Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης – Σχόλια εἰς τοὺς συνοδικοὺς κανόνας

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενικὴ Βʹ. Σύνοδος γέγονεν ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου, ἐν ἔτει 381. ἥτις καὶ αʹ. λέγεται τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει γενομένων οἰκουμενικῶν. Πατέρες δὲ ἐν αὐτῇ οἱ ἀξιολογώτεροι ἦσαν Νεκτάριος ὁ Κωνσταντινουπόλεως, Τιμόθεος ὁ Ἀλεξανδρείας, Μελέτιος ὁ Ἀντιοχείας, Κύριλλος ὁ Ἱεροσολύμων, Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, καὶ Γρηγόριος ὁ Νύσσης, καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἐκ τῆς Ἀνατολῆς Ἐπίσκοποι, τὸν ἀριθμὸν ὄντες ρνʹ. ἀπὸ δὲ τῆς Δύσεως οὐδεὶς παρῆν εἰς αὐτήν, οὔτε αὐτοπροσώπως ὁ Πάπας Δάμασος, οὔτε τοποτηρητὴς αὐτοῦ, ἀλλ’ οὔτε συνοδικὴ ἐπιστολὴ αὐτοῦ φαίνεται εἰς αὐτήν· ὕστερον ὅμως συνεφώνησαν καὶ συνεψηφίσαντο εἰς τὰ παρ’ αὐτῆς ὁρισθέντα, καὶ ὁ Δάμασος, καὶ ἡ Δυτικὴ ἅπασα Ἐκκλησία, καὶ μέχρι τοῦ νῦν ὡς ἀληθῶς οἰκουμενικὴν ταύτην ἀποδέχεται καὶ ὁμολογεῖ. Συνεκροτήθη δὲ αὕτη προηγουμένως μὲν κατὰ Μακεδονίου, ὅστις ἐβλασφήμει, ὅτι κτίσμα τοῦ Υἱοῦ ὑπάρχει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἑπομένως δὲ καὶ κατὰ Ἀπολιναρίου, καὶ Εὐνομιανῶν, εἴτ’ οὖν Εὐδοξιανῶν, καὶ Σαβελλιανῶν, καὶ Μαρκελλιανῶν, καὶ Φωτεινιανῶν, καὶ ἁπλῶς πᾶσαν αἵρεσιν ἀνεθεμάτισε γεγονυῖαν ἐπὶ τῆς ἐπικρατείας Κωνσταντίου, Ἰουλιανοῦ, καὶ Οὐάλεντος τῶν πρὸ αὐτῆς Βασιλέων.

Διορθώσασα δὲ τὴν ὑπὸ τῶν Ἀρειανῶν μεταλλαγεῖσαν δοξολογίαν καὶ προσκύνησιν τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸ δόγμα τῆς ἐν Νικαίᾳ Συνόδου ἀνεκαίνισεν, ὡς πάντη πάντως ὀρθόδοξον. Ὅθεν, ἵνα φανῇ ὅτι τὰ αὐτὰ πρεσβεύει μὲ τὴν ἐν Νικαίᾳ Σύνοδον, ἄλλο Σύμβολον πίστεως ἴδιον οὐκ ἐποίησεν, ἀλλὰ τὸ ἐκείνης μικρὸν ἐναλλάξασα, καὶ προσθεῖσα μὲν τό, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος, διὰ τὴν αἵρεσιν τοῦ Χιλιαστοῦ Ἀπολιναρίου, καὶ τὸ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ηʹ. Ἄρθρον, πλατυτέρως ἀναπτύξασα, καὶ τὰ λοιπὰ τέσσαρα ἄρθρα μέχρι τέλους ἀναπληρώσασα τοιοῦτον ἀπαράλλακτον ἐποίησεν, ὁποῖον τώρα παρὰ πάντων τῶν ὀρθοδόξων ἀναγινώσκεται, ὡς ἐν τῇ Βʹ. ταύτῃ Συνόδῳ ὁρᾶται, (σελ. 286 τοῦ αʹ. τόμου τῆς συλλογῆς τῶν συνόδων) καὶ ἐν τῇ εʹ. πράξει τῆς αὐτῆς. (σελ. 155 τοῦ αὐτοῦ τόμου). Πλὴν ἂν καὶ τὰς προσθήκας ταύτας καὶ ἐναλλαγὰς ἡ Βʹ. αὕτη εἰς τὸ Σύμβολον τῆς ἐν Νικαίᾳ ἐποίησε, μ’ ὅλον τοῦτο αἱ μετὰ ταῦτα Σύνοδοι, ὡς ἓν Σύμβολον, τὸ τῆς Λʹ. καὶ τὸ τῆς Βʹ. ἐδέξαντο. Διὰ τί δὲ τὰς προσθήκας ταύτας ἐποίησεν αὕτη, ὄρα εἰς τὴν ὑποσημείωσιν τοῦ ζʹ. Κανόνος τῆς Γʹ. Κοντὰ δὲ εἰς ταῦτα πάντα, καὶ τοὺς παρόντας ζʹ. Κανόνας ἐξέθετο, εἰς τὴν τῆς Ἐκκλησίας σύστασιν ἀφορῶντας καὶ εὐταξίαν, ἐπικυρωμένους μὲν ἀορίστως ἀπὸ τὸν Αʹ. τῆς Δʹ. ὡρισμένως δὲ ἀπὸ τὸν Βʹ. τῆς ϛʹ. καὶ τὸν Αʹ. τῆς ζʹ. (ὅρα τὸν Δοσίθ. σελ. 222. τῆς Δωδεκαβίβλου.)

Οἱ Ζʹ. Κανόνες τῆς ἁγίας καὶ Οἰκουμενικῆς Βʹ. Συνόδου ἑρμηνευόμενοι. ΚΑΝΩΝ Αʹ. Ὥρισαν οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει συνελθόντες ἅγιοι Πατέρες μὴ ἀθετεῖσθαι τὴν πίστιν τῶν Πατέρων τῶν Τριακοσίων δεκαοκτώ, τῶν ἐν Νικαίᾳ τῆς Βιθυνίας συνελθόντων, ἀλλὰ μένειν ἐκείνην κυρίαν καὶ ἀναθεματισθῆναι πᾶσαν αἵρεσιν, καὶ ἰδικῶς τὴν τῶν Εὐνομιανῶν, εἰτ’ οὖν Εὐδοξιανῶν, καὶ τὴν τῶν Ἡμιαρείων, εἴτ’ οὖν Πνευματομάχων, καὶ τὴν τῶν Σαββελλιανῶν, καὶ τὴν τῶν Μαρκελλιανῶν, καὶ τὴν τῶν Φωτεινιανῶν, καὶ τὴν τῶν Ἀπολιναριανῶν.

