, όταν κυρίευσαν την πόλη και αγανάκτησαν με την αναίδεια εκείνων που τους πολεμούσαν, κατέκαψαν και τον ίδιο τον ναό και τα σπίτια της πόλεως. Εφείσθησαν όμως αυτούς που κατοικούσαν στην άνω πόλη και στο ιερό, οι οποίοι προσέπεσαν ικετευτικά σε αυτούς. Παρατήρησε δε πώς λέει ότι οι νικητές θα φτάσουν σε τέτοιο σημείο θράσους, ώστε, αφού διαρπάξουν τα σπίτια, δεν θα αποχωρήσουν αμέσως μαζί με τα λάφυρα, για να κάνουν με την ησυχία τους τη διανομή αφού φτάσουν στις δικές τους σκηνές, αλλά θα το πράξουν αυτό μέσα στην ίδια την αλωμένη πόλη, πράγμα που δεν θα είχε συμβεί εάν υπήρχε έστω και κάποιος για να βοηθήσει όσους έπασχαν αθλίως και να πολεμήσει όσους λεηλατούσαν. Και λέει ότι οι γυναίκες θα μολυνθούν, συρόμενες παρά τη θέλησή τους από άλλους και εκπίπτοντας από τα ήθη της σεμνότητας, και πολλές φορές μάλιστα μπροστά στα μάτια των νόμιμων συζύγων τους.

Τέτοια πάθη είναι χαρακτηριστικά του πολέμου, και συμφορές που αρμόζουν απόλυτα σε όσους έχουν πλέον αλωθεί και είναι εντελώς αβοήθητοι. <Οι δε υπόλοιποι από τον λαό μου δεν πρόκειται να εξολοθρευθούν από την πόλη>. Αυτό νομίζω ότι δεν σημαίνει τίποτε άλλο, παρά εκείνο που μόλις προείπα, ότι δηλαδή υπήρξε κάποια φειδώ για εκείνους που κατοικούσαν στην άνω πόλη, και διασώθηκε ένα μέρος των Ιεροσολύμων. Διότι οι Ρωμαίοι στρατηγοί συγκρατούσαν την ορμή των μαχητών, εάν βέβαια έβλεπαν κάποιους να κλαίνε, να υποτάσσονται και να προσέρχονται χωρίς να πολεμούν. Είτε λοιπόν ονομάζει «υπολοίπους του λαού του» εκείνους που βρίσκονταν στο διασωθέν τμήμα της πόλεως, είτε πιθανώς εκείνους που είχαν πιστέψει στον Σωτήρα των όλων Χριστό, για τους οποίους και λέει ότι δεν θα εξολοθρευθούν από την πόλη. Διότι θα είναι πάντοτε πολίτες της Εκκλησίας, και ακόμη κι αν εκπέσουν από την επίγεια και κατεστραμμένη Ιερουσαλήμ, έχουν εντούτοις την άνω πόλη, για την οποία γράφει και ο θεσπέσιος Παύλος: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα όλων μας». Φαίνεται δε ότι και ο μακάριος Δαβίδ υπονοεί κάτι τέτοιο, λέγοντας κάπως έτσι: «Δεν θα κλονιστεί στον αιώνα αυτός που κατοικεί στην Ιερουσαλήμ».

