Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:28

Και κατανοώντας ότι αυτή αποτελεί κατοικητήριο θείων και ανθρώπινων χαρισμάτων, και ότι είναι στολισμένη με όλα τα χαρίσματα του θείου Πνεύματος, την ανακήρυξε αληθινά «κεχαριτωμένη», ενώ, βλέποντας ότι ήδη είχε λάβει ως ένοικο Εκείνον στον οποίο βρίσκονται οι θησαυροί όλων αυτών, και προβλέποντας την ανώδυνη κυοφορία και τον τοκετό που θα γινόταν χωρίς ωδίνες, της έφερε το χαρμόσυνο μήνυμα λέγοντας «χαίρε», και εύλογα διακήρυξε ότι είναι η μόνη ευλογημένη και δεδοξασμένη ανάμεσα στις γυναίκες. Διότι μπροστά στην υπερβολή της δόξας της Θεομήτορος Παρθένου, καμία άλλη δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδοξασμένη, ακόμη και αν έχει δοξαστεί.

Θα καθίσει στον θρόνο του Δαβίδ και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ· επειδή ακριβώς ο μεν Ιακώβ είναι πατριάρχης όλων των θεοσεβών, ο δε Δαβίδ πρώτος από όλους βασίλευσε με θεοσέβεια και συγχρόνως θεάρεστα, ως τύπος του Χριστού, ο οποίος συνένωσε την πατριαρχία και τη βασιλεία σε μία ουράνια και αιώνια εξουσία. Η δε κεχαριτωμένη Παρθένος, μόλις άκουσε τα τόσο εξαίσια και θεία λόγια του αρχαγγέλου προς αυτήν, ότι «ο Κύριος είναι μαζί σου», και ιδού θα συλλάβεις και θα γεννήσεις υιό, τον Υιό του Υψίστου που βασιλεύει στους αιώνες, λέγει: «Πώς θα μου συμβεί αυτό; Επειδή δεν γνωρίζω άνδρα».

Αλλά ποιος αγάπησε περισσότερο τον Θεό από αυτήν που εμείς μόλις υμνήσαμε; Ποιος δε αγαπήθηκε από τον Θεό περισσότερο από αυτήν; Ποια άλλη κτίση άραγε είναι καθαρότερη, είτε ισάξια είτε κατά προσέγγιση; Γι' αυτό τον λόγο, αφού μυήθηκε μέσω αυτών των ακρότατων θεωριών στις ανώτατες τελετές, και αφού ενώθηκε και αφομοιώθηκε με τον Θεό με αυτόν τον τρόπο, μόνη αυτή από καταβολής αιώνων επιτέλεσε αυτή την υπερφυή πρεσβεία υπέρ ημών και την έφερε σε πέρας, όχι μόνο αποκτώντας αυτή την υπέρλογη ανάβαση του νου, αλλά και χρησιμοποιώντας την υπέρ όλων ημών και κατεργαζόμενη το μέγα και υπερμέγιστο έργο μέσω της παρρησίας της προς το θείο. Διότι όχι μόνο έγινε η ίδια καθ' ομοίωση Θεού, αλλά έκανε και τον Θεό καθ' ομοίωση ανθρώπου, όχι μόνο πείθοντάς Τον, αλλά και κυοφορώντας Τον ασπόρως και γεννώντας Τον αφράστως, έχοντας αφενός λάβει μορφή από τον Θεό κατά χάρη (γι' αυτό και προσφωνήθηκε «κεχαριτωμένη» από τον αρχάγγελο), και έχοντας αφετέρου δώσει την ανθρώπινη μορφή στον Θεό κατά φύση (γι' αυτό και δέχθηκε το χαρμόσυνο άγγελμα του «χαίρε»).

Ησυχίου, πρεσβυτέρου Ιεροσολύμων, εις την αγίαν Μαρίαν την Θεοτόκον. Κάθε ευγνώμων γλώσσα δικαίως ασπάζεται την Παρθένο και Θεοτόκο και μιμείται τον Γαβριήλ, τον άρχοντα των αγγέλων, κατά το δυνατόν. Και ο μεν της λέγει «χαίρε», ο δε την προσφωνεί «ο Κύριος είναι από εσένα», εξαιτίας του Κυρίου που γεννήθηκε από αυτήν και εμφανίστηκε με σάρκα στο γένος των ανθρώπων. Αυτός την ονομάζει Μητέρα του φωτός, εκείνος Αστέρα της ζωής, άλλος την προσαγορεύει Θρόνο του Θεού, άλλος Ναό μεγαλύτερο από τον ουρανό, έτερος Καθέδρα διόλου κατώτερη από την καθέδρα των Χερουβίμ, άλλος πάλι Κήπο άσπορο, εύφορο, αγεώργητο, Άμπελο με ωραία σταφύλια, θαλερή, αψηλάφητη, Τρυγόνα καθαρή, Περιστερά αμίαντη, Νεφέλη που συλλαμβάνει τη βροχή χωρίς φθορά, Θήκη της οποίας το μαργαριτάρι είναι λαμπρότερο από τον ήλιο, Μεταλλείο από το οποίο προέρχεται, χωρίς κανείς να τον λατομεί, ο λίθος που καλύπτει όλη τη γη, Ολκάδα γεμάτη φορτίο που δεν έχει ανάγκη κυβερνήτη, Θησαυρό πλουτοποιό.

Ησυχίου, πρεσβυτέρου Ιεροσολύμων, εις την αγίαν Μαρίαν την Θεοτόκον. Κάθε μνήμη δικαίων είναι αξιέπαινη και κάθε πανήγυρις θεοφιλών είναι ένδοξη, όλοι αρίστευσαν υπέρ της ευσέβειας, όλοι υπέστησαν τους κόπους υπέρ της αληθινής ομολογίας, όλοι ρίχτηκαν με ενθουσιασμό στους κινδύνους για τα στεφάνια της αλήθειας, η παρούσα όμως σημερινή ημέρα της εορτής είναι υπερένδοξη. Διότι περιλαμβάνει την πανήγυρη μιας Παρθένου, η οποία τόσο πολύ ξεπέρασε όλες τις γυναίκες, ώστε να δεχθεί οικειοθελώς τον ίδιο τον Θεό Λόγο, ο οποίος χώρεσε σε αυτήν χωρίς να περιοριστεί. Προς αυτήν, προ πάντων, ο αρχάγγελος Γαβριήλ αναφώνησε πρώτος: «Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου. Διότι ιδού, θα συλλάβεις στην κοιλιά σου και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του» Εμμανουήλ. Αμέσως τα χαρμόσυνα μηνύματα του Γαβριήλ αποτέλεσαν για εκείνη αρχή χαράς. Διότι, επειδή η πρώτη παρθένος είχε περικλειστεί στις λύπες της καταδίκης για την παράβαση, και πλήθη στεναγμών βλάστησαν εξαιτίας της, και κάθε γυναίκα βρισκόταν σε οδύνη εξαιτίας της και κάθε γέννα σε πίκρα εξαιτίας της, η δεύτερη παρθένος, μέσω αυτού του χαιρετισμού, απώθησε κάθε θλιβερό στοιχείο του γυναικείου φύλου και έφραξε κάθε πηγή λύπης κατά τις γέννες, και διέλυσε το νέφος της αποθάρρυνσης των γυναικών κατά την τεκνογονία, και φώτισε με τα φώτα της χαράς τις ομόφυλές της γυναίκες, ακούγοντας από τον Γαβριήλ: «Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου.»

