Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 15:24

Αυτούς τους οποίους τώρα ο λόγος ονομάζει Χαναναίους, συνεχίζει να τους αναφέρει ομιλώντας ως εκ προσώπου του Χριστού, λέγοντας, θα πω προς αυτούς τα γεγραμμένα, τα οποία θα έλεγε και προς εκείνους που τον επιβουλεύτηκαν, ζητώντας τους τρόπον τινά τους μισθούς για τα όσα τους ευεργέτησε, δηλαδή την πίστη προς αυτόν και τον αντίστοιχο με αυτήν βίο· διότι έτσι κατανοώ το «δώστε τον μισθό μου». Αυτοί όμως, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί αλλού γι' αυτούς από τον ίδιο («Αντί να με αγαπούν, με διέβαλλαν, εγώ όμως προσευχόμουν· και ανταπέδωσαν σε μένα κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου»), αφού ζύγισαν τριάντα αργύρια, τα έδωσαν στον προδότη, σαν να τον κοστολόγησαν με αυτό το τίμημα κατά την ασεβέστατη κρίση τους. Αλλά, επειδή το πυρ θα δοκιμάσει το έργο του καθενός τι λογής είναι, γι' αυτόν τον λόγο ο Κύριος προστάζει να τους ρίξουν στο χωνευτήριο, δηλαδή στο πυρ της κρίσεως και της κολάσεως· και ποιους εννοεί λέγοντας «αυτούς», παρά εκείνους που τον επιβουλεύτηκαν; Και «εξέτασε», λέγει, «αν είναι δόκιμο», εννοώντας προφανώς αυτό που εκείνοι διέπραξαν εναντίον του· και λέγει ότι αυτοί θα δοκιμαστούν μέσα στο πυρ, με τον ίδιο τρόπο που και ο ίδιος ο Κύριος δοκιμάστηκε υπέρ αυτών μέσα από την ένσαρκη παρουσία και το πάθος Του· διότι πράγματι πρωτίστως ενανθρώπησε και έπαθε για τη σωτηρία των απολωλότων προβάτων του οίκου Ισραήλ.

Και επειδή ακριβώς δεν ήλθε παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ, ορθά λέγεται ότι αρχικά επιδήμησε για να ανορθώσει τις φυλές του Ιακώβ και να επαναφέρει τη διασπορά του Ισραήλ. Στη συνέχεια, όμως, επειδή δεν τον αποδέχθηκαν όλοι από αυτούς, προστίθεται ως απευθυνόμενο προς αυτόν το εξής: «Ιδού, σε έθεσα ως φως των εθνών, για να αποτελέσεις σωτηρία έως τα πέρατα της γης». Μας προστάζει δε έπειτα από αυτά ο Κύριος, ο Θεός και Πατέρας, ο οποίος τον διέσωσε από όλους όσους είχαν συγκεντρωθεί εναντίον του, να τον αγιάζουμε, λέγοντας: «Αγιάσατε αυτόν που περιφρόνησε την ψυχή του». Διότι αυτός αληθινά περιφρόνησε την ίδια του την ψυχή, κενώνοντας τον εαυτό του και γινόμενος για χάρη μας κατάρα· και, αφού ανέλαβε τις δικές μας αμαρτίες, καταφρόνησε την αισχύνη μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού.

Ψ. ΛΔʹ. Και ενθυμήθηκε ο Κύριος τις αιώνιες ημέρες· εκείνος που αναβίβασε από τη γη τον μεγάλο ποιμένα των προβάτων, εκείνος που έθεσε μέσα τους το Πνεύμα το Άγιο. Και ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι αυτός που αναβιβάστηκε από τη γη από τον Κύριο, ως ποιμένας των προβάτων του Θεού, παρά ο Σωτήρας μας, που ήλθε για τα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ; Διότι αυτός είναι ο καλός ποιμένας, που έθεσε την ψυχή του υπέρ των προβάτων, τον οποίο ο Πατέρας, αφού τον αναβίβασε από τη γη, τον υπερύψωσε, χαρίζοντάς του το όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα.