Ἑρμηνεία. Ὁ πρῶτος οὗτος τῆς παρούσης Συνόδου Κανὼν διαγορεύει ὅτι οἱ ρνʹ. ἅγιοι Πατέρες, ὁποῦ ἐσυνάχθησαν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ὥρισαν ὅτι, ἡ μὲν ὀρθόδοξος πίστις, ταὐτὸν εἰπεῖν τὸ τῆς πίστεως Σύμβολον τῶν Τριακοσίων δεκαοκτὼ Πατέρων τῶν συναχθέντων εἰς τὴν Νίκαιαν τῆς Βιθυνίας, νὰ μὴ ἀθετῆται, ἀλλὰ νὰ μένῃ στερεὰ καὶ ἀπαραχάρακτος, πᾶσα δὲ αἵρεσις νὰ ἀναθεματισθῇ. Ἰδιαιτέρως δὲ νὰ ἀναθεματισθῇ ἡ αἵρεσις τῶν Εὐνομιανῶν ἤτοι τῶν καλουμένων Εὐδοξιανῶν, ἡ αἵρεσις τῶν Ἡμιαρείων ἤγουν τῶν Πνευματομάχων, ἡ αἵρεσις τῶν ἀκολούθων τοῦ Σαββελλίου, ἡ αἵρεσις τῶν τοῦ Μαρκέλλου ὀπαδῶν.

Ἡ αἵρεσις τῶν τοῦ Φωτεινοῦ μαθητῶν, καὶ ἡ αἵρεσις τῶν τοῦ Ἀπολλιναρίου.

Συμφωνία. Συμφώνως μὲ τὸν παρόντα Κανόνα καὶ ὁ αʹ, Κανὼν τῆς ϛʹ. διορίζεται νὰ ᾖναι ἀκαινοτόμητος ἡ παραδοθεῖσα πίστις παρὰ τῶν ἐν Νικαίᾳ, καὶ παρὰ τῶν ρνʹ. Πατέρων τῆς Συνόδου ταύτης. Καὶ ὁ εʹ. τῆς παρούσης ἀπεδέχθη τοὺς Δυτικοὺς ὁμολογοῦντας μίαν θεότητα τῆς Τριάδος, ὁμοίως καὶ ὁ βʹ. Κανὼν τῆς ἐν Καρθαγένῃ, ὁρίζει νὰ μένῃ βεβαία ἡ εἰς τὴν ἁγίαν Τριάδα πίστις τῆς Ἐκκλησίας, κατὰ τὸν τύπον τῆς ἐν Νικαίᾳ, ὡς ὁ αʹ. Κανὼν αὐτῆς λέγει. Πίστεως δόγματα ἀναφέρουσι καὶ ὁ ρκʹ. ρκαʹ. ρκβʹ. ρκγʹ. ρκδʹ. ρκεʹ. ρκϛʹ. ρκζʹ. τῆς ἐν Καρθαγένῃ.

ΚΑΝΩΝ Βʹ. Τοὺς ὑπὲρ διοίκησιν Ἐπισκόπους ταῖς ὑπερορίοις ἐκκλησίαις μὴ ἐπιέναι, μηδὲ συγχέειν τὰς ἐκκλησίας, ἀλλὰ κατὰ τοὺς Κανόνας, τὸν μὲν Ἀλεξανδρείας Ἐπίσκοπον, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ μόνον οἰκονομεῖν, τοὺς δὲ τῆς Ἀνατολῆς Ἐπισκόπους, τὴν Ἀνατολικὴν μόνην διοικεῖν, φυλαττομένων τῶν ἐν τοῖς Κανόσι τοῖς κατὰ Νίκαιαν πρεσβείων τῇ Ἀντιοχέων Ἐκκλησίᾳ, καὶ τοὺς τῆς Ἀσιανῆς διοικήσεως Ἐπισκόπους, τὰ κατὰ τὴν Ἀσιανὴν μόνον διοικεῖν, καὶ τοὺς τῆς Ποντικῆς, τὰ τῆς Ποντικῆς μόνα, καὶ τοὺς τῆς Θρᾳκικῆς, τὰ τῆς Θρᾳκικῆς μόνον οἰκονομεῖν. Ἀκλήτους δὲ Ἐπισκόπους ὑπὲρ διοίκησιν μὴ ἐπιβαίνειν ἐπὶ χειροτονίᾳ, ἤ τισιν ἄλλαις οἰκονομίαις ἐκκλησιαστικαῖς. Φυλαττομένου δὲ τοῦ προγεγραμμένου περὶ τῶν διοικήσεων Κανόνος, εὔδηλον ὡς τὰ καθ’ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἢ τῆς ἐπαρχίας Σύνοδος διοικήσει, κατὰ τὰ ἐν Νικαίᾳ ὡρισμένα. Τὰς δὲ ἐν τοῖς βαρβαρικοῖς ἔθνεσι τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας οἰκονομεῖσθαι χρὴ κατὰ τὴν κρατήσασαν συνήθειαν τῶν Πατέρων.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ ὡς μαρτυρεῖ ὁ Σωκράτης βιβλ. εʹ. κεφ. ηʹ. τὸ ὑπερορίως ἐνεργεῖν πρότερον ἐγίνετο ἀδιαφόρως διὰ τοὺς διωγμούς, τὸ ὁποῖον, ὡς λέγει ὁ Θεοδώρητος, κατὰ πολὺν ζῆλον ἔκαμνε καὶ ὁ μακάριος Εὐσέβιος ὁ Σαμοσάτων, διὰ τοῦτο εἰρήνης ἀναφανείσης ἐν τῇ καθόλου Ἐκκλησίᾳ, ἐξετέθη ὁ παρὼν Κανών, ὅστις οὔτε διὰ μόνους τοὺς Μητροπολίτας τοὺς αὐτοκεφάλους ἀναφέρει, καθὼς ἡρμήνευσεν ὁ Βαλσαμών, οὔτε διὰ μόνους τοὺς Πατριάρχας, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς δύο ὁμοῦ, κατὰ τὸν Δοσίθ. (σελ. 233. τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις Πατριαρχευσάντων), ἵνα ἕκαστος αὐτῶν ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐπαρχίᾳ καὶ διοικήσει οἰκονομεῖ, καὶ ὄχι ἐν ἀλλοτρίᾳ ἐπιβαίνῃ, καὶ συγχέη τὰ δίκαια τῶν ἐκκλησιῶν, ἀλλὰ κατὰ τοὺς Κανόνας, (τὸν ϛʹ. δηλ. καὶ ζʹ. τῆς αʹ., καὶ πολλῷ μᾶλλον, κατὰ τὸν λδʹ. καὶ λεʹ. τοὺς Ἀποστολικοὺς) ὁ μὲν Ἀλεξανδρείας νὰ οἰκονομῇ μόνας τὰς ἐν Αἰγύπτῳ ἐνορίας (ῥητῶς δὲ ἀναφέρει τὸν Ἀλεξανδρείας ἡ Σύνοδος, διὰ τί ὁ Ἀλεξανδρείας Ἐπίσκοπος μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν συνήργησε καὶ ἐχειροτονήθη μὲν ὁ Κυνικὸς Μάξιμος εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἀπεβλήθη δὲ ὁ μέγας Γρηγόριος, παρὰ τῆς διοικήσεως, καὶ ἐνορίας αὑτοῦ)· οἱ δὲ τῆς Ἀνατολῆς Μητροπολῖται, τὰ τῆς Ἀνατολῆς, φυλαττομένων τῶν προνομίων εἰς τὸν Ἀντιοχείας, κατὰ τὸν Κανόνα τῆς ἐν Νικαίᾳ (τὸν ϛʹ.