Ο μακάριος Λουκάς, ο εξαίρετος μεταξύ των ευαγγελιστών και έμπορος αυτού του θαυμαστού λίθου και πολύτιμου μαργαριταριού, ο άγρυπνος φύλακας της πόλεως, ο έμπειρος ιατρός των ψυχών, το απόρθητο τείχος των βασιλέων, διηγήθηκε εξ ολοκλήρου όλο το μυστήριο, το χαρμόσυνο άγγελμα του Γαβριήλ, την ευλάβεια της Παρθένου, την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, τη μορφή του Θεού, την απαθή κένωση της θεότητος, το άτρεπτο και ασύγχυτο της ενανθρωπήσεως, το απαραβίαστο της παρθενίας, το άμεσο της συλλήψεως, το άφθορο του τόκου, τον ευαγγελισμό του αγγέλου που είπε προς την Παρθένο: «Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου». Ώ, ασπασμός που δεν ταίριαξε σε κανέναν άλλον, παρά μόνο στην αγία Παρθένο. Γέννησε η Εύα αλλά με λύπες, γέννησε η Σάρρα αλλά με πόνο, γέννησε η Ρεβέκκα αλλά με στεναγμούς, γέννησε η Άννα αλλά με δάκρυα, γέννησε η Ελισάβετ αλλά με φθορά, όλες γέννησαν με λύπες επειδή όλες συνέλαβαν με φθορά. Εσύ όμως μόνη χαίρε, η πύλη του Θεού και η νεφέλη του μυστηρίου. Εσύ μόνη χαίρε, ο ευρύχωρος ναός του απερίγραπτου. Εσύ μόνη χαίρε· διότι αυτός που σαρκώθηκε από εσένα «εξάλειψε κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο».

Γι' αυτό ο προφήτης Ησαΐας, εκπλησσόμενος από το παρθενικό μυστήριο, αναφωνούσε: «Φωνή κραυγής από την πόλη, φωνή κραυγής από τον ναό» ακούστηκε. Τι λες λοιπόν, ω προφήτη; Ασφαλές το αίνιγμα και βαθύ το νόημα. «Φωνή κραυγής από την πόλη, φωνή από τον ναό» ακούστηκε· φωνή αποκαλεί τον Ιωάννη, κραυγή ονομάζει τα σκιρτήματα, πόλη την Ελισάβετ, και ναό διακηρύττει το σπήλαιο. «Φωνή κραυγής» ακούστηκε να λέει: «Πριν γεννήσει αυτή που είχε ωδίνες, πριν έρθει ο πόνος των ωδινών, διέφυγε και γέννησε άρρεν». Και το μυστήριο τα περιέλαβε όλα ταυτόχρονα, και την ταχύτητα και τον τοκετό και την παρθενία και το θαύμα, διότι το βρέφος δεν προήλθε από σαρκική συνεύρεση. «Πριν», λέει, «έρθει ο πόνος των ωδινών»· διότι η αγία Μαρία δεν υπέστη τα πάθη της Εύας. «Διότι διέφυγε και γέννησε άρρεν»· η χάρις δεν περίμενε τους όρους της φύσεως· διότι το μυστήριο της θείας οικονομίας δεν υπόκειται σε χρονικούς περιορισμούς. «Χαίρε λοιπόν κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου»· διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός άνοιξε τους κόλπους της φιλοξενίας, εισάγει τους αποστόλους στους νυμφώνες Του, τελειοποιεί τους ευαγγελιστές, εκ των οποίων κατέστησε και τον μακάριο Λουκά ρήτορα και δάσκαλο της Εκκλησίας.

Ποια είναι αυτά; Και λέει: Χαίρε, κεχαριτωμένη, αθέριστε αγρέ του ουράνιου σταχυού· χαίρε, κεχαριτωμένη, αψευδής παρθένος μητέρα της αληθινής αμπέλου· χαίρε, κεχαριτωμένη, αδιάπτωτη σαγήνη της άτρεπτης θεότητας· χαίρε, κεχαριτωμένη, ευρύχωρο χωρίο της αχώρητης φύσης· χαίρε, κεχαριτωμένη, νυμφίε του χηρεύοντος κόσμου, αμίαντε τόκε· χαίρε, κεχαριτωμένη, εσύ που ύφανες για την κτίση αχειρόπλοκο στέφανο· χαίρε, κεχαριτωμένη, άγιο οικητήριο του πυρός· χαίρε, κεχαριτωμένη, η επάνοδος της εξόριστης οικουμένης· χαίρε, κεχαριτωμένη, αδαπάνητο ταμείο της κτίσης που λιμοκτονεί· χαίρε, κεχαριτωμένη, η απέραντη χάρη της αγίας παρθένου· χαίρε, κεχαριτωμένη, λαμπαδηφόρε στολισμένη με πολλές αρετές, το άσβεστο και λαμπρότερο από τον ήλιο φως· χαίρε, κεχαριτωμένη, το δέλεαρ του νοητού αγκιστριού· χαίρε, κεχαριτωμένη, νοερή κιβωτέ της δόξας· χαίρε, κεχαριτωμένη, η χρυσή στάμνα που έχει μέσα της το ουράνιο μάννα· χαίρε, κεχαριτωμένη, εσύ που ξεδίψασες τους διψασμένους με την γλυκιά πόση της αέναης πηγής· χαίρε, κεχαριτωμένη, η νοερή θάλασσα που έχει μέσα της τον ουράνιο μαργαρίτη, τον Χριστό· χαίρε, κεχαριτωμένη, ο λαμπρός ουρανός, εσύ που έχεις μέσα σου τον αχώρητο στους ουρανούς Θεό, αχώρητο και αστενοχώρητο· χαίρε κεχαριτωμένη, στυλοειδής νεφέλη, εσύ που έχεις μέσα σου τον Θεό που καθοδήγησε τον Ισραήλ στην έρημο. Τι να πω και τι να λαλήσω;

