Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης – Σχόλια εἰς τοὺς συνοδικοὺς κανόνας

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Ἡ ἁγία καὶ Οἰκουμενικὴ τετάρτη Σύνοδος συνεκροτήθη κατὰ τὸ 451. ἔτος ἀπὸ Χριστοῦ, ἐν Χαλκηδόνι, πόλει ἐπισήμῳ τῆς Βιθυνίας, ἐπὶ Μαρκιανοῦ Αὐτοκράτορος, καὶ Πουλχερίας.

Πατέρες δὲ ἦσαν ἐν αὐτῇ τὸν ἀριθμὸν ἑξακόσιοι τριάντα, ἀπὸ τοὺς ὁποίους οἱ λογάδες καὶ ὑπερέχοντες ἦσαν, Ἀνατόλιος ὁ Κωνσταντινουπόλεως, Πασχασῖνος, καὶ Λουκίνσιος Ἐπίσκοπος, σὺν Βονιφατίῳ, καὶ Βασιλείῳ Πρεσβυτέροις, μὲ τοὺς ὁποίους ἦσαν καὶ Ἰουλιανὸς Ἐπίσκοπος, ἐπέχοντες τὸν τόπον τοῦ ἁγιωτάτου Λέοντος Ῥώμης, Μάξιμος ὁ Ἀντιοχείας, Ἰουβενάλιος ὁ Ἱεροσολύμων, οἵτινες κατεδίκασαν καὶ τῷ ἀναθέματι περιέπεμψαν τὸν δυστυχῆ Εὐτυχῇ Ἀρχιμανδρίτην, καὶ τὸν αὐτοῦ ὑπερασπιστὴν Διόσκορον τὸν μετὰ τὸν Κύριλλον γεγονότα Ἀλεξανδρείας Ἐπίσκοπον. Οὗτοι γὰρ εἰς τὴν ἐναντίαν πλάνην τοῦ Νεστορίου πεσόντες, εἰς τὴν ὁμοίαν ἐκείνου ἀπώλειαν συγκατέπεσον· διότι, ἐκεῖνος μὲν εἰς δύω πρόσωπα, καὶ δύο ὑποστάσεις τὸν ἕνα Χριστὸν ἐμέριζεν, οὗτοι δὲ τὰς δύω τοῦ Χριστοῦ φύσεις θεότητα καὶ ἀνθρωπότητα, ἐξ ὧν συντίθεται, καὶ ἐν αἷς γνωρίζεται καὶ προσκυνεῖται, εἰς μίαν φύσιν τολμηρῶς συνέχεον, μὴ νοοῦντες οἱ ἄφρονες, ὅτι ἐκ τοῦ δυσσεβοῦς τούτου φρονήματος συμπεραίνεται νὰ μὴ ᾖναι ὁ Χριστὸς τῆς αὐτῆς φύσεως τοῦ Πατρός, καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ ἄλλης τινός. Ὅθεν ἡ ἁγία αὕτη Σύνοδος ἀκολουθοῦσα εἰς τὸ Σύμβολον τῆς ἐν Νικαίᾳ αʹ. καὶ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει βʹ. καὶ εἰς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας, ταὐτὸν εἰπεῖν εἰς τὸν ὅρον τῆς ἐν Ἐφέσῳ Γʹ.

ἀλλὰ δὴ καὶ εἰς τὴν τοῦ ἁγιωτάτου Λέοντος Ῥώμης ἐπιστολὴν τὸ μὲν κοινὸν Σύμβολον τῆς ἐν Νικαίᾳ αʹ. Συνόδου, καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει βʹ. ἀφῆκεν ἀνεπηρέαστον, ἀναθεματίσασα ἐκείνους ὁποῦ τολμήσουν νὰ προσθέσουν, ἢ νὰ ἀφαιρέσουν ἀπὸ αὐτό, ἴδιον δὲ ὅρον τῆς ὀρθοδόξου πίστεως ἐποίησεν, ἔχοντα ἐπὶ λέξεως ταῦτα· (πράξ. εʹ.) «ἑπόμενοι τοίνυν τοῖς θείοις Πατράσιν, ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖν Υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, συμφώνως ἅπαντες ἐκδιδάσκομεν, τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν Θεότητι, καὶ τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν ἀνθρωπότητι. Θεὸν ἀληθῶς, καὶ Ἄνθρωπον ἀληθῶς τὸν αὐτὸν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος, Ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν Θεότητα, καὶ ὁμοούσιον τὸν αὐτὸν ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, κατὰ πάντα ὅμοιον ἡμῖν, χωρὶς ἁμαρτίας. Πρὸ αἰώνων μὲν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα κατὰ τὴν Θεότητα, ἐπ’ ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν, τὸν αὐτὸν δι’ ἡμᾶς, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, ἐκ Μαρίας τῆς Παρθένου τῆς Θεοτόκου, κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Χριστόν, Υἱόν, Κύριον, Μονογενῆ, ἐκ δύω Φύσεων ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως, ἀχωρίστως γνωριζόμενον, οὐδαμοῦ τῆς τῶν φύσεων διαφορᾶς ἀνῃρημένης διὰ τὴν ἕνωσιν, σωζομένης δὲ μᾶλλον τῆς ἰδιότητος ἑκατέρας φύσεως, καὶ εἰς ἓν πρόσωπον, καὶ μίαν ὑπόστασιν συντρεχούσης.

Οὐκ εἰς δύω πρόσωπα μεριζόμενον, ἢ διαιρούμενον, ἀλλ’ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Υἱόν, καὶ μονογενῆ Θεὸν Λόγον, Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, καθάπερ ἄνωθεν οἱ Προφῆται περὶ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς ἐξεπαίδευσε, καὶ τὸ τῶν Πατέρων ἡμῖν παραδέδωκε Σύμβολον.» Ἀκύρωσε δὲ ἡ Σύνοδος αὕτη καὶ τὸ πρὸ τοῦ, ἐν Ἐφέσῳ συστὰν λῃστρικὸν συνέδριον ἐν ἔτει 448, ἐν ᾧ ὁ μὲν Διόσκορος προΐστατο, τὸν Εὐτυχῆ ὑπερασπιζόμενος, οἱ δὲ τοῦ Ῥώμης τοποτηρηταὶ οὐκ εἰσηκούοντο, ὁ δὲ ἅγιος Φλαυϊανὸς Κωνσταντινουπόλεως, λακτισθείς, καὶ μὲ πολλὰς μάστιγας πληγωθείς, ἐτελεύτησεν. Ἐν τῇ Συνόδῳ ταύτη (πραξ. ηʹ.) ὁ μακάριος Θεοδώρητος εἰπών· «Ἀνάθεμα Νεστορίῳ, καὶ τῷ μὴ λέγοντι Θεοτόκον τὴν Ἁγίαν Μαρίαν, καὶ τῷ μερίζοντι τὸν ἕνα Υἱὸν τὸν μονογενῆ.» Ἀλλὰ καὶ τὸν Εὐτυχῆ ἀναθεματίσας, καὶ πᾶσαν αἵρεσιν, καὶ ὑπογράψας εἰς τὰ παρὰ τῆς Συνόδου ψηφισθέντα, ἐδικαιώθη, καὶ ἐκάθισεν εἰς τὸν τόπον αὑτοῦ ἐν τῇ Συνόδῳ, καὶ τὴν ἐπαρχίαν αὑτοῦ ἀνέλαβε. Κοντὰ δὲ εἰς ταῦτα πάντα, καὶ τοὺς παρόντας τριάκοντα Κανόνας ἐξέδωκεν, εὑρισκομένους ἐν τῇ ιεʹ. πράξει αὑτῆς, ἐπικυρουμένους μὲν καὶ βεβαιουμένους ὀνομαστὶ καὶ ὡρισμένως ἀπὸ τὸν βʹ. τῆς ϛʹ. ἀορίστως δὲ ἀπὸ τὸν αʹ. τῆς ζʹ., οἴτινες εἶναι ἀναγκαῖοι πρὸς τὴν τῆς Ἐκκλησίας εὐκοσμίαν καὶ κατάστασιν.

Τὰ δὲ πρακτικὰ τῆς παρούσης Συνόδου εἰς τρεῖς τόμους διαιροῦνται, καὶ ὁ μὲν πρῶτος τόμος περιέχει διαφόρους ἐπιστολάς, καὶ τὰ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐπὶ Φλαυϊανοῦ, καὶ ἐν Ἐφέσῳ, ὑπὸ τῆς λῃστρικῆς Συνόδου πεπραγμένα, ὁ δὲ βʹ. τόμος περιέχει τὰς δεκαὲξ πράξεις αὐτῆς ταύτης τῆς ἐν Χαλκιδόνι Συνόδου, ὁ δὲ γʹ. τόμος περιέχει διαφόρους ἐπιστολὰς τῆς Συνόδου καὶ τῶν Βασιλέων, καὶ ἄλλα μερικά, ὅσα μετ’ αὐτὴν ἔγιναν, ἀποβλέποντα πρὸς αὐτήν. (Ὅρα τὸν Δοσίθ. ἀπὸ σελ. 331. ἕως 397. καὶ τὸν βʹ. τόμον τῶν Συνοδικῶν.)

Οἱ Λʹ. Κανόνες τῆς ἁγίας καὶ Οἰκουμενικῆς Δʹ. Συνόδου ἑρμηνευόμενοι. ΚΑΝΩΝ Αʹ. Τοὺς παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων καθ’ ἑκάστην Σύνοδον ἄχρι τοῦ νῦν ἐκτεθέντας Κανόνας κρατεῖν ἐδικαιώσαμεν.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν δίκαιον κρίνει νὰ κρατοῦσιν, ἤτοι νὰ ἔχουσι τὸ κῦρος, καὶ τὴν ἰσχὺν ὅλοι οἱ Κανόνες ὁποῦ ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τοῦ νῦν ἐξεδόθησαν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων, εἴτε πρὸς δογμάτων ἀκρίβειαν, εἴτε καὶ πρὸς Ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν χρησιμεύοντας καθ’ ἑκάστην Σύνοδον Οἰκουμενικήν τε καὶ τοπικήν.

Συμφωνία. Τὰ αὐτὰ δὲ μὲ τὸν παρόντα Κανόνα καὶ ὁ βʹ. τῆς ϛʹ. καὶ ὁ αʹ. τῆς ζʹ. διορίζουσι νὰ μένουν βέβαιοι οἵ,τε Ἀποστολικοί, καὶ οἱ πρὸ αὐτῶν Συνοδικοὶ καὶ Πατρικοὶ Κανόνες. Καὶ ὅρα τὰ περὶ τῶν Κανόνων ἐν γένει προλεγόμενα ἐν ἀρχῇ τῆς Βίβλου.

ΚΑΝΩΝ Βʹ. Εἴ τις Ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήμασι χειροτονίαν ποιήσαιτο, καὶ εἰς πράσιν καταγάγοι τὴν ἄπρατον χάριν, καὶ χειροτονήσοι ἐπὶ χρήμασιν Ἐπίσκοπον, ἢ Χωρεπίσκοπον, ἢ Πρεσβυτέρους, ἢ Διακόνους, ἢ ἕτερόν τινα τῶν ἐν τῷ κλήρῳ κατηριθμημένων ἢ προβάλλοιτο ἐπὶ χρήμασιν Οἰκονόμον, ἢ Ἔκδικον, ἢ Παραμονάριον, ἢ ὅλως τινὰ τοῦ Κανόνος δι’ αἰσχροκέρδειαν οἰκείαν, ὁ τοῦτο ἐπιχειρήσας, ἐλεγχθείς, κινδυνευέτω περὶ τὸν οἰκεῖον βαθμόν, καὶ ὁ χειροτονούμενος μηδὲν ἐκ τῆς κατ’ ἐμπορίαν ὠφελείσθω χειροτονίας, ἢ προβολῆς, ἀλλ’ ἔστω ἀλλότριος τῆς ἀξίας, ἢ τοῦ φροντίσματος, οὗπερ ἐπὶ χρήμασιν ἔτυχεν. Εἰ δέ τις καὶ μεσιτεύων φανείη τοῖς οὕτως αἰσχροῖς, καὶ ἀθεμίτοις λήμμασι, καὶ οὗτος, εἰ μὲν Κληρικὸς εἴη, τοῦ οἰκείου ἐκπιπτέτω βαθμοῦ, εἰ δὲ Λαϊκός, ἢ Μονάζων, ἀναθεματιζέσθω.

Ἑρμηνεία. Οἱ μὲν Ἐπίσκοποι, Πρεσβύτεροί τε καὶ Διάκονοι χειροτονοῦνται, κατὰ τὸν Ζωναρᾶν, οἱ δὲ Ἀναγνῶσται καὶ Ψάλται καὶ Ἡγούμενοι χειροθετοῦνται καὶ σφραγίζονται, οἱ δέ, προβάλλονται μόνον χωρὶς σφραγίδος, ὡς οἱ Οἰκονόμοι καὶ Ἔκδικοι, καὶ Παραμονάριοι, ἤτοι Προσμονάριοι.

Ὅποιος λοιπὸν Ἐπίσκοπος, (διορίζει ὁ παρὼν Κανὼν) τούτους πάντας καὶ τοὺς λοιποὺς Κληρικοὺς ποιήσοι μὲ χρήματα, καὶ δι’ αἰσχροκέρδειάν του πωλήσοι τὴν ἀπώλητον χάριν τοῦ Πνεύματος, οὗτος ἐλεγχθείς, ἂς καθαιρῆται ἀπὸ τὸν βαθμὸν τῆς Ἀρχιερωσύνης. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος ὁποῦ τοιουτοτρόπως χειροτονηθῇ, ἂς μὴ ὠφελῆται ἀπὸ τὴν κατὰ πραγματείαν ταύτην χειροτονίαν ἡ προβολήν, ἀλλὰ ἂς ἦναι καὶ τῆς ἱερωσύνης, καὶ τοῦ ὀφφικίου ὁποῦ ἔλαβεν ἀπόβλητος.