δηλαδὴ), καὶ οἱ τῆς Ἀσιανῆς, καὶ Ποντικῆς καὶ Θρᾳκικῆς Μητροπολῖται, νὰ οἰκονομοῦσι μόνον τὰς ἀνηκούσας αὑτοῖς Ἐπαρχίας. (οὗτοι δὲ ἐδιωρίσθησαν νὰ χειροτονοῦνται ὕστερον ἀπὸ τὸν Κωνσταντινουπόλεως, κατὰ τὸν κηʹ. τῆς δʹ). Προστάζει δὲ πρὸς τούτοις, ὅτι καὶ Πατριάρχαι ὁμοῦ, καὶ Μητροπολῖται νὰ μὴ ἐπιπηδῶσιν ὑπὲρ τὰς διοικήσεις καὶ Ἐπαρχίας αὑτῶν διὰ νὰ χειροτονοῦν, ἢ ἄλλας ἐκκλησιαστικὰς οἰκονομίας νὰ ἐπιτελοῦν εἰς τῶν ἄλλων τὰς ἐνορίας, χωρὶς νὰ καλεσθοῦν, καὶ ὅτι, ἑκάστης μὲν Ἐπαρχίας τῶν Μητροπολιτῶν τὰς ἐκκλησιαστικὰς ὑποθέσεις, εἴτε ψήφους, εἴτε χειροτονίας, εἴτε ἐπιτίμια, εἴτε λύσεις, καὶ τὰ τοιαῦτα ἄλλα, θέλει οἰκονομήσει ἡ Σύνοδος τῆς Ἐπαρχίας, ἑκάστης δὲ Πατριαρχῶν διοικήσεως, ἡ Σύνοδος τῆς διοικήσεως θέλει διοικήσει τὰς τοιαύτας οἰκονομίας, καθὼς ὥρισεν ἡ ἐν Νικαίᾳ Σύνοδος, (Κανόνι ϛʹ.). Ταὐτὸν γὰρ εἶναι ἐκεῖνο ὁποῦ λέγει ἡ ἐν Νικαίᾳ, κᾀνένας Ἐπίσκοπος νὰ μὴ γίνεται χωρὶς τῆς γνώμης τοῦ Μητροπολίτου, μὲ τοῦτο ὁποῦ ἡ παροῦσα λέγει, ὅτι τὰ τῆς ἑκάστης Ἐπαρχίας, ἡ τῆς Ἐπαρχίας Σύνοδος (τοῦ Μητροπολίτου δηλαδὴ) διοικήσει.

Αἱ δὲ ἐκκλησίαι τοῦ Θεοῦ αἱ εὑρισκόμεναι μέσα εἰς ἔθνη βάρβαρα, εἰς τὰς ὁποίας, ἢ οὔτε τόσοι πολλοὶ Ἐπίσκοποι δὲν εὑρίσκοντο, ὥστε ὁποῦ νὰ ἐξαρκοῦσιν εἰς Συνόδου συμπλήρωσιν, ἢ ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπάγῃ τινὰς ἐκεῖ ἐλλόγιμος Ἐπίσκοπος διὰ νὰ ἐπιστηρίξῃ τοὺς χριστιανοὺς εἰς τὴν πίστιν, αὗται, λέγω, αἱ ἐκκλησίαι, πρέπει νὰ οἰκονομοῦνται κατὰ τὴν ἐπικρατήσασαν συνήθειαν τῶν Πατέρων. Δηλαδὴ πρέπει οἱ πλησιόχωροι, καὶ ἀξιολογώτεροι Ἐπίσκοποι νὰ πηγαίνουν εἰς αὐτάς, διὰ νὰ ἀναπληροῦσι τὰ ἐλλείποντα τῆς κατὰ τόπον Συνόδου, τὸ ὁποῖον, ἀγκαλὰ καὶ νὰ ᾖναι παρὰ Κανόνας, ὅμως διὰ τὴν ἀνάγκην συνεχώρησεν ἡ Σύνοδος. Ἀνάγνωθι τὸν λδʹ. καὶ λεʹ. τοὺς Ἀποστολικούς, καὶ τὸν ϛʹ. τῆς αʹ.

ΚΑΝΩΝ Γʹ. Τὸν μέν τοι Κωνσταντινουπόλεως Ἐπίσκοπον ἔχειν τὰ πρεσβεῖα τῆς τιμῆς μετὰ τὸν τῆς Ῥώμης Ἐπίσκοπον, διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν Νέαν Ῥώμην.

Ἑρμηνεία. Ὁ μὲν ἀνωτέρω Κανὼν κοινῶς περὶ τῶν Πατριαρχῶν (καὶ μάλιστα τοῦ Ἀλεξανδρείας, καὶ Ἀντιοχείας) καὶ Μητροπολιτῶν διωρίσατο, ὁ δὲ παρὼν ἰδιαιτέρως περὶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως διορίζεται, καὶ λέγει, ὅτι ὁ Κωνσταντινουπόλεως Πατριάρχης νὰ ἔχῃ τὰ προνόμια τῆς τιμῆς μετὰ τὸν Πάπαν, καὶ Πατριάρχην τῆς Ῥώμης, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ ἡ Κωνσταντινούπολις δηλ. εἶναι καὶ ὀνομάζεται Νέα Ῥώμη. Ἡ δέ, μετὰ πρόθεσις, ἐνταῦθα δὲν δηλοῖ τὸ τοῦ χρόνου ὕστερον, καθὼς τινὲς λέγουσι μετὰ τοῦ Ἀριστηνοῦ, ἀλλ’ οὔτε ὑποβιβασμὸν καὶ ἐλάττωσιν, καθὼς οὐκ ὀρθῶς ἑρμηνεύει ὁ Ζωναρᾶς (ἐπειδή, μὲ τὸ νὰ ᾖναι μετὰ τὸν Κωνσταντινουπόλεως ὁ Ἀλεξανδρείας, μετὰ δὲ τὸν Ἀλεξανδρείας ὁ Ἀντιοχείας, καὶ μετὰ τὸν Ἀντιοχείας ὁ Ἱεροσολύμων, κατὰ τὸν λϛʹ. τῆς ϛʹ. ἔσονται τέσσαρα εἴδη ὑποβιβασμοῦ τιμῆς, καὶ ἀκολούθως πέντε διάφοραι τιμαὶ μία τῆς ἄλλης ἀνωτέρα, ὅπερ ἐναντίον ἐστὶ πάσῃ τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, καὶ μόνον δεκτὸν τοῖς Λατίνοις καὶ Λατινόφροσιν), ἀλλὰ δηλοῖ ἰσότητα τιμῆς, καὶ τάξιν, καθ’ ἣν ὁ μέν ἐστι πρῶτος, ὁ δέ, δεύτερος. Ἰσότητα μὲν τιμῆς διατὶ καὶ οἱ ἐν Χαλκηδόνι Πατέρες, Κανόνι κηʹ. λέγουσιν, ὅτι οἱ ρνʹ. οὗτοι Ἐπίσκοποι τὰ ἴσα πρεσβεῖα τῷ τῆς παλαιᾶς Ῥώμης δεδώκασι τῷ τῆς νέας Ῥώμης, καὶ οἱ ἐν Τρούλλῳ Κανόνι λϛʹ. λέγουσι τῶν ἴσων τῷ Ῥώμης ἀπολαύειν πρεσβείων τὸν Κωνσταντινουπόλεως.