Αυτοί λοιπόν και οι παρόμοιοι μάχονται κατά των εχθρών, οι οποίοι και θριαμβεύουν κατά των παθών. Τέτοιος ήταν και ο θαυμάσιος και θεσπέσιος Ραφαήλ, ο οποίος μέσω της ανατομής ενός ιχθύος θεράπευσε μια δαιμονισμένη κόρη, και επινόησε τον τρόπο για να δώσει το φως σε έναν τυφλό γέροντα. Αλλά δεν είναι άξιοι να αποσιωπηθούν ούτε εκείνοι που διακόνησαν στην Καινή Διαθήκη, μεγάλο μέρος των οποίων αποτελεί ο αρχάγγελος Γαβριήλ, αυτός που έφερε το θείο άγγελμα στον Ζαχαρία και τιμώρησε με σιωπή την απιστία του, επειδή δεν πίστεψε ότι η στείρα θα εγκυμονούσε χάριν της μελλοντικής θείας οικονομίας· αυτός που ευαγγελίστηκε στη σεμνή Μαριάμ τις ανύμφευτες ωδίνες· αυτός που οδήγησε τους ποιμένες στο σπήλαιο, και τους ανήγγειλε τον Αχώρητο μέσα σε φάτνη, τον Απερίγραπτο στα σπάργανα, αναπέμποντας μαζί τους σύμφωνη ωδή δοξολογίας: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ, και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία». Άλλος εμποδίζει τους μάγους να επιστρέψουν στον τύραννο· άλλοι δε διακονούσαν επί της γης τον Κτίστη· άλλος νουθετεί τον μνήστορα της Παρθένου να μην αποπέμψει την άφθορη ως διεφθαρμένη· άλλος του υποδεικνύει τη φυγή και την επάνοδο εξαιτίας της βρεφοκτονίας του Ηρώδη. Αν και έβλεπαν τον Άκτιστο εν σαρκί, τον διακονούσαν ωσάν ταπεινοί δούλοι. Διότι θαύμασαν την ισχύ του, μέσω της οποίας κατέπεσε ο πειράζων, και σύμφωνα με τα λόγια του Δαβίδ, «αφού τον σήκωσαν στα χέρια τους», τον μετέφεραν έξω από την εμβέλεια των λίθων. Επειδή σήκωσαν, αναφέρει η Γραφή, οι Ιουδαίοι λίθους για να τους ρίξουν επάνω του.

Εγώ δε σήμερα επιθυμώ να σας ανοίξω τα προπύλαια της ενανθρωπήσεως του μονογενούς Υιού του Θεού, για να παρατηρήσετε πώς ο Θεός Λόγος, ενώ είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, αφού έλαβε τη δική μας ουσία, θέλησε να γίνει ομοούσιος και με τους δούλους· πώς ο Ύψιστος έκλινε τον εαυτό του από τον ουρανό προς τη δική μας ταπείνωση· πώς ο πλούσιος περιβλήθηκε τη δική μας φτωχή απαρχή· πώς ο απροσδεής έλαβε αυτό που ο ίδιος έπλασε, χωρίς να το έχει ανάγκη· πώς ο δημιουργός περιέβαλε το δικό του δημιούργημα· πώς, παραμένοντας Θεός, έγινε και άνθρωπος ο φιλάνθρωπος· πώς ο Ήλιος της δικαιοσύνης, ανάβοντας μέσα του τον λύχνο του σώματος, περιφερόταν παντού αναζητώντας τη χαμένη δραχμή· πώς ο καλός ποιμένας, καλύπτοντας τη δική του θεότητα με το δέρμα του προβάτου, έτρεχε παντού, καλώντας κοντά του τα πλανώμενα πρόβατα και λέγοντας στον καθένα: Εγώ είμαι ο καλός ποιμένας. Είναι όμως αναγκαίο να αναφέρουμε και τη φωνή των αγίων Ευαγγελίων που κηρύχθηκε σήμερα στις Εκκλησίες: Τον έκτο μήνα εστάλη ο αρχάγγελος Γαβριήλ από τον Θεό σε μια πόλη της Γαλιλαίας, που ονομαζόταν Ναζαρέτ, προς μια παρθένο μνηστευμένη με άνδρα που ονομαζόταν Ιωσήφ, από τον οίκο και την πατριά του Δαβίδ· και το όνομα της παρθένου ήταν Μαριάμ. Και όταν εισήλθε ο άγγελος προς αυτήν, είπε: Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου· ευλογημένη είσαι εσύ ανάμεσα στις γυναίκες.

Διότι θέλω να ανανεώσω το γένος των ανθρώπων μέσα στην παρθενική μήτρα· θέλω από συγκατάβαση να αναχωνεύσω την εικόνα που έπλασα· θέλω με νέα πλάση να θεραπεύσω την αρχαία διάπλαση. Από παρθένο γη έπλασα τον πρωτόπλαστον άνθρωπο· εκείνον όμως, αφού τον έλαβε ο διάβολος ως εχθρό, τον παρέσυρε και τον κατέβαλε, και χλεύασε την εικόνα μου όταν αυτή έπεσε. Επιθυμώ τώρα εγώ από την παρθένο γη να περιβληθώ έναν νέο Αδάμ, ώστε και η φύση να απολογηθεί αξιοπρεπώς υπέρ του εαυτού της, και να στεφανωθεί νόμιμα εναντίον εκείνου που την κατέβαλε, και ο εχθρός να καταισχυνθεί δικαιολογημένα. Ώ, αμέτρητο πέλαγος συγκαταβάσεως! Ώ, άπειρο ύψος θείας φιλανθρωπίας! Δεν απέστειλε πολλούς αγγέλους, ούτε πολλούς προδρόμους ο Βασιλεύς· δεν έθεσε σε κίνηση ο Δημιουργός τα στρατόπεδα των ασωμάτων δυνάμεων, αλλά διέταξε έναν μόνο άγγελο να γίνει προάγγελος της παρουσίας Του, ώστε μέσω της διδασκαλίας του ενός να προασφαλίσει τη μητέρα που επρόκειτο να Τον υποδεχθεί. Παρουσιάστηκε, λοιπόν, στην παρθένο Μαρία ο άγγελος, και αφού εισήλθε προς αυτήν, είπε: Χαίρε κεχαριτωμένη. Προσφώνησε τη σύνδουλο ως Δέσποινα, ωσάν να είχε ήδη γίνει μητέρα του Δεσπότη.

