Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 14:8

«Ας γίνει η έπαυλή τους ερημωμένη, και στα σκηνώματά τους ας μην υπάρχει κανείς που να κατοικεί»· δηλαδή ο ναός τους στα Ιεροσόλυμα, πράγμα το οποίο βεβαίως και έγινε. Και τα υπόλοιπα όμως του ψαλμού, που λέγονται ως κατάρα, αρμόζουν στους Ιουδαίους, τους οποίους ονείδισε και ο Μωυσής λέγοντας: «Και θα είναι η ζωή σου κρεμασμένη απέναντι από τα μάτια σου, και θα φοβάσαι ημέρα και νύχτα, και δεν θα έχεις εμπιστοσύνη στη ζωή σου». Σχετικά με τη λόγχη, λέγει ο προφήτης Ζαχαρίας, ως εκ προσώπου του Χριστού: «Και θα στρέψουν το βλέμμα τους προς εμένα, τον οποίο εξεκέντησαν». Σχετικά δε με το νερό από την αγία Του πλευρά, ο ίδιος προφήτης είπε: «Εκείνη την ημέρα θα εξέλθει ζωντανό νερό από την Ιερουσαλήμ». Ας ακούσουμε όμως και τον προφήτη Ησαΐα να μιλάει για την ταφή του Κυρίου, και πώς χλευάζει τους Ιουδαίους: «Δείτε πώς χάθηκε ο δίκαιος, και κανείς δεν το παίρνει κατά καρδιά». Μίλησε λοιπόν και για την ανάστασή Του· και πάλι: «Εξαιτίας της αδικίας απομακρύνθηκε ο δίκαιος, και η ταφή του θα γίνει εν ειρήνη». Και λέγει «εν ειρήνη», διότι ο Πιλάτος παρέδωσε ειρηνικά το σώμα του Ιησού στον Ιωσήφ. Παρομοίως και ο Δαβίδ αναφέρεται στην ταφή Του στον 87ο ψαλμό, ως εκ προσώπου του Χριστού: «Με έβαλαν στον κατώτατο λάκκο, σε μέρη σκοτεινά και σε σκιά θανάτου»· και πριν από αυτά: «Και έγινα σαν άνθρωπος αβοήθητος, ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», δηλαδή αναμάρτητος.

Ερμηνεύοντας σε εμάς ο Προφήτης και κάνοντας σαφέστερο αυτό που είπε, προσθέτει σε αυτά: Και δεν θα είναι ημέρα ούτε θα είναι νύχτα, αλλά προς το βράδυ θα υπάρχει φως, δηλαδή, σε καιρό νύχτας θα υπάρξει πάλι το φως δια του Χριστού και θα καταυγάσει τα πάντα κάτω από τον ουρανό, καθώς το σκοτάδι θα έχει καταργηθεί εντελώς και δεν θα επικαλύπτει πλέον τα μάτια των αγίων. Είναι λοιπόν λογικό να θεωρούμε ότι και η ίδια η κτίση θα μεταπλαστεί προς το καλύτερο και είναι αξιόπιστος ο μαθητής του Σωτήρα, όταν λέει ότι η ημέρα του Κυρίου θα έρθει σαν κλέφτης, κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με πάταγο, τα στοιχεία της φύσεως θα λιώσουν από τη φωτιά, και η γη και όλα τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν, ενώ εμείς προσδοκούμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη σύμφωνα με τις επαγγελίες Του. Εξάλλου και με βάση αναγκαίους συλλογισμούς οδηγούμαστε σε αυτό. Διότι, αν η κατάστασή μας θα βρίσκεται οπωσδήποτε σε καινότητα ζωής, ήταν απαραίτητη για εμάς και μία καινούργια κτίση. Όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, «θα ελευθερωθεί και αυτή η ίδια η κτίση στον κατάλληλο καιρό από τη δουλεία της φθοράς, για να συμμετάσχει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού». <Κατά την ημέρα εκείνη θα βγει ζωντανό νερό από την Ιερουσαλήμ, το μισό από αυτό προς την πρώτη θάλασσα και το άλλο μισό προς την έσχατη θάλασσα, και αυτό θα συμβαίνει τόσο το καλοκαίρι όσο και την άνοιξη.