Αλλά ο Ιωάννης, ομολογώντας την αλήθεια, δεν αρνήθηκε ότι ήταν προφήτης, διότι ήταν, αλλά ότι ήταν ο ίδιος ο προφήτης που είχε φανερωθεί από τον Μωυσή· και δίδασκε ότι είχε αποσταλεί πριν από εκείνον τον προφήτη. Και επειδή ακριβώς ο λόγος προφήτευε ότι ο προφήτης θα αναδειχθεί για αυτούς τους ίδιους τους εκ περιτομής, ευλόγως ο Σωτήρας και Κύριός μας, εφόσον ήταν ο ίδιος εκείνος που είχε προκηρυχθεί, λέει: «Δεν ήλθα παρά μόνο για τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Στους αποστόλους του δε παρήγγειλε λέγοντας: «Σε οδό εθνών να μην υπάγετε, και σε πόλη Σαμαρειτών να μην εισέλθετε, αλλά πορεύεσθε μάλλον προς τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ», διδάσκοντας σαφώς ότι πρωτίστως σε αυτούς είχε αποσταλεί, σύμφωνα με την προφητεία. Επειδή όμως δεν δέχθηκαν τη χάρη, τους ελέγχει, λέγοντας σε άλλο σημείο: «Διότι ήλθα, και δεν υπήρχε άνθρωπος; Κάλεσα, και δεν υπήρχε αυτός που να υπακούει;». Και λέει προς αυτούς: «Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού και θα δοθεί σε έθνος που θα αποδώσει τους καρπούς της». Και στους μαθητές του, μετά την απόρριψη από εκείνους, προστάζει: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη στο όνομά μου».

Γνωρίζω και ένα πέμπτο ακόμη, αυτό των δακρύων· είναι όμως πιο κοπιαστικό, όπως συμβαίνει με εκείνον που λούζει κάθε νύχτα την κλίνη και το στρώμα του με τα δάκρυά του, του οποίου οι μώλωπες της κακίας κακοφόρμισαν· ο οποίος πορεύεται πενθώντας και σκυθρωπάζοντας, και ο οποίος μιμείται την επιστροφή του Μανασσή και την ταπείνωση των Νινευιτών που βρήκε έλεος· ο οποίος αναφωνεί τα λόγια του τελώνη μέσα στο ιερό και δικαιώνεται περισσότερο από τον αλαζόνα Φαρισαίο· ο οποίος σκύβει ταπεινά σαν την Χαναναία και ζητά φιλανθρωπία και ψίχουλα, την τροφή ενός σκύλου που λιμοκτονεί υπερβολικά.

Κλέβω με τα χέρια μου τη θεραπεία από τα κρόσσια σου, αλλά σταμάτησε γρήγορα τη ροή του αίματος στη μαραινόμενη σάρκα μου. Σε εσένα υποκλίνομαι εγώ, ο δικός σου κλήρος, όπως η Χαναναία, έχοντας κυρτωμένο το σώμα, αλλά ανόρθωσέ με, Άνακτα. Η θάλασσα ορθώνεται, και εσένα σε κατέχει γλυκός ύπνος· αλλά εγέρσου τάχιστα, και ας κοπάσει η τρικυμία με τα λόγια σου.