Τάξιν δέ, διατὶ καὶ ἐκεῖνοι καὶ τοῦτοι ἐν τοῖς αὐτοῖς Κανόσι δεύτερον μετὰ τὸν Ῥώμης λέγουσι τὸν Κωνσταντινουπόλεως, οὐχὶ δεύτερον τῇ τιμῇ, ἀλλὰ δεύτερον τῇ τάξει τῆς τιμῆς. Κατὰ γὰρ τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων, ἀδύνατον εἶναι νὰ εὑρεθοῦν δύο τινὰ ἴσα ὄντα, καὶ πρῶτα καὶ δεύτερα λεγόμενα πρὸς ἄλληλα, χωρὶς τάξεως. Δι’ ὃ καὶ ὁ Ἰουστινιανὸς αὐτολεξεὶ ἐν Νεαρᾷ ρλʹ. κειμένῃ, ἐν βίβλ. εʹ. τῶν Βασιλικ. τίτλ. γʹ. τὸν μὲν Ῥώμης, λέγει πρῶτον, τὸν δὲ Κωνσταντινουπόλεως δευτέραν τάξιν ἐπέχοντα μετὰ τὸν Ῥώμης. Σημείωσαι δὲ ὅτι, ἐπειδὴ ὁ Ζωναρᾶς ἑρμηνεύων τὸν Κανόνα, τὸ τοῦ Ἰουστινιανοῦ τοῦτο προτίθησι θέσπισμα, φανερόν ἐστι, ὅτιν τὴν ἐλάττωσιν καὶ ὑποβιβασμὸν ὁποῦ εἶπεν ἀνωτέρω τοῦ Κωνσταντινουπόλεως πρὸς τὸν Ῥώμης, κατὰ τὴν τάξιν μόνον εἶπε τῆς τιμῆς, καὶ οὐ κατὰ τὴν τιμὴν ἁπλῶς, καθ’ ἣν καὶ ἐν ταῖς ὑπογραφαῖς καὶ ἐν ταῖς καθέδραις, καὶ ἐν τοῖς μνημοσύνοις τῶν ὀνομάτων αὐτῶν, ὁ μέν, προτερεύει, ὁ δέ, ἕπεται. Τινὲς μὲν οὖν λέγουσιν, ὅτι τιμὴν μόνον δίδωσιν εἰς τὸν Κωνσταντινουπόλεως ὁ παρὼν Κανών, ὕστερον δὲ ἡ κατεπείγουσα χρεία δέδωκεν αὐτῷ καὶ τὴν ἐξουσίαν τοῦ χειροτονεῖν τοὺς ἐν τῇ Ἀσίᾳ, καὶ Πόντῳ, καὶ Θράκῃ Μητροπολίτας. Ἡ δὲ ἐν Χαλκηδόνι Σύνοδος ἐν τῇ πρὸς Λέοντα ἐπιστολῇ λέγει, ὅτι ἐξ ἀρχαίου ἔθους εἶχεν αὐτὸς τὴν τοιαύτην τοῦ χειροτονεῖν ἐξουσίαν, ἐβεβαίωσε δὲ μόνον ταύτην ὁ κηʹ.

τῆς αὐτῆς δʹ. Συνόδου. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν κηʹ. τῆς δʹ.

ΚΑΝΩΝ Δʹ. Περὶ Μαξίμου τοῦ Κυνικοῦ καὶ τῆς κατ’ αὐτὸν ἀταξίας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει γενομένης, ὥστε μήτε Μάξιμον Ἐπίσκοπον, ἢ γενέσθαι, ἢ εἶναι, μήτε τοὺς παρ’ αὐτοῦ χειροτονηθέντας ἐν οἱῳδήποτε βαθμῷ κλήρου· πάντων καὶ τῶν περὶ αὐτόν, καὶ τῶν παρ’ αὐτοῦ γενομένων ἀκυρωθέντων.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζεται ὅτι ὁ Μάξιμος οὗτος νὰ μὴ λογίζεται ὅτι ὅλως ἔγινεν, ἢ εἶναι Ἐπίσκοπος, μήτε οἱ παρ’ αὐτοῦ χειροτονηθέντες εἰς οἱονδήτινα βαθμόν, νὰ μὴ λογίζωνται πῶς ὅλως ἐχειροτονήθησαν, ἐπειδὴ ὅλα ἀκυρώθησαν, τόσον δηλαδὴ ἡ εἰς αὐτὸν παρ’ ἐνορίαν, καὶ παρὰ Κανόνας γενομένη ὑπὸ τῶν Αἰγυπτίων χειροτονία, ὅσον καὶ αἱ παρ’ αὐτοῦ εἰς τοὺς ἄλλους γενόμεναι χειροτονίαι.

ΚΑΝΩΝ Εʹ. Περὶ τοῦ τόμου τῶν Δυτικῶν, καὶ τοὺς ἐν Ἀντιοχείᾳ ἀπεδεξάμεθα τοὺς μίαν ὁμολογοῦντας Πατρός, καὶ Υἱοῦ, καὶ Ἁγίου Πνεύματος θεότητα.

Ἑρμηνεία. Ὁ Κανὼν οὗτος εἰδικός ἐστι καὶ μερικός. Λέγει γάρ, ὅτι, καθὼς ἀπεδεξάμεθα τὸν τόμον τῶν Δυτικῶν, δηλαδὴ τὸν ὅρον τὸν βεβαιοῦντα μὲν τὸ ἅγιον Σύμβολον τῶν ἐν Νικαίᾳ Πατέρων, ἀναθεματίζοντα δὲ πάντας τοὺς φρονοῦντας τὸ ἐναντίον, τὸν ὁποῖον ἐξέθεντο οἱ Δυτικοὶ Πατέρες οἱ ἐν τῇ Σαρδικῇ συναχθέντες, οὕτω παρομοίως ἀπεδεξάμεθα καὶ τὸν ὅρον τῆς πίστεως τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ συνελθόντων. Οἵτινες ὁμολογοῦσι μίαν θεότητα Πατρός, καὶ Υἱοῦ, καὶ Ἁγίου Πνεύματος, παρομοίως δηλαδὴ μὲ τοὺς ἐν Νικαίᾳ συνελθόντας Πατέρας.