Το ότι, εξάλλου, σε όσους έχουν αξιωθεί την αγία ζωή θα προσφερθεί πλουσιοπάροχα η δυνατότητα να συμμετάσχουν στη χορηγία του Αγίου Πνεύματος και να ξεδιψάσουν από τα ζωοποιά ύδατα, το υποδηλώνει λέγοντας ότι, από το νερό που προσδοκάται στους καθορισμένους καιρούς να εξέλθει από την Ιερουσαλήμ, το μισό θα κατευθυνθεί προς την πρώτη θάλασσα και το άλλο μισό προς την έσχατη θάλασσα. Και τι σημαίνει άραγε αυτό; Η θεία γραφή συχνά παρομοιάζει με θάλασσες και ύδατα τα πολλά έθνη των ανθρώπων και το αναρίθμητο πλήθος. Έτσι λέει κάπου μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Διότι η σύμπασα γέμισε από τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό κατασκεπάζει τις θάλασσες». Είπε κάπου επίσης και ο θεσπέσιος Δανιήλ, προορώντας όσα πρόκειται να συμβούν στους έσχατους καιρούς σε όλη την οικουμένη: «Εγώ ο Δανιήλ έβλεπα, και ιδού, οι τέσσερις άνεμοι του ουρανού όρμησαν στη μεγάλη θάλασσα, και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά το ένα από το άλλο». Κάνοντας δε αυτό ακριβώς σαφέστερο, ο μακάριος Δαβίδ ψάλλει λέγοντας: «Αυτή είναι η θάλασσα η μεγάλη και ευρύχωρη, εκεί υπάρχουν ερπετά που δεν έχουν αριθμό, ζώα μικρά μαζί με μεγάλα· εκεί διαπλέουν πλοία, και αυτός ο δράκοντας που έπλασες για να τον εμπαίζεις». Διότι, ποιον δράκοντα θα μπορούσαμε να πούμε ότι υπάρχει στην αισθητή θάλασσα, ο οποίος πλάστηκε για να εμπαίζεται από τον Θεό που κυριαρχεί στα πάντα;

Ότι, λοιπόν, σε ίσο μέτρο θα διανεμηθεί από τον Θεό η χάρη του Πνεύματος τόσο σε εκείνους από τον Ισραήλ που πίστεψαν όσο και σε εκείνους από τα έθνη, το υποδηλώνει λέγοντας για το ζωοποιό ύδωρ, ότι θα εξέλθει το μισό προς την πρώτη θάλασσα και το άλλο μισό προς την έσχατη θάλασσα. Και ονομάζει πρώτη θάλασσα τον Ισραήλ, ενώ έσχατη το πλήθος εκείνων που πίστεψαν μετά από αυτούς, δηλαδή τα έθνη. Και βέβαια σε καμία περίπτωση δεν ισχυριζόμαστε ότι έχει μεριστεί το Άγιο Πνεύμα, και ότι θα είναι ατελές στην κάθε πλευρά, επειδή γίνεται λόγος για το μισό· κάθε άλλο. Αλλά μάλλον θα θεωρήσουμε ότι ο Προφήτης θέλει να υποδηλώσει το εξής: ότι με ισότητα θα γίνει η διανομή της χάριτος τόσο σε αυτούς όσο και σε εκείνους. Διότι η αναφορά σε ένα μισό και σε άλλο ένα μισό, αποτελεί ένδειξη της ισόρροπης δωρεάς και της ισότητας. Το ότι εξάλλου η χάρη είναι διαρκής, και η μέθεξη συμβαίνει σε κάθε καιρό, είναι εύκολο να το κατανοήσει κανείς, από το γεγονός ότι λέει πάλι, πως και το καλοκαίρι και την άνοιξη θα ισχύει το ίδιο.

Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι αντί για το «Την άνοιξη», η εβραϊκή έκδοση λέει «Τον χειμώνα». Λέει, λοιπόν, ότι σύμφωνα με αυτά, κατά τον ίδιο τρόπο θα γίνει η έκχυση των νοητών υδάτων, τόσο τον χειμώνα όσο και το καλοκαίρι, δηλαδή σε κάθε εποχή. Δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα, εξάλλου, το να πούμε «άνοιξη» αντί για «χειμώνα», σύμφωνα με το κείμενο των Εβδομήκοντα· διότι (η άνοιξη) βρίσκεται ως ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ χειμώνα και καλοκαιριού, ώστε ακόμη και αν κάποιος την απέδιδε στην περίοδο του χειμώνα, δεν θα αδικούσε τον λόγο του ευλόγου ή και του ορθού.