Εἰ δέ τινας ἤθελε γένει μεσίτης εἰς τὰς αἰσχροκερδείας ταύτας, εἰ μὲν εἶναι Κληρικός, ἂς καθήρηται, εἰ δὲ Μοναχὸς ἢ λαϊκός, ἂς ἀναθεματίζεται. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν κθʹ. καὶ λʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Γʹ. Ἦλθεν εἰς τὴν ἁγίαν Σύνοδον, ὅτι τῶν ἐν τῷ Κλήρῳ κατειλεγμένων τινὲς διὰ αἰσχροκέρδειαν ἀλλοτρίων κτημάτων γίνονται μισθωτοί, καὶ πράγματα κοσμικὰ ἐργολαβοῦσι, τῆς μὲν τοῦ Θεοῦ λειτουργίας καταῤῥᾳθυμοῦντες, τοὺς δὲ τῶν κοσμικῶν ὑποτρέχοντες οἴκους, καὶ οὐσιῶν χειρισμοὺς ἀναδεχόμενοι διὰ φιλαργυρίαν. Ὥρισε τοίνυν ἡ ἁγία καὶ μεγάλη Σύνοδος, μηδένα τοῦ λοιποῦ μὴ Ἐπίσκοπον, μὴ Κληρικόν, μὴ μονάζοντα, ἢ μισθοῦσθαι κτήματα, ἢ πραγμάτων ἐπεισάγειν ἑαυτὸν κοσμικαῖς διοικήσεσι, πλὴν εἰ μή που ἐκ νόμων καλοῖτο εἰς ἀφηλίκων ἀπαραίτητον ἐπιτροπήν, ἢ ὁ τῆς πόλεως Ἐπίσκοπος ἐκκλησιαστικῶν ἐπιτρέψοι φροντίζειν πραγμάτων, ἢ ὀρφανῶν, ἢ χηρῶν ἀπρονοήτων, καὶ τῶν προσώπων τῶν μάλιστα τῆς ἐκκλησιαστικῆς δεομένων βοηθείας, διὰ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ. Εἰ δέ τις παραβαίνειν τὰ ὡρισμένα τοῦ λοιποῦ ἐπιχειρήσοι, ὁ τοιοῦτος ἐκκλησιαστικοῖς ὑποκείσθω ἐπιτιμίοις.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζεται ὅτι, ἐπειδὴ καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἀκοὴν τῆς Συνόδου πῶς μερικοὶ Κληρικοί, διὰ αἰσχροκέρδειαν πακτόνουσι ξένα ὑποστατικά, καὶ ἐργολαβοῦσιν, ἤτοι εἰς κοσμικὰ πράγματα τὸν ἑαυτόν τους περιπλέκουσι διὰ κέρδος, ἀμελοῦντες τὰς τῆς ἱερωσύνης ὑπηρεσίας, εἰς τοὺς οἴκους δὲ τῶν κοσμικῶν εἰσερχόμενοι, καὶ τὰς περιουσίας αὐτῶν διὰ φιλαργυρίαν ἀναλαμβάνοντες· διὰ τοῦτο ὥρισεν ἡ ἁγία αὕτη Σύνοδος, εἰς τὸ ἑξῆς κᾀνένας Ἐπίσκοπος ἢ Κληρικός, ἢ Μοναχός, νὰ μὴ πακτόνῃ ὑποστατικά, ἢ νὰ ἐμβάζῃ τὸν ἑαυτόν του εἰς διοικήσεις πραγμάτων κοσμικῶν, ἔξω μόνον ἂν ἀπὸ τοὺς νόμους καλῆται εἰς τὸ νὰ γένῃ ἐπίτροπος μὲν τῶν ἀνήβων παίδων (ἄνηβοι δὲ λέγονται ἀπὸ γεννήσεως ἕως τῶν ιδʹ. χρόνων), κουράτωρ δέ, ἤτοι φροντιστὴς καὶ ἐπιμελητὴς τῶν ἀφηλίκων (ἀφήλικες δὲ λέγονται ἀπὸ τοῦ ιδʹ. ἕως τοῦ κεʹ.), καὶ ἔξω, ἂν ὁ τῆς πόλεως Ἐπίσκοπος παρακινήσῃ αὐτὸν νὰ φροντίζῃ τὰ τῆς ἐκκλησίας πράγματα, ἢ ὀρφανά, καὶ χήρας ἀπρονοήτους, καὶ ἄλλα πρόσωπα ὁποῦ χρειάζονται μάλιστα τῆς ἐκκλησιαστικῆς βοηθείας καὶ ἀντιλήψεως ὄχι διὰ κᾀνένα κέρδος καὶ ἀπόλαυσιν, ἀλλὰ μόνον διὰ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ. Εἰ δέ τινας ἤθελε τολμήσει εἰς τὸ ἑξῆς νὰ παραβῇ ταῦτα, ὁ τοιοῦτος ἂς γένη ὑπεύθυνος εἰς τὰ ἐκκλησιαστικὰ ἐπιτίμια. Ποῖα δέ εἰσι ταῦτα, ἅπερ οἱ ἀποστολικοὶ Κανόνες διορίζουσιν;

ἡ ἀπὸ τοῦ Κλήρου δηλαδὴ αὐτῶν ἔκπτωσις. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν ϛʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Δʹ. Οἱ ἀληθῶς καὶ εἰλικρινῶς τὸν μονήρη μετιόντες βίον, τῆς προσηκούσης ἀξιούσθωσαν τιμῆς. Ἐπειδὴ δέ τινες τῷ μοναχικῷ κεχρημένοι προσχήματι, τάς τε ἐκκλησίας, καὶ τὰ πολιτικὰ διαταράττουσι πράγματα, περιϊόντες ἀδιαφόρως ἐν ταῖς πόλεσιν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ μοναστήρια ἑαυτοῖς συνιστᾷν ἐπιτηδεύοντες, ἔδοξε μηδένα μὲν μηδαμοῦ οἰκοδομεῖν, μηδὲ συνιστᾷν μοναστήριον, ἢ εὐκτήριον οἶκον παρὰ γνώμην τοῦ τῆς πόλεως Ἐπισκόπου. Τοὺς δὲ καθ’ ἑκάστην πόλιν καὶ χώραν μονάζοντας, ὑποτετάχθαι τῷ Ἐπισκόπῳ, καὶ τὴν ἡσυχίαν ἀσπάζεσθαι, καὶ προσέχειν μόνῃ τῇ νηστείᾳ, καὶ τῇ προσευχῇ, ἐν οἷς τόποις ἀπετάξαντο, προσκαρτεροῦντες, μήτε δὲ ἐκκλησιαστικοῖς, μήτε βιωτικοῖς παρενοχλεῖν πράγμασιν, ἢ ἐπικοινωνεῖν, καταλιμπάνοντες τὰ ἴδια μοναστήρια, εἰ μήποτε ἄρα ἐπιτραπεῖεν διὰ χρείαν ἀναγκαίαν ὑπὸ τοῦ τῆς πόλεως Ἐπισκόπου.

Μηδένα δὲ προσδέχεσθαι ἐν τοῖς μοναστηρίοις δοῦλον ἐπὶ τῷ μονάσαι παρὰ γνώμην τοῦ ἰδίου δεσπότου. Τὸν δὲ παραβαίνοντα τοῦτον ἡμῶν τὸν ὅρον, ὡρίσαμεν ἀκοινώνητον εἶναι, ἵνα μὴ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ βλασφημῆται. Τὸν μέν τοι Ἐπίσκοπον τῆς πόλεως χρὴ τὴν δέουσαν πρόνοιαν ποιεῖσθαι τῶν μοναστηρίων.

Ἑρμηνεία. Ταῦτα διορίζει ὁ παρὼν Κανών. Οἱ ἀληθῶς καὶ χωρὶς κᾀμμίαν ὑπόκρισιν τὴν μοναχικὴν ζωὴν μεταχειριζόμενοι, ἂς ἀξιώνωνται τῆς πρεπούσης τιμῆς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ μερικοὶ μεταχειρίζονται τὸ μοναχικὸν σχῆμα πρὸς ἐπίδειξιν καὶ δέλεαρ διὰ νὰ τιμῶνται, καὶ συγχέουσι τὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ πολιτικὰ πράγματα, θέλοντες νὰ διοικοῦσιν αὐτά, καὶ περιτριγυρίζουσι μὲν μὲ ἀδιαφορίαν εἰς τὰς πόλεις, μοναστήρια δὲ ἐδικά τους ἐπιτηδεύουσι νὰ οἰκοδομοῦν. Διὰ τοῦτο ἐφάνη εὔλογον, κᾀνένας μοναχός, μήτε εἰς χωρίον, μήτε εἰς πόλιν, μήτε εἰς ἔρημον, ἢ εἰς ἄλλο κᾀνένα μέρος νὰ οἰκοδομῇ καὶ νὰ συνιστᾷ μοναστήριον, ἢ οἶκον εὐκτήριον, χωρὶς τὴν γνώμην τοῦ κατὰ τόπον Ἐπισκόπου. Οἱ δὲ Μοναχοὶ οἱ εἰς κάθε πόλιν καὶ χώραν εὑρισκόμενοι νὰ ὑποτάσσωνται εἰς τὸν τοῦ τόπου Ἐπίσκοπον, καὶ νὰ ἡσυχάζωσιν, εἰς μόνην τὴν προσευχὴν καὶ νηστείαν σχολάζοντες, καὶ διαμένοντες εἰς τὰ μοναστήρια ἐκεῖνα, ὅπου ἐκουρεύθησαν, χωρὶς νὰ ἀφίνουσιν αὐτὰ (ὅρα τὸν καʹ. τῆς ζʹ.) καὶ νὰ περιπλέκουσι τὸν ἑαυτόν τους εἰς ἐκκλησιαστικὰ καὶ πολιτικὰ πράγματα, ἔξω μόνον ἂν κατὰ ἀνάγκην καὶ χρείαν διορισθοῦν εἰς τοῦτο ὑπὸ τοῦ Ἐπισκόπου, κρίναντος αὐτοὺς ἐπιτηδείους.

Ἐφάνη δὲ εὔλογον πρὸς τούτοις, νὰ μὴ δέχεται κᾀνένας δοῦλος εἰς μοναστήριον νὰ κουρεύεται Μοναχὸς χωρὶς τὴν γνώμην τοῦ αὐθέντου του, ἵνα μὴ καὶ οἱ ἄνθρωποι βλέποντες τοὺς Μοναχοὺς νὰ περιπλέκωνται εἰς κοσμικά, καὶ οἱ αὐθένται λυπούμενοι διὰ τοὺς δούλους των, βλασφημῶσι τὸ τάγμα τῶν Μοναχῶν, καὶ ἐντεῦθεν βλασφημῆται δι’ αὐτῶν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Ὅστις δὲ παραβῇ τὸν Κανόνα τοῦτον, νὰ ἀφορίζεται. Καθὼς ὅμως οἱ Μοναχοὶ πρέπει νὰ σχολάζουσιν εἰς τὰ ἀνήκοντα ἔργα τοῖς μοναχοῖς, ἔτσι καὶ ὁ Ἐπίσκοπος πρέπει νὰ ἔχη τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν τῶν μοναστηρίων αὐτῶν, ὑπερασπιζόμενος αὐτοὺς καὶ ἐλεῶν ἐν ταῖς ἀναγκαίαις χρείαις, ἢ ἐκ τῶν ἰδίων, ἢ ἐκ τῶν πτωχικῶν χρημάτων τῆς ἐκκλησίας κατὰ τὸν μαʹ. Ἀποστολικόν, καὶ κέ. Ἀντιοχείας, διὰ δύω αἴτια· πρῶτον, διὰ νὰ μένουσιν ἐκεῖνοι ἥσυχοι καὶ ἀπερίσπαστοι, καὶ βʹ. διὰ νὰ ἀπολαμβάνῃ καὶ αὐτὸς ἐκ τούτου ψυχικὴν ὠφέλειαν.

Συμφωνία. «Προστάζει δὲ παρομοίως καὶ ὁ ιζʹ. τῆς ζʹ. νὰ ἐμποδίζῃ ὁ Ἐπίσκοπος τοὺς μοναχοὺς ἐκείνους ὁποῦ ἀφίνουσι τὰ μοναστήριά των, καὶ ἐπιχειροῦσι νὰ κτίζουν οἴκους εὐκτηρίους μὴ ἔχοντες τὰ πρὸς τελείωσιν καὶ ἀπαρτισμὸν αὐτῶν ἔξοδα. Ἀλλὰ καὶ ὁ αʹ. τῆς αʹ. καὶ βʹ. δὲν δίδει ἄδειαν εἰς κᾀνένα νὰ κτίζῃ μοναστήριον χωρὶς τὴν γνώμην τοῦ Ἐπισκόπου, ἢ μετὰ τὸ κτίσαι νὰ γίνεται Κύριος αὐτοῦ. Ἀνάγνωθι καὶ τὴν τοῦ πβʹ. Ἀποστολικοῦ ἑρμηνείαν, καὶ τὸν κδʹ. τῆς παρούσης.»

ΚΑΝΩΝ Εʹ. Περὶ τῶν μεταβαινόντων ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν Ἐπισκόπων, ἢ Κληρικῶν, ἔδοξε τοὺς περὶ τούτων τεθέντας Κανόνας παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ἔχειν τὴν ἰσχύν.

Ἑρμηνεία. Ὁ Κανὼν οὗτος διορίζεται νὰ ἔχωσι τὸ κῦρος οἱ Κανόνες ἐκεῖνοι ὁποῦ ἐξεδόθησαν ἀπὸ τοὺς ἁγίους Πατέρας, οἱ κωλύοντες τὰς ἀπὸ μιᾶς πόλεως, ἢ ἐπαρχίας, εἰς ἄλλην πόλιν καὶ ἐπαρχίαν μεταβάσεις, τόσον τῶν Ἐπισκόπων, ὅσον καὶ τῶν Κληρικῶν, καὶ ἀνάγνωθι αὐτοὺς ἐν τῷ ιδʹ. καὶ ιεʹ. Ἀποστολικῷ.

ΚΑΝΩΝ ΣΤʹ. Μηδένα ἀπολελυμένως χειροτονεῖσθαι, μήτε Πρεσβύτερον, μήτε Διάκονον, μήτε ὅλως τινὰ τῶν ἐν τῷ ἐκκλησιαστικῷ τάγματι, εἰ μὴ ἰδικῶς ἐν ἐκκλησίᾳ πόλεως, ἢ μαρτυρίῳ ἢ μοναστηρίῳ ὁ χειροτονούμενος ἐπικηρύττοιτο. Τοὺς δὲ ἀπολύτως χειροτονουμένους, ὤρισεν ἡ ἁγία Σύνοδος ἄκυρον ἔχειν τὴν τοιαύτην χειροθεσίαν, καὶ μηδαμοῦ δύνασθαι ἐνεργεῖν, ἐφ’ ὕβρει τοῦ χειροτονήσαντος.

Ἑρμηνεία. Θέλουσα ἡ ἁγία Σύνοδος αὕτη νὰ ἐμποδίσῃ μὲ εὐκολίαν τὰς ἀπὸ τόπου εἰς τόπον παρὰ τοὺς Κανόνας γινομένας μεταβάσεις καὶ μεταθέσεις τῶν ἱερωμένων, ὧν ἀρχὴ καὶ ῥίζα εἶναι τὸ νὰ χειροτονοῦνται ἀπολύτως καὶ ἀορίστως, διορίζει εἰς τὸν παρόντα αὐτῆς Κανόνα, νὰ μὴ χειροτονῆται εἰς τὸ ἑξῆς μὲ τοιοῦτον τρόπον μήτε Ἱερεύς, μήτε Διάκονος, μήτε ἄλλος τις ἐκκλησιαστικός, πάρεξ διωρισμένως εἰς ἐκκλησίαν πόλεως, ἢ χωρίου, ἢ εἰς μοναστήριον, ἢ εἰς ἐκκλησίαν μάρτυρος, ἐκφωνοῦντος τοῦ Ἀρχιερέως ἐν τῇ τῆς χειροτονίας εὐχῇ. Ἡ θεία χάρις προχειρίζεται τὸν δεῖνα Πρεσβύτερον, ἢ Διάκονον τῆς δεῖνος ἐκκλησίας, ἢ τοῦ μοναστηρίου, κατ’ ὄνομα, ἀπαραλλάκτως δηλ. καθὼς ἐκφωνεῖται καὶ τὸ ὄνομα τῆς ἐπαρχίας ἐν τῇ χειροτονίᾳ ἑκάστου Ἐπισκόπου. Ὅσοι δὲ ἀορίστως χειροτονηθοῦν, ὥρισεν ἡ ἁγία Σύνοδος νὰ ἔχουν ἄκυρον τὴν χειροτονίαν, καὶ εἰς κανένα τόπον νὰ μὴ δύνανται νὰ τὴν ἐνεργοῦν, διὰ νὰ ἀτιμάζεται ἐκ τῆς ἀνενεργησίας ταύτης ὁ παρὰ Κανόνας ταύτην δοὺς Ἀρχιερεύς, καὶ ἐκ τῆς ἀτιμίας ταύτης νὰ σωφρονισθῇ, καὶ ἄλλοτε μὴ ποιήσῃ τοῦτο.