ΚΑΝΩΝ ΣΤʹ. Ἐπειδὴ πολλοὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν συγχεῖν, καὶ ἀνατρέπειν βουλόμενοι φιλέχθρως καὶ συκοφαντικῶς, αἰτίας τινὰς κατὰ τῶν οἰκονομούντων τὰς ἐκκλησίας ὀρθοδόξων Ἐπισκόπων συμπλάσσουσιν, οὐδὲν ἕτερον, ἢ ἀχρειάνειν τὰς τῶν ἱερέων ὑπολήψεις, καὶ ταραχὰς τῶν εἰρηνευόντων λαῶν κατασκευάζειν ἐπιχειροῦντες. Τούτου ἕνεκεν ἤρεσε τῇ ἁγίᾳ Συνόδῳ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει συνδραμόντων Ἐπισκόπων, μὴ ἀνεξετάστως προσίεσθαι τοὺς κατηγόρους, μηδὲ πᾶσιν ἐπιτρέπειν τὰς κατηγορίας ποιεῖσθαι κατὰ τῶν οἰκονομούντων τὰς ἐκκλησίας, μηδεμίην πάντας ἀποκλείειν· ἀλλ’ εἰ μέν τις, οἰκείαν τινὰ μέμψιν, τοῦτ’ ἔστι ἰδιωτικήν, ἐπαγάγοι τῷ Ἐπισκόπῳ, ὡς πλεονεκτηθείς, ἢ ἄλλο τι παρὰ τὸ δίκαιον παρ’ αὐτοῦ πεπονθώς, ἐπὶ τῶν τοιούτων κατηγοριῶν μὴ ἐξετάζεσθαι, μήτε τὸ πρόσωπον τοῦ κατηγόρου, μήτε τὴν θρησκείαν. Χρὴ γὰρ παντὶ τρόπῳ, τό τε συνειδὸς τοῦ Ἐπισκόπου ἐλεύθερον εἶναι, καὶ τὸν ἀδικεῖσθαι λέγοντα, οἵας ἂν ᾖ θρησκείας, τῶν δικαίων τυγχάνειν. Εἰ δὲ ἐκκλησιαστικὸν εἴη τὸ ἐπιφερόμενον ἔγκλημα τῷ Ἐπισκόπῳ, τότε δοκιμάζεσθαι χρὴ τῶν κατηγορούντων τὰ πρόσωπα, ἵνα πρῶτον μὲν αἱρετικοῖς μὴ ἐξῇ κατηγορίας κατὰ τῶν ὀρθοδόξων Ἐπισκόπων ὑπὲρ ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ποιεῖσθαι.

Αἱρετικοὺς δὲ λέγομεν τούς τε πάλαι τῆς ἐκκλησίας ἀποκηρυχθέντας, καὶ τοὺς μετὰ ταῦτα ὑφ’ ἡμῶν ἀναθεματισθέντας. Πρὸς δὲ τούτοις, καὶ τοὺς τὴν πίστιν μὲν τὴν ὑγιᾶ προσποιουμένους ὁμολογεῖν, ἀποσχίσαντας δὲ καὶ ἀντισυνάγοντας τοῖς Κανονικοῖς ἡμῶν Ἐπισκόποις. Ἔπειτα δὲ καὶ οἵτινες τῶν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ἐπ’ αἰτίαις τισὶ προκατεγνωσμένοι εἶεν, καὶ ἀποβεβλημένοι, ἢ ἀκοινώνητοι, εἴτε ἀπὸ κλήρου, εἴτε ἀπὸ λαϊκοῦ τάγματος, μηδὲ τούτοις ἐξεῖναι κατηγορεῖν Ἐπισκόπου, πρὶν ἂν τὸ οἰκεῖον ἔγκλημα πρότερον ἀποδύσωνται. Ὁμοίως δὲ τοὺς ὑπὸ κατηγορίαν προλαβοῦσαν ὄντας, μὴ πρότερον εἶναι δεκτοὺς εἰς Ἐπισκόπου κατηγορίαν, ἢ ἑτέρων κληρικῶν, πρὶν ἂν ἀθώους ἑαυτοὺς τῶν ὑπαχθέντων αὐτοῖς ἀποδείξωσιν ἐγκλημάτων.

Εἰ μέν τοί τινες μήτε αἱρετικοί, μήτε ἀκοινώνητοι εἶεν, μήτε κατεγνωσμένοι, ἢ προκατηγορημένοι ἐπί τισι πλημμελήμασι, λέγοιεν δὲ ἔχειν τινὰ ἐκκλησιαστικὴν κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου κατηγορίαν· τούτους κελεύει ἡ ἁγία Σύνοδος, πρῶτον μὲν ἐπὶ τῶν τῆς ἐπαρχίας πάντων Ἐπισκόπων ἐνίστασθαι τὰς κατηγορίας, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐλέγχειν τὰ ἐγκλήματα τοῦ ἐν αἰτίαις τισὶν Ἐπισκόπου. Εἰ δὲ συμβαίη ἀδυνατῆσαι τοὺς ἐπαρχιώτας πρὸς διόρθωσιν τῶν ἐπιφερομένων ἐγκλημάτων τῷ Ἐπισκόπῳ, τότε αὐτοὺς προσιέναι μείζονι Συνόδῳ τῶν τῆς διοικήσεως ἐκείνης Ἐπισκόπων, ὑπὲρ τῆς αἰτίας ταύτης συγκαλουμένων. Καὶ μὴ πρότερον ἐνίστασθαι τὴν κατηγορίαν, πρὶν ἢ ἐγγράφως αὐτοὺς τὸν ἴσον ἑαυτοῖς ἐπιτιμήσασθαι κίνδυνον, εἴπερ ἐν τῇ τῶν πραγμάτων τάξει συκοφαντοῦντες τὸν κατηγορούμενον Ἐπίσκοπον ἐλεγχθεῖεν. Εἰ δέ τις καταφρονήσας τῶν κατὰ τὰ προδηλωθέντα δεδογμένων, τολμήσειεν, ἢ βασιλικὰς ἐνοχλεῖν ἀκοάς, ἢ κοσμικῶν ἀρχόντων δικαστήρια, ἢ οἰκουμενικὴν Σύνοδον ταράσσειν, πάντας ἀτιμάσας τοὺς τῆς διοικήσεως Ἐπισκόπους· τὸν τοιοῦτον τὸ παράπαν εἰς κατηγορίαν μὴ εἶναι δεκτόν, ὡς καθυβρίσαντα τοὺς Κανόνας καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν λυμηνάμενον εὐταξίαν.