Χαίρε, Κεχαριτωμένη. Η προμήτορά σου η Εύα, επειδή παρέβη τον νόμο, έλαβε την καταδίκη να γεννά τέκνα μέσα σε λύπες· σε εσένα όμως αρμόζει η προσφώνηση της χαράς. Εκείνη γέννησε τον Κάιν, γεννώντας έτσι τον φθόνο και τον φόνο· εσύ όμως θα γεννήσεις Υιό που θα προσφέρει σε όλους ζωή και αφθαρσία. Χαίρε, λοιπόν, και αγάλλου· χαίρε και καταπάτα την κεφαλή του όφεως. Χαίρε, Κεχαριτωμένη. Διότι έπαυσε πλέον η κατάρα, καταργήθηκε η φθορά, έχουν μαραθεί τα στυγνά, ανθίζουν τα φαιδρά, είναι παρόν το αγαθό που από παλιά κηρυσσόταν από τους προφήτες. Εσένα υπεδείκνυε το Άγιο Πνεύμα λέγοντας δια της γλώσσας του Ησαΐα: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει Υιό». Εκείνη η παρθένος είσαι εσύ. Χαίρε, λοιπόν, Κεχαριτωμένη· άρεσες στον Δημιουργό, άρεσες στον Ποιητή, άρεσες στον Κτίστη, άρεσες σε Εκείνον που τέρπεται με τα κάλλη των ψυχών· βρήκες Νυμφίο, ο Οποίος διαφυλάσσει την παρθενία σου και δεν την φθείρει· βρήκες Νυμφίο, ο Οποίος από πολλή φιλανθρωπία επιθυμεί να γίνει Υιός σου. Ο Κύριος είναι μαζί σου, και μέσα σου βρίσκεται ο Πανταχού Παρών, και μαζί σου και από εσένα. Στον ουρανό βρίσκεται ο Δεσπότης, στα βάθη ο Ύψιστος, σε ολόκληρη την κτίση ο Δημιουργός. Ο Κτίστης επάνω στα Χερουβίμ, ο Ηνίοχος επάνω στα Σεραφίμ, ο Υιός στους κόλπους του Πατρός, ο Μονογενής στους δικούς σου κόλπους, ο Κύριος, όπως ο Ίδιος γνωρίζει, είναι ολόκληρος παντού, και ολόκληρος μέσα σου.

Εμένα πρώτα απ' όλους προσφώνησε ο άγγελος· ποια να είμαι άραγε, ή ποιας αξίας τυγχάνω; Εγώ κεχαριτωμένη; Από πού, ή γιατί; Ο Κύριος είναι μαζί μου; Μα με ποιον από εκείνους που Τον φοβούνται δεν είναι ο Κύριος; Εγώ ευλογημένη μεταξύ των γυναικών; Για ποιον λόγο άραγε, ή γιατί, και πώς; Ποιο δώρο άραγε προαναγγέλλει αυτός ο λόγος; Ποιο θαύμα άραγε προμηνύει αυτή η φράση; Βλέποντάς την, λοιπόν, ο άγγελος να ταράζεται κατ' αυτόν τον τρόπο, της λέει: Μη φοβάσαι, Μαριάμ· διότι δεν σε χαιρέτησα για να θορυβηθείς· σου μιλώ προσηνώς, για να πανηγυρίσεις.

Θέλω να παραμείνω κρυφός από όλες τις επουράνιες δυνάμεις, μόνο σε σένα εμπιστεύομαι το μυστήριο· πορεύσου προς την παρθένο Μαρία, πήγαινε προς την έμψυχη πύλη, για την οποία έλεγε ο προφήτης: Ένδοξα πράγματα ειπώθηκαν για σένα, πόλη του Θεού. Πήγαινε προς τον λογικό μου παράδεισο· πήγαινε προς την ανατολική πόλη· πήγαινε προς το άξιο κατοικητήριο εμού του Λόγου· πήγαινε προς τον δεύτερο επί γης ουρανό· πήγαινε προς την ελαφριά νεφέλη· ανήγγειλέ της τη βροχή της δικής μου παρουσίας· πήγαινε προς το αγίασμα που έχει ετοιμαστεί για μένα· πήγαινε προς την παστάδα της ενανθρωπήσεώς μου· πήγαινε προς τον καθαρό νυμφώνα της κατά σάρκα γεννήσεώς μου· μίλησε στα αυτιά της λογικής κιβωτού, ετοίμασέ μου τις εισόδους της ακοής· αλλά να μην προκαλέσεις θόρυβο, να μην ταράξεις την ψυχή της παρθένου· με πραότητα να παρουσιαστείς στο αγίασμα· αναφώνησέ της πρώτα φωνή χαράς· εσύ πες στη Μαριάμ: «Χαίρε, κεχαριτωμένη», για να ελεήσω εγώ την καταπονημένη Εύα. Άκουσε αυτά ο άγγελος και μέσα του, όπως ήταν φυσικό, συλλογιζόταν: Παράδοξο το γεγονός, ξεπερνά τον νου αυτό που λέγεται· Εκείνος που είναι φοβερός στα Χερουβίμ, Εκείνος που είναι αθέατος στα Σεραφείμ, Εκείνος που είναι ακατανόητος σε όλες τις αγγελικές δυνάμεις, τι μεγαλειώδη συνάντηση εξαγγέλλει! Σε μία Κόρη προαναγγέλλει την αυτοπρόσωπη παρουσία Του, ή μάλλον της υπόσχεται την είσοδό Του δια της ακοής! Και Εκείνος που καταδίκασε την Εύα, βιάζεται τόσο πολύ να δοξάσει τη θυγατέρα της, και λέει.

Βεβαίως, εάν το πυρ στην έρημο έβλαψε τη βάτο, τότε θα βλάψει οπωσδήποτε και τη Μαρία η δική μου παρουσία· εάν όμως εκείνο το πυρ, το οποίο προτύπωσε την εξ ουρανού παρουσία του θεϊκού πυρός, δρόσισε τη βάτο και δεν την κατέκαψε, τι θα μπορούσε να πει κανείς για την αλήθεια, η οποία δεν κατεβαίνει ως πύρινη φλόγα, αλλά με μορφή βροχής; Τότε λοιπόν ο άγγελος εκπλήρωσε αυτό που του προστάχθηκε· και αφού πορεύθηκε προς την Παρθένο και εισήλθε, αναφώνησε προς αυτήν λέγοντας: Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου. Δεν είναι πλέον ο διάβολος εναντίον σου· διότι, εκεί όπου πρώτα πλήγωσε ο εχθρός, εκεί ο ιατρός τοποθετεί το έμπλαστρο· από εκεί απ' όπου ο θάνατος έλαβε την αρχή της εξόδου του, από εκεί η ζωή κατασκεύασε την είσοδο της ζωής.