Τι πρέπει, λοιπόν, να πούμε απέναντι σε αυτά, ώστε να μην αποκλίνουμε από το πρέπον; Ότι, ενώ είναι πολλά, όπως ισχυρίζονται και εκείνοι, τα ονόματα που αποδίδονται από τη Γραφή στον Μονογενή, κανένα από τα υπόλοιπα δεν λέμε ότι έχει την ίδια κατάλληλη αναφορά προς Εκείνον που τον εγέννησε. Διότι δεν λέμε όπως «Υιός του Πατρός», ανάγοντας με τον ίδιο τρόπο στον Θεό των όλων το «λίθος» ή «ανάσταση» ή «ποιμένας» ή «φως» ή κάποιο από τα άλλα· αντιθέτως, είναι δυνατόν, σαν με κάποια τέχνη και με βάση έναν κανόνα, να διαχωρίσουμε σε δύο κατηγορίες τη σημασία των θείων ονομάτων. Διότι άλλα μεν αποτελούν ένδειξη της υψηλής και ανέκφραστης δόξας, ενώ άλλα υποδεικνύουν την ποικιλία της προνοητικής οικονομίας. Ώστε, υποθετικά, αν δεν υπήρχε ο ευεργετούμενος, δεν θα είχαν ταξινομηθεί για αυτόν ούτε αυτές οι ονομασίες που φανερώνουν την ευεργεσία. Όσες, όμως, λέξεις ερμηνεύουν τη θεοπρέπεια, ακόμη και χωρίς τα έργα της θείας οικονομίας, εφαρμόζονται κατάλληλα και κυριολεκτικά στον Μονογενή Θεό. Και για να αποκαλυφθεί σε εμάς με μεγαλύτερη ενάργεια το δόγμα αυτό, η μελέτη μας θα στραφεί στα ίδια τα ονόματα. Ο Κύριος δεν θα είχε ονομαστεί άμπελος, παρά μόνο για χάρη της φύτευσης όσων ριζώνουν σε αυτόν, ούτε ποιμένας, εάν δεν είχαν χαθεί τα πρόβατα του οίκου Ισραήλ, ούτε ιατρός, αν όχι για χάρη όσων ασθενούν, ούτε θα δεχόταν τα υπόλοιπα ονόματα για τον εαυτό του, αν δεν οικειωνόταν τις λέξεις αυτές καταλλήλως, μέσω κάποιας προνοητικής ενέργειας απέναντι στους ευεργετούμενους.

Γι' αυτό και τότε, παραμένοντας εκεί, άκουγαν μεν τον λόγο και έβλεπαν τα σημεία που τελούνταν, όμως βλασφημούσαν μάλλον παρά επαινούσαν αυτόν που τους ευεργετούσε με έργα και με λόγια. Διότι, ενώ ο Κύριος δίδασκε και όλοι ή οι περισσότεροι δέχονταν με προσοχή τους λόγους της χάριτος που εκπορεύονταν από το στόμα του, «έρχονται», λέει, «μερικοί προς αυτόν, φέρνοντας έναν παραλυτικό τον οποίο βάσταζαν τέσσερις και, μην μπορώντας να τον πλησιάσουν εξαιτίας του πλήθους, ξεσκέπασαν τη στέγη όπου βρισκόταν ο Κύριος, άνοιξαν τρύπα και κατέβασαν το κρεβάτι πάνω στο οποίο ήταν ξαπλωμένος ο παραλυτικός». Μπορεί βέβαια να νομίσει κανείς ότι όλη αυτή η πράξη οφειλόταν στην πίστη εκείνων που τον μετέφεραν και ότι ο Κύριος, ικανοποιημένος από την πίστη τους, χάρισε στη συνέχεια τη θεραπεία στον παραλυτικό. Εγώ όμως νομίζω πως η αλήθεια δεν είναι έτσι. Διότι, αν και ο Κύριος, όταν θεράπευε το παιδί του αρχισυναγώγου, δεν ζήτησε πίστη από το ίδιο, ούτε από την κόρη της Χαναναίας ή του Ιαείρου, αρκούμενος στην πίστη εκείνων που προσήλθαν εκ μέρους τους, εντούτοις από τα πρόσωπα αυτά, η μεν μία ήταν νεκρή, η κόρη της Χαναναίας ήταν παράφρων και το παιδί απουσίαζε. Αυτός όμως ο παραλυτικός ήταν παρών και ήταν κύριος του λογικού του, έστω και αν το σώμα του ήταν παράλυτο.