Ἑρμηνεία. Τάδε λέγει ὁ παρὼν Κανών. Ἐπειδὴ πολλοὶ θέλοντες νὰ συγχέωσι τὴν εὐταξίαν τῆς Ἐκκλησίας, συκοφαντοῦσιν ἐχθρικῶς τοὺς ὀρθοδόξους Ἐπισκόπους, μὴ κατορθοῦντες ἄλλο τι ἐκ τούτου, εἰμὴ τὸ νὰ μολύνωσι τὰς ὑπολήψεις τῶν ἱερωμένων, καὶ νὰ ταράττωσι τοὺς λαούς, διὰ τοῦτο ἐφάνη ἀρεστὸν εἰς τὴν ἁγίαν Σύνοδον ταύτην, ὅτι οὔτε ὅλοι οἱ κατήγοροι τῶν Ἐπισκόπων νὰ δέχωνται, οὔτε πάλιν ὅλοι νὰ μὴ δέχωνται. Ἀλλ’ εἰ μὲν ᾑ κατηγορίαις εἶναι ἰδιωτικαῖς, ζημίαν μόνον χρημάτων φέρουσαι, ἤγουν, ἐὰν κατηγορῇ τινας τὸν Ἐπίσκοπον, ὅτι τὸν ἀδίκησεν, ἢ τὸν ἐπλεονέκτησεν, ἀφαιρέσας τυχὸν πρᾶγμά του κινητόν, ἢ ἀκίνητον, εἰς αὐτὰς δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζεται τὸ πρόσωπον τοῦ κατηγόρου, μήτε ἡ θρησκεία του, ἀλλ’ ὁποίας θρησκείας καὶ ἂν ᾖναι αὐτός, πρέπει νὰ δέχεται, καὶ νὰ λαμβάνη τὸ δίκαιόν του. Εἰ δὲ ᾑ κατηγορίαις εἶναι ἐγκληματικαῖς, ὁποῦ δύνανται δηλαδὴ νὰ τὸν καταβιβάσουν ἀπὸ τὸν βαθμόν του· ὅ,τι λογῆς εἶναι ἡ ἱεροσυλία, ἡ παρ’ ἐνορίαν ἱεροτελεστία, καὶ ἄλλα· εἰς αὐτὰς πρέπει νὰ ἐξετάζωνται οἱ κατήγοροι, πρῶτον μὲν νὰ μὴ ᾖναι αἱρετικοί, σφάλλοντες εἰς τὰ δόγματα, τόσον οἱ παλαιὰ ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας ἀναθεματισθέντες, ὅσον καὶ οἱ τώρα νεωστὶ ἀπὸ ἡμᾶς.

Δεύτερον δὲ νὰ μὴ ᾖναι σχισματικοί, ἤγουν διά τινα ἰάσιμα ἔθη τῆς Ἐκκλησίας χωρισθέντες, κατὰ τὸν πρῶτον τοῦ μεγάλου Βασιλείου, καὶ ἐναντίον τῶν Κανόνων, ἤτοι τῶν ὀρθοδόξως, καὶ κατὰ Κανόνας ὄντων καθολικῶν Ἐπισκόπων, αὐτοὶ ἰδίᾳ συναγόμενοι. Τρίτον νὰ μὴ ᾖναι ἢ τελείως ἀποκεκομμένοι τῆς Ἐκκλησίας διὰ κἄποια σφάλματά των, ἢ πρὸς καιρὸν ἀφωρισμένοι ἀπὸ τοὺς κληρικούς, ἢ ἀπὸ τοὺς λαϊκούς. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι ὁποῦ ἤδη ἔφθασαν νὰ κατηγορηθοῦν ἀπὸ ἄλλους, δὲν εἶναι δεκτοὶ εἰς κατηγορίαν Ἐπισκόπου, ἢ ἄλλων κληρικῶν, πρὶν νὰ ἀθωώσουν τὸν ἑαυτόν τους ἀπὸ τὰ ἐπιφημισθέντα αὐτοῖς ἐγκλήματα. Ἀνίσως ὅμως οἱ εἰς τὰς ἐκκλησιαστικὰς ταύτας, καὶ ἐγκληματικὰς κατηγορίας κατηγοροῦντες τὸν Ἐπίσκοπον ᾖναι ἐλεύθεροι ἀπὸ ὅλα τὰ ἀνωτέρω ἀπηριθμημένα ἐλαττώματα, προστάζει ἡ ἁγία Σύνοδος, ὅτι οὗτοι, πρῶτον μὲν νὰ παρασταίνουν τὰ ἐγκλήματα τοῦ κατηγορουμένου Ἐπισκόπου ἔμπροσθεν εἰς τὴν Σύνοδον ὅλων τῶν Ἐπισκόπων τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης. Εἰ δὲ ἡ Σύνοδος τῆς Ἐπαρχίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ διορθώσῃ τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν τῶν ἐγκλημάτων, τότε οἱ κατήγοροι νὰ ἀναβιβάζουν τὴν κρίσιν εἰς τὴν μεγαλητέραν Σύνοδον τῶν Ἐπισκόπων τῆς διοικήσεως, καὶ ἐκεῖ νὰ λαμβάνῃ τέλος ἡ ὑπόθεσις. «Ἐπειδὴ δὲ ἐν βιβλ. Ξʹ. Βασιλικ. τιτλ. κϛʹ. κεφ. ϛʹ.

γέγραπται, ὅτι, ὅποιος φανῇ προδότης, καὶ ψεύστης εἰς τὰς κατηγορίας ὁποῦ κάμει, εἰς ἔγκλημα τιμωρίας νὰ λαμβάνῃ τὴν τιμωρίαν ἐκείνην ὁποῦ ἔμελλε νὰ λάβῃ ὁ ἐναγόμενος,» διὰ τοῦτο ἀκολουθῶν ὁ παρὼν Κανὼν εἰς τὸν πολιτικὸν αὐτὸν νόμον ἐπιφέρει, ὅτι, ὁ ἐνάγων νὰ μὴ ἀρχηνᾷ τὰς κατηγορίας, ἀνίσως πρῶτον δὲν δώσῃ ἔγγραφον ὑπόσχεσιν, ὅτι νὰ λαμβάνῃ τὴν ὁμοίαν καταδίκην ὁποῦ ἤθελε λάβει ὁ δικαίως, καὶ ἀληθῶς κατηγορηθεὶς Ἐπίσκοπος, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ἀδίκως, καὶ συκοφαντικῶς τὸν ἐκατηγόρησεν. Ὅποιος δὲ καταφρονήσει ταῦτα, καὶ ἀτιμάσας ὅλους τοὺς Ἐπισκόπους τῆς διοικήσεως, ἤθελε τολμήσει νὰ ἐγκαλέσῃ τὴν κρίσιν του εἰς τὸν βασιλέα, ἢ εἰς κοσμικῶν ἀρχόντων κριτήρια, ἢ νὰ ζητῇ Σύνοδον Οἰκουμενικήν, ὁ τοιοῦτος τελείως νὰ μὴ δέχεται εἰς κατηγορίαν, ὡσὰν ὁποῦ ὕβρισε τοὺς Ἱεροὺς Κανόνας, καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν διέφθειρε.