Σὺ δέ μοι θρήνησον, ὦ ἀναγνῶστα, ἐν τῷ παρόντι Κανόνι, καθ’ ὅτι τὴν σήμερον, ἐν οὐδεμιᾷ χειροτονίᾳ Διακόνου, ἢ Πρεσβυτέρου ἐκφωνεῖται τὸ ὄνομα τῆς ἐκκλησίας, ἢ τοῦ Μοναστηρίου εἰδικῶς, καθὼς οὗτος ὁ Κανὼν προστάζει, τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι εἶναι καὶ αὐτὸ κοντὰ εἰς τὰ ἄλλα συστατικὸν τῆς χειροτονίας, κᾂν οἱ παραβάται τοῦτο οὐδαμῶς συλλογίζωνται.

ΚΑΝΩΝ Ζʹ. Τοὺς ἅπαξ ἐν Κλήρῳ τεταγμένους καὶ μοναστάς, ὡρίσαμεν μήτε ἐπὶ στρατείαν, μήτε ἐπὶ ἀξίαν κοσμικὴν ἔρχεσθαι. Ἢ τοῦτο τολμῶντας, καὶ μὴ μεταμελουμένους ὥστε ἐπιστρέψαι ἐπὶ τοῦτο, ὃ διὰ Θεὸν πρότερον εἵλοντο, ἀναθεματίζεσθαι.

Ἑρμηνεία. Ὁρίζει ὁ παρὼν Κανών, ὅτι οἱ Κληρικοὶ καὶ Μοναχοί, μήτε στρατιῶται νὰ γίνωνται, μήτε κοσμικὰς ἀξίας νὰ ἀναλαμβάνουσιν, οἱ δὲ ταῦτα τολμῶντες καὶ μὴ μετανοοῦντες νὰ ἐπιστρέψωσι πάλιν εἰς τὸ πρότερον ἐπάγγελμα τῆς ζωῆς, τὸ ὁποῖον διὰ τὸν Θεὸν ἐδιάλεξαν, νὰ ἀναθεματίζωνται.

Διὰ τί δὲ ὁ μὲν πγʹ. τῶν Ἀποστολικῶν καθαιρεῖ μόνον τούτους, οὗτος δὲ καὶ ἀναθεματίζει; ἢ ἐκεῖνος μὲν λέγει, κατὰ τὸν Ζωναρᾶν καὶ τοὺς ἄλλους ἑρμηνευτάς, διὰ ἐκείνους ὁποῦ, φοροῦντες τὸ σχῆμα τοῦ Κλήρου, εἰς τὰ τοιαῦτα ἔρχονται. Ὁ δὲ παρὼν λέγει δι’ ἐκείνους ὁποῦ ῥίψουν καὶ τὸ σχῆμα τοῦ κληρικοῦ καὶ τοῦ μοναχικοῦ, καὶ οὕτω τὰ τοιαῦτα ἀναλαμβάνουσιν.

Ἴσως δὲ καὶ ὁ παρὼν νὰ λέγῃ διὰ ἐκείνους, ὁποῦ, ἀφ’ οὗ μίαν φορὰν τὰ τοιαῦτα τολμήσωσι, δὲν θέλουσιν εἰς τὸ ἑξῆς νὰ μετανοήσουν καὶ νὰ ἐπιστραφῶσιν εἰς τὴν προτέραν ζωὴν (ὅπερ οὐ λέγει ὁ Ἀποστολικὸς), διὰ τοῦτο ὡς ἀμετανοήτους σφοδρότερον τούτους ἐπαίδευσεν. Ὅρα καὶ τὸν ϛʹ. Ἀποστολικὸν καὶ ιϛʹ. τῆς παρούσης δʹ.

ΚΑΝΩΝ Ηʹ. Οἱ Κληρικοὶ τῶν πτωχείων καὶ μοναστηρίων καὶ μαρτυρίων, ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν ἐν ἑκάστῃ πόλει Ἐπισκόπων, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων παράδοσιν, διαμενέτωσαν, καὶ μὴ κατὰ αὐθάδειαν ἀφηνιάτωσαν τοῦ ἰδίου Ἐπισκόπου. Οἱ δὲ τολμῶντες ἀνατρέπειν τὴν τοιαύτην διατύπωσιν, καθ’ οἷον δήποτε τρόπον, καὶ μὴ ὑποταττόμενοι τῷ ἰδίῳ Ἐπισκόπῳ, εἰ μὲν εἶεν Κληρικοί, τοῖς τῶν Κανόνων ὑποκείσθωσαν ἐπιτιμίοις, εἰ δὲ μονάζοντες ἢ λαϊκοί, ἔστωσαν ἀκοινώνητοι.

Ἑρμηνεία. Ὁ διορισμὸς τοῦ παρόντος Κανόνος εἶναι οὗτος. Ὅτι, οἱ Κληρικοὶ καὶ ἱερωμένοι ὁποῦ εὑρίσκονται εἰς τοὺς ναοὺς τῶν πτωχοτροφείων, ὀρφανοτροφείων δηλ. γηροκομείων, καὶ νοσοκομείων, καὶ εἰς τὰ μοναστήρια, καὶ εἰς τοὺς ναοὺς τῶν Μαρτύρων, πρέπει νὰ διαμένουσι πάντοτε ὑποτασσόμενοι εἰς τοὺς Ἐπισκόπους ἑκάστης πόλεως, κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἁγίων Πατέρων, καὶ νὰ μὴ ἀποσκιρτῶσιν ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἐδικοῦ τῶν Ἐπισκόπου μὲ αὐθάδειαν.

Ὅσοι δὲ τολμήσουν νὰ παραβοῦν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὸν παρόντα Κανόνα, καὶ νὰ μὴ ὑποτάττωνται εἰς τὸν ἐδικόν τους Ἐπίσκοπον, οὗτοι, εἰ μὲν ὦσιν ἱερωμένοι καὶ Κληρικοί, νὰ ᾖναι ὑποκείμενοι εἰς τὰ ἐπιτίμια τῶν Κανόνων, τὰ ὁποῖα ἤθελεν εὕρει εὔλογον ὁ αὐτὸς οὗτος κατὰ τόπον Ἐπίσκοπος, εἰ δὲ ὦσι μοναχοὶ ἢ λαϊκοί, νὰ ἀφορίζωνται. Διὰ τί δὲ ἀνωτέρω εἰπὼν ὁ Κανών, Κληρικοὺς καὶ μοναχοὺς μόνον, κάτωθεν λέγει, καὶ λαϊκούς; διὰ νὰ φανερώση τοὺς λαϊκοὺς ἐκείνους, εἰς τὸ θάῤῥος τῶν ὁποίων, καὶ τὴν ὑπεράσπισιν ἐπιστηριζόμενοι οἱ Κληρικοὶ καὶ μοναχοί, αὐθαδιάζουσι κατὰ τοῦ Ἀρχιερέως, καὶ δὲν ὑποτάσσονται εἰς αὐτόν.

ΚΑΝΩΝ Θʹ. Εἴ τις Κληρικὸς πρὸς Κληρικὸν πρᾶγμα ἔχοι, μὴ ἐγκαταλιμπανέτω τὸν οἰκεῖον Ἐπίσκοπον, καὶ ἐπὶ κοσμικὰ δικαστήρια κατατρεχέτω, ἀλλὰ πρότερον τὴν ὑπόθεσιν γυμναζέτω παρὰ τῷ ἰδίῳ Ἐπισκόπῳ, ἢ γοῦν γνώμῃ αὐτοῦ τοῦ Ἐπισκόπου, παρ’ οἷς. ἂν τὰ ἀμφότερα μέρη βούλωνται, τὰ τῆς δίκης συγκροτεῖσθαι, εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα ποιήσοι, Κανονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑποκείσθω. Εἰ δὲ καὶ Κληρικὸς πρᾶγμα ἔχοι πρὸς τὸν ἴδιον, ἢ καὶ πρὸς ἕτερον Ἐπίσκοπον, παρὰ τῇ Συνόδω τῆς ἐπαρχίας δικαζέσθω.

Εἰ δὲ πρὸς τὸν τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας Μητροπολίτην Ἐπίσκοπος, ἢ Κληρικὸς ἀμφισβητοίη, καταλαμβανέτω, ἢ τὸν Ἔξαρχον τῆς διοικήσεως, ἢ τὸν τῆς Βασιλευούσης Κωνσταντινουπόλεως θρόνον, καὶ ἐπ’ αὐτῷ δικαζέσθω.

Ἑρμηνεία. Ὅταν μὲν ἕνας Κληρικὸς ἔχῃ κρίσιν μὲ ἄλλον Κληρικόν, διορίζει ὁ παρὼν Κανὼν νὰ μὴ ἀφίνῃ τὸν ἐδικόν του Ἐπίσκοπον, καὶ νὰ θεωρῇ τὴν κρίσιν του εἰς κοσμικὰ κριτήρια, ἀλλὰ πρότερον νὰ τὴν θεωρῇ εἰς τὸν Ἐπίσκοπόν του, ἢ καὶ μὲ τὴν γνώμην, καὶ ἄδειαν τοῦ Ἐπισκόπου του νὰ θεωρῆται ἡ κρίσις ἀπὸ κριτὰς αἱρετικούς, εἰς τοὺς ὁποίους εὐχαριστοῦνται καὶ τὰ δύω μέρη, ὅ, τε ἐνάγων καὶ ἐναγόμενος. Ὅποιος δὲ Κληρικὸς ἤθελε κάμει ἄλλως, νὰ ὑποβάλλεται ἀπὸ τοὺς Ἐπισκόπους εἰς Κανονικὰ ἐπιτίμια. Ὅταν δὲ Κληρικὸς ἔχῃ κρίσιν μὲ τὸν ἴδιόν του Ἐπίσκοπον, ἂς θεωρῇ τὴν κρίσιν εἰς τὴν Σύνοδον τῆς ἐπαρχίας. Ὅταν δὲ πάλιν Ἐπίσκοπος, ἢ Κληρικὸς ἔχη κρίσιν μὲ τὸν Μητροπολίτην, ἂς πηγαίνῃ εἰς τὸν Ἔξαρχον τῆς διοικήσεως, ἢ εἰς τὸν τῆς Βασιλευούσης Κωνσταντινουπόλεως θρόνον, καὶ εἰς ἐκεῖνον ἂς θεωρῆται ἡ κρίσις.

Συμφωνία. «Ὁ δὲ κηʹ. τῆς Καρθαγ. διορίζει, ἐὰν Πρεσβύτεροι καὶ Διάκονοι κατηγορηθοῦν, νὰ ἐκλέγῃ ἀπὸ τὰ πλησιόχωρα μέρη, ὁ μὲν Πρεσβύτερος ἓξ Ἐπισκόπους, ὁ δὲ Διάκονος τρεῖς, καὶ σὺν αὐτοῖς νὰ θεωρῇ τὴν κρίσιν τῶν ὁ ἴδιος Ἐπίσκοπος, νὰ δίδεται δὲ καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ διορία τῶν δύω μηνῶν, καὶ τὰ πρόσωπα τῶν κατηγόρων αὐτῶν νὰ ἐξετάζωνται, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ Ἐπισκόπου.

Τοὺς δὲ λοιποὺς Κληρικοὺς μόνος κρίνει ὁ ἐντόπιος Ἐπίσκοπος. Ἕνας δὲ Ἐπίσκοπος δὲν κρίνει, οὔτε Ἐπισκόπους, οὔτε Πρεσβυτέρους καὶ Διακόνους κατὰ τὸν ριηʹ. τῆς αὐτῆς Καρθαγ. Ὁ δὲ πζʹ. τῆς αὐτῆς· ἐὰν κληρικοὶ ἐλεγχθέντες διά τινα ἐγκλήματα ἀναμεταξὺ εἰς ἕνα χρόνον δὲν ἀθωώσουν τὸν ἑαυτόν τους ἀπὸ αὐτά, νὰ μὴ δέχεται εἰς τὸ ἑξῆς ἡ ἀπολογία των. Ὁ δὲ ριεʹ. τῆς αὐτῆς, ἐὰν Κληρικός, λέγει, διαφερόμενός τινι, ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Βασιλέα πολιτικὸν κριτήριον, καὶ ὄχι Ἐπισκοπικόν, καθαιρεῖται. Θεσπίζει δὲ ὁ Ἰουστινιανὸς Νεαρᾷ ρκγʹ. κειμένῃ ἐν βιβλ. γʹ. τῶν Βασιλικ.

Τίτλ. αʹ. κεφ. λεʹ. ὅτι ὅποιος ἔχει κρίσιν μὲ Κληρικόν, ἢ Μοναχόν, ἢ Διακόνισσαν, ἢ Μονάζουσαν, ἢ Ἀσκήτριαν, πρότερον ἂς ἀναφέρῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν Ἐπίσκοπον, εἰς τὸν ὁποῖον οἱ ἐναγόμενοι αὐτοὶ εἶναι ὑποκείμενοι, καὶ ἐὰν ὁ Ἐπίσκοπος κρίνῃ κατὰ τὴν ἀρέσκειαν καὶ τῶν δύω μερῶν, χρεωστεῖ ὁ ἄρχων (ἐὰν κάμη χρείαν) νὰ φέρη εἰς ἔκβασιν τῆν ψηφισθεῖσαν παρὰ τοῦ Ἐπισκόπου καταδίκην. Καὶ Νεαρᾷ τῇ αὐτῇ κεφ. λϛʹ. θεσπίζει, ὅτι, ἐὰν ᾖναι τὸ πρᾶγμα ἐκκλησιαστικόν, κᾀμμίαν κοινωνίαν νὰ μὴ ἔχουν οἱ ἄρχοντες εἰς αὐτό, ἀλλὰ μόνοι οἱ Ἐπίσκοποι, κατὰ τοὺς Κανόνας, νὰ δίδουσι τέλος εἰς αὐτό. Ἐν δὲ τῇ αὐτῇ Νεαρᾷ κεφ. ηʹ. θεσπίζει, ὅτι ἐὰν ὁ κατηγορούμενος ἦναι Ἐπίσκοπος, ὁ Μητροπολίτης αὐτοῦ νὰ ἐξετάζῃ τὰ περὶ αὐτοῦ, ἐὰν δὲ ᾖναι Μητροπολίτης, νὰ ἐξετάζῃ τὰ περὶ αὐτοῦ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπόκειται, ἐὰν δὲ Πρεσβύτερος, ἢ Διάκονος, ἢ Κληρικός, ἢ Ἡγούμενος, ἢ Μοναχός, ὁ Ἐπίσκοπος αὐτῶν νὰ θεωρῇ τὰ περὶ αὐτῶν, καὶ κατὰ τὸ σφάλμα τοῦ κάθε ἑνὸς νὰ δίδη καὶ τὰ πρέποντα Κανονικὰ ἐπιτίμια.» Ἀνάγνωθι καὶ τὸν οδʹ. Ἀποστολικόν, καὶ τὸν ϛʹ. τῆς αʹ.