Αν, βέβαια, κάποιος θα ήθελε να κατανοήσει και με κάποιον άλλο τρόπο αυτά που λέγονται για το νοητό ύδωρ, ότι δηλαδή θα εξέλθει το μισό από αυτό προς την πρώτη θάλασσα και το μισό προς την έσχατη θάλασσα, και ότι έτσι θα γίνεται το καλοκαίρι και την άνοιξη, θα αποδεχθεί μια τέτοια θεώρηση του προκειμένου ζητήματος. Διότι ονομάζει «πρώτη θάλασσα» εκείνη που ίσως βρίσκεται προς την ανατολή, εννοώ εκείνη που είναι πέρα από τα πέρατα όλης της γης· και «έσχατη» βέβαια, εκείνη που βρίσκεται στις ίδιες τις εσχατιές της δύσης· διότι ορίζει την ανατολή σαν ένα είδος προσώπου και αρχής της οικουμένης. Νομίζω δε ότι αποκαλεί «θέρος» τα θερμά και νότια μέρη της οικουμένης, και πάλι «έαρ» τα βόρεια και ψυχρά. Διότι έτσι και ο θεσπέσιος Δαβίδ, θέλοντας να υποδηλώσει τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα υπό τον ουρανό, αναφωνούσε προς τον Θεό: «Θέρος και έαρ, εσύ τα εποίησες», και πάλι: «Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα έκτισες». Θα εξέλθει, λοιπόν, λέει, το ζωντανό ύδωρ με ισότητα και ισόμοιρη χάρη και προς την πρώτη θάλασσα, αλλά και προς την έσχατη, δηλαδή στην ανατολή και στη δύση, και το θέρος και το έαρ, δηλαδή πάλι, στον νότο και στον βορρά. Διότι θα γεμίσει η οικουμένη κάτω από τον ουρανό από τα χαρίσματα διά του Χριστού, και η δωρεά θα παραμείνει οπωσδήποτε σε όσους την έλαβαν. Τότε, λοιπόν, τότε «και θα είναι ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη».

«Και κατά την ημέρα εκείνη δεν θα υπάρχει φως, αλλά θα υπάρχει ψύχος και πάγος για μία ημέρα, και η ημέρα εκείνη είναι γνωστή στον Κύριο, και δεν θα είναι ούτε ημέρα ούτε νύχτα, και προς το εσπέρας θα υπάρξει φως. Και κατά την ημέρα εκείνη θα εξέλθει ζωντανό νερό από την Ιερουσαλήμ, το μισό από αυτό προς την πρώτη θάλασσα, και το μισό από αυτό προς την έσχατη θάλασσα· το καλοκαίρι και την άνοιξη θα γίνεται έτσι. Και θα είναι ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη κατά την ημέρα εκείνη· θα είναι ένας ο Κύριος, και το όνομά Του ένα, το οποίο θα περικυκλώνει όλη τη γη και την έρημο.» Μετά την πρώτη πολιορκία της Ιερουσαλήμ και την ολοκληρωτική κατεδάφιση και ερήμωσή της από τους Βαβυλωνίους, και μετά την επιστροφή από την εχθρική γη στην πατρίδα, η οποία πραγματοποιήθηκε επί Κύρου του βασιλιά των Περσών, ενώ η Ιερουσαλήμ είχε μόλις ανοικοδομηθεί, και είχε ανακαινιστεί το αγιαστήριο και το θυσιαστήριο κοντά σε αυτό επί Δαρείου του Πέρση, ο παρών προφήτης προφητεύει, σημαίνοντας τη δεύτερη πολιορκία της Ιερουσαλήμ έπειτα από αυτά, την οποία υπέστη από τους Ρωμαίους όχι σε κάποια άλλη εποχή, παρά μόνο μετά από όσα τόλμησαν οι κάτοικοί της εναντίον του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού. Ολοκάθαρα, λοιπόν, και εδώ φανερώνεται η παρουσία του Σωτήρα μας, του Θεού Λόγου, και τα γεγονότα που συνέβησαν κατ' αυτήν.