Και όχι μόνο αυτοί, αλλά και όλο το γένος που προήλθε από αυτούς, ώστε να είναι και να ονομάζονται λαός του Θεού, και—ω της ανείπωτης μεγάλης δωρεάς!—αργότερα να γίνουν γένος του Θεού. Διότι, επειδή χρειάστηκε να φανερωθεί στον κόσμο μέσω της σάρκας, όχι μόνο έλαβε αυτήν από αυτούς, αλλά και σε αυτούς ήλθε πρωτίστως, όπως λέει και ο ίδιος ο Κύριος στα Ευαγγέλια: «δεν ήλθα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· διότι, επειδή τους είδε να έχουν εκπέσει από εκείνη την πατροπαράδοτη ευσέβεια και αρετή και να έχουν απορρίψει τη γνώση Του, δεν άντεξε να τους παραβλέψει χάρη στους ευσεβείς πατέρες τους, αλλά αφού έκλινε τους ουρανούς κατήλθε, παίρνοντας ανθρώπινη μορφή και συναναστρεφόμενος μαζί τους, λέγοντας και πράττοντας τα έργα του Θεού. Και δεν έλεγε ούτε έπραττε απλώς αυτά, αλλά και τους κατέκλυζε με θεοπρεπείς ευεργεσίες, καθαρίζοντας τους λεπρούς ανάμεσά τους, δίνοντας το φως στους τυφλούς, στερεώνοντας τους παραλύτους, ανορθώνοντας τους συγκύπτοντες, εκδιώκοντας τους δαίμονες από τους δαιμονισμένους, και γενικά θεραπεύοντας κάθε νόσο και κάθε ασθένεια και μανία, και επαναφέροντας νεκρούς στη ζωή μόνο με το πρόσταγμά Του.

Ο Κύριος όμως δεν της αποκρίθηκε λέξη, επειδή ήθελε να γίνει ακόμη πιο φανερή η πίστη και η αρετή της, ώστε να φανεί ότι δικαίως στρέφεται προς τα έθνη, όχι μόνο επειδή απιστούσαν οι Ιουδαίοι, αλλά και επειδή τα έθνη ελκύονταν μέσω της πίστεως. Γι' αυτό, όταν οι μαθητές είπαν: «Διώξε την, διότι φωνάζει από πίσω μας», ο Κύριος τους λέει: «Δεν απεστάλην, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Διότι, βλέποντάς τους να έχουν εκπέσει από την πατρογονική ευσέβεια και αρετή, δεν ανέχθηκε να τους παραβλέψει, τουλάχιστον όσον αφορούσε τον ίδιο, χάρη στους ευσεβείς πατέρες τους. Γι' αυτό και ήλθε πρωτίστως προς αυτούς, απεσταλμένος από τον ύψιστο Πατέρα. «Η δε γυναίκα», λέει, «όταν ήλθε τον προσκύνησε, λέγοντας: Κύριε, βοήθησέ με». Όσο βρισκόταν μακριά, προσπαθούσε με τις κραυγές να κάνει τον Δεσπότη ίλεω, όταν όμως δεν κατόρθωσε τίποτα και εκείνος δεν στράφηκε προς αυτήν, πλησίασε, έπεσε στα πόδια του και επικαλέστηκε πάλι τη βοήθειά του. Αλλά και έτσι αποπέμπεται με ύβρεις. Και ούτε τότε απελπίστηκε η γενναία και πραγματικά ανδρεία στην ψυχή, αλλά, παρόλο που εξουθενώθηκε και άκουσε να την αποκαλούν ζώο, όχι μόνο άλογο, αλλά και μιαρό και θηριώδες, ώστε η φωνή της να θεωρείται περισσότερο γάβγισμα παρά ομιλία άξια να ακουστεί, συμφωνεί και η ίδια και ταπεινώνει τον εαυτό της, χωρίς όμως να παραιτείται από τη δέησή της προς τον Χριστό.