ΚΑΝΩΝ Ιʹ. Μὴ ἐξεῖναι Κληρικὸν ἐν δύω πόλεων κατὰ ταὐτὸν καταλέγεσθαι ἐκκλησίαις, ἐν ᾗ τε τὴν ἀρχὴν ἐχειροτονήθη, καὶ ἐν ᾗ προσέφυγεν, ὡς μείζονι δῆθεν, διὰ δόξης κενῆς ἐπιθυμίαν. Τοὺς δέ γε τοῦτο ποιοῦντας, ἀποκαθίστασθαι τῇ ἰδίᾳ ἐκκλησίᾳ, ἐν ᾗ ἐξ ἀρχῆς ἐχειροτονήθησαν, καὶ ἐκεῖ μόνον λειτουργεῖν. Εἰ μέν τοι ἤδη τις μετετέθη ἐξ ἄλλης εἰς ἄλλην ἐκκλησίαν, μηδὲν τοῖς τῆς προτέρας ἐκκλησίας, ἤτοι τῶν ὑπ’ αὐτὴν μαρτυρίου, ἢ πτωχείων, ἢ ξενοδοχείων, ἐπικοινωνεῖν πράγμασι. Τοὺς δέ γε τολμῶντας μετὰ τὸν ὅρον τῆς μεγάλης καὶ οἰκουμενικῆς ταύτης Συνόδου, πράττειν τι τῶν νῦν ἀπηγορευμένων, ὥρισεν ἡ ἁγία Σύνοδος ἐκπίπτειν τοῦ ἰδίου βαθμοῦ.

Ἑρμηνεία. Διορίζεται ὁ παρὼν Κανών, ὅτι δὲν εἶναι συγκεχωρημένον ἕνας Κληρικὸς νὰ συγκαταριθμῆται ἐν ταὐτῷ εἰς δύω πόλεων (ἢ καὶ μιᾶς πόλεως κατὰ τὸν ιεʹ. τῆς ζʹ.) ἐκκλησίας, εἰς μίαν μὲν ὅπου κατ’ ἀρχὰς ἐχειροτονήθη, εἰς ἄλλην δὲ ὅπου μετὰ ταῦτα μετέβη, ὡς μεγαλητέραν οὖσαν, διὰ κενοδοξίαν, καὶ αἰσχροκέρδειαν. Ὅσοι δὲ μετὰ τὸν παρόντα Κανόνα τὸ ἄτοπον τοῦτο κάμνουν, νὰ ἐπαναγυρίζουν εἰς τὴν προτέραν ἐκκλησίαν, ὅπου ἐχειροτονήθησαν, καὶ ἐκεῖ μόνον νὰ ἐνεργοῦν τὰ τοῦ Κλήρου. Εἰ δὲ καὶ ἔφθασέ τινας ἕως τώρα νὰ μετατέθη ἀπὸ μίαν ἐκκλησίαν εἰς ἄλλην, μένων ἐν τῇ μεταθέσει, νὰ μὴ ἀπολαμβάνῃ πλέον κᾀνένα σιτηρέσιον ἀπὸ τὰ τῆς προτέρας του ἐκκλησίας πράγματα, ξενοδοχεῖα, λέγω, πτωχοτροφεῖα καὶ μαρτυρικοὺς ναούς. Ὅποιοι δὲ τολμήσουν ὕστερα ἀπὸ τὸν Κανόνα τοῦτον τῆς μεγάλης Συνόδου νὰ κάμουν τι ἀπὸ αὐτά, οὗτοι νὰ καθαιροῦνται. Ἡ δὲ ιϛʹ. Νεαρὰ κειμένη εἰς τὸν γʹ. τίτλ. τοῦ γʹ. βιβλ. τῶν Βασιλικ. διορίζει, ὅτι, ἂν ἀποθάνη τινὸς ἐκκλησίας Κληρικός, νὰ μὴ χειροτονῆται παρευθὺς ἐκεῖ ἄλλος, ἀλλ’ ἐὰν εὑρίσκωνται εἰς ἄλλας ἐκκλησίας περισσότεροι Κληρικοὶ ἀπὸ τοὺς διωρισμένους, νὰ παίρνουσιν ἀπὸ ἐκείνους, καὶ νὰ ἀναπληρῶσι τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἐλλείποντος Κληρικοῦ, ἕως οὗ φθάσουν εἰς τὴν ἐξ ἀρχῆς διορισθεῖσαν ποσότητα οἱ τῆς κάθε μιᾶς ἐκκλησίας Κληρικοί.

Ὅρα καὶ τὸν ιεʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΙΑʹ. Πάντας τοὺς πένητας, καὶ δεομένους ἐπικουρίας, μετὰ δοκιμασίας, ἐπιστολίοις, εἴτουν εἰρηνικοῖς ἐκκλησιαστικοῖς μόνοις ὁδεύειν ὡρίσαμεν, καὶ μὴ συστατικοῖς. Διὰ τὸ τὰς συστατικὰς ἐπιστολὰς προσήκειν τοῖς οὖσιν ἐν ὑπολήψει μόνοις παρέχεσθαι προσώποις.

Ἑρμηνεία. Ὅλοι οἱ πένητες, καὶ χρήζοντες βοηθείας, ὁρίζει ὁ παρὼν Κανών, νὰ δοκιμάζωνται πρῶτον, εἰ τῇ ἀληθείᾳ χρειάζονται βοήθειαν, καὶ οὕτω νὰ λαμβάνουσιν ἀπὸ τοὺς Ἐπισκόπους μικρὰς ἐπιστολάς, εἰρηνικὰς ὀνομαζομένας, διὰ τί ἐπροξενοῦσαν εἰρήνην εἰς ἐκείνους ὁποῦ ἔπασχον ἀπὸ ὀργήν, καὶ ἄδικον γνώμην τῶν ἀρχόντων καὶ δυναστῶν (αὐταὶ δὲ αἱ ἐπιστολαὶ ὠνομάζοντο καὶ ἀπολυτικαί)· ὄχι δὲ νὰ λαμβάνουσι καὶ συστατικάς. Διὰ τί αἱ συστατικαὶ ὡς ἐπιτοπλεῖστον πρέπει νὰ δίδωνται εἰς ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τῶν ὁποίων ἡ ὑπόληψις ἐδυσφημήθη μὲν πρότερον, διὰ τῶν συστατικῶν δὲ ἐπιστολῶν συνίσταται καὶ ἀθωόνεται. Ἀνάγνωθι τὴν ἑρμηνείαν, καὶ τὴν ὑποσημείωσιν τοῦ ιβʹ. Ἀποστολικοῦ.

ΚΑΝΩΝ ΙΒʹ. Ἦλθεν εἰς ἡμᾶς, ὥς τινες παρὰ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς θεσμοὺς προσδραμόντες δυναστείαις, διὰ πραγματικῶν τὴν μίαν ἐπαρχίαν εἰς δύω κατέτεμον, ὡς ἐκ τούτου δύω Μητροπολίτας εἶναι ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχία. Ὥρισε τοίνυν ἡ ἁγία Σύνοδος, τοῦ λοιποῦ μηδὲν τοιοῦτο τολμᾶσθαι παρὰ Ἐπισκόπου. Ἐπεὶ τὸν τοιοῦτο ἐπιχειροῦντα, ἐκπίπτειν τοῦ ἰδίου βαθμοῦ.

Ὅσαι δὲ ἤδη πόλεις διὰ γραμμάτων Βασιλικῶν, τῷ τῆς Μητροπόλεως ἐτιμήθησαν ὀνόματι, μόνης ἀπολαυέτωσαν τῆς τιμῆς, καὶ ὁ τὴν Ἐκκλησίαν αὐτῆς διοικῶν Ἐπίσκοπος, δηλονότι σωζομένων τῇ κατὰ ἀλήθειαν Μητροπόλει τῶν οἰκείων δικαίων.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ μερικοὶ φίλαρχοι Ἐπίσκοποι, προσερχόμενοι εἰς τοὺς Βασιλεῖς, διὰ προσταγμάτων βασιλικῶν (ταῦτα γὰρ εἶναι τὰ πραγματικὰ ὁποῦ λέγει ἐδῶ ὁ Κανὼν), ἐζήτουν νὰ τιμῶνται μὲ Μητροπόλεως ὄνομα αἱ Ἐπισκοπαί των, καὶ τὴν μίαν ἐπαρχίαν καὶ Μητρόπολιν, εἰς δύω ἐμοίραζον, ὥστε ἐκ τούτου ἠκολούθει νὰ ᾖναι εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν Μητρόπολιν δύω Μητροπολῖται (τὸ ὁποῖον εἶναι ἔξω ἀπὸ τοὺς συνοδικοὺς Κανόνας, καὶ μάλιστα τὸν ηʹ. τῆς αʹ.), καὶ νὰ διαφέρωνται ἐντεῦθεν ἀναμεταξύ τους οἱ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης Ἐπίσκοποι διὰ τοῦτο ὥρισεν ἡ ἁγία Σύνοδος αὕτη, εἰς τὸ ἑξῆς νὰ μὴ τολμήσῃ νὰ κάμῃ τοῦτο κᾀνένας Ἐπίσκοπος.

Ὅποιος δέ, ἂν μόνον ἐπιχειρισθῇ τοιοῦτό τι, κᾂν καὶ δὲν τὸ κατορθώσῃ, νὰ καθαίρεται. Ὅσαι δὲ πόλεις καὶ Ἐπισκοπαὶ ἕως τώρα ἔφθασαν νὰ τιμηθοῦν διὰ βασιλικῶν γραμμάτων μὲ ὄνομα Μητροπόλεως, ἂς ἔχωσι μόνον τὴν ἐκ τοῦ ὀνόματος τούτου τιμὴν καὶ αὐταί, καὶ ὁ ταύτας ἔχων Ἐπίσκοπος. Τὰ δίκαια ὅμως, καὶ ἡ ἐξουσία τῶν τῆς Μητροπόλεως πραγμάτων νὰ σώζωνται εἰς τὴν ἀληθῶς καὶ ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς λεγομένην, καὶ οὖσαν Μητρόπολιν, χωρὶς νὰ δύναται ὁ νέος καὶ κατὰ τὴν τιμὴν μόνην λεγόμενος Μητροπολίτης, νὰ σφετερίζῃ τι ἀπ’ αὐτά. Δίκαιον δὲ κυρίως τῆς ἀληθοῦς Μητροπόλεως, τὸ νὰ χειροτονῇ ὁ Μητροπολίτης αὐτῆς τὸν τῆς τιμηθείσης Μητροπόλεως Ἐπίσκοπον, κατὰ τὸν ϛʹ. τῆς αʹ. λέγοντα, ὅτι, δὲν εἶναι Ἐπίσκοπος ὁ μὴ κατὰ γνώμην τοῦ Μητροπολίτου γεγονώς. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν λδʹ.

Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΙΓʹ. Ξένους Κληρικοὺς καὶ Ἀναγνώστας ἐν ἑτέρᾳ πόλει, δίχα συστατικῶν γραμμάτων τοῦ ἰδίου Ἐπισκόπου μηδόλως μηδαμοῦ λειτουργεῖν.

Ἑρμηνεία. Διορίζει ὁ παρὼν Κανὼν ὅτι ξένοι Κληρικοὶ καὶ Ἀναγνῶσται νὰ μὴ ἰσχύουν νὰ ἐνεργήσουν τι τοῦ κλήρου αὑτῶν εἰς ἄλλην πόλιν, χωρὶς νὰ ἔχουν γράμματα συστατικὰ καὶ τῆς χειροτονίας καὶ τῆς ὀρθοδοξίας, καὶ τῆς ἄλλης ζωῆς αὐτῶν, ὡς λαϊκοὶ ὅμως ἐκεῖσε νὰ κοινωνοῦν.

Ἀνάγνωθι καὶ τὰς ἑρμηνείας τοῦ ιβʹ. καὶ ιεʹ. Ἀποστολικοῦ μετὰ τῆς σειρᾶς τῶν παραλλήλων Κανόνων, ἐπειδὴ ὁ τόπος τοῦ παρόντος Κανόνος οὐδὲ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἐχώρει.

ΚΑΝΩΝ ΙΔʹ. Ἐπειδὴ ἔν τισιν ἐπαρχίαις συγκεχώρηται τοῖς Ἀναγνώσταις καὶ Ψάλταις γαμεῖν, ὥρισεν ἡ ἁγία Σύνοδος μὴ ἐξεῖναί τινι αὐτῶν ἑτερόδοξον γυναῖκα λαμβάνειν. Τοὺς δὲ ἤδη ἐκ τοιούτου γάμου παιδοποιήσαντας, εἰ μὲν ἔφθασαν βαπτίσαι τὰ ἐξ αὐτῶν τεχθέντα παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς, προσάγειν αὐτὰ τῇ κοινωνίᾳ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας· μὴ βαπτίσαντας δέ, μὴ δύνασθαι ἔτι βαπτίζειν αὐτά, παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς, μήτε μὴν συνάπτειν πρὸς γάμον αἱρετικῷ, ἢ Ἰουδαίῳ ἢ Ἕλληνι, εἰ μὴ ἄρα ἐπαγγέλλοιτο μετατίθεσθαι εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν τὸ συναπτόμενον πρόσωπον τῷ ὀρθοδόξῳ. Εἰ δέ τις τοῦτον τὸν ὅρον παραβαίη τῆς ἁγίας Συνόδου, κανονικῷ ὑποκείσθω ἐπιτιμίῳ.

Ἑρμηνεία. Ἀγκαλὰ καὶ ὁ κϛʹ. τῶν Ἀποστόλων προστάζει ὅτι οἱ Ἀναγνῶσται καὶ Ψάλται μετὰ τὴν χειροθεσίαν ἐὰν θέλουσι νὰ ὑπανδρεύωνται, μ’ ὅλον τοῦτο ἀπὸ τὸν παρόντα Κανόνα φαίνεται, ὅτι δὲν ἦτο τοῦτο πανταχοῦ συγκεχωρημένον, (καὶ μάλιστα εἰς τὴν Ἀφρικὴν κατὰ τὸν ιθʹ. Κανόνα αὐτῆς)· ὁρίζει λοιπὸν ἡ ἁγία Σύνοδος αὕτη, ὅτι εἰς τοὺς τόπους ἐκείνους, ὁποῦ τοῦτο συγχωρεῖται, νὰ μὴ ᾖναι ἄδεια εἴς τινα Ἀναγνώστην καὶ Ψάλτην νὰ λαμβάνῃ γυναῖκα ἑτερόδοξον. Ὅσοι δὲ ἔφθασαν νὰ γεννήσουν τέκνα ἀπὸ τοιοῦτον παράνομον γάμον, νὰ τὰ φέρνουν εἰς τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν, καὶ εἰ μὲν τὰ ἐβάπτισαν μὲ τὸ τῶν αἱρετικῶν βάπτισμα, ἐὰν τὸ βάπτισμα τὸ αἱρετικὸν ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐβαπτίσθησαν, δὲν ἦν διαφορετικὸν ἀπὸ τὸ ὀρθόδοξον, κατὰ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος, ἀλλ’ εἶναι δεκτὸν εἰς τὴν Καθολικὴν Ἐκκλησίαν, νὰ τὰ χρίουν μὲ μόνον τὸ μῦρον, ὡς λέγει ὁ Ζωναρᾶς, (τὸ ὀρθότερον ὅμως καὶ ἀσφαλέστερον εἶναι νὰ βαπτίζωνται, ὡσὰν ὁποῦ ὅλων τῶν αἱρετικῶν τὸ βάπτισμα εἶναι μόλυσμα, καὶ ὄχι βάπτισμα, καὶ ἀνάγνωθι τὰς ἑρμηνείας τοῦ μϛʹ. μζʹ. καὶ ξηʹ. Ἀποστολικοῦ). Ἐὰν ὅμως τὸ βάπτισμα ἐκεῖνο δὲν ᾖναι δεκτόν, νὰ τὰ ἀναβαπτίζουν. Εἰ δὲ καὶ ἀκόμη δὲν τὰ ἐβάπτισαν, νὰ μὴ τὰ βαπτίζουν πλέουν εἰς τὸ αἱρετικὸν βάπτισμα, οὔτε νὰ τὰ συνάπτωσιν εἰς γάμον μὲ αἱρετικόν, δηλαδή, ἢ μὲ Ἰουδαῖον ἢ μὲ Ἕλληνα ἄπιστον δηλ. καὶ εἰδωλολάτρην.