Κατά την ίδια λοιπόν αυτήν ημέρα του Κυρίου, «θα εξέλθει», λέει, «ύδωρ ζων από την Ιερουσαλήμ». Αυτό δε ήταν το λογικό και πόσιμο, ζωτικό και σωτήριο ποτό της διδασκαλίας του Χριστού, για το οποίο και ο Ίδιος στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, διδάσκοντας τη Σαμαρείτιδα, έλεγε: «αν ήξερες ποιος είναι αυτός που σου λέει, δώσε μου να πιω, εσύ θα του ζητούσες, και θα σου έδινε ύδωρ ζων». Αυτό λοιπόν ακριβώς το σωτήριο ποτό προήλθε από την ίδια την Ιερουσαλήμ· από εκεί άλλωστε ξεκίνησε το Ευαγγέλιό Του, και οι κήρυκές του γέμισαν ολόκληρη την οικουμένη, πράγμα που δηλώνεται με τη φράση ότι το «ζων ύδωρ θα εξέλθει» «προς την πρώτη θάλασσα» και «προς την έσχατη θάλασσα», διά των οποίων φανερώνονται τα πέρατα ολόκληρης της γης, αφενός τα προς τον ανατολικό ωκεανό που ονομάζονται «πρώτη θάλασσα», και αφετέρου αυτά προς τη δύση του ηλίου που υποδηλώνονται διά της «εσχάτης θαλάσσης», τα οποία και έχει γεμίσει το «ζων ύδωρ» της σωτήριας και ευαγγελικής διδασκαλίας, για το οποίο πάλι δίδαξε λέγοντας: «όποιος πιει από το ύδωρ που εγώ θα του δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει εις τον αιώνα», και πάλι: «ποταμοί», λέει, «από την κοιλιά του θα ρεύσουν ύδατος ζώντος» «το οποίο θα αναβλύζει εις ζωήν αιώνιον», και πάλι: «εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει».

Ύστερα, λοιπόν, από το σωτήριο και λογικό νάμα που έβρεξε από την Ιερουσαλήμ σε κάθε γένος ανθρώπων, το οποίο δηλώνεται σαφέστερα σε άλλο σημείο με το «διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ, και θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη», αναφέρει: «θα γίνει ο Κύριος βασιλιάς». Και δεν θα γίνει στην Ιερουσαλήμ ούτε επί του έθνους των Ιουδαίων, αλλά «σε όλη τη γη την ημέρα εκείνη», και «ο Κύριος θα είναι ένας, και το όνομά του ένα, περικυκλώνοντας όλη τη γη». Αυτά συμφωνούν και με όσα παρατέθηκαν από τους Ψαλμούς, μέσω των οποίων ελέγετο: «εβασίλευσε ο Θεός επί των εθνών», και πάλι: «πείτε ανάμεσα στα έθνη, ο Κύριος εβασίλευσε». Προφητεύεται δε ότι όλα αυτά μαζί θα συμβούν στις ημέρες του Κυρίου. Διότι, στην αρχή ολόκληρης της προφητείας αναφέρει: «Ιδού, έρχονται ημέρες του Κυρίου», και θα συμβούν τα εξής. Ποια είναι άραγε αυτά, αν όχι η πολιορκία της Ιερουσαλήμ και η μετάβαση του Κυρίου στο όρος των Ελαιών, και το «θα είναι παρών ο Κύριος» και τα όσα συνέβησαν κατά την ημέρα του πάθους του, και το «ζωντανό ύδωρ» που έρρευσε σε ολόκληρη την οικουμένη, και, επιπλέον όλων αυτών, η βασιλεία του Κυρίου που κυβερνά όλα τα έθνη, «και το όνομά του ένα, το οποίο γεμίζει όλη τη γη», την έκβαση των οποίων εξετάσαμε ήδη συνοπτικά;