Και ως προς αυτά, ο Κύριος έχει υποσχεθεί ότι θα αφήσει ως υπόλοιπο για τον εαυτό του έναν «λαό πράο και ταπεινό», υποδηλώνοντας όχι άλλον από αυτόν που, προερχόμενος από την περιτομή, πίστεψε στον Χριστό του· και πάλι, ότι μόνο το κατάλοιπο του Ισραήλ θα σωθεί μαζί με την κλήση των υπόλοιπων εθνών, την οποία είχε επισημάνει στις αρχές της προφητείας. 〈53. Από τον Ζαχαρία〉. «Ιδού, έρχεται ημέρα για σένα, και θα μοιραστούν τα λάφυρά σου μέσα σε σένα. Και θα συγκεντρώσω όλα τα έθνη εναντίον της Ιερουσαλήμ για πόλεμο, και θα κυριευθεί η πόλη, και θα λεηλατηθούν οι οικίες, και θα μολυνθούν οι γυναίκες, και το μισό της πόλης θα οδηγηθεί στην αιχμαλωσία, οι δε εναπομείναντες του λαού μου δεν πρόκειται να εξολοθρευθούν από την πόλη.» Συμφωνούν και αυτά με όσα έχουν προτεθεί, έχοντας εκπληρωθεί με την καταστροφή ολόκληρου του ιουδαϊκού έθνους που τους βρήκε μετά την παρουσία του Χριστού. Επομένως, μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα προφητεύει αυτά ο Ζαχαρίας, προαναγγέλλοντας την έσχατη πολιορκία του λαού που επρόκειτο να γίνει από τους Ρωμαίους, κατά την οποία, ενώ ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων θα γινόταν υποχείριο στους εχθρούς, λέει ότι μόνο «οι εναπομείναντες» του λαού θα σωθούν, υποδηλώνοντας ολοφάνερα τους ίδιους τους αποστόλους του Σωτήρα μας. 〈54. Από τον Ιερεμία〉. «

Πολύ λογικά, λοιπόν, εφόσον ο Κύριος απαρνήθηκε τη μητέρα, η παρούσα προφητεία ευαγγελίζεται στη θυγατέρα την παρουσία του ίδιου του Κυρίου. Και αυτή θα πρέπει να είναι η εξ εθνών Εκκλησία, η οποία λογίζεται, μέσω των αποστόλων του Σωτήρα μας, ότι καταλαμβάνει τη θέση της θυγατέρας τής προηγούμενης. 〈Από τον ίδιο〉. «Ιδού, έρχονται ημέρες του Κυρίου, και θα μοιραστούν τα λάφυρά σου μέσα σε σένα· και θα συγκεντρώσω όλα τα έθνη στην Ιερουσαλήμ για πόλεμο, και θα αλωθεί η πόλη και θα λεηλατηθούν τα σπίτια, και οι γυναίκες θα μολυνθούν, και το μισό της πόλης θα οδηγηθεί στην αιχμαλωσία, ενώ οι υπόλοιποι από τον λαό μου δεν θα εξολοθρευτούν. Και θα εξέλθει ο Κύριος και θα παραταχθεί εναντίον εκείνων των εθνών, όπως την ημέρα της παρατάξεώς του σε ημέρα πολέμου. Και θα σταθούν τα πόδια του την ημέρα εκείνη πάνω στο Όρος των Ελαιών, το οποίο βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ, στα ανατολικά· και θα σχιστεί το Όρος των Ελαιών, το μισό του προς τα ανατολικά και το μισό του προς τη θάλασσα, δημιουργώντας ένα πάρα πολύ μεγάλο χάσμα· και θα κλίνει το μισό του όρους προς τον βορρά, και το άλλο μισό του προς τον νότο· και θα φραχθεί η κοιλάδα των ορέων μου, και θα ενωθεί η φάραγγα των ορέων μέχρι την Ασαήλ, και θα φραχθεί με τον ίδιο τρόπο που φράχθηκε εξαιτίας του σεισμού στις ημέρες του Οζίου, βασιλιά του Ιούδα· και θα έρθει ο Κύριος ο Θεός μου, και όλοι οι άγιοι μαζί του».

