Νικόλαος Καβάσιλας – Περὶ τοῦ λόγου ἀξίας (Νόθος)

Λύσεις τῶν τοιούτων ἐπιχειρημάτων. Τοῦ πρώτου. Οὐ πᾶν, οὖ χωρὶς ἐνδέχεται τὸν ἄνθρωπον τελειωθῆναι καὶ μεθ’ οὖ ἐνδέχεται μὴ τελειωθῆναι, οὐ συμβάλλεται πρὸς τὸ οἰκεῖον τῷ ἀνθρώπῳ τέλος, ὥσπερ φέρε εἰπεῖν ἡ παρθενία ἢ ἡ εὐσέβεια· ἅ γε πολλοῦ δεῖ μάταια εἶναι.

Τοῦ δευτέρου. Αἴτιον μὲν οὖν ἐγένετο τισὶν ἀπωλείας ὁ λόγος, ἀλλ’ οὐ καθ’ ἑαυτό, ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός· ἡμῖν δὲ αὐτὸς ὁ λόγος τὸ προκείμενον. Εἰ δὲ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιον κακοῦ κακὸν ἀξιώσομεν εἶναι, πολλὰ ἕψεται τὰ ἄτοπα· οἶον, φέρε εἰπεῖν, ὁ νόμος καὶ ἡ ἐντολὴ ἡ παρὰ Θεοῦ αἴτιον ἐγένοντο τοῖς ἀθετοῦσι θανάτου κατὰ συμβεβηκός, οὐ δι’ ἑαυτά· ἄτοπον δὲ πονηρὰ νομίζειν· «ἐλθούσης γάρ», φησί, «τῆς ἐντολῆς ἡ ἁμαρτία ἀνέζησεν, ἐγὼ δὲ ἀπέθανον».

Τοῦ τρίτου. Οὐ πᾶν δέ, ὃ μόνον οὐκ ἄγει πρὸς τὸ τέλος, μάταιον. Διττῶν γὰρ ὄντων τῶν τελειούντων τὴν φύσιν, ἔργων ἀγαθῶν καὶ πίστεως, εἰ περὶ τὸ ἕτερον μόνον τις διατρίψει, θρήνου ἀξίαν βιώσεται ζωήν. Ἀλλ’ οὐ παρὰ τοῦτο τῇ ἑαυτοῦ φύσει μάταιον οὔτε ἡ πίστις οὔτε τὰ ἔργα· οὐ γὰρ «ματαία ἡ πίστις ἡμῶν», οὐδὲ «κενὸν τὸ κήρυγμα ἡμῶν», Παῦλος φησίν.