Αφήνοντας δε εκείνους τους παλαιούς, ας δούμε και αυτούς που κατά το Ευαγγέλιο της χάριτος απαλλάχθηκαν από τα δεινά που τους κατείχαν. Τι επανέφερε πάλι στη ζωή την κόρη του αρχισυνάγωγου Ιαείρου, η οποία είχε πεθάνει, όπως ακούσαμε τώρα από το Ευαγγέλιο του Λουκά; Δεν ήταν η δέηση αυτού προς τον Κύριο; Τι χάρισε στους λεπρούς τον καθαρισμό; Δεν ήταν πάλι αυτή; Τι παρέσχε το φως στη διπλή δυάδα των τυφλών; Μήπως οι δύο από αυτούς δεν επιπλήττονταν από το πλήθος για να σωπάσουν, αλλά αυτοί φώναζαν πολύ περισσότερο, γι' αυτό και πέτυχαν την εκπλήρωση της προσευχής τους; Τι παρέδωσε υγιή την κόρη στη Χαναναία, αν και ήταν απορριπτέα σύμφωνα με τον νόμο; Δεν ήταν η επίμονη αίτησή της προς τον Κύριο; Και για να αφήσουμε τώρα τα υπόλοιπα, ας θυμηθούμε τους δικούς μας, που έγιναν αιώνιοι στεφανηφόροι από τον ουρανό και είναι προσκυνητοί σε εμάς: ποιος ανέδειξε τον θαυμαστό μεταξύ των μαρτύρων Νέστορα, και πριν από την ιερή του μαρτυρία, σε δεύτερο Δαβίδ εναντίον ενός νέου Γολιάθ, του Λυαίου, κερδίζοντας φανερά τη νίκη, και έπειτα, αφού αποδύθηκε τον αγώνα ενάντια στο σώμα του Λυαίου, και τον κατατρόπωσε ολοκληρωτικά, συνέτριψε ταυτόχρονα την αλαζονεία του τυράννου Ερκουλίου; Δεν ήταν η δέησή του την ώρα του αγώνα προς τον μέγα μεταξύ των αγίων Δημήτριο, και μάλιστα πριν από την τελείωση του μαρτυρίου του, και μέσω αυτού προς τον Θεό;

Γι' αυτό, πάλεψε μαζί του, θέλοντας να προτυπώσει το μυστήριο της σαρκώσεως· διότι η πάλη και η συμπλοκή είναι ίδιον της σάρκας. Θυμήθηκε, λοιπόν, τις υποσχέσεις προς τον Ιακώβ και τον Ισραήλ, και με τη χάρη προς εκείνον εκπλήρωσε το μυστήριο. Πώς έγινε αυτό; Είναι φανερό ότι ήρθε προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ, όχι για να δώσει το έλεος σε εκείνους (διότι δεν ήταν άξιοι), αλλά στον Ιακώβ, από τον οποίο καταγόταν το γένος. Και θυμήθηκε την αλήθεια του οίκου του Ισραήλ, κάνοντας πράξη και αληθινή την ευλογία την οποία ο Ισραήλ, προφητεύοντας, απένειμε ως κληρονομιά στα παιδιά του, στη φυλή του Ιούδα· και η ευλογία ήταν αυτή: «Δεν θα λείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους απογόνους του, έως ότου έρθει εκείνος στον οποίο ανήκει, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Ώστε ταιριάζουν πάρα πολύ τα επόμενα: «Είδαν όλα τα πέρατα της γης το σωτήριο του Θεού μας». Διότι στους Ιουδαίους ήρθε ως στους δικούς του. Επειδή όμως εκείνοι έκλεισαν τα μάτια τους («Διότι έκλεισαν», λέει ο Ησαΐας, «τα μάτια τους, για να μην ιδούν»), αντί γι' αυτούς τα πέρατα της γης, δηλαδή τα έθνη, είδαν το σωτήριο του Θεού, αν και προηγουμένως δεν έβλεπαν.