Μέσω της γυναίκας αναβλύζουν τα φαύλα, μέσω της γυναίκας πηγάζουν τα ανώτερα αγαθά. Χαίρε, κεχαριτωμένη· μην ντρέπεσαι ως αιτία της καταδίκης, διότι γίνεσαι μητέρα Εκείνου που καταδίκασε την αμαρτία. Χαίρε, κεχαριτωμένη· χαίρε, αμίαντε νυμφοτόκε του κόσμου που είχε χηρέψει· χαίρε, κεχαριτωμένη, εσύ που μέσα στη μήτρα σου καταπόντισες τον θάνατο της προπάτορος μητέρας· χαίρε, ο έμψυχος ναός του Θεού· χαίρε, κατοικητήριο ισόρροπο του ουρανού και της γης· χαίρε, ευρύχωρε τόπε της αχώρητης φύσεως. Αλλά, ενώ αυτά έχουν έτσι, παρουσιάστηκε στους ασθενείς ο ιατρός, σε αυτούς που κάθονταν στο σκοτάδι ανέτειλε ο ήλιος της δικαιοσύνης, σε αυτούς που χειμάζονταν η άγκυρα και το ακύμαντο λιμάνι, για τους δούλους που μισούνταν αδιάλλακτα γεννήθηκε ο πρέσβυς και ο σύνδεσμος της ειρήνης, στους αιχμαλώτους επιδήμησε ο λυτρωτής, σε αυτούς που πολεμούνταν έγινε η κραταιά σκέπη της ανεκλάλητης χαράς και αγάπης. Διότι Αυτός είναι η ειρήνη μας, όπως λέει ο θείος Απόστολος, την οποία είθε να απολαμβάνουμε διαπαντός, με τη χάρη του ίδιου του Χριστού και Θεού μας· στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Εις τον Ευαγγελισμό της Υπεραγίας Θεοτόκου. Ας εορτάσουμε σήμερα μια εορτή βασιλικών μυστηρίων· σύμπασα η κτίση αγάλλεται συγκεντρωμένη. Ο ουρανός μέσω των αστέρων καθοδηγούσε όσους έσπευδαν στην πανήγυρη· η γη μέσω των ποιμένων έτρεχε προς την προσκύνηση· ο Ησαΐας βάδιζε με το γοργό βήμα της προφητείας, για να υποδείξει την παρθένο στην πανήγυρη· ο Ιερεμίας, παραμερίζοντας, υπέδειξε τον ίδιο τον Δεσπότη αυτής της πανηγύρεως λέγοντας: Αυτός είναι ο Θεός μας. Ο Ζαχαρίας, φέρνοντας χαρά στους πανηγυριστές, έσπευδε, φανερώνοντας το πρόσταγμα της Δεσποτικής παρουσίας, λέγοντας: Χαίρε, θυγατέρα της Σιών· διότι, ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα πράος, καθισμένος σε υποζύγιο και σε νέο πώλο. Η Μαρία και ο Ιωσήφ, μέσα στη φάτνη σαν σε προθήκη, τοποθέτησαν έναν πολυτίμητο μαργαρίτη· οι μάγοι, αφού τον είδαν και θαμβώθηκαν από το κάλλος της φύσεως, τον ανήγγειλαν στον Ηρώδη ως άξιο βασιλέα. Εκείνος δε, αφού άκουσε, και κρύβοντας με δόλο μια θανατηφόρα προσκύνηση, έσπευσε να δει τον μαργαρίτη· αλλά επειδή ήταν ανάξιος, απέτυχε στον πόθο του· και θεωρώντας ότι εξαπατήθηκε, σκεφτόταν τι να πράξει. Οι άγγελοι, ως ασώματες φύσεις, χορεύοντας στην πανήγυρη έλεγαν: Δόξα εν υψίστοις Θεώ, και επί γης ειρήνη. Ω, τι ξένο και παράδοξο θαύμα· το μεγαλείο της εορτής ξεπερνά κάθε γλώσσα στο να εκφωνήσει τα εγκώμια της Μαρίας, προς την οποία ο άγγελος, όταν απεστάλη, ανεβόα: Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου.

Εκείνη, αφού ανασηκώθηκε, παρατήρησε με λοξή ματιά αυτόν που της μιλούσε· και αφενός παραξενευόταν από τη θέα της όψης του, αφετέρου στάθμιζε τα λόγια του στον νου της, σκεπτόμενη τι είδους να ήταν αυτός ο χαιρετισμός, και έλεγε: «Ω ξένε, με ξενίζεις μιλώντας με παράδοξο λόγο. Ή αγνοείς τη συνήθεια όσων απευθύνουν χαιρετισμό, ή με δοκιμάζεις για να δεις αν είμαι ευάλωτη; Το μεν "Χαίρε" είναι κοινό σε όλους όσοι χαιρετούν· το δε "Κεχαριτωμένη" είναι κάτι το ασυνήθιστο, μάλιστα για εκείνες που έχουν αφοσιωθεί στη θεοσέβεια με σεμνότητα βίου».

Γι' αυτό, με αυστηρό πρόσωπο και οργισμένο βλέμμα, αφού τον απείλησε, έδιωξε εκείνον που μιλούσε λέγοντας: «Φύγε, φύγε, άνθρωπε, από τα κατώφλιά μου· ήρθες με προοίμια· δεν μου αρέσει ο τρόπος που σκέφτεσαι. Θέλεις να με εξαπατήσεις, όπως την Εύα, τη μητέρα του γένους μας· δεν θα νικήσεις το κάλλος της όψης μου, ούτε τη συνείδηση που έχω απέναντι στον φτωχό μνηστήρα μου. Πριν έρθει ο γέροντας, φύγε από τον οίκο μου· εγκατέλειψε αυτόν τον τόπο, για να μην σε κατηγορήσει ο ηλικιωμένος, διότι είναι ζηλότυπος. Σε συμφέρει να αναχωρήσεις· διότι, εάν σε δει να μιλάς και να μου υπόσχεσαι τέτοια πράγματα, τα οποία είναι ασύλληπτα για την ανθρώπινη φύση, θα προξενήσεις θλίψη στον εαυτό σου, και σε εμένα πένθος και δάκρυα». Εκείνος όμως πρόφερε επίμονα το: «Χαίρε, κεχαριτωμένη».

Παρατηρώντας δε η Παρθένος την επιμονή του παρισταμένου, έτεινε την ακοή της, θέλοντας να μάθει ακριβέστερα τον σκοπό εκείνου που μιλούσε, και αφού άκουσε το «Χαίρε, κεχαριτωμένη», περίμενε τη συνέχεια. Εκείνος δε προσθέτει: «Ο Κύριος μετά σου». Μόλις δε άκουσε η Παρθένος το «Ο Κύριος μετά σου», κάλεσε γρήγορα στα ενδότερα αυτόν που της μίλησε. «Τον Κύριο», λέει, «φέρνεις μαζί σου· είσελθε στα ενδότερα και διηγήσου γρήγορα τον λόγο για τον οποίο έχεις παρουσιαστεί».