Αυτά, λοιπόν, ήταν συνολικά τα όσα συνέβησαν κατά τον καιρό του πάθους του, και η πολιορκία που επήλθε αμέσως μετά στο έθνος των Εβραίων και η άλωση της Ιερουσαλήμ, και επιπλέον αυτών η κλήση των εθνών και η επίγνωση του ενός και μόνου Θεού σε κάθε γένος ανθρώπων. Ο πνευματοφόρος προφήτης, ωστόσο, με βαθύτατο πόνο, θρηνώντας σαν για τους οικείους του από την περιτομή, έκανε την αρχή της προφητείας του με την εξαγγελία εναντίον τους. «Ημέρες του Κυρίου», λοιπόν, ονομάζει και εδώ, όπως ακριβώς και σε άλλα σημεία, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο τον χρόνο της παρουσίας του Χριστού στους ανθρώπους, και δηλώνοντας σαφώς ότι ο ίδιος ο Κύριος, εφόσον είναι «φως αληθινό», θα γίνει κάποτε δημιουργός δικών του ημερών και θα ανατείλει σε όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους επί της γης, όταν πλέον όλα τα έθνη θα έχουν αποδεχθεί τον ίδιο και τις ακτίνες του φωτός του. Τότε, ενώ όλα τα έθνη θα φωτίζονται, σύμφωνα με το «σε έθεσα ως φως των εθνών, ως διαθήκη του γένους», το έθνος των Ιουδαίων εξαιτίας της απιστίας του προς αυτόν θα περιπέσει σε έσχατα δεινά. Διότι αυτό είναι το νόημα του χωρίου: «Ιδού, έρχονται ημέρες του Κυρίου, και θα διαμοιραστούν τα λάφυρά σου μέσα σε εσένα· και θα συγκεντρώσω όλα τα έθνη στην Ιερουσαλήμ για πόλεμο, και θα αλωθεί η πόλη και θα λεηλατηθούν οι οικίες, και οι γυναίκες θα μιανθούν, και θα οδηγηθεί το ήμισυ της πόλεως στην αιχμαλωσία».

Μετά δε την πολιορκία της Ιερουσαλήμ και την επακόλουθη αιχμαλωσία του ιουδαϊκού έθνους, προσθέτει στη συνέχεια αγαθά για όλους, προφητεύοντας: «και θα είναι ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη», και πάλι: «ένας θα είναι ο Κύριος, και το όνομά του ένα, το οποίο θα κυκλώσει όλη τη γη και την έρημο». Εφόσον, λοιπόν, η προφητεία διακήρυξε ότι και το έθνος των Ιουδαίων θα υφίστατο τέτοια δεινά κατά τις ημέρες του Κυρίου, ποιος δεν θα θαύμαζε την εκπλήρωση της προφητείας; Διότι, μόλις εμφανίστηκε ο Ιησούς, ο Σωτήρας και Κύριός μας, και οι εκ περιτομής ασέβησαν απέναντί του, όλα όσα είχαν προφητευθεί γι' αυτούς εκπληρώθηκαν μαζικά μετά το πεντακοσιοστό έτος της προφητείας, καθώς από την εποχή του ίδιου του Πιλάτου και μέχρι την πολιορκία επί Νέρωνος, Τίτου και Ουεσπασιανού, δεν έπαψαν να τους πλήττουν παντοειδείς και αλλεπάλληλες συμφορές, όπως μπορεί κανείς να διαβάσει από την ιστορία που συνέγραψε ο Φλάβιος Ιώσηπος. Τότε, λοιπόν, ήταν φυσικό να καταστραφεί «το μισό της πόλης» κατά την πολιορκία, όπως αναφέρει η προφητεία. Μετά από όχι πολύ χρόνο, όμως, όταν ξέσπασε νέα ιουδαϊκή εξέγερση επί αυτοκράτορος Αδριανού, το υπόλοιπο μισό της πόλης πολιορκήθηκε και πάλι και εκδιώχθηκε, με αποτέλεσμα από τότε και μέχρι σήμερα ο τόπος αυτός να καταστεί παντελώς άβατος γι' αυτούς.