Συμφωνία. «Παρομοίως δὲ καὶ ὁ Δʹ. τῆς δʹ. διορίζεται ὅτι οἱ κληρικοί, ὅταν πρὸς ἀλλήλους διαφέρωνται, νὰ ὑπόκεινται εἰς Κανονικὰ ἐπιτίμια, ἀνίσως ἀφήσωσι τὸν Ἐπίσκοπόν τους, καὶ ὑπάγουν εἰς κοσμικὰ κριτήρια. Ὁ δὲ ιδʹ. τῆς Καρθ. λέγει· Νὰ χάσῃ τὸν τόπον του, ὅποιος Ἐπίσκοπος, ἢ Πρεσβύτερος, ἢ Διάκονος, ἢ Κληρικός, ἀφήσας τὸ ἐκκλησιαστικὸν κριτήριον, ὑπάγῃ εἰς πολιτικόν. Ἀλλὰ καὶ ὁ ιβʹ. τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ διορίζει, ὅτι ἐὰν Πρεσβύτερος μὲν ἢ Διάκονος ὑπὸ τοῦ ἰδίου Ἐπισκόπου, Ἐπίσκοπος δὲ ὑπὸ τῆς Συνόδου καθαιρεθείς, δὲν ὑπάγῃ εἰς μεγαλητέραν Σύνοδον Ἐπισκόπων, ἀλλὰ ἐνοχλήσῃ τὸν βασιλέα, νὰ μὴ ἔχῃ πλέον τόπον ἀπολογίας, ἢ ἐλπίδα ἀποκαταστάσεως. Ὁ δὲ τῆς Καρθ. λϛʹ. ἀκοινωνήτους κάμνει τοὺς κληρικοὺς καὶ Ἐπισκόπους ὁποῦ ἀναβιβάζουν τὴν κρίσιν των εἰς τὰ περαματικά, ἤτοι ὑπερόρια, καὶ ὄχι εἰς τοὺς πρωτεύοντας τῶν ἰδίων Ἐπαρχιῶν. Αὐτὸ τοῦτο διορίζει καὶ ὁ ρλδʹ. τῆς αὐτῆς.

Σημείωσαι δὲ ὅτι οἱ μικρότεροι ἐκκλησιαστικοὶ δικασταὶ δὲν βλάπτονται ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ ἔκκλητος τῆς κρίσεως ἔγινεν. Ἐὰν ὅμως δὲν ἐλεγχθῶσιν ὅτι, ἢ κατὰ χάριν ἢ κατὰ ἔχθραν, ἀδίκως ἔκριναν, κατὰ τὸν ιεʹ. τῆς αὐτῆς Καρθ.» Ὅρα καὶ τὸν οδʹ.

Ἀποστολικόν, καὶ θʹ. τῆς δʹ.

ΚΑΝΩΝ Ζʹ. Τοὺς προστιθεμένους τῇ ὀρθοδοξίᾳ, καὶ τῇ μερίδι τῶν σωζομένων ἀπὸ αἱρετικῶν δεχόμεθα κατὰ τὴν ὑποτεταγμένην ἀκολουθίαν καὶ συνήθειαν. Ἀρειανοὺς μέν, καὶ Μακεδονιανούς, καὶ Σαββατιανούς, καὶ Ναυατιανούς, τοὺς λέγοντας ἑαυτοὺς καθαρούς, καὶ Ἀριστερούς, καὶ τοὺς Τεσσαρεσκαιδεκατίτας, εἴτουν τετραδίτας, καὶ Ἀπολιναριστὰς δεχόμεθα διδόντας Λιβέλλους, καὶ ἀναθεματίζοντας πᾶσαν αἵρεσιν, μὴ φρονοῦσαν ὡς φρονεῖ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία, καὶ σφραγιζομένους πρῶτον τῷ ἁγίῳ Μύρῳ, τό τε μέτωπον, καὶ τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ τὰς ῥῖνας, καὶ τὸ στόμα, καὶ τὰ ὦτα, καὶ σφραγίζοντες αὐτούς, λέγομεν, σφραγὶς δωρεᾶς Πνεύματος ἁγίου.

Εὐνομιανοὺς μέν τοι τοὺς εἰς μίαν κατάδυσιν βαπτιζομένους, καὶ Μοντανιστὰς τοὺς ἐνταῦθα λεγομένους Φρύγας, καὶ Σαββελλιανοὺς τοὺς υἱοπατορίαν διδάσκοντας, καὶ ἕτερά τινα χαλεπὰ ποιοῦντας, καὶ τὰς ἄλλας πάσας αἱρέσεις, (ἐπειδὴ πολλοί εἰσιν ἐνταῦθα, μάλιστα οἱ ἀπὸ τῆς Γαλατῶν χώρας ὁρμώμενοι)· πάντας τοὺς ἀπ’ αὐτῶν θέλοντας προστίθεσθαι τῇ ὀρθοδοξίᾳ, ὡς Ἕλληνας δεχόμεθα. Καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν ποιοῦμεν αὐτοὺς χριστιανούς· τὴν δὲ δευτέραν κατηχουμένους, εἶτα τῇ τρίτῃ ἐξορκίζομεν αὐτούς, μετὰ τοῦ ἐμφυσᾷν τρίτον εἰς τὸ πρόσωπον καὶ εἰς τὰ ὦτα, καὶ οὕτω κατηχοῦμεν αὐτούς, καὶ ποιοῦμεν χρονίζειν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, καὶ ἀκροᾶσθαι τῶν Γραφῶν, καὶ τότε αὐτοὺς βαπτίζομεν.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζεται, τίνι τρόπῳ πρέπει νὰ δεχώμεθα τοὺς ἀπὸ τῶν αἱρέσεων προσερχομένους εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν καὶ τὴν μερίδα τῶν σωζομένων, λέγων, ὅτι τοὺς μὲν Ἀρειανούς, καὶ Μακεδονιανούς, καὶ Ναυατιανούς, περὶ ὧν εἴπομεν ἐν τῷ αʹ. Κανόνι τῆς παρούσης Συνόδου, καὶ τοὺς Σαββατιανοὺς καὶ Τεσσαρεσκαιδεκατίτας, ἤτοι τετραδίτας καὶ Ἀπολλιναριστὰς δεχόμεθα, ἀφ’ οὗ δώσουν Λιβέλλους, ἤγουν ἔκδοσιν ἔγγραφον (ἡ Λίβελλος γὰρ Λατινικὴ φωνή, ἔκδοσις ἑρμηνεύεται κατὰ τὸν Ζωναρᾶν) ἀναθεματίζουσαν καὶ τὴν ἐδικήν των, καὶ κάθε ἄλλην ἀκόμη αἵρεσιν ὁποῦ δὲν φρονεῖ καθὼς φρονεῖ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία, (καθὼς καὶ ἡ αʹ. Οἰκουμενικὴ ἐζήτησε ταύτην ἔγγραφον ἀπὸ τοὺς Ναυατιανοὺς ἰδίως ἐν τῷ ηʹ. Κανόνι), τῶν ὁποίων καὶ σφραγίζομεν πρῶτον μὲ τὸ ἅγιον Μῦρον τὸ μέτωπον, τοὺς ὀφθαλμούς, τὰς ῥῖνας, τὸ στόμα καὶ τὰ ὦτα, ἐν ἑκάστῃ σφραγίδι λέγοντες, σφραγὶς δωρεᾶς Πνεύματος ἁγίου. Τούτους δὲ πάντας οὕτω δεχόμεθα μὴ ἀναβαπτίζοντες, ἐπειδὴ κατὰ τὸν Ζωναρᾶν, περὶ τὸ ἅγιον βάπτισμα κατ’ οὐδὲν ἡμῖν διαφέρονται, ἀλλ’ ἐπίσης τοῖς ὀρθοδόξοις βαπτίζονται. Τοὺς δὲ Ἀρειανοὺς καὶ Μακεδονιανοὺς αἱρετικοὺς φανερῶς ὄντας, ἐδέχθη χωρὶς ἀναβαπτισμοῦ ὁ Κανὼν οἰκονομικῶς, κατὰ αʹ. μὲν λόγον διὰ τὸ πολὺ πλῆθος ὁποῦ ἦτο τότε τῶν τοιούτων αἱρετικῶν· κατὰ βʹ.