Εἰ δὲ ἴσως καὶ ὁ αἱρετικὸς ὑπόσχεται νὰ γένῃ ὀρθόδοξος Χριστιανός, ἂς γίνεται πρῶτον κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν του, καὶ τότε ὁ γάμος ἂς τελειοῦται. Ὅστις δὲ παραβῇ ταῦτα, νὰ ᾖναι ὑποκείμενος εἰς τὰ τῶν Κανόνων ἐπιτίμια, τῶν ἀνωτέρων δηλαδὴ Ἀποστολικῶν.

Συμφωνία. «Παρομοίως καὶ ὁ λαʹ. τῆς ἐν Λαοδικ. προστάζει νὰ μὴ δίδουσιν οἱ Χριστιανοὶ τὰ τέκνα των εἰς τοὺς αἱρετικούς, ἀλλὰ μᾶλλον νὰ λαμβάνουσιν ἀπὸ αὐτούς, ἂν ὑπόσχωνται νὰ γένουν Χριστιανοί. Ἀλλὰ καὶ ὁ ιʹ. τῆς αὐτῆς ἐν Λαοδικ. ἐμποδίζει νὰ μὴ συνάπτωσιν εἰς γάμον τὰ παιδία των οἱ ἐκκλησιαστικοὶ μὲ αἱρετικούς. Αὐτὸ τοῦτο διορίζεται καὶ ὁ κθʹ. τῆς ἐν Καρθ. ὁ δὲ οβʹ. τῆς ϛʹ. καὶ ἄκυρον ποιεῖ τὸν γάμον ἐκεῖνον ὁποῦ κάμει, ὄχι μόνον Κληρικός, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς ὀρθόδοξος Χριστιανός, ἢ Χριστιανὴ μὲ αἱρετικούς. Ἐκεῖνοι δὲ ὁποῦ ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς εὑρέθησαν αἱρετικοί, ἐβαπτίσθη δὲ τὸ ἓν μέρος ἀπὸ αὐτοὺς ὕστερον, καὶ θέλουσι νὰ μὴ χωρισθοῦν, ἂς μὴ χωρίζωνται, κατὰ τὸν αὐτόν, καὶ κατὰ τὸν Παῦλον, ὅστις Παῦλος καὶ ἐμποδίζει τὴν μετὰ ἀπίστων συζυγίαν, λέγων μὴ γίνεσθε ἑτεροζυγοῦντες ἀπίστοις. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν κϛʹ. Ἀποστολικόν.»

ΚΑΝΩΝ ΙΕʹ. Διάκονον μὴ χειροτονεῖσθαι γυναῖκα πρὸ ἐτῶν τεσσαράκοντα, καὶ ταύτην μετὰ ἀκριβοῦς δοκιμασίας. Εἰ δέ γε, δεξαμένη τὴν χειροθεσίαν, καὶ χρόνον τινὰ παραμείνασα τῇ λειτουργίᾳ, ἑαυτὴν ἐπιδῷ γάμῳ, ὑβρίσασα τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν, ἡ τοιαύτη ἀναθεματιζέσθω μετὰ τοῦ αὐτῇ συναφθέντος.

Ἑρμηνεία. Διὰ τὸ εὐκολοαπάτητον καὶ εὐκολοκρήμνιστον τῶν γυναικῶν, προστάζει ὁ παρὼν Κανών, νὰ μὴ χειροτονῆται Διακόνισσα ὄχι ὀλιγώτερον ἀπὸ τεσσαράκοντα ἐτῶν. Καὶ τεσσαράκοντα δὲ χρόνων οὖσα πάλιν, νὰ μὴ χειροτονῆται ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀλλὰ μὲ ἀκριβῆ δοκιμὴν τοῦ βίου καὶ τῆς ζωῆς αὐτῆς. Ἀνίσως δὲ τοιουτοτρόπως χειροτονηθεῖσα, καὶ Διακονήσασα μερικὸν καιρόν, ὕστερον καταφρονήσῃ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ καὶ ὑπανδρευθῇ, ἡ τοιαύτη νὰ ἀναθεματίζεται μαζὴ μὲ ἐκεῖνον ὁποῦ τὴν ἐπῇρε διὰ γυναῖκα. Ὁ δὲ Ἀρμενόπουλος λέγει ὅτι ἐκείνων ὁποῦ πορνεύουν Διακονίσσας καὶ Καλογραίας, νὰ κόπτωνται αἱ μύται μετὰ τῶν πορνευθεισῶν. Ὅρα καὶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ιθʹ. Κανόνος τῆς αʹ. καὶ τὴν γʹ. εἰς τοῦτον ὑποσημείωσιν.

ΚΑΝΩΝ ΙΣΤʹ. Παρθένον ἀναθεῖσαν ἑαυτὴν τῷ Δεσπότῃ Θεῷ, ὡσαύτως δὲ καὶ Μονάζοντας, μὴ ἐξεῖναι γάμῳ προσομιλεῖν. Εἰ δέ γε εὑρεθεῖεν τοῦτο ποιοῦντες, ἔστωσαν ἀκοινώνητοι. Ὡρίσαμεν δὲ ἔχειν τὴν αὐθεντίαν τῆς ἐπ’ αὐτοῖς φιλανθρωπίας τὸν κατὰ τόπον Ἐπίσκοπον.

Ἑρμηνεία. Τὸ παλαιόν, μερικαῖς γυναῖκες μὲ λαϊκὸν σχῆμα ἀφιέρωναν τὸν ἑαυτόν των εἰς τὸν Θεόν, ὡς δηλοῦται τοῦτο ἀπὸ τὸν μεʹ. τῆς ϛʹ. καὶ ὡμολόγουν νὰ παρθενεύουν, κύριαι οὖσαι τῶν λογισμῶν, καὶ ἀφ’ οὗ ἐπιπλεῖον ἐδοκιμάζοντο ἂν μένουν εἰς τὴν ὁμολογίαν των, ἐσυναριθμοῦντο μὲ τὰς ἄλλας παρθένους (παρθένος γὰρ ἡ τοιαύτη ὀνομάζεται, κατὰ τὸν ιηʹ. Βασιλείου), ἀλλὰ καὶ τὸ μέλαν σχῆμα ἐνεδύοντο, κατὰ τὸν μεʹ. τῆς ϛʹ. Ὅθεν καὶ ὁ παρὼν Κανὼν διορίζει, ὅτι αἱ παρθένοι αὗται, ἀλλὰ δὴ καὶ οἱ Μοναχοί, ὁποῦ, ἢ κατὰ τὸ σιωπώμενον, στέργουσι τὴν ἀγαμίαν, ἢ καὶ ἐρωτώμενοι ὁμολογοῦν νὰ παρθενεύουν κατὰ τὸν ιθʹ. Βασιλείου, οὗτοι, λέγω, δὲν εἶναι συγκεχωρημένον νὰ ὑπανδρευθοῦν καὶ νὰ παραβοῦν τὰς ὁμολογίας καὶ συνθήκας ὁποῦ ἔδωκαν πρὸς τὸν Θεόν. Διότι, ἂν τὰς συμφωνίας, ὀποῦ κάμνουν πρὸς ἀλλήλους οἱ ἄνθρωποι βεβαιοῖ τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομα εἰς τὸ μέσον παραλαμβανόμενον, καθὼς λέγει ὁ Θεολόγος Γρηγόριος, πόσον μέγας κίνδυνος εἶναι νὰ εὑρεθοῦν αὐτοὶ παραβάται τῶν συμφωνιῶν ἐκείνων, ὁποῦ πρὸς τὸν Θεὸν ἀμέσως ἐποίησαν; καὶ ἂν κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον (διατάξ. ἀσκητ. καʹ.)

ὁ Μοναχός, ὡς καρποφορήσας καὶ ἀφιερώσας τὸ σῶμά του εἰς τὸν Θεόν, δὲν ἐξουσιάζει πλέον αὐτὸ ὡς Θεῖον ἀφιέρωμα, οὔτε εἶναι δίκαιον νὰ τὸ ἔχῃ εἰς χρῆσιν καὶ δούλευσιν τῶν συγγενῶν του, πόσῳ μᾶλλον δὲν δύναται νὰ τὸ ἔχῃ εἰς χρῆσιν σαρκικῆς μίξεως; εἰ δὲ καὶ εὑρεθοῦν τινες νὰ κάμουν τοῦτο, νὰ ἀφορίζωνται· ἂς ἔχῃ δὲ τὴν ἐξουσίαν ὁ κατὰ τόπον Ἐπίσκοπος νὰ φιλανθρωπευθῇ πρὸς αὐτούς, καὶ ἢ νὰ ἐλαφρύνῃ τὸ ἐπιτίμιον αὐτῶν, ἢ καὶ νὰ συντέμῃ τὸν χρόνον αὐτοῦ, ὄχι ὅμως, μένοντος ἀδιασπάστου τοῦ συνοικεσίου, ἀλλὰ μετὰ τὸ χωρισθῆναι ἀπ’ ἀλλήλων τοὺς συναφθέντας. Πορνεία γάρ, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν μοιχεία ἐστίν, οὐ γάμος τὸ γενόμενον, κατὰ τὸν μέγαν Βασιλ. ἐν τῷ ϛʹ. αὐτοῦ Κανόνι, καὶ ιηʹ. Ὅρα καὶ τὸν ζʹ. τῆς παρούσης.

ΚΑΝΩΝ ΙΖʹ. Τὰς καθ’ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἀγροικικὰς παροικίας, ἢ ἐγχωρίους, μένειν ἀπαρασαλεύτους παρὰ τοῖς κατέχουσιν αὐτὰς Ἐπισκόποις, καὶ μάλιστα ἢ τριακονταετῆ χρόνον ταύτας ἀβιάστως διακατέχοντες ᾠκονόμησαν. Εἰ δὲ ἐντὸς τῶν τριάκοντα ἐτῶν γεγένηταί τις, ἡ γένοιτο περὶ αὐτῶν ἀμφισβήτησις, ἐξεῖναι τοῖς λέγουσιν ἠδικῆσθαι περὶ τούτων κινεῖν παρὰ τῇ Συνόδῳ τῆς ἐπαρχίας. Εἰ δέ τις ἀδικοῖτο παρὰ τοῦ ἰδίου Μητροπολίτου, παρὰ τῷ Ἐξάρχῳ τοῖς διοικήσεως, ἢ τῷ Κωνσταντινουπόλεως θρόνῳ δικαζέσθω, καθ’ ἃ προείρηται. Εἰ δὲ καί τις ἐκ βασιλικῆς ἐξουσίας ἐκαινίσθη πόλις, ἢ αὖθις καινισθείη, τοῖς πολιτικοῖς καὶ δημοσίοις τύποις, καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν παροικιῶν ἡ τάξις ἀκολουθείτω.

Ἑρμηνεία. Ἀγροικικαὶ παροικίαι εἶναι ἐνορίαι μικραί, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς τὰ ἄκρα καὶ μακρυνὰ μέρη εὑρίσκοντο, καὶ ἀπὸ ὀλίγους ἀνθρώπους ἐκατοικοῦντο, μονοίκια ὀνομαζόμεναι. Ἐγχώριοι δὲ παροικίαι, εἶναι ἐνορίαι, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς ἀγροὺς καὶ χωρία ἐπλησίαζον, καὶ περισσοτέρους εἶχον τοὺς ἐγκατοίκους.

Αὖται λοιπὸν αἱ παροικίαι τῆς κάθε ἐπαρχίας, προστάζει ὁ παρὼν Κανών, νὰ μένουν ἀναφαίρετοι καὶ ἀναπόσπαστοι ἀπὸ τοὺς κατέχοντας αὐτὰς Ἐπισκόπους, καὶ μάλιστα, ἀνίσως εἰς τριάκοντα χρόνους εἶχον αὐτὰς εἰς τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν πίστει καλῇ, καὶ ἀβιάστως, δηλ. χωρὶς νὰ βιάσουν τινά, καὶ νὰ τὰς ἁρπάσουν μὲ ἄδικον αἰτίαν. Εἰ δὲ ἀνάμεσα εἰς τοὺς τριάκοντα χρόνους, ἔγινε κᾀμμία διαφορὰ περὶ τούτων, ἢ μετὰ τὸν παρόντα Κανόνα ἤθελε γένει, εἶναι ἄδεια εἰς ἐκείνους ὁποῦ λέγουσιν ὅτι ἀδικοῦνται δι’ αὐτάς, νὰ θεωροῦν τὴν διαφορὰν αὐτῶν εἰς τὴν Σύνοδον τῆς ἐπαρχίας. Ἐὰν δέ τινας ἤθελε ἀδικῆται δι’ αὐτὰς ἀπὸ τὸν Μητροπολίτην του, ἂς θεωρῇ τὴν κρίσιν του εἰς τὸν Ἔξαρχον καὶ προτεύοντα τῆς Διοικήσεως, (τοῦ ὁποίου τὸ ἔργον ἔγινεν ἀνενέργητον μετὰ τὴν δʹ. ταύτην Σύνοδον, ὡς εἴπομεν, ὑποσημ. τοῦ θʹ. τῆς παρούσης), ἢ εἰς τὸν Κωνσταντινουπόλεως, καθὼς προεῤῥέθη. Εἰ δὲ ἕως τώρα ἐκτίσθη κᾀμμία πόλις ἀπὸ ἐξουσίαν Βασιλικήν, ἢ εἰς τὸ ἑξῆς ἔχει διὰ νὰ κτισθῇ, τότε δὲν θέλει ζητήσει νὰ ὑποτάξῃ αὐτὴν ὁ γειτονεύων Ἐπίσκοπος, ὡς ἐνορίαν του, ἐπειδὴ ἡ τάξις τῶν τῆς ἐκκλησίας ἐκείνης ἐνοριῶν ἔχει νὰ ἀκολουθῇ εἰς τοὺς πολιτικοὺς νόμους καὶ προστάγματα, ὁποῦ ἤθελε διορίσει περὶ τῆς νεοκτισθείσης πόλεως ὁ Βασιλεύς, καὶ ὄχι τὸ ἀνάπαλιν.

