Νικηφόρος Βλεμμύδης – Εἰς τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὸν εὐαγγελιστήν

Οὕτως ἀναιρεῖ τὴν περιτομήν, ἡ περιτομή, τὴν τοῦ γράμματος προεισάγουσα περιαίρεσιν, καὶ τὸν νόμον ὁ νόμος, καθαρῶς ἐνορώμενος. Οὔτε γὰρ ὁ μὴ πνεύματι περιτετμημένος, ἐπηγγελμένην παράσχοι χαρὰν ἣν οὐκ ἔσχεν αὐτός, καὶ διανοίας ἀρχούσης καρπὸν εὐγενῆ, θάνατον καὶ ζωὴν καὶ ἀνάστασιν εὐαγγελιζόμενον τοῦ μονογενοῦς, οὔτε πρὸς τὴν ἁγίαν ὁδηγήσοι γῆν, ὁ μὴ τῶν ποδῶν ἐκλυσάμενος τὸ ὑπόδημα. Πῶς γάρ, ὁ μηδὲ ψαύειν αὐτῆς συγχωρούμενος, μήτε κατανοεῖν ὅλως τῆς ἀκάνθης τὴν πύρωσιν, ἢ προσομιλεῖν ἀρχιστρατήγῳ Κυρίου δυνάμεως, πρὶν ἐκκαθάραι τὰς νοερὰς πορείας καὶ λογικάς, παντὸς περιθέματος; Ἀλλ’ οὐδὲ τὴν τοῦ μωσαϊκοῦ χαρακτῆρος δόξαν κατίδοι τις, μὴ τοῦ ἐπιπροσθοῦντος ᾐρμένου πρότερον, οὐ τὰ τῶν ἁγίων ἅγια, τοῦ καταπετάσματος ἀντιφράττοντος. Παντός δε περιαιρουμένου προβλήματος, ἡ χάρις ἐκλάμπει καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Μωσέως μὲν ὑπηρέτου, ἀρχομένη καὶ τυπουμένη, καὶ οἱονεὶ μετ’ ἐνδυμάτων προδεικνυμένη, διὰ τὴν τῶν ὁρώντων ἀσθένειαν, οὐ στεγόντων αὐτῆς τὴν λαμπρότητα, τελειουμένη δὲ καὶ φανερουμένη, διὰ δεσπότου Χριστοῦ, χορηγοῦντος καὶ δύναμιν ὀπτικήν, καὶ τὴν πρὶν ἀμβλυωπίαν ἐξαίροντος. Διὸ καὶ Οὐκ ἦλθον αὐτός φησιν εἰς νόμου κατάλυσιν ἢ προφητῶν, ἀλλ’ εἰς πλήρωσιν.

Ὅτι δὲ ἡ χάρις οὐ πόρρω τοῦ νόμου, μᾶλλον μὲν οὗν ἐξ ἐκείνου καὶ ἔγγιστα, καὶ ἀπὸ τούτων τῶν οἰκονόμων τοῦ μυστηρίου ἐμφαίνεται· τοῦ γὰρ νομικοῦ Ἰωσὴφ θυγατριδοῦς, Ἰωάννης ἔγνωσται ὁ τῆς χάριτος.

Οὗτος, εὐγενέστατος ὢν ἅμα καὶ εὐσεβέστατος, καὶ διὰ τὴν ἀρετὴν ἐπίσημος τοῖς τε ἄλλοις καὶ αὐτῷ δὴ τῷ ἀρχιρεῖ, ὅμως τὸν μετὰ τοῦ πατρὸς ᾑρετίσατο βίον, ὡς ἀπράγμονα καὶ ἀπέριττον, ὡς ἐπάρσεως καὶ τύφου πάμπαν ἀμέθεκτον, καὶ ἧν ἁλιεύς, πρὸς Θεὸν μόνον βλέπων, καὶ ὅσα ἐκεῖνος δώσει τῇ ἄγρᾳ, τούτοις ἀρκούμενος, καὶ διαζῶν ἐν ἄκρᾳ ταπεινώσει ψυχῆς, τὴν ἀληθῆ δόξαν πραγματευόμενος, ἣν ᾔτησε καὶ παρὰ Χριστοῦ, τὸ ἡδραιωμένως συνεῖναι αὐτῷ, καὶ τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἐπαπολαύειν διαπαντός.

Ἐπεὶ γοῦν Χριστὸς καλέσοι, τί χρὴ λέγειν τὰ πρόδηλα; Ὅτι τὲ καταλίποι πᾶσαν σχέσιν, καὶ αὐτὸν δὴ τὸν πατέρα, καὶ ἀκολουθήσοι τῷ κεκληκότι, συμπαραλαβὼν καὶ τὸν ἀδελφόν, κεκλημένον δὴ καὶ αὐτόν, καὶ ὅτι διακονήσοι τῷ Λόγῳ κατ’ ἐξοχήν, ὡς καὶ ἠγαπημένος αὐτῷ γενέσθαι τε καὶ κληθῆναι κατ’ ἐξοχήν, καὶ ὅτι πάσης ἀξιωθείη κρυφιοπαραδότου μυσταγωγίας καὶ θεοπτίας.

Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὅπερ οὐδεὶς τετολμήκει τῶν συμμυστῶν, ἐπὶ τὸ δεσποτικὸν ἀναπέσοι στέρνον, μεθ’ ὅσης παρρησίας καὶ οἰκειότητος· ὅτι τὲ προδεδομένου τοῦ διδασκάλου καὶ πρὸς τὸ παθεῖν ἑλκομένου, μόνος ἀληθῶς ἕποιτο, πάντων πεφευγότων, ἢ μηδὲν ἄμεινον διατεθειμένων, τῷ σταυρῷ τὲ παραμένοι, τῷ ἐσταυρωμένῳ συνοδυνώμενος, καὶ τὸ δὴ μέγιστόν τε καὶ ἐξοχώτατον, ὅτι παρὰ πάντας αὐτὸς πιστευθείη τὸν τῆς ἁγνείας καὶ παρθενίας ὄλβον τὸν ἄσυλον, τὴν τοῦ Κυρίου μητέρα, καὶ υἱὸς αὐτῆς κληθείη παρ’ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου. Ταῦτα καὶ πλείω τούτων, θεοπαράδοτα, καὶ ἄλλοις δὲ πρὸ ἡμῶν ἐξηγημένα φιλοπονώτερον. Ἐγώ δ’ ἐκεῖνο καὶ λίαν τεθαύμακα, πῶς ἐν μέσῳ τῶν κατὰ Χριστοῦ λυττώντων, ἐν ἀκμῇ τῆς μιαιφονίας ἐπαρρησιάζετο, μηδὲν δεδιώς· καὶ πάντως ἂν ἔχοιμι καιρὸν ἐξειπεῖν, τὴν τελείαν ἀγάπην ἔξω βάλλειν τὸν φόβον, ἄλλως ἢ ὡς προείρηται.

Τοίνυν εἰ καὶ οὕτως ἠγάπα Χριστόν, καθὼς τῶν ἄλλων οὐδείς, καὶ ἠγαπᾶτο παρ’ αὐτοῦ ὑπὲρ ἅπαντας, ἐναργέστατον ἐστιν, ὅτι πάντων ὑπερτερεῖ. Μάλα τοιγαροῦν ἐπιτρεπῶς, καὶ τὰ τῆς θεολογίας ἔσχεν ἐξαίρετα, καὶ τὰ τοῖς ἄλλοις σεσιγημένα, διετράνωσε καὶ ἐδίδαξεν.