Ενώ, λοιπόν, εκείνοι τα υπέστησαν αυτά εξαιτίας της απιστίας τους, όσοι αναγνώρισαν τον Λυτρωτή τους και έγιναν οικείοι του, δηλαδή οι μαθητές, οι απόστολοι και οι ευαγγελιστές, καθώς και πάρα πολλοί άλλοι από τους εκ περιτομής που πίστεψαν σε αυτόν – για τους οποίους λέει ο απόστολος: «Έτσι και στον τωρινό καιρό έχει απομείνει ένα υπόλειμμα, σύμφωνα με την εκλογή της χάριτος», και το: «Εάν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας είχε αφήσει σπέρμα, θα είχαμε γίνει σαν τα Σόδομα και θα είχαμε μοιάσει με τα Γόμορρα» – διαφυλάχθηκαν αλώβητοι όχι μόνο από την πολιορκία που εμείς εννοούμε πνευματικά, αλλά και από την κυριολεκτική. Επομένως, οι απόστολοι και οι μαθητές του Σωτήρα μας, καθώς και όλοι όσοι από τους Ιουδαίους πίστεψαν σε αυτόν, αφού απομακρύνθηκαν από την ιουδαϊκή γη και διασκορπίστηκαν στα υπόλοιπα έθνη, μπόρεσαν τότε να διαφύγουν τον όλεθρο που βρήκε όσους κατοικούσαν στην πόλη. Και αυτό το προείδε η προφητεία και το προανήγγειλε με τα εξής λόγια: «όσοι δε απομείνουν από τον λαό μου, δεν πρόκειται να εξολοθρευτούν».

Και την φύτεψε ο ίδιος ο Κύριος για τον εαυτό του, λέγοντας σχεδόν μέσω της προφητείας: «ελιά ωραία και σκιερή κάλεσε το όνομά σου ο Κύριος». Επειδή, λοιπόν, ο πρώτος αμπελώνας, ενώ έπρεπε «να παραγάγει σταφύλια, παρήγαγε αγκάθια», και «όχι δικαιοσύνη αλλά κραυγή», εύλογα, λόγω της ακαρπίας του, ο Θεός «αφού κατέρριψε τον φράκτη του» και «το τείχος του», και τον παρέδωσε στους εχθρούς «προς διαρπαγή και καταπάτηση», σύμφωνα με την προφητεία του Ησαΐα, συγκρότησε για τον εαυτό του έναν άλλο αγρό, που επί του παρόντος ονομάζεται «ελαιώνας», διότι έτυχε του ελέους του Θεού και καταφυτεύτηκε από τον Χριστό με αειθαλή φυτά, δηλαδή με ψυχές άγιες και ικανές να συντηρούν το φως, οι οποίες μπορούν να λένε: «εγώ δε σαν κατάκαρπη ελιά μέσα στον οίκο του Θεού». Αναφέρεται δε ότι αυτό το όρος των Ελαιών βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ, ακριβώς επειδή συγκροτήθηκε για τον Θεό σε αντικατάσταση της παλαιάς, επίγειας Ιερουσαλήμ και της λατρείας που υπήρχε σε αυτήν, μετά την καθαίρεση της Ιερουσαλήμ. Αφού, λοιπόν, ο λόγος ανέφερε πιο πάνω για την Ιερουσαλήμ ότι «θα αλωθεί η πόλη» και τα εχθρικά και πολέμια έθνη θα συγκεντρωθούν εναντίον της, «και θα διαμοιραστούν τα λάφυρά» της, εύλογα αναφέρει ότι «τα πόδια» του Κυρίου δεν «θα σταθούν» πάνω στην Ιερουσαλήμ. Διότι πώς θα ήταν δυνατόν κάτι τέτοιο, από τη στιγμή που αυτή είχε πια καθαιρεθεί; Αντιθέτως, μεταβαίνοντας από αυτήν προς το όρος που βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ, το ονομαζόμενο των Ελαιών, μας διδάσκει ότι εκεί θα σταθούν.