Και η Παρθένος είπε: «Εάν αυτά αναζητάς, δεν θα τα βρεις ποτέ· διότι ένας, σταλμένος από Έναν, σε μία μίλησε, ολομόναχος κατ' ιδίαν· κανείς δεν ήταν παρών, επειδή κανείς δεν επρόκειτο να είναι ο πατέρας αυτού που θα γεννιόταν». Επειδή όμως η Παρθένος δεν γινόταν πιστευτή, η Μαρία, κάνοντας άλλες σκέψεις, οδηγήθηκε σε άλλον λογισμό, λέγοντας: «Η κοιλιά μου με προδίδει, το παιδί μου με κατηγορεί σκιρτώντας από αγαλλίαση μέσα στην κοιλιά μου· γιατί λοιπόν να εξοργίζω περισσότερο εναντίον μου τον Ιωσήφ; Θα κλείσω τα χείλη μου με σιωπή και θα έρθω νοερά σε κρίση με τον άγγελο: "Πού βρίσκεσαι τώρα εσύ που φώναξες το «Χαίρε, κεχαριτωμένη»; Σε ποιους τόπους κατοικείς; Πες το, για να έρθω εκεί και να κρεμαστώ από τον λαιμό σου, μέχρι να έρθεις και να διαβεβαιώσεις τον Ιωσήφ, τίνος υιός είναι αυτός που περπατά σκιρτώντας στον κοιτώνα της κοιλιάς μου. Δεν αντέχω τον γέροντα να με κοιτάζει με υποψία και να γογγύζει· και αγνοώ σε ποιον τόπο εσύ χρονοτριβείς· έλα και απολογήσου υπέρ εμού"». Καθώς η Μαρία έλεγε αυτά, τάχιστα ο άγγελος παρουσιάζεται στον Ιωσήφ, και αφού τον διαβεβαίωσε, τον εμπόδισε από το να διώξει την Παρθένο, λέγοντας στον Ιωσήφ: «Μη φοβηθείς να παραλάβεις τη Μαρία τη γυναίκα σου· δεν σου ομιλώ για κοινωνία γάμου, αλλά για οικονομία θεϊκών μυστηρίων». «Αλλά εσύ δεν είσαι πατέρας;». «Στη γη μην αναζητάς πατέρα, ούτε στους ουρανούς μητέρα. Η φύση του έχει απαλλαγεί από κάθε ορφάνια· διότι Μόνος από Μόνον κατ' ιδίαν υπάρχει προ των αιώνων. Και τώρα Μόνος από μόνη, όπως Μόνος Εκείνος γνωρίζει».

«Αν εσύ είσαι ο Χριστός, πες το μας ξεκάθαρα.» Ω, της μεγάλης αγνωμοσύνης! Δεν σας ήταν αρκετό που ο Πατέρας από ψηλά, από τους ουρανούς, είπε μπροστά στα μάτια όλων σας: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα· αυτόν να ακούτε»; Δεν σας διαβεβαίωσε ο αρχάγγελος Γαβριήλ, όταν παρουσιάστηκε σε εσάς και στη δική σας παρθένο, λέγοντας: «Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου. Και ιδού, θα συλλάβεις στην κοιλιά σου και θα γεννήσεις Υιό, και θα τον ονομάσεις Ιησού. Αυτός θα είναι μέγας και θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου· και θα του δώσει ο Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος»; Δεν συγκεντρώσατε πρωτύτερα τους γραμματείς και τους φαρισαίους σας λέγοντας: «Πού γεννιέται ο Χριστός;» Και εκείνοι έλεγαν φανερά πως έχει γραφτεί μέσω του προφήτη: «Και εσύ Βηθλεέμ, οίκε του Εφραθά, δεν είσαι διόλου η πιο ασήμαντη ανάμεσα στους ηγεμόνες του Ιούδα· διότι από εσένα θα προέλθει για χάρη μου ηγέτης, ο οποίος θα ποιμάνει τον λαό μου τον Ισραήλ, και οι καταβολές του είναι από την αρχή, από τις ημέρες της αιωνιότητας»; Δεν σας διαβεβαίωσε η ανάβλεψη των τυφλών, η ακοή των κωφών, η ανάσταση των νεκρών, η καθαρή ομιλία των μογιλάλων; Και ύστερα από όλα αυτά ο προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Ιδού, ο Θεός μας ανταποδίδει δικαιοσύνη, αυτός θα έλθει και θα μας σώσει»;

Διότι εκείνη μεν άκουσε από θεϊκή απόφαση το: «Με λύπες θα γεννάς τέκνα», ενώ αυτή το: «Χαίρε, κεχαριτωμένη»· εκείνη το: «Προς τον άνδρα σου θα είναι η στροφή σου», ενώ αυτή το: «Ο Κύριος είναι μαζί σου». Τι λοιπόν άλλο να προσφέρουμε στη Μητέρα του Λόγου παρά λόγο; Ολόκληρη η κτίση ας συνεορτάσει και ας υμνήσει τον ιερότατο τοκετό της ιεράς Άννης· διότι γέννησε για τον κόσμο έναν αναφαίρετο θησαυρό αγαθών. Διότι μέσω αυτής ο Κτίστης αναδημιούργησε προς το καλύτερο ολόκληρη τη φύση, διά μέσου της ανθρωπότητας.

Γένοιτο, γένοιτο. Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου. Ευλογημένη είσαι εσύ μεταξύ των γυναικών, και ευλογημένος είναι ο καρπός της κοιλίας σου, ο Ιησούς Χριστός, ο Υιός του Θεού. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, στους απέραντους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Όταν δε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, όπως λέει ο θείος απόστολος, απεστάλη από τον Θεό ο άγγελος Γαβριήλ προς αυτήν την όντως θεόπαιδα και της λέει: Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου. Ωραία είναι η προσφώνηση του αγγέλου προς αυτήν που είναι ανώτερη από άγγελο· διότι φέρνει παγκόσμια χαρά.

Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου. Χαίρε, η προορισμένη Μητέρα του Θεού. Χαίρε, η εκλεγμένη από την προαιώνια βουλή του Θεού, το θειότατο βλάστημα της γης, το κατοικητήριο του θείου πυρός, το ιερότατο άγαλμα του Αγίου Πνεύματος, η πηγή του ζώντος ύδατος, ο παράδεισος του ξύλου της ζωής, το έμψυχο κλήμα του θείου βότρυος που αναβλύζει νέκταρ και αμβροσία, ο ποταμός που είναι πλήρης από τα αρώματα του Πνεύματος, ο αγρός του θείου στάχυος, το ρόδο το λαμπρότατο στην παρθενία που αποπνέει την ευωδία της χάριτος, το κρίνο του βασιλικού ενδύματος, η αμνάδα που γέννησε τον αμνό του Θεού που αίρει την αμαρτία του κόσμου, το εργαστήριο της σωτηρίας μας, η ανώτερη των αγγελικών δυνάμεων, δούλη και Μητέρα του Θεού.

Μαζί με την προφήτιδα Μαριάμ, εμείς των οποίων οι ψυχές είναι νεάνιδες, ας χορέψουμε με τύμπανα νεκρώνοντας τα μέλη τα επί της γης· διότι αυτό είναι το μυστικό τύμπανο. Ας αλαλάξουμε μπροστά στην κιβωτό του Κυρίου του Θεού με αλαλαγμούς της ψυχής, και θα πέσουν τα τείχη της Ιεριχούς, εννοώ τα εχθρικά οχυρώματα των εναντίων δυνάμεων. Μαζί με τον Δαβίδ ας σκιρτήσουμε πνευματικά· διότι η κιβωτός του Κυρίου σήμερα αναπαύθηκε. Μαζί με τον Γαβριήλ, τον πρωτοστάτη των αγγέλων, ας αναβοήσουμε: Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου. Χαίρε, το αδαπάνητο πέλαγος της χαράς. Χαίρε, το μοναδικό μέσο εξάλειψης της λύπης. Χαίρε, εσύ που είσαι το φάρμακο που θεραπεύει τις οδύνες κάθε καρδιάς.

