Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης – Σχόλια εἰς τοὺς κανόνας τῶν ἁγίων πατέρων

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, σύγχρονος γενόμενος τῷ μεγάλῳ Βασιλείῳ, ὑπ’ αὐτοῦ Σασίμων χειροτονεῖται Ἐπίσκοπος, καὶ τὰ Σάσιμα καταλιπών, τῆς ἐν Ναζιανζῷ τῇ ἰδίᾳ πατρίδι Ἐκκλησίας τὴν ἐπιμέλειαν ἀνέλαβεν, ὑπακούσας εἰς τὸν πατέρα του τὸν Γρηγόριον. Κατὰ δὲ τὸ 378. ἔτος, ἐστάλθη εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἀπὸ τὴν ἐν Ἀντιοχείᾳ συστᾶσαν Σύνοδον, ἵνα ἐπιμέλειαν τῶν ὀρθοδόξων ποιήσῃ. Παραιτησάμενος δὲ τὴν παρὰ τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου ἐγχειρισθεῖσαν αὐτῷ προεδρίαν τῆς βασιλευούσης, ἐνώπιον τῆς βʹ. Οἰκουμενικῆς Συνόδου, εἰς Ἀριανζὸν τὸ πλησίον τῆς (κᾀκεῖ) Ναζιανζοῦ χωρίον ἦλθε, πολλὰ στιχουργήσας ποιήματα, ἐν ἔτει μὲν ἀπὸ Χριστοῦ 391, τῆς δὲ ἡλικίας αὐτοῦ 91. κατὰ τὸν Φαβρίκιον, τὸν φθαρτὸν καταλύει βίον. Τῶν δὲ συγγραμμάτων αὐτοῦ προτιμοτέρα φαίνεται τῶν ἄλλων ἡ ἐν Παρισίοις ἔκδοσις· ἀγκαλὰ δὲ καὶ ὅλα τὰ συγγράμματα τοῦ Ἁγίου τούτου ἐπεκύρωσεν ὁ βʹ. τῆς Οἰκουμενικῆς ϛʹ. Συνόδου, ἀλλ’ ἐν ταῖς Πανδέκταις ταῦτα μόνα εὑρίσκονται, τὰ διὰ στίχων ἡρωϊκῶν ἐπικυροῦντα ποῖα βιβλία εἶναι δεκτὰ τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας, ἀπὸ τὰ ὁποῖα καὶ ἡμεῖς ἐδῶ ἐπροσθέσαμεν.

Στίχοι ἡρωϊκοὶ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, περὶ τοῦ ποῖα Βιβλία εἶναι δεκτά Ὄφρα δὲ μὴ ξείνῃσι νόον, κλέπτοιο Βίβλοισι, Πολλαὶ γὰρ τελέθουσι, παρέγγραπτοι κακότητες, Δέχνυσο τοῦτον ἐμοῖο τὸν ἔγκριτον, ὦ φίλ’ ἀριθμόν.

Ἱστορικαὶ μὲν ἔασι βίβλοι, δυοκαίδεκα πᾶσαι Τῆς ἀρχαιοτέρης Ἑβραϊκῆς σοφίης. Πρώτη Γένεσις, εἶτ’ Ἔξοδος, Λευϊτικόν, Ἔπειτ’ Ἀριθμοί, εἶτα Δεύτερος νόμος, Ἔπειτ’ Ἰησοῦς, καὶ Κριταί, Ῥοὺθ ὀγδόη, Ἡ δ’ ἐννάτη, δεκάτη τε βίβλοι, πράξεις Βασιλειῶν, Καὶ Παραλειπόμεναι, ἔσχατον Ἔσδραν ἔχεις.

Αἱ δὲ στιχηραὶ πέντε, ὧν πρώτη Ἰώβ, Ἔπειτα Δαβίδ, εἶτα τρεῖς Σολομώντιαι, Ἐκκλησιαστής, Ἆσμα, καὶ Παροιμίαι, Καὶ πένθ’ ὁμοίως πνεύματος προφητικοῦ. Μία μὲν εἰσὶν εἰς Γραφὴν οἱ δώδεκα, Ὡσηέ, Ἀμώς τε, καὶ Μιχαίας ὁ τρίτος, Ἔπειτ’ Ἰωήλ, εἶτ’ Ἰωανᾶς καὶ Ἀβδίας, Ναούμ τε, Ἀββακούμ τε καὶ Σοφονίας, Ἀγγαῖος, εἶτα Ζαχαρίας καὶ Μαλαχίας.

Μία μὲν ἤδη, δευτέρα δ’ Ἡσαΐας. Ἔπειθ’ ὁ κληθεὶς Ἱερεμίας ἐκ βρέφους, Ἔπειτ’ Ἰεζεκιήλ, καὶ Δανιῆλος χάρις. Ἀρχαίας μὲν ἔθηκα δύο καὶ εἴκοσι βίβλους, Τοῖς τῶν Ἑβραίων γράμμασιν ἀντιθέτους. Ἤδη δ’ ἀρίθμει καὶ νέου Μυστηρίου.

Ματθαῖος μὲν ἔγραψεν, Ἑβραίοις θαύματα Χριστοῦ. Μάρκος δ’ Ἰταλίῃ, Λουκᾶς Ἀχαϊάδι, Πᾶσι δ’ Ἰωάννης κήρυξ μέγας οὐρανοφοίτης. Ἔπειτα Πράξεις τῶν σοφῶν Ἀποστόλων, Δέκα δὲ Παύλου, τέσσαρές τ’ ἐπιστολαί.

Ἑπτὰ δὲ καθολικαί, ὧν Ἰακώβου μία, Δύο δὲ Πέτρου, τρεῖς δ’ Ἰωάννου πάλιν. Ἰούδα δ’ ἐστὶν ἑβδόμη. Πάσας ἔχεις, Εἴτι δὲ τούτων ἐκτός, οὐκ ἐν γνησίαις.

Ἑρμηνεία Ταῦτα οὐδὲ ἑρμηνείαν καὶ ἐξήγησιν χρειάζονται, ἐπειδή, ὡς εἴπομεν, ἄλλο τι δὲν περιέχουσιν, εἰ μὴ ποῖα βιβλία ὡς γνήσια πρέπει νὰ δεχώμεθα ἀπὸ τὴν παλαιὰν Γραφήν, καὶ ποῖα ἀπὸ τὴν νέαν, διὰ νὰ μὴ ἀπατηθῶμεν καὶ δεχθῶμεν καὶ τὰ νόθα ὡς γνήσια, καὶ ἐκ τούτου βλαβῶμεν ψυχικά. Σημείωσαι δὲ ὅτι οἱ στίχοι οὗτοι εἰς πολλὰ μέρη δὲν εἶναι ὀρθοὶ κατὰ τὰ μέτρα, ἀλλ’ ἡμεῖς ὡς εὕρομεν αὐτούς, οὕτως ἐγράψαμεν. Καὶ ὅρα τὸν πεʹ. Ἀποστολικόν, ὅπου πλατύτερον περὶ τῶν βιβλίων τούτων λέγομεν.