Και πάλι, μετά από άλλα, κηρύττει με μεγαλύτερη σαφήνεια την έσχατη πολιορκία της Ιερουσαλήμ, λέγοντας: «Ιδού, έρχονται ημέρες του Κυρίου, και τα λάφυρά σου θα μοιραστούν μέσα σου· και θα συγκεντρώσω όλα τα έθνη εναντίον της Ιερουσαλήμ για πόλεμο, και η πόλη θα κυριευθεί και οι οικίες θα λεηλατηθούν, και οι γυναίκες θα βεβηλωθούν, και το μισό της πόλεως θα οδηγηθεί σε αιχμαλωσία, οι δε υπόλοιποι του λαού μου δεν θα εξολοθρευθούν από την πόλη. Και θα εξέλθει ο Κύριος και θα παραταχθεί εναντίον εκείνων των εθνών, όπως την ημέρα της παρατάξεώς του σε ημέρα πολέμου. Και θα σταθούν τα πόδια του κατά την ημέρα εκείνη πάνω στο όρος των Ελαιών, που βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ.» Έπειτα, μετά από άλλα ενδιάμεσα, αναφέρει: «Και θα είναι ο Κύριος ένας, και το όνομά του ένα, περικυκλώνοντας όλη τη γη και την έρημο». Και πάλι, μετά από άλλα, ολοκληρώνοντας το βιβλίο της προφητείας, προαναγγέλλει την κλήση των εθνών με αυτά τα λόγια: «Και όσοι απομείνουν από όλα τα έθνη που ήλθαν εναντίον της Ιερουσαλήμ, θα αναβαίνουν κάθε χρόνο για να προσκυνήσουν τον Βασιλέα, Κύριο Παντοκράτορα, και για να εορτάσουν την εορτή της Σκηνοπηγίας. Και θα συμβεί, όσοι από όλες τις φυλές της γης δεν αναβούν στην Ιερουσαλήμ για να προσκυνήσουν τον Βασιλέα, Κύριο Παντοκράτορα, και αυτοί θα προστεθούν σε εκείνους».

Ποτέ άλλοτε λοιπόν, παρά μόνο μετά την παρουσία του Σωτήρος μας και μέχρι την εποχή μας, δεν έπαθαν όλες οι φυλές του ιουδαϊκού έθνους δεινά άξια θρήνων και κοπετών εξαιτίας της πληγής που τους βρήκε από τον Θεό, εξαιτίας της οποίας παραδόθηκε η μητρόπολή τους σε αλλόφυλα έθνη και κατασκάφηκε ο Ναός, ενώ οι ίδιοι εκδιώχθηκαν από τη χώρα τους, υπηρετώντας ως δούλοι τους εχθρούς σε εχθρική γη. Εξαιτίας αυτών των γεγονότων, όλος ο οίκος τους και κάθε ψυχή τους ακόμη και σήμερα υπόκειται σε θρήνους. Γι' αυτό λέει η προφητεία: «και θα θρηνήσει» η κάθε φυλή ξεχωριστά, «η φυλή του οίκου Δαβίδ χωριστά, και οι γυναίκες τους χωριστά», και όσα ακολουθούν αυτά. Αλλά ποιες ημέρες υπήρξαν μετά τους χρόνους του Ζαχαρία, κατά τις οποίες διαμοιράστηκαν τα λάφυρα της Ιερουσαλήμ και συγκεντρώθηκαν όλα τα έθνη εναντίον της για πόλεμο, και αλώθηκε η πόλη, λεηλατήθηκαν τα σπίτια, ατιμάστηκαν οι γυναίκες και οδηγήθηκαν στην αιχμαλωσία, ενώ συγχρόνως και ταυτόχρονα ο Κύριος, συμμαχώντας με τα έθνη που πολεμούσαν την Ιερουσαλήμ, παρατάχθηκε μαζί τους; Ή πότε στάθηκαν «τα πόδια του» «στο όρος των Ελαιών»; Ή πότε έγινε «ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη», ο Ίδιος ως ο ένας και μοναδικός Κύριος σε όλους τους ανθρώπους, «και το όνομά του ένα, περιβάλλοντας όλη τη γη και την έρημο»;