δὲ λόγον, καὶ διατὶ ἐπίσης ἡμῖν ἐβαπτίζοντο. Τοὺς Εὐνομιανοὺς ὅμως, οἵτινες εἰς μίαν κατάδυσιν βαπτίζονται, καὶ τοὺς Μοντανιστάς, οἵτινες ἐδὼ ἐν Κωνσταντινουπόλει ὀνομάζονται Φρύγες καὶ τοὺς Σαββελλιανούς, τοὺς λέγοντας ἕνα πρόσωπον εἶναι τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱόν, καὶ ἄλλα δεινὰ κάμνοντας, καὶ ὅλας τὰς ἄλλας αἱρέσεις τῶν αἱρετικῶν, (ἀπὸ τοὺς ὁποίους πολλοὶ εὑρίσκονται ἐδώ, καὶ μάλιστα ὅσοι κατάγονται ἀπὸ τὴν χώραν τῶν Γαλατῶν)· τούτους, λέγω, πάντας, ὡς Ἕλληνας δεχόμεθα, ἤτοι ὡς πάντῃ ἀβαπτίστους. (διότι αὐτοί, ἢ τελείως δὲν ἐβαπτίσθησαν, ἢ ἐβαπτίσθησαν μέν, ὄχι ὅμως ὀρθῶς, καὶ καθὼς βαπτίζονται οἱ ὀρθόδοξοι, δι’ ὃ καὶ οὐδὲ ὅλως βεβαπτισμένοι λογίζονται)· καὶ τὴν μὲν πρώτην ἡμέραν κάμνομεν αὐτοὺς χριστιανούς, ἤτοι τοὺς κάμνομεν νὰ δεχθοῦν ὅλα τὰ τῶν χριστιανῶν δόγματα, ἔξω τοῦ Νάρθηκος τῆς ἐκκλησίας, ἐπιτιθεμένης τῆς χειρὸς τοῦ ἱερέως ἐπάνω εἰς αὐτούς, κατὰ τὸν λθʹ.

Κανόνα τῆς ἐν Ἰλλιβηρίᾳ τοπικῆς Συνόδου, χώρᾳ οὔσῃ τῆς Ἰσπανίας· τὴν δὲ δευτέραν τοὺς κάμνομεν κατηχουμένους, ἤτοι συναριθμοῦμεν αὐτοὺς εἰς τὴν τάξιν τῶν κατηχουμένων· τὴν δὲ τρίτην ἀναγινώσκομεν εἰς αὐτοὺς τοὺς συνήθεις ἐξορκισμούς, ἐμφυσῶντες τρὶς εἰς τὸ πρόσωπον, καὶ εἰς τὰ ὦτα αὐτῶν, καὶ οὕτω κατηχοῦμεν αὐτοὺς κατὰ μέρος τὰ τῆς πίστεως, καὶ τοὺς κάμνομεν νὰ ἀναμένωσιν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ πολὺν καιρόν, καὶ νὰ ἀκροάζωνται τὰς Θείας Γραφάς, καὶ τότε βαπτίζομεν αὐτούς.

Συμφωνία. «Ἀπαραλλάκτως κατὰ τὸν Κανόνα τοῦτον θέλει νὰ οἰκονομῶνται οἱ Ναυατιανοί, καὶ οἱ Τεσσαρεσκαιδεκατῖται ἐπιστρέφοντες πρὸς τὴν ὀρθοδοξίαν, καὶ ὁ ζʹ. τῆς ἐν Λαοδικ. δηλονότι μὲ ἀναθεματισμὸν τῆς αἱρέσεως, καὶ μὲ τὴν σφραγίδα τοῦ Μύρου, οἱ δὲ Φρύγες ἐπιστρέφοντες προστάζει ὁ ηʹ. τῆς αὐτῆς νὰ βαπτίζωνται. Ἀλλὰ καὶ ὁ ϙεʹ. τῆς ϛʹ. δὲν εἶναι ἄλλο, πάρεξ μία ἐπανάληψις τοῦ παρόντος Κανόνος, προστιθεὶς ὅτι οἱ μὲν Μανιχαῖοι, καὶ Οὐαλεντινιανοί, καὶ Μαρκιωνισταὶ πρέπει νὰ βαπτίζωνται ἐπιστρέφοντες εἰς τὴν ὀρθοδοξίαν, οἱ δὲ Εὐτυχιανοί, καὶ Διοσκορῖται, καὶ Σεβηριανοὶ νὰ δέχωνται διὰ ἀναθεματισμοῦ τῶν αἱρέσεων αὑτῶν, ὡς καὶ οἱ Ναυατιανοὶ δηλαδὴ καὶ οἱ λοιποί. Ὁ δὲ ιθʹ. τῆς αʹ. θέλει νὰ βαπτίζωνται ἐξάπαντος οἱ Παυλιανισταὶ ὡς καὶ ὁ ϙεʹ. τῆς ϛʹ. τοῦτο συμμαρτυρεῖ. Ὁ δὲ μζʹ. Βασιλ. λέγει νὰ βαπτίζωνται ἐπιστρέφοντες οἱ Ἐγκρατῖται, καὶ Σακκοφόροι, καὶ Ἀποτακτῖται. (περὶ ὧν ὅρα τὸν ϙεʹ. τῆς ϛʹ.) Ὁ δὲ εʹ. τοῦ αὐτοῦ λέγει νὰ δεχώμεθα τοὺς ἐν τῷ τέλει τῆς ζωῆς μετανοοῦντας αἱρετικούς, ὄχι ὅμως ἀκρίτως, ἀλλὰ μετὰ δοκιμῆς. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν μϛʹ. καὶ τὸν μζʹ. Ἀποστολικόν.»