Σήμερα ο Γαβριήλ, ο χοράρχης της παρούσας πανέορτης πανηγύρεως, ας αναβοήσει από ψηλά στη Βασίλισσα, και ας πει: Χαίρε, Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου. Σήμερα ας αναβοήσουμε και εμείς οι πηλινόγλωσσοι, και ας πούμε στη μεγαλοδοξότατη και φωτοφόρο Μητέρα του Θεού μας και Σωτήρα Ιησού Χριστού κάποια χαροποιά λόγια, υμνώντας την χαρμόσυνα και λέγοντας: Χαίρε, Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου· ευλογημένη είσαι εσύ ανάμεσα στις γυναίκες, και ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας σου.

Χαίρε, κεχαριτωμένη, εσύ που εκλέχθηκες από όλες τις γενεές, και τις φυλές, και τις γλώσσες, και τα έθνη, και τους λαούς. Χαίρε, εσύ που προικίστηκες με χάρη, που προορίστηκες προ αιώνων για τον Ποιητή και Βασιλέα των αιώνων. Χαίρε, το επιστέγασμα της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης.

Χαίρε, κεχαριτωμένη· χαίρε, μέσω της οποίας φανερώθηκε σε εμάς αυτός που γεννήθηκε πριν από όλα τα όρη, ο Θεός, εννοώ, ο παντεξούσιος. Χαίρε, μέσω της οποίας φανερώθηκε σε εμάς ο υπερκόσμιος, ο οποίος διακόσμησε τον αδιακόσμητο κόσμο, και δημιούργησε την αδημιούργητη κτίση. Χαίρε, μέσω της οποίας φανερώθηκε σε εμάς αυτός που προτού δημιουργηθούν τα όρη και πλασθεί η γη και η οικουμένη, γεννήθηκε εκ του αγεννήτου Πατρός. Χαίρε, μέσω της οποίας φανερώθηκε σε εμάς αυτός που εξέτεινε τον ουρανό ωσάν δέρμα, και στερέωσε την ξηρά επάνω στα αβυσσαλέα ύδατα.

Χαίρε, η μόνη ευλογημένη μεταξύ των γυναικών, εσύ που ανύψωσες το ταπεινότατο γένος των γυναικών που κείτονταν στη γη. Χαίρε, η μόνη ευλογημένη μεταξύ των γυναικών, η λαμπρυσμένη και αξιοθαύμαστη, διότι μόνη εσύ συνέλαβες χωρίς άνδρα τον θεάνθρωπο Χριστό, και τον γέννησες ανώδυνα. Χαίρε, η μόνη όντως ευλογημένη και δεδοξασμένη μεταξύ των γυναικών, η οποία, αφού συνέλαβες ακατάφλεκτα τον Ένα της τρισοφαούς και υπεραγίας Τριάδος, τον γέννησες. Χαίρε, η μόνη ευλογημένη μεταξύ των γυναικών, διότι μόνη εσύ χώρεσες χωρίς στενότητα Εκείνον τον οποίο ο κόσμος δεν δύναται να χωρέσει. Χαίρε, η μόνη Νύμφη ανύμφευτη, η οποία προαναφέρεσαι στο νυμφικό βιβλίο των Ασμάτων.

Χαίρε, η μόνη Παρθένος ανάμεσα στις παρθένους, που και πριν από τον τοκετό, και κατά τον τοκετό, και μετά τον τοκετό, παρέμεινες παρθένος. Χαίρε, η μόνη κεκλεισμένη πύλη ανάμεσα στις πύλες, και η μόνη οχυρωμένη πόλη ανάμεσα στις πόλεις. Χαίρε, η όντως κεχαριτωμένη, χαίρε, διότι εσύ είσαι αγιότερη από τους Αγγέλους και τιμιότερη από τους Αρχαγγέλους.

Χαίρε, Κεχαριτωμένη, διότι είσαι θαυμαστότερη των Θρόνων, και κυριότερη των Κυριοτήτων, και δυνατότερη των Δυνάμεων. Χαίρε, Κεχαριτωμένη, διότι είσαι υπέρτερη των Αρχών, και ανώτερη των Εξουσιών. Χαίρε, Κεχαριτωμένη, διότι είσαι ωραιότερη των Χερουβίμ, και σεβασμιότερη των Σεραφίμ.

Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι είσαι υψηλότερη από τους ουρανούς και καθαρότερη από τον λαμπερό ήλιο. Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι είσαι ευγενέστερη από όλα όσα βρίσκονται υπό τις ανατολές του ηλίου και πιο βασιλική από όλα τα βασίλεια της θνητής φύσεως.

Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι εσύ είσαι πράγματι πιο αγαθή από εκείνη την αγαθή και μεγάλη γη, η οποία ρέει μέλι και γάλα. Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι έγινες λευκότερη από το χιόνι, και γλυκύτερη από το μέλι. Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι έγινες πιο ευωδιαστή από τα κρίνα, πιο ρόδινη από τα ρόδα, και άνθισες περισσότερο από την πολυποίκιλη άνοιξη. Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι έγινες ωραιότερη από την Ιερουσαλήμ, και μεγαλύνθηκες περισσότερο από τον ναό του Σολομώντα. Χαίρε, λοιπόν, χαίρε, και πάλι θα πω, χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι ο ουρανός και η γη είναι πλήρεις από τη μεγαλειότητά σου.

Χαίρε λοιπόν, χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι πολλοί περιφρόνησαν πολλά πλούτη για χάρη σου, προκειμένου να κερδίσουν εσένα, τη μόνη αγαθή. Χαίρε, διότι πολλοί από τους ευσεβείς βασιλείς πολλές φορές θεώρησαν τον χρυσό ως πηλό για χάρη σου, και τον άργυρο ως στάχτη. Χαίρε, διότι πολλές από τις φιλόχριστες βασίλισσες θεώρησαν για χάρη σου τα λαμπερά από πολύτιμους λίθους στέμματα και τις χρυσοΰφαντες πορφύρες πιο ευτελή και από ιστό αράχνης. Χαίρε, διότι πολλοί από τους ευγενείς περιφρόνησαν ινδικούς και κρυστάλλινους λίθους για χάρη σου. Χαίρε, διότι πολλές, θα έλεγα, και από τις ευγενείς γυναίκες θεώρησαν ως ένα τίποτα για χάρη σου τα αξιοθαύμαστα βύσσινα και κόκκινα, τα καταπόρφυρα και τα ολομέταξα ενδύματα. Χαίρε, διότι πολλές και από τις μοιχαλίδες γυναίκες θεώρησαν τα λιθοκόλλητα σκουλαρίκια και τα περίτεχνα βραχιόλια πιο ασήμαντα από τα φύλλα των δέντρων. Χαίρε, διότι πάρα πολλές φορές πολλοί από τους ένδοξους και περιφανείς, αλλά και από τους πλούσιους, θεώρησαν για χάρη σου σκύβαλα τις χιλιάδες νομίσματα χρυσού και αργύρου. Χαίρε, διότι πολλές και από τις νεαρότατες νεανίδες απώθησαν τις κατάλευκες και χρυσόλαμπρες στολές. Χαίρε, διότι πολλές, θα έλεγα, από τις γυναίκες που φορούσαν χρυσά, επέλεξαν για χάρη σου να φορούν για πάντα μαύρα και τρίχινα ενδύματα.