Συμφωνία. «Σημείωσαι ὅτι τοῦτον τὸν Κανόνα ἡ ϛʹ. εἰς δύω τμήματα διαιρέσασα, τὸ μὲν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ Κανόνος ἕως τοῦ, παρὰ τῇ Συνόδῳ τῆς ἐπαρχίας, κεʹ. Κανόνα αὐτῆς ποιεῖ, τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ, εἰδὲ καί τις ἐκ Βασιλικῆς ἐξουσίας, μέχρι τέλους, ληʹ. Κανόνα. Ὁ δὲ ρκθʹ. τῆς ἐν Καρθ. διορίζεται ὅτι ἐάν τις Ἐπίσκοπος τόπον τινὰ τῶν αἱρετικῶν ἐπιστρέψῃ πρὸς τὴν ὀρθοδοξίαν, καὶ βαστάση αὐτὸν τρεῖς χρόνους, χωρὶς νὰ τὸν ἀναζητήσῃ ὁ ὀφείλων ἀναζητῆσαι, νὰ μὴ ἀναζητῆται πλέον ἀπὸ αὐτόν. Ὁ δὲ ρκηʹ. λέγει, ὅτι οἱ πρὸς τὴν καθολικὴν ἑνότητα ἐπιστραφέντες αἱρετικοὶ εἰς ἐκεῖνον τὸν θρόνον νὰ ὑπόκεινται, εἰς τὸν ὁποῖον ἦτον ὑποκειμένη καὶ ἡ ἔκπαλαι ἐκεῖ εὑρισκομένη καθολικὴ ἕνωσις τῶν ὀρθοδόξων. Ἀλλὰ καὶ ὁ ρλʹ. λέγει, ἐάν τινας τὸν κατεχόμενον λαὸν ἀπὸ ἄλλον, νομίζων δὲ ὡς ἐδικόν του κρατήσῃ, ὄχι μὲ γράμματα τοῦ κατέχοντος Ἐπισκόπου, ἢ μὲ τὴν ἐρώτησιν τῆς Συνόδου, ἀλλὰ μὲ δυναστείαν καὶ ἔφοδον, οὗτος νὰ χάνῃ τὸν λαὸν ἐκεῖνον, καὶ ἂν ἦτο καὶ ἐδικός του, καὶ ἂν λέγῃ ὅτι εἶχε γράμματα ἀπὸ τὸν πρωτεύοντα. Ἀνάγνωθι καὶ τὰς ἑρμηνείας τοῦ οδʹ. Ἀποστολικοῦ, τοῦ ϛʹ. τῆς αʹ. καὶ τοῦ θʹ. τῆς παρούσης τετάρτης.»

ΚΑΝΩΝ ΙΗʹ. Τὸ τῆς συνωμοσίας, ἢ φατρίας ἔγκλημα, καὶ παρὰ τῶν ἔξω νόμων πάντῃ κεκώλυται, πολλῷ δὴ μᾶλλον ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ τοῦτο γίνεσθαι ἀπαγορεύειν προσήκει. Εἴ τινες τοίνυν Κληρικοί, ἢ Μονάζοντες εὑρεθεῖεν, ἢ συνομνύμενοι, ἢ φατριάζοντες, ἢ κατασκευὰς τυρεύοντες Ἐπισκόποις ἢ Συγκληρικοῖς, ἐκπιπτέτωσαν πάντῃ τοῦ οἰκείου βαθμοῦ.

Ἑρμηνεία. Συνωμοσία μὲν εἶναι τὸ νὰ συνδεθοῦν τινες ἀναμεταξύ τους μὲ ὅρκους, φατρία δέ, τὸ νὰ συνδεθοῦν μὲ συμφωνίαν καὶ ἀπόφασιν, ὅτι νὰ μὴ ἀφήσουν ἐκεῖνα ὁποῦ ἐβουλεύθησαν κατά τινος, ἕως ὁποῦ νὰ τὰ τελειώσουν. Συνωμοσίαν ἔκαμαν οἱ Ἰουδαῖοι ἐκεῖνοι, ὡς ἱστορεῖ ὁ ἱερὸς Λουκᾶς ἐν ταῖς πράξεσιν, οἱ κατὰ τοῦ Παύλου συνωμόσαντες, ἀνεθεμάτισαν ἑαυτοὺς μήτε φαγεῖν, μήτε πιεῖν, ἕως οὗ ἀποκτείνωσι τὸν Παῦλον. Λέγει λοιπὸν ὁ παρὼν Κανών, ὅτι τὸ ἔγκλημα τῆς συνωμοσίας καὶ τῆς φατρίας, καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἐξωτερικοὺς νόμους τόσον τῶν Ἑλλήνων, ὅσον καὶ τῶν ὀρθοδόξων Βασιλέων, τῶν τοὺς περισσοτέρους νόμους ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας παραλαβόντων, εἶναι πάντῃ ἐμποδισμένον, πολλῷ μᾶλΛον πρέπει νὰ ἐμποδίζεται ἀπὸ τοῦ νὰ γίνεται τοῦτο εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ. Λοιπὸν ἀνίσως εὑρεθοῦν μερικοὶ κληρικοί, ἢ μοναχοὶ νὰ συνομνύουν, ἢ νὰ φατριάζουν, ἢ ἄλλα τινὰ σκληρὰ καὶ πονηρὰ νὰ κατασκευάζουν (τοῦτο γὰρ δηλοῖ, τό, τυρεύοντες, κατὰ τό, ἐτυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἀντὶ τοῦ ἐσκληρύνθη ὡσὰν τυρὶ) ἐναντίον εἰς τοὺς Ἐπισκόπους αὐτῶν καὶ συγκληρικούς, ἂς καθαίρωνται. Ἀνάγνωθι καὶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ λαʹ. Ἀποστολικοῦ.

ΚΑΝΩΝ ΙΘʹ. Ἦλθεν εἰς ἡμετέρας ἀκοάς, ὡς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις αἱ κεκανονισμέναι Σύνοδοι τῶν Ἐπισκόπων οὐ γίνονται, καὶ ἐκ τούτου πολλὰ παραμελεῖται τῶν διορθώσεως δεομένων ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων. Ὥρισε τοίνυν ἡ ἁγία Σύνοδος, κατὰ τοὺς τῶν ἁγίων Πατέρων Κανόνας, δὶς τοῦ ἑνιαυτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συντρέχειν καθ’ ἑκάστην ἐπαρχίαν τοὺς Ἐπισκόπους, ἔνθα ἂν ὁ τῆς Μητροπόλεως Ἐπίσκοπος δοκιμάσῃ, καὶ διορθοῦν ἕκαστα τὰ ἀνακύπτοντα. Τοὺς δὲ μὴ συνιόντας Ἐπισκόπους ἐνδημοῦντας ταῖς ἑαυτῶν πόλεσιν, καὶ ταῦτα ἐν ὑγείᾳ διάγοντας, καὶ πάσης ἀπαραιτήτου καὶ ἀναγκαίας ἀσχολίας ὄντας ἐλευθέρους, ἀδελφικῶς ἐπιπλήττεσθαι.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ αἱ κανονισμέναι κατ’ ἔτος νὰ γίνωνται δύω Σύνοδοι δὲν ἐγίνοντο, καὶ ἐκ τούτου πολλὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα ἀμελοῦντο, χρῄζοντα διορθώσεως· διὰ τοῦτο ὁρίζει ὁ παρὼν Κανὼν νὰ συνάγωνται δὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ εἰς κάθε ἐπαρχίαν οἱ Ἐπίσκοποι, ὅπου εὕρει εὔλογον ὁ Μητροπολίτης, καὶ νὰ διορθώνουν τὰς ὑποθέσεις ὁποῦ κατὰ καιροὺς τυχαίνουν. Ὅσοι δὲ Ἐπίσκοποι ὑγιαίνοντες καὶ ἐλεύθεροι ὄντες ἀπὸ κάθε ἀναγκαίαν φροντίδα, δὲν συναχθοῦν, νὰ ἐπιπλήττωνται ἀδελφικῶς. Ἀνάγνωθι καὶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ λζʹ. Ἀποστολικοῦ.

ΚΑΝΩΝ Κʹ. Κληρικοὺς εἰς ἐκκλησίαν τελοῦντας, καθὼς ἤδη ὡρίσαμεν, μὴ ἐξεῖναι εἰς ἄλλης πόλεως τάττεσθαι ἐκκλησίαν, ἀλλὰ στέργειν ἐκείνην, ἐν ᾗ λειτουργεῖν ἐξ ἀρχῆς ἠξιώθησαν· ἐκτὸς ἐκείνων, οἵτινες ἀπολέσαντες τὰς ἰδίας πατρίδας, ἀπὸ ἀνάγκης εἰς ἄλλην ἐκκλησίαν μετῆλθον. Εἰ δέ τις Ἐπίσκοπος μετὰ τὸν ὅρον τοῦτον ἄλλῳ Ἐπισκόπῳ προσήκοντα δέξοιτο Κληρικόν, ἔδοξεν ἀκοινώνητον εἶναι καὶ τὸν δεχθέντα καὶ τὸν δεξάμενον, ἕως ἂν ὁ μεταστὰς Κληρικὸς εἰς τὴν ἰδίαν ἐπανέλθοι ἐκκλησίαν.

Ἑρμηνεία. Οἱ Κληρικοὶ (ὡς προείρηται ἐν τῷ ηʹ. Κανόνι) ὁποῦ εὑρίσκονται εἰς μίαν ἐκκλησίαν, δὲν εἶναι ἄδεια νὰ μετατίθενται εἰς ἄλλης πόλεως ἐκκλησίαν, ἀλλὰ νὰ μένουν εἰς ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξ ἀρχῆς ἐκληρώθησαν διὰ νὰ λειτουργοῦν, ἔξω μόνον ἐκεῖνοι, οἵτινες μὲ τὸ νὰ ἔφυγον ἀπὸ τὴν πατρίδα των διὰ κᾀμμίαν ἀνάγκην, ἢ ἐπιδρομὴν τυχὸν βαρβάρων, μετετέθησαν εἰς ἄλλην ἐκκλησίαν, (οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ἐπιστρέφουν εἰς τὴν ἐκκλησίαν των μετὰ τὴν τῶν βαρβάρων ἐπιδρομὴν κατὰ τὸν ιηʹ. τῆς ϛʹ.) Ὅποιος δὲ Ἐπίσκοπος, ὕστερον ἀπὸ τὸν παρόντα Κανόνα, δεχθῇ ἄλλου Ἐπισκόπου Κληρικόν, νὰ ἀφορίζεται καὶ ὁ δεξάμενος καὶ ὁ δεχθεὶς ἀπὸ τὴν τῶν συνεπισκόπων καὶ συγκληρικῶν κοινωνίαν, ἕως ὁποῦ νὰ ἐπαναγυρίσῃ ὁ ξένος Κληρικὸς εἰς τὴν ἐκκλησίαν του. Ἀνάγνωθι καὶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ιεʹ. Ἀποστολικοῦ.

ΚΑΝΩΝ ΚΑʹ. Κληρικούς, ἢ λαϊκοὺς κατηγοροῦντας Ἐπισκόπων, ἢ Κληρικῶν, ἁπλῶς καὶ ἀδοκιμάστως, μὴ προσδέχεσθαι εἰς κατηγορίαν, εἰ μὴ πρότερον ἐξετασθείη αὐτῶν ἡ ὑπόληψις.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζει, ὅτι, ἐκεῖνοι οἱ Κληρικοί, ἢ οἱ λαϊκοί, ὁποῦ κατηγοροῦν τοὺς Ἐπισκόπους καὶ Κληρικούς, διὰ ὑπόθεσιν ὄχι χρηματικὴν καὶ ἰδίαν, ἀλλὰ ἐκκλησιαστικὴν καὶ ἐγκληματικήν, νὰ μὴ δέχωνται εἰς κατηγορίαν αὐτῶν ἁπλῶς καὶ ἀνεξετάστως, ἀνίσως πρότερον δὲν ἐξετασθῇ ἡ ὑπόληψίς των, ἐὰν ᾖναι ἀδιάβλητος καὶ ἀκατηγόρητος. Ὅρα καὶ τὸν οδʹ.

Ἀποστολικὸν καὶ τὸν ϛʹ. τῆς βʹ.

ΚΑΝΩΝ ΚΒʹ. Μὴ ἐξεῖναι Κληρικοὺς μετὰ θάνατον τοῦ ἰδίου Ἐπισκόπου διαρπάζειν τὰ διαφέροντα αὐτῷ πράγματα, καθὼς καὶ τοῖς πάλαι Κανόσιν ἀπηγόρευται, ἢ τοὺς τοῦτο ποιοῦντας, κινδυνεύειν περὶ τοὺς ἰδίους βαθμούς.

Ἑρμηνεία. Δὲν πρέπει, λέγει ὁ παρὼν Κανών, οἱ Κληρικοί, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Ἐπισκόπου των νὰ διαρπάζουσι τὰ πράγματά του, καθὼς καὶ οἱ παλαιοὶ Κανόνες τοῦτο ἐμποδίζουσιν (ὡς ὁ τῶν Ἀποστ. μʹ. καὶ Ἀντιοχ. κδʹ.) Ἐκεῖνοι δὲ ὁποῦ τοῦτο κάμνουσι, νὰ κινδυνεύουν νὰ χάνουν τὸν ἐδικόν τους βαθμὸν καὶ ἀξίωμα. Ἀνάγνωθι καὶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ μʹ. Ἀποστολικοῦ.

