Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής – Πρὸς Μαρίνον πρεσβύτερον περὶ ἐνεργειῶν καὶ θελημάτων

Εἰ γὰρ μὴ ψιλὴν ἐφρόνει Νεστόριος γεγενῆσθαι τὴν ἕνωσιν, εἶπεν ἂν τὴν ἐκ τῆς ἑνώσεως τῶν φύσεων ἀποτελεσθεῖσαν τοῦ Χριστοῦ μίαν ὑπόστασιν σύνθετον· καὶ οὗτος, εἰ μὴ ψιλὴν ἐκήρυττε τὴν διαφοράν, οὐ παρῃτεῖτο λέγειν ἐν Χριστῷ μετὰ τὴν ἕνωσιν τὴν ἄτμητον καὶ ἀδιαίρετον τῶν διαφερόντων ποιότητα, γινώσκων ὅτι πάσῃ διαφορᾷ, πάντως συνεισάγεται ποσότης· καὶ πάσῃ ποσότητι, συνέζευκται ὁ δηλωτικὸς αὐτῆς ἀριθμός.

Ἀμήχανον γάρ, ἢ διαφορὰν ποσότητος εἶναι χωρίς, ἢ ποσότητα δίχα τοῦ δηλοῦντος αὐτὴν ἀριθμοῦ διαγνωσθῆναι. Καὶ ὁ μέν, τὴν φύσεων μόνην ἐπὶ Χριστοῦ γινώσκων ποσότητα, τὸ δὲ κατὰ σύνθεσιν ἐκ τῶν φύσεων τῆς ὑποστάσεως μοναδικὸν οὐκ εἰδώς, ἐπικάλυμμα ποιεῖται διαμπὰξ τῆς τῶν φύσεων διαιρέσεως, τὴν ψιλὴν τῆς ἑνώσεως προσηγορίαν· ὁ δέ, τὸ κατὰ μόνην τὴν φύσιν ἀντὶ τοῦ καθ’ ὑπόστασιν πρεσβεύων μοναδικόν, τὸ δὲ κατὰ φύσιν ποσὸν οὐκ εἰδώς, ἐπικάλυμμα ποιεῖται τῆς τῶν φύσεων συγχύσεως τὴν ψιλὴν ἐν ποιότητι φυσικῇ διαφοράν. Καὶ ὁ μέν, τὴν ἐν μόνῃ ποιότητι γνωμικῇ τῶν φύσεων ἕνωσιν πρεσβεύων, ἀρνεῖται τὴν μίαν ὑπόστασιν, ἀληθῆ τῶν πραγμάτων κατ’ οὐσίαν γεγενῆσθαι τὴν σύνοδον λέγειν οὐκ ἀνεχόμενος. Αὐθεντία γὰρ καὶ ἀξία, καὶ τοιάδε θέλησις, ὧν ἔφασκε Νεστόριος εἶναι τὴν ἕνωσιν, γνώμης ὑπάρχει κινήματα σαφῶς, ἀλλ’ οὐ φύσεως.

Ὁ δέ, τὴν ψιλὴν ἐν μόνῃ ποιότητι φυσικῇ λέγων διαφορὰν μετὰ τὴν ἕνωσιν, τῶν ἑνωθέντων ποιεῖται προδήλως ἀναίρεσιν, τὴν κατ’ οὐσίαν αὐτῶν τῶν ἑνωθέντων ἐν ἑτερότητι φυσικῇ διαφορὰν ἀπαρνούμενος. Καὶ συντόμως περὶ τούτων εἰπεῖν· ὁ μέν, τὴν τῶν γνωμικῶν ποιοτήτων ἕνωσιν εἰς τὴν τῶν φύσει πραγμάτων ἐφεῦρε διαίρεσιν· ὁ δέ, τοὐναντίον, τὴν τῶν φυσικῶν ποιοτήτων διαφοράν, εἰς τὴν τῶν πραγμάτων ἐπενόησε σύγχυσιν. Ὄντως κακὴ ξυνωρὶς ἀνδρῶν παρανόμων, διασπᾷν μαινομένων κακῶς διὰ τῶν ἐναντίων τὴν τῶν ὀρθῶν δογμάτων ἀλήθειαν.