Χαίρε, κεχαριτωμένη, διότι έγινες σε εμάς καταφύγιο, και μεσιτεύεις υπέρ ημών των πηλογενών προς τον Υιό σου και Θεό σου και Θεό μας. Χαίρε, κεχαριτωμένη, χαίρε, η κοινή σωτηρία όλων μαζί των περάτων της γης, και η χριστιανική προστασία όλων των Χριστιανών. Χαίρε, η μόνη συμπαραστάτρια βοήθεια των αβοήθητων, και η μόνη μεγαλόδυναμη ισχύς των αδυνάτων. Χαίρε, κεχαριτωμένη, χαίρε, η μόνη ανύψωση των ταπεινών, και η μόνη προστασία των πενήτων, και η μόνη μητέρα των ορφανών, και των πτωχών, και των χηρών. Χαίρε, κεχαριτωμένη, χαίρε, η μόνη παρηγοριά των καταπονουμένων, και η μόνη σκέπη των ασκέπων. Χαίρε, κεχαριτωμένη, χαίρε, η μόνη λύτρωση των αιχμαλώτων, και η μόνη ανάκληση των εξορίστων και των εκτοπισμένων.

Χαίρε, κεχαριτωμένη, χαίρε, η μόνη επίσκεψη των νοσούντων, και η μόνη ίαση των ασθενούντων, και η μόνη θεραπεία των δαιμονιζομένων. Χαίρε, κεχαριτωμένη, χαίρε, η μόνη καθοδήγηση των πλεόντων, και η μόνη συνοδοιπόρος και συνοδός όσων οδοιπορούν μέσα στη νύχτα. Χαίρε, διότι τα μάτια όλων ημών ελπίζουν σε εσένα την μόνη αγνή, και προς εσένα διαρκώς ατενίζουν. Χαίρε, κεχαριτωμένη, χαίρε, εσύ που πάντοτε προΐστασαι ημών των ταπεινών, και μας λυτρώνεις από κάθε δίκαιη οργή και απειλή. Χαίρε, κεχαριτωμένη, χαίρε, εσύ που πάντοτε διαφυλάττεις και περισκέπεις το πτωχογενές γένος μας σε πειρασμούς, σε κινδύνους και σε διάφορες συμφορές. Χαίρε, κεχαριτωμένη, χαίρε, διότι κανείς σαν εσένα, εκτός από τον Θεό, δεν έχει κληρονομήσει τόσο σπουδαίο όνομα, ούτε έχει ποτέ αξιωθεί τέτοια δόξα. Χαίρε, η όντως υπερευλογημένη, χαίρε, χάρη στην οποία εμείς σήμερα πανηγυρίζουμε υπερκοσμίως αυτήν την υπερκόσμια ημέρα. Χαίρε, η όντως υπερευλογημένη, χαίρε, χάρη στην οποία εμείς σήμερα εορτάζουμε πανδήμως εορτή εορτών και πανήγυρη πανηγύρεων. Χαίρε, όντως υπερευλογημένη, χαίρε, χάρη στην οποία εμείς σήμερα συγκεντρωνόμαστε κατά πλήθη στους αγιοβάδιστους ναούς σου, και μεγαλόφωνα σε γεραίρουμε. Χαίρε, όντως υπερευλογημένη, χαίρε, χάρη στην οποία εμείς σήμερα, συναθροιζόμενοι δίκην μελισσών, πληθύνουμε την υμνολογία, όπως εσύ την προστασία σου.

Χαίρε, Κεχαριτωμένη, χαίρε, χάρη στην οποία εμείς σήμερα, λαμπρά φωτισμένοι μέσα στην Εκκλησία, σε μεγαλύνουμε. Χαίρε, όντως υπερευλογημένη, χαίρε, χάρη στην οποία εμείς σήμερα ανακαλέσαμε τα λόγια του Δαβίδ μαζί με τον Δαβίδ, και τα λόγια του αγγέλου μαζί με τον άγγελο. Χαίρε, όντως υπερευλογημένη, χαίρε, χάρη στην οποία εμείς σήμερα, οι αιχμάλωτοι υμνητές, υφάναμε τούτη την τετραπλή πεντηκοντάδα των χαροποιών προρρήσεων· αλλά παράτεινε το έλεός σου, πανάγαθη Δέσποινα, σε εκείνους που σε γνωρίζουν, και επίβλεψε τους δούλους σου και τα έργα σου, και κατεύθυνε τους πάντες σε οδό ειρήνης, διότι τα μάτια όλων ελπίζουν σε εσένα, και με τη δική σου μεσιτεία επιτύχαμε τη συμφιλίωση προς τον Υιό σου και Θεό, και Θεό μας· στον οποίο ανήκει η δόξα, το κράτος, η δύναμη, μαζί με τον άναρχο Πατέρα του, και το ομοφυές και άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε, και στους απέραντους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Περί του τρόπου της συλλήψεως του Θεού Λόγου και της θείας αυτού σαρκώσεως Διότι άγγελος Κυρίου απεστάλη προς την αγία Παρθένο, η οποία καταγόταν από τη γενιά του Δαβίδ· «επειδή είναι ολοφάνερο ότι ο Κύριος έχει ανατείλει από τη φυλή Ιούδα», «από την οποία φυλή κανείς δεν έχει υπηρετήσει στο θυσιαστήριο», όπως είπε ο θείος απόστολος· για το οποίο ζήτημα θα μιλήσουμε αργότερα με μεγαλύτερη ακρίβεια. Φέρνοντάς της το χαρμόσυνο μήνυμα, της έλεγε: «Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου. Εκείνη όμως ταράχθηκε από αυτά τα λόγια», και της λέει ο άγγελος: «Μη φοβάσαι, Μαριάμ· διότι βρήκες χάρη ενώπιον του Κυρίου και θα γεννήσεις Υιό και θα τον ονομάσεις Ιησού. Διότι αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες τους.» Γι' αυτό το όνομα «Ιησούς» ερμηνεύεται ως «Σωτήρας». Όταν δε εκείνη απόρησε: «Πώς θα μου συμβεί αυτό, αφού δεν γνωρίζω άνδρα;» Πάλι της λέει ο άγγελος: «Πνεύμα Άγιο θα έρθει επάνω σου, και δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει. Γι' αυτό και το άγιο που θα γεννηθεί θα ονομαστεί Υιός Θεού». Και εκείνη του αποκρίθηκε: «Ιδού η δούλη του Κυρίου· ας γίνει σε εμένα σύμφωνα με τον λόγο σου».