ΚΑΝΩΝ ΚΓʹ. Ἦλθεν εἰς ἀκοὰς τῆς ἁγίας Συνόδου, ὡς Κληρικοί τινες καὶ μονάζοντες, μηδὲν ἐγκεχειρισμένοι ὑπὸ τοῦ ἰδίου Ἐπισκόπου, ἔστι δ’ ὅτε καὶ ἀκοινώνητοι γενόμενοι παρ’ αὐτοῦ, καταλαμβάνοντες τὴν Βασιλεύουσαν Κωνσταντινούπολιν, ἐπὶ πολὺ ἐν αὐτῇ διατρίβουσι, ταραχὰς ἐμποιοῦντες, καὶ θορυβοῦντες τὴν ἐκκλησιαστικὴν κατάστασιν, ἀνατρέπουσί τε οἴκους τινῶν. Ὥρισε τοίνυν ἡ ἁγία Σύνοδος τοὺς τοιούτους ὑπομιμνήσκεσθαι μὲν πρότερον, διὰ τοῦ Ἐκδίκου τῆς κατὰ Κωνσταντινούπολιν ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας, ἐπὶ τῷ ἐξελθεῖν τῆς Βασιλευούσης πόλεως· εἰ δὲ τοῖς αὐτοῖς πράγμασιν ἐπιμένοιεν ἀναισχυντοῦντες, καὶ ἄκοντας αὐτοὺς διὰ τοῦ αὐτοῦ Ἐκδίκου ἐκβάλλεσθαι, καὶ τοὺς ἰδίους καταλαμβάνειν τόπους.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ καὶ ἡ Σύνοδος αὕτη ἔμαθεν, ὅτι μερικοὶ Κληρικοὶ καὶ Μοναχοί, μὲ τὸ νὰ μὴ ἔχουν εἰς χεῖρας κᾀμμίαν ἐκκλησιαστικὴν διοίκησιν, ὡς μὴ τοῦ ἰδίου των Ἐπισκόπου κρίναντος αὐτοὺς ἀξίους εἰς τοῦτο, μερικαῖς φοραῖς δὲ καὶ ἀφωρισμένοι ὄντες ἀπὸ αὐτόν, πηγαίνουν εἰς Κωνσταντινούπολιν καὶ πολὺν καιρὸν εἰς αὐτὴν διατρίβοντες, ταράττουσι τὴν τῆς Ἐκκλησίας κατάστασιν, καὶ ἀνατρέπουσι τὰ ὀσπήτια, ἢ τῶν ὑποδεξαμένων αὐτοὺς χριστιανῶν, ἢ καὶ τῶν μεμησαμένων αὐτοὺς συγκληρικῶν. Διὰ τοῦτο ὁρίζει διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος αὑτῆς, πρῶτον νὰ μηνύωνται διὰ μέσου τοῦ ἐκδίκου τῆς Ἐκκλησίας, ἵνα φύγωσιν εἰρηνικῶς ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν· εἰ δὲ καὶ ἐπιμένουσιν εἰς τὰ αὐτὰ πράγματα μὲ ἀναισχυντίαν, νὰ ἀποδιώκωνται καὶ χωρὶς νὰ θέλωσι μὲ τὸ μέσον τοῦ ἰδίου Ἐκδίκου, καὶ νὰ πηγαίνουν εἰς τοὺς τόπους των. Τίς δὲ εἶναι ὁ Ἔκδικος, ὅρα εἰς τὴν ὑποσημείωσιν τοῦ βʹ. τῆς παρούσης Συνόδου. Ὅρα καὶ τὸν ιεʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΚΔʹ. Τὰ ἅπαξ καθιερωθέντα Μοναστήρια κατὰ γνώμην Ἐπισκόπου, μένειν εἰς τὸ διηνεκὲς Μοναστήρια, καὶ τὰ ἀνήκοντα αὐτοῖς πράγματα φυλάττεσθαι, καὶ μηκέτι γίνεσθαι ταῦτα κοσμικὰ καταγώγια. Τοὺς δὲ συγχωροῦντας τοῦτο γίνεσθαι, ὑποκεῖσθαι τοῖς ἐκ τῶν Κανόνων ἐπιτιμίοις.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζεται ὅτι ὅσα Μοναστήρια φθάσουν μίαν φορὰν νὰ καθιερωθοῦν, μὲ τὴν γνώμην καὶ ἄδειαν τοῦ κατὰ τόπον Ἐπισκόπου (καθὼς προείπομεν εἰς τὸν δʹ. τῆς παρούσης Συνόδου Κανόνα, ὃν καὶ ζήτει), αὐτὰ πρέπει νὰ μένουν παντοτινὰ Μοναστήρια, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς πλέον νὰ μὴ γίνωνται κοινὰ καὶ κοσμικὰ καταγώγια. Ὁμοίως καὶ ὅσα πράγματα ἔχουσι κινητὰ καὶ ἀκίνητα, πρέπει νὰ φυλάττωνται ἀναφαίρετα καὶ ἀπαραμείωτα. Ὅσοι δέ, κᾂν καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι δὲν τὰ κάμωσι κοσμικά, μήτε ἀφαιρέσουν ἀπὸ τὰ πράγματά των, δώσουν δὲ ἄδειαν εἰς ἄλλους νὰ κάμουν τοῦτο, οὗτοι νὰ γίνωνται ὑπεύθυνοι εἰς τὰ ἐπιτίμια τῶν Κανόνων. Ποῖα δὲ εἶναι τὰ ἐπιτίμια ταῦτα; ἐκεῖνα ὁποῦ ἡ ζʹ. ἐν τῷ ιγʹ. αὐτῆς Κανόνι περιέχει, καθαιροῦσα μὲν τοὺς Κληρικούς, ἀφορίζουσα δὲ τοὺς Μοναχοὺς καὶ λαϊκοὺς ἐκείνους, ὁποῦ ἥρπασαν μὲν Μοναστήρια καὶ Ἐπισκοπεῖα, καὶ τὰ ἔκαμαν κοινὰ καταγώγια, δὲν θέλουσι δὲ νὰ τὰ ἐπιστρέψουν ὀπίσω διὰ νὰ γένουν πάλιν ἱερά, καθὼς ἦτο καὶ πρότερον.

Συμφωνία. «Ὁ δὲ μθʹ. τῆς ϛʹ. ὄχι μόνον προστάζει νὰ μὴ γίνωνται τὰ Μοναστήρια κοινὰ καὶ κοσμικὰ κατοικητήρια, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ δίδωνται ταῦτα εἰς κοσμικοὺς ἀπό τινα, διὰ νὰ τὰ προστατεύουν δηλαδὴ καὶ νὰ τὰ διοικοῦν. Ἐμποδίζει δὲ καὶ ὁ ιβʹ. τῆς ζʹ. τὸ νὰ ἀποξενώνῃ τινὰς Ἡγούμενος τὰ αὐτούργια καὶ πράγματα τοῦ Μοναστηρίου. Ὁ δὲ ιθʹ. αὐτῆς δὲν συγχωρεῖ νὰ παίρνη τινὰς Μοναχὸς τὰ πράγματα ὁποῦ ἔδωκεν εἰς τὸ Μοναστήριόν του, ἂν ἀφ’ ἑαυτοῦ του ἀναχωρήσῃ.

Καὶ ὁ βʹ. δὲ τοῦ Κυρίλλου θέλει νὰ μένουν ἀναφαίρετα τὰ κειμήλια καὶ ὑποστατικὰ ἀπὸ τὰς ἐχούσας αὐτὰ Ἐκκλησίας».

ΚΑΝΩΝ ΚΕʹ. «Ἐπειδήπερ τινες τῶν Μητροπολιτῶν, ὡς περιηχήθημεν, ἀμελοῦσι τῶν ἐγκεχειρισμένων αὐτοῖς ποιμνίων, καὶ ἀναβάλλονται τὰς χειροτονίας τῶν Ἐπισκόπων, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ Συνόδῳ ἐντὸς τριῶν μηνῶν γίνεσθαι τὰς χειροτονίας τῶν Ἐπισκόπων, εἰ μή ποτε ἄρα ἀπαραίτητος ἀνάγκη παρασκευάσοι ἐπιταθῆναι τὸν τῆς ἀναβολῆς χρόνον. Εἰδὲ μὴ τοῦτο ποιήσοι, ὑποκεῖσθαι ἐκκλησιαστικοῖς ἐπιτιμίοις.

Τὴν μέν τοι πρόσοδον τῆς χηρευούσης ἐκκλησίας, σώαν παρὰ τῷ οἰκονόμῳ τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας φυλάττεσθαι.»

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζει, ὅτι οἱ Μητροπολῖται νὰ μὴ ἀμελοῦσι τὰ ποίμνιά των, καὶ ἀναβάλλουσι τὰς χειροτονίας τῶν ὑποκειμένων αὐτοῖς Ἐπισκόπων, ἀλλὰ μετὰ τὸν θάνατον τοῦ τελευτήσαντος Ἐπισκόπου, νὰ χειροτονοῦσιν ἄλλον Ἐπίσκοπον εἰς τὴν χηρεύουσαν Ἐπισκοπήν, ἀνάμεσα εἰς τρεῖς μῆνας· ἔξω μόνον ἂν κᾀμμία ἀπαραίτητος ἀνάγκη βιάζῃ νὰ ἐκταθῇ περισσότερον ὁ τῆς ἀναβολῆς καιρὸς (ἴσως γὰρ ἀπὸ βαρβάρους ᾐχμαλωτίσθη ἡ Ἐπισκοπὴ ἐκείνη, ἢ ἄλλο τι κακὸν συνέβη εἰς αὐτήν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ ὑπάγῃ τινὰς ἐκεῖσε)· ὅποιος δὲ Μητροπολίτης ἀμελήσοι τοῦτο, νὰ γίνεται ὑπεύθυνος εἰς κανονικὰ ἐπιτίμια. Τὰ σιτηρέσια ὅμως τῶν πραγμάτων τῆς Ἐπισκοπῆς ἐκείνης, πρέπει νὰ τὰ φυλάττῃ ὁ οἰκονόμος τούτων σῶα καὶ ἀνελλιπῆ, ἕως ὅτου νὰ τὰ παραδώσῃ εἰς τὸν μέλλοντα χειροτονηθῆναι. Ὅρα τὸν νηʹ. καὶ μʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΚΣΤʹ. «Ἐπειδὴ ἔν τισιν ἐκκλησίαις, ὡς περιηχήθημεν, δίχα οἰκονόμων οἱ Ἐπίσκοποι τὰ ἐκκλησιαστικὰ χειρίζουσι πράγματα: ἔδοξε πᾶσαν Ἐκκλησίαν Ἐπίσκοπον ἔχουσαν, καὶ οἰκονόμον ἔχειν ἐκ τοῦ ἰδίου Κλήρου, οἰκονομοῦντα τὰ Ἐκκλησιαστικὰ κατὰ γνώμην τοῦ ἰδίου Ἐπισκόπου, ὥστε μὴ ἀμάρτυρον εἶναι τὴν οἰκονομίαν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἐκ τούτου σκορπίζεσθαι τὰ τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας πράγματα, καὶ λοιδορίαν τῇ ἱερωσύνῃ προστρίβεσθαι. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο ποιήσοι, ὑποκεῖσθαι αὐτὸν τοῖς θείοις Κανόσιν».

Ἑρμηνεία. Ἐπειδή, λέγει ὁ παρὼν Κανών, ἐμάθομεν, ὅτι εἰς μερικὰς ἐπαρχίας χωρὶς οἰκονόμον διοικοῦσιν οἱ Ἐπίσκοποι τὰ τῆς Ἐκκλησίας πράγματα καθ’ ἑαυτούς, καὶ καθὼς αὐτοὶ βούλονται: διὰ τοῦτο ἐφάνη εὔλογον, ὅτι ἑκάστης Ἐκκλησίας ὁ Ἐπίσκοπος νὰ ἔχῃ οἰκονόμον, ὄχι ἀπὸ τοὺς οἰκείους αὑτοῦ δούλους ἢ συγγενεῖς, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς Κληρικούς του, οἰκονομοῦντα τὰ τῆς Ἐκκλησίας πράγματα, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ αὐτοῦ Ἐπισκόπου, ὥστε νὰ μὴ ᾖναι ἀμάρτυρα ποῦ, καὶ πῶς, καὶ πότε δαπανῶνται τὰ τῆς Ἐκκλησίας εἰσοδήματα, καὶ ἐντεῦθεν νὰ δίδῃ ὑποψίαν ὁ Ἀρχιερεὺς εἰς τὸν λαὸν καὶ αἰτίαν νὰ τὸν κατηγοροῦν, ὅτι σκορπίζει ταῦτα κακῶς.

Ὅποιος δὲ Ἀρχιερεὺς κάμη ἔξω ἀπὸ τὸν Κανόνα τοῦτον, νὰ γίνεται ὑπεύθυνος εἰς τὰ ἐπιτίμια τῶν θείων Κανόνων. Καθὼς δὲ ὁ Ἀρχιερεὺς πρέπει νὰ ἔχῃ οἰκονόμον τῶν τῆς Ἐκκλησίας πραγμάτων, ἔτσι καὶ ὁ Ἡγούμενος πρέπει νὰ ἔχῃ οἰκονόμον τῶν τοῦ Μοναστηρίου πραγμάτων Ἀνάγνωθι καὶ τὸν ληʹ. καὶ μαʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΚΖʹ. «Τοὺς ἁρπάζοντας γυναῖκας ἐπ’ ὀνόματι συνοικεσίου, ἢ συμπράττοντας, ἢ συναιρουμένους τοῖς ἁρπάζουσιν, ὥρισεν ἡ ἁγία Σύνοδος, εἰ μὲν Κληρικοὶ εἶεν, ἐκπίπτειν τοῦ ἰδίου βαθμοῦ, εἰ δὲ λαϊκοί, ἀναθεματίζεσθαι».

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανών, δριμύτερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους Κανόνας τοὺς περὶ ἁρπαγῆς γυναικῶν διαλαμβάνοντας, ἐπιτιμᾷ τοὺς ἁρπάζοντας γυναῖκας διὰ νὰ τὰς λάβουν εἰς γάμου κοινωνίαν. Διότι, ὄχι μόνον τοὺς ἁρπάζοντας αὐτάς, ἀλλὰ καὶ ἐκείνους ὁποῦ συνήργησαν μὲν διὰ τοῦ ἔργου, συνεβοήθησαν δὲ διὰ συμβουλῆς εἰς τὴν τοιαύτην ἁρπαγήν, εἰμὲν εἶναι Κληρικοί, καθαιρεῖ, εἰ δὲ εἶναι λαϊκοί, ἀναθεματίζει καὶ μὲ δίκαιον τρόπον. Διὰ τί ἐκεῖνος ὁποῦ ἁρπάζει ταύτας, ἠμπορεῖ νὰ προφασισθῇ ὅτι τὸν παρακινεῖ ὁ ἄτοπος ἔρως τῶν γυναικῶν, οἱ δὲ συνεργοῦντες, ἢ συμβοηθοῦντες αὐτοῖς, ἀπὸ τοιοῦτο κᾀνένα αἴτιον δὲν παρακινοῦνται πρὸς τὴν ἄτοπον πρᾶξιν αὐτήν, ἔξω μόνον ἀπὸ τὴν κακίαν τῆς γνώμης των.

ΚΑΝΩΝ ΚΗʹ. «Πανταχοῦ τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων ὅροις ἑπόμενοι, καὶ τὸν ἀρτίως ἀναγνωσθέντα Κανόνα τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα Θεοφιλεστάτων Ἐπισκόπων, τῶν συναχθέντων ἐπὶ τοῦ τῆς εὐσεβοῦς μνήμης μεγάλου Θεοδοσίου, τοῦ γενομένου βασιλέως ἐν τῇ βασιλίδι Κωνσταντινουπόλεως νέᾳ Ῥώμῃ, γνωρίζοντες: τὰ αὐτὰ καὶ ἡμεῖς ὁρίζομέν τε καὶ ψηφιζόμεθα περὶ τῶν πρεσβείων τῆς ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας, τῆς αὐτῆς Κωνσταντινουπόλεως νέας Ῥώμης. Καὶ γὰρ τῷ θρόνῳ τῆς Πρεσβυτέρας Ῥώμης διὰ τὸ βασιλεύειν τὴν πόλιν ἐκείνην, οἱ Πατέρες εἰκότως ἀποδεδώκασι τὰ πρεσβεῖα· καὶ τῷ αὐτῷ σκοπῷ κινούμενοι οἱ ἑκατὸν πεντήκοντα Θεοφιλέστατοι Ἐπίσκοποι, τὰ ἶσα πρεσβεῖα ἀπένειμαν τῷ τῆς νέας Ῥώμης ἁγιωτάτῳ θρόνῳ, εὐλόγως κρίναντες, τὴν βασιλείᾳ καὶ συγκλήτῳ τιμηθεῖσαν πόλιν, καὶ τῶν ἴσων ἀπολαύουσαν πρεσβείων τῇ πρεσβυτέρᾳ Βασιλίδι Ῥώμῃ, καὶ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὡς ἐκείνην μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δευτέραν μετ’ ἐκείνην ὑπάρχουσαν. Καὶ ὥστε τοὺς τῆς Ποντικῆς, καὶ τῆς Ἀσιανῆς, καὶ τῆς Θρᾳκικῆς Διοικήσεως Μητροπολίτας μόνους, ἔτι δὲ καὶ τοὺς ἐν τοῖς βαρβαρικοῖς Ἐπισκόπους τῶν προειρημένων Διοικήσεων χειροτονεῖσθαι ὑπὸ τοῦ προειρημένου ἁγιωτάτου θρόνου τῆς κατὰ Κωνσταντινούπολιν ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας· δηλ.