«εκείνη την ημέρα δεν θα υπάρχει φως, αλλά ψύχος και πάγος θα υπάρξουν για μία ημέρα. Και η ημέρα εκείνη θα είναι γνωστή στον Κύριο, και δεν θα είναι ούτε ημέρα ούτε νύχτα, και προς το εσπέρας θα υπάρξει φως. Και εκείνη την ημέρα θα εξέλθει ζωντανό νερό από την Ιερουσαλήμ, το μισό από αυτό προς την πρώτη θάλασσα, και το μισό προς την έσχατη θάλασσα, κατά το θέρος και κατά την άνοιξη θα γίνεται έτσι. Και θα είναι ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη· εκείνη την ημέρα θα υπάρχει ένας Κύριος, και το όνομά του ένα, το οποίο θα περικυκλώνει όλη τη γη και την έρημο.» Και αυτά εκπληρώνονταν κατά την παρουσία του Σωτήρα μας, την οποία πραγματοποίησε, είτε μαζί με τους ιερούς αποστόλους και μαθητές του, είτε μαζί με τους αγίους του, κάποιες θείες δυνάμεις και ασώματα πνεύματα, τους αγγέλους και τους λειτουργούς του, για τους οποίους έχει γραφτεί στα ιερά ευαγγέλια ότι «προσήλθαν σε αυτόν άγγελοι και τον διακονούσαν». Κατά την ημέρα εκείνη (διότι έτσι συνηθίζει να ονομάζει η Αγία Γραφή όλο τον χρόνο της παραμονής του ανάμεσα στους ανθρώπους) εκπληρώνονταν, μαζί με τις άλλες προφητείες, και όσα είχαν προφητευθεί στο προκείμενο χωρίο, όταν κατά τον καιρό του πάθους του «από την έκτη ώρα σκοτάδι έπεσε σε όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα». Γι' αυτό λέει η προφητεία: «εκείνη την ημέρα δεν θα υπάρχει φως», και πάλι: «και δεν θα είναι ημέρα ούτε νύχτα, και προς το εσπέρας θα υπάρξει φως». Μέσα από αυτά, θεωρώ καταφανέστατα...

Και ως προς μεν το γράμμα, τα προφητευθέντα είχαν τέτοια κατάληξη. Ως προς δε το βαθύτερο νόημα, επειδή το σωτήριο φως έλαμψε σε ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος, αλλά εκείνοι προτίμησαν «περισσότερο το σκοτάδι παρά το φως», υπέστησαν αυτό ακριβώς που επέλεξαν: το φως αποχώρησε από αυτούς και τους τύλιξε αφέγγαρη νύχτα, σκοτίστηκε η διάνοιά τους ώστε να μη λάμψει στις καρδιές τους ο φωτισμός του ευαγγελίου, και η αγάπη τους προς τον Θεό ψυχράνθηκε. Έτσι τα σύμβολα αυτών των γεγονότων ευλόγως τελούνταν. Και στη συνέχεια, εκπληρώνονταν τα λόγια της προφητείας: κατά την ημέρα εκείνη της σωτηρίου Επιφανείας εξήλθε ζωντανό νερό από την Ιερουσαλήμ, δηλαδή ο γόνιμος και ζωοποιός λόγος της ευαγγελικής διδασκαλίας πορεύθηκε προς όλα τα έθνη, ξεκινώντας μεν από την Ιουδαία και από την ίδια την Ιερουσαλήμ, διαδιδόμενος δε σε όλη τη γη και σε όλα τα πέρατα της οικουμένης. Για το νερό αυτό κάνει μνεία και ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριός μας, όταν λέει προς τη Σαμαρείτιδα: αν ήξερες ποιος είναι αυτός που σου ζητά να πιει, «εσύ θα τον είχες παρακαλέσει, και θα σου έδινε ζωντανό νερό».