ἑκάστου Μητροπολίτου τῶν προειρημένων Διοικήσεων, μετὰ τῶν τῆς ἐπαρχίας Ἐπισκόπων χειροτονοῦντος τοὺς τῆς ἐπαρχίας Ἐπισκόπους, καθὼς τοῖς θείοις Κανόσι διηγόρευται.

Χειροτονεῖσθαι δέ, καθὼς εἴρηται, τοὺς Μητροπολίτας τῶν προειρημένων Διοικήσεων παρὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως Ἀρχιεπισκόπου, ψηφισμάτων συμφώνων, κατὰ τὸ ἔθος, γινομένων, καὶ ἐπ’ αὐτὸν ἀναφερομένων».

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ εἰς τὴν δʹ. ταύτην Σύνοδον ἀνεγνώσθη ὁ γʹ. Κανὼν τῆς βʹ. Συνόδου, ὅστις διορίζει νὰ ἔχῃ ὁ Κωνσταντινουπόλεως τὰ πρεσβεῖα τῆς τιμῆς μετὰ τὸν Ῥώμης, ὡσὰν ὁποῦ αὐτῇ εἶναι νέα Ῥώμη: διὰ τοῦτο καὶ οἱ Πατέρες τῆς Συνόδου ταύτης, διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος αὑτῶν ἀνανεοῦσι καὶ ἐπιβεβαιοῦσι τὸν ῥηθέντα Κανόνα, καὶ τὰ αὐτὰ ὁρίζουσι καὶ ψηφίζονται διὰ τὰ πρεσβεῖα τῆς αὐτῆς Κωνσταντινουπόλεως νέας Ῥώμης. Δι’ ὅτι, λέγουσι, καθὼς εἰς τὸν θρόνον τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης, διὰ τὸ νὰ εὑρίσκετο βασιλεία εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην, μὲ δίκαιον τρόπον ἔδωκαν οἱ Πατέρες προνόμια, τὸ νὰ λέγεται δηλ. πρῶτος τῇ τάξει, τῶν λοιπῶν Πατριαρχῶν· τοιουτοτρόπως μὲ τὸν αὐτὸν καὶ ἀπαράλλακτον κινούμενοι σκοπὸν οἱ ρνʹ. Θεοφιλέστατοι Ἐπίσκοποι τῆς βʹ. Συνόδου ἔδωκαν τὰ ἶσα, καὶ ἀπαράλλακτα προνόμια τῆς τιμῆς καὶ εἰς τὸν ἁγιώτατον θρόνον τῆς νέας Ῥώμης, τῆς Κωνσταντινουπόλεως δηλ. κρίναντες εὔλογον, ὅτι ἡ πόλις αὕτη, ἐπειδὴ καὶ ἐτιμήθη μὲ Βασιλείαν καὶ Σύγκλητον, παρομοίως, ὡς καὶ ἡ Ῥώμη, πρέπει νὰ ἀπολαμβάνῃ παρομοίως μὲ τὴν Ῥώμην καὶ τὰ ἶσα προνόμια, καὶ νὰ μεγαλύνεται καὶ αὐτὴ ὥσπερ ἐκείνη, εἰς τὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα: μὲ τούτην μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ἡ μὲν πρεσβυτέρα Ῥώμη νὰ ᾖναι πρώτη τῇ τάξει, ἡ δὲ νέα Ῥώμη, νὰ ᾖναι δευτέρα τῇ τάξει.

Πρὸς τούτοις ὁρίζομεν καὶ ψηφιζόμεθα, ὥστε νὰ χειροτονοῦνται ἀπὸ τὸν προῤῥηθέντα ἁγιώτατον θρόνον τοῦ Κωνσταντινουπόλεως, ἢ μόνοι οἱ Μητροπολῖται, (ἀλλ’ οὐχὶ δηλ. καὶ οἱ Ἐπίσκοποι, οἱ ὑποκείμενοι τοῖς Μητροπολίταις. Ἕκαστος γὰρ τούτων χειροτονεῖται ἀπὸ τὸν ἐδικόν του Μητροπολίτην μετὰ τῶν Ἐπισκόπων τῆς ἐπαρχίας, καθὼς οἱ θεῖοι Κανόνες διαγορεύουσι, καὶ μάλιστα ὁ ϛʹ. τῆς αʹ.), οὐ μόνον δὲ νὰ χειροτονοῦνται οἱ τῶν εἰρημένων Διοικήσεων Μητροπολῖται, ἀλλὰ δὴ καὶ οἱ Ἐπίσκοποι οἱ εἰς τοὺς βαρβαρικοὺς τόπους εὑρισκόμενοι τοὺς γειτονεύοντας εἰς τὰς ῥηθείσας αὐτὰς Διοικήσεις, καθὼς οἱ μὲν Ἀλανοὶ λεγόμενοι, παράκεινται καὶ συνορεύουσι μὲ τὴν τοῦ Πόντου Διοίκησιν, οἱ δὲ Ῥῶσσοι, μὲ τὴν τῆς Θρᾴκης. Πλὴν οἱ ῥηθέντες Μητροπολῖται νὰ μὴ χειροτονοῦνται ἀπὸ τὸν Κωνσταντινουπόλεως, καθὼς αὐτὸς βούλεται καὶ ψηφίζει, ἀλλὰ τὰς ψήφους μὲν νὰ κάμνῃ ἡ ὑπ’ αὐτῶν Σύνοδος, καὶ νὰ τὰς ἀναφέρῃ, κατὰ τὸ σύνηθες εἰς τὸν Κωνσταντινουπόλεως, αὐτὸς δὲ νὰ χειροτονῇ ἀπὸ ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἤθελαν συμφωνήσουν οἱ ψηφίσαντες, ἢ ὅλοι, ἢ οἱ περισσότεροι.

ΚΑΝΩΝ ΚΘʹ. «Ἐπίσκοπον εἰς Πρεσβυτέρου βαθμὸν φέρειν, ἱεροσυλία ἐστίν. Εἰ δὲ αἰτία τις δικαία ἐκείνους ἀπὸ τῆς πράξεως τῆς Ἐπισκοπῆς ἀποκινεῖ, οὐδὲ Πρεσβυτέρου τόπον κατέχειν ὀφείλουσιν. Εἰ δὲ ἐκτός τινος ἐγκλήματος ἀπεκινήθησαν τοῦ ἀξιώματος, πρὸς τὴν τῆς Ἐπισκοπῆς ἀξίαν ἐπαναστρέψουσιν.»

Ἑρμηνεία. Ἐν τῇ δʹ. πράξει τῆς παρούσης δʹ. Συνόδου γέγραπται (σελ. 150. τοῦ βʹ. τόμ. τῆς συλλογῆς τῶν Συνόδων) ὅτι, ὁ τῆς Τύρου Ἐπίσκοπος Φώτιος ἀνέφερεν εἰς τὸν βασιλέα Μαρκιανόν, ὡς ὁ Εὐστάθιος, ὁ Ἐπίσκοπος Βηρυτοῦ (ἢ παρ’ ἄλλοις Εὐσέβιος Τύρου, ἀλλὰ τὸ πρότερον εἶναι καὶ ἀληθέστερον) ἀπέσπασεν ἀπὸ τὴν Τύρον διαφόρους Ἐπισκοπάς, Βίβλον, λέγω, Βότρυν, Τρίπολιν, Ὀρθωσιάδα, Ἀρκάδα, καὶ Ἀντάρανδον, καὶ τοὺς ὑπ’ αὐτοῦ χειροτονηθέντας Ἐπισκόπους καθελών, εἰς Πρεσβυτέρου βαθμὸν κατεβίβασεν. Ἀνέφερεν οὖν πρὸς τὴν Σύνοδον τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἡ τῶν ἀρχόντων Σύγκλητος, πρὸς τὴν ὁποίαν τόσον οἱ τοῦ Πάπα τοποτηρηταί, ὅσον καὶ ὁ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ ὅλη ἡ Σύνοδος ἀποκριθέντες, τὸν παρόντα Κανόνα ἐξέδωκαν, λέγοντες, ὅτι εἶναι ἱεροσυλία τὸ νὰ καταβιβάζῃ τινὰς Ἐπίσκοπον εἰς βαθμὸν καὶ τόπον Πρεσβυτέρου· διότι, εἰ μὲν διὰ ἐγκλήματά τινα καθαιρεῖται καὶ ἐκβάλλεταί τινας τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἀρχιερωσύνης, ὁ τοιοῦτος, οὐδὲ ἱερεὺς δύναται νὰ ἦναι, ἢ ἐνεργείας τοῦ ἱερέως νὰ ἐνεργῇ.

Εἰ δὲ καὶ χωρὶς νὰ ἔχῃ κᾀνένα κωλυτικὸν ἔγκλημα ἐξεβλήθη τῆς Ἀρχιερωσύνης, οὗτος ὡς ἀδίκως ἐκπεσὼν οὗ εἶχεν ἀξιώματος, θέλει ἐπαναλάβει πάλιν, κατὰ πάντα λόγον δικαιοσύνης, τὸν οἰκεῖον τόπον, καὶ νὰ ᾖναι αὖθις Ἐπίσκοπος, Ὁ δὲ Ζωναρᾶς λέγει, ὅτι τὸ νὰ καταχθῇ ἀδίκως Ἐπίσκοπος εἰς Πρεσβυτέρου βαθμόν, μεῖζον εἶναι τῆς ἱεροσυλίας, καθ’ ὅτι, οὐχὶ ἱερόν τι συλᾷ καὶ κλέπτει, ἀλλὰ μεῖζον τοῦ ἱεροῦ. Διὰ γὰρ τῆς ἐπικλήσεως τοῦ Ἀρχιερέως, τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοιτήσει οἱ ναοὶ καὶ τὰ ἱερὰ καθιεροῦνται καὶ ἁγιάζονται· μεῖζον δὲ πάντως τὸ ἁγιάζον τοῦ ἁγιαζομένου. Διὰ τί δὲ ὁ μὲν Κανὼν οὗτος τοῦτο ἐμποδίζει, ὁ δὲ κʹ. τῆς ϛʹ. εἰς Πρεσβυτέρου τόπον κατάγει τὸν ὑπερόρια ἄνευ γνώμης τοῦ κατὰ τόπον Ἐπισκόπου διδάσκοντα Ἐπίσκοπον, ὅρα τὴν λύσιν τῆς ἀπορίας ταύτης εἰς τὸν λεʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Λʹ. «Ἐπειδὴ οἱ εὐλαβέστατοι Ἐπίσκοποι τῆς Αἰγύπτου, οὐχ ὡς μαχόμενοι τῇ καθολικῇ πίστει, ὑπογράψαι τῇ ἐπιστολῇ τοῦ ὁσιωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Λέοντος ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀνεβάλλοντο, ἀλλὰ φάσκοντες ἔθος εἶναι ἐν τῇ Αἰγυπτιακῇ Διοικήσει, παρὰ γνώμην καὶ διατύπωσιν τοῦ Ἀρχιεπισκόπου μηδὲν τοιοῦτο ποιεῖν, καὶ ἀξιοῦσιν ἐνδοθῆναι αὐτοῖς ἄχρι τῆς χειροτονίας τοῦ ἐσομένου τῆς Ἀλεξανδρέων Μεγαλοπόλεως Ἐπισκόπου: εὔλογον ἡμῖν ἐφάνη καὶ φιλάνθρωπον, ὥστε αὐτοῖς μένουσιν ἐπὶ τοῦ ὁμοίου σχήματος ἐν τῇ Βασιλευούσῃ πόλει, ἔνδοσιν παρασχεθῆναι, ἄχρις ἂν χειροτονηθῇ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Ἀλεξανδρέων Μεγαλοπόλεως.

Ἐγγύας οὖν δότωσαν ὅτι οὐκ ἐξέρχονται ταύτης τῆς πόλεως, ἕως οὗ ἡ Ἀλεξανδρέων πόλις Ἐπίσκοπον δέξηται.»

Ἑρμηνεία. Γέγραπται ἐν τῇ δʹ. πράξει τῆς παρούσης Συνόδου, ὅτι μετὰ τὴν καθαίρεσιν τοῦ Ἀλεξανδρείας Διοσκόρου, δέκα, (ἢ δεκατρεῖς παρ’ ἄλλοις) Ἐπίσκοποι τοῦ αὐτοῦ Ἀλεξανδρείας, τὸν μὲν Εὐτυχῆ καὶ τὸν Διόσκορον αὐτὸν ἀναθεμάτισαν, καὶ τὰ δόγματα αὐτῶν, δὲν ἐπείθοντο δὲ νὰ ὑπογράψουν εἰς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ ἁγίου Λέοντος Ῥώμης, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλε πρὸς τὸν Κωνσταντινουπόλεως ἅγιον Φλαυϊανόν, (ἥτις καὶ Στήλη ὀρθοδοξίας ὠνομάσθη, ὡς εἴπομεν, διὰ τί περιεῖχεν ὅλον τὸ ὀρθόδοξον τῆς πίστεως φρόνημα), ὄχι διὰ τί ἐμάχοντο εἰς τὰ ἐν αὐτῇ περιεχόμενα ὀρθόδοξα δόγματα, ἀλλὰ διὰ τί ἔλεγον, πῶς ἦτο συνήθεια εἰς τὴν τοῦ Ἀλεξανδρείας Διοίκησιν, παρὰ γνώμην αὐτοῦ νὰ μὴ κάμνουν κᾀνένα κίνημα οἱ τούτου Ἐπίσκοποι Πλὴν οἱ μὲν Ἀρχιερεῖς τῆς Συνόδου, καὶ ταῦτα λέγουσιν αὐτοῖς οὐκ ἐπίστευον, ἀλλ’ ὑποπτεύοντες αὐτοὺς ὡς ἑτεροδόξους, ἐζήτουν νὰ τοὺς καθῄρουν, οἱ δὲ ἄρχοντες καὶ ἡ Σύγκλητος, φιλάνθρωπόν τι περὶ τούτων νοήσαντες, ἐπρόβαλον εἰς τὴν Σύνοδον, ὅτι νὰ μὴ καθαιρεθοῦν, ἀλλὰ νὰ δοθῇ διορία εἰς αὐτοὺς νὰ μένουν ἔτσι, ἀκαθαίρετοι δηλ.

μέσα εἰς τὴν Βασιλεύουσαν, ἕως ὅτου νὰ χειροτονηθῇ ἄλλος Ἀλεξανδρείας Ἀρχιεπίσκοπος (προκαθῃρέθη γάρ, ὡς εἴπομεν, ὁ Ἀλεξανδρείας Διόσκορος)· εἰς τὴν γνώμην δὲ τῶν ἀρχόντων καὶ ἡ Σύνοδος συνακολουθήσασα, ὥρισε νὰ μείνουν ἔτσι, καὶ νὰ δώσουν ἐγγυητάς, ὅτι δὲν φεύγουσιν ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἕως οὗ νὰ χειροτονηθῆ Ἀλεξανδρείας Ἐπίσκοπος, ὅστις ἐστάθη ὁ Ἀπολινάριος (ὃν διεδέξατο ὁ Προτέριος) ὁ μετὰ τὸν Διόσκορον χειροτονηθεὶς (σελ. 241. τοῦ βʹ. τόμου τῆς τῶν Συνόδων συλλογῆς).

Ὅρα καὶ τὸν κʹ. καὶ λδʹ. Ἀποστολικόν.