Έτσι, λοιπόν, λέει: «Και εκείνη την ημέρα, δεν θα υπάρχει φως· αλλά θα υπάρχει ψύχος και πάγος. Ημέρα μεγάλη είναι, θα γίνει γνωστή στον Κύριο. Ούτε ημέρα ούτε νύχτα· και προς το βράδυ θα υπάρξει φως. Και θα βγει εκείνη την ημέρα ζωντανό νερό από την Ιερουσαλήμ· το μισό του προς την πρώτη θάλασσα, και το μισό του προς την έσχατη θάλασσα». Αυτά συνέβαιναν και αισθητά και νοητά. «Εκείνη την ημέρα δεν θα υπάρχει φως»· διότι ο ήλιος έδυσε στη μέση της ημέρας· και σκοτάδι και άγνοια είχε χυθεί στις καρδιές των Ιουδαίων. «Ψύχος και πάγος θα υπάρχει.» Μαρτυρεί δε ο Πέτρος, ο οποίος θερμαινόταν δίπλα στη θράκα εξαιτίας της δριμύτητας της ώρας του χειμώνα. Αλλά επιπλέον υπήρχε ψύχος και πάγος, επειδή είχε ψυχρανθεί τότε περισσότερο από ποτέ η αγάπη των Ιουδαίων προς τον Θεό· διότι αλλιώς δεν θα σταύρωναν τον Σωτήρα και Λυτρωτή που ήρθε από Αυτόν. «Ημέρα μεγάλη είναι.» Διότι πώς να μην είναι μεγάλη, κατά την οποία ο Αδάμ αναπλάστηκε, η αμαρτία καταργήθηκε, ο θάνατος καταλύθηκε, ο κεραμέας ανέλαβε το σκεύος, ο ποιμένας το πρόβατο, ο έμπορος το μαργαριτάρι; «Θα γίνει γνωστή στον Θεό.» Διότι πώς Αυτός που γνωρίζει τα πάντα δεν θα αναγνωρίσει ιδιαίτερα εκείνη την ημέρα, κατά την οποία παρέδωσε τον μονογενή Του Υιό σε θυσία; «Ούτε ημέρα ούτε νύχτα», επειδή ήταν πορεία ημέρας και όχι νύχτας. «Προς το βράδυ θα υπάρξει φως»· όταν μετά την ένατη ώρα το σκοτάδι σταμάτησε.

Επομένως, αυτή έγινε άρα και νύχτα και ημέρα. «Και θα εξέλθει ζων ύδωρ από την Ιερουσαλήμ.» Από πού; Από την πλευρά της ζωής. διότι από εκεί που πλάστηκε η Εύα, από εκεί ευλόγως πλάθεται η Εκκλησία. «Το μισό από αυτό προς την πρώτη θάλασσα.» Δηλαδή του βαπτίσματος. «Και το μισό από αυτό προς την έσχατη θάλασσα.» Προφανώς της μετανοίας. Διότι τα δάκρυα της μετανοίας αποτελούν κατάλοιπο της δωρεάς του βαπτίσματος, και η απόδειξη είναι σαφής: εκείνος που δεν έχει βαπτιστεί μάταια μετανοεί, εάν δεν σπεύσει να βαπτιστεί. μάταια προσφέρει την προσευχή, μάταια ζητά συγχώρεση, μάταια χύνει δάκρυα. Διότι χωρίς βάπτισμα δεν χορηγείται άφεση αμαρτιών. Εκείνος όμως που έχει βαπτιστεί, αυτός διαθέτει τη μετάνοια ενεργή. δακρύζει και απαλλάσσεται, στενάζει και πενθεί και προσεύχεται, και παρευθύς καθαρίζεται.

Το ζων ύδωρ που εξήλθε από την Ιερουσαλήμ και διαχωρίστηκε προς τα άνω και προς τα κάτω «κατά το θέρος και κατά την άνοιξη», κατέστη η ποταμιαία χάρις του θείου Πνεύματος. Διότι για αυτή τη Γραφή έλεγε ο Κύριος ότι: «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποταμοί ζώντος ύδατος θα ρεύσουν από την κοιλία του». Αφού λοιπόν ενέπλησε με αυτό τους αποστόλους μετά την ανάληψη, αυτοί εξήλθαν από την Ιερουσαλήμ ως ζων ύδωρ και ως θεόβρυτοι ποταμοί προς την πρώτη και την έσχατη θάλασσα, δηλαδή προς τα νότια μέρη της Ιερουσαλήμ, την Αιθιοπία και παντού, ποτίζοντας τα έθνη με το ζων ύδωρ της θεογνωσίας. Παρομοίως και ο θείος Δαβίδ, δηλώνοντας την ανάληψη του Κυρίου διά νεφέλης και αγγέλων, έψαλλε στον Θεό λέγοντας: «η αλήθειά σου φθάνει έως τις νεφέλες», «η δύναμή του βρίσκεται στις νεφέλες», «αυτός που θέτει τα νέφη ως όχημά του, που περιπατεί πάνω σε φτερούγες ανέμων· αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα, και τους λειτουργούς του φλόγα φωτιάς».