Η Ρεβέκκα, λοιπόν, αποτελώντας εικόνα της Εκκλησίας, ήδη προτύπωνε όσα έμελλε να επιτελεστούν μέσω του νεότερου γιου. Διότι του λέει: «Πήγαινε στα πρόβατα και φέρε μου από εκεί δύο κατσικάκια τρυφερά και καλά». Ο μεν Ησαύ στέλνεται στον αγρό, ζώντας ως προσήλυτος μέσα στον κόσμο. Ο δε Ιακώβ στα πρόβατα, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο: «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ».

ΡΚΑ'. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Στο ρητό: «Δεν εστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ.» «Δεν εστάλην», λέει ο Κύριος στη Χαναναία, «παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ»· επειδή ήθελε να εκπληρώσει την υπόσχεσή του προς τον Αβραάμ, και, αναλαμβάνοντας το σπέρμα του και επιλέγοντας από εκεί μητέρα, σαρκώθηκε μέσα σε αυτήν και από αυτήν. Και έγινε αληθινά άνθρωπος, όμοιος με εμάς σε όλα εκτός από την αμαρτία, αναιρώντας κάθε δικαιολογία των Ιουδαίων. Διότι, όπως προείπα, επειδή υποσχέθηκε τη σωτηρία στους προπάτορες και ότι θα πληθύνει τους απογόνους τους σαν τα άστρα του ουρανού, ήρθε προς αυτούς και προήλθε από αυτούς· και αρχικά δεν δεχόταν τους εθνικούς, κρατώντας για εκείνους την προτεραιότητα της εισόδου. Επειδή όμως είδε το αμετάπειστο των μεν και βρήκε την προθυμία για επιστροφή των δε, και ότι οι μεν ετοίμασαν γι' αυτόν θάνατο και σταυρό, ενώ οι δε απέδωσαν ως καρπό προσκύνηση και θεολογία, όταν αναστήθηκε από τους νεκρούς, δίνει την εντολή στους μαθητές να μαθητεύσουν όλα τα έθνη, απορρίπτοντας την αγνωμοσύνη και την αχαριστία των Ιουδαίων. Γι' αυτόν τον λόγο, αφού στράφηκαν προς τα έθνη, εξέπεμψαν τη λάμψη του θείου κηρύγματος σε όλη την οικουμένη.

Και τώρα, με γενναίο φρόνημα μαζί με το πλήθος των μαθητών, διακηρύττοντας τον λόγο του Κυρίου, ενθυμούμενες τη μακροθυμία και την πραότητα του Κυρίου, καθώς και την αυθάδεια και τον ζήλο των παράνομων Ιουδαίων, καυχώμενες εν Κυρίω και λέγοντας: «Υψώθηκες στον ουρανό, εσύ που κρίνεις τη γη· ανταπόδωσε στην υπερηφάνειά τους, ώστε να μην καυχηθούν μέσα στην πικρία τους». Διότι τους μίλησες, ενώ ήσουν ακόμη στον κόσμο, λέγοντας: «Έως πότε θα είμαι μαζί σας; Έως πότε θα σας ανέχομαι;» Διότι μακροθύμησες απέναντί τους, δείχνοντας ανοχή και λέγοντας ότι: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Και ιδού, αυτοί, ως χαμένοι, δεν προσέτρεξαν στον καλό ποιμένα, αλλά απολάκτισαν σύμφωνα με την αρχαία τους σκληροκαρδία. Και τώρα, Κύριε, επίβλεψε στις απειλές τους και ελευθέρωσέ μας από όσα σπεύδουν να μηχανευτούν εναντίον μας. «Ίδε ο αμνός του Θεού», διότι κατέστησε ισχυρό ακόμη και το ασθενές της φύσεως. Δεν έχει πλέον ισχύ το δηλητήριο του όφεως να πλήξει τη φτέρνα μας. Διότι ο Κύριος ετοίμασε τα πόδια μας σαν του ελαφιού και κατέστησε τους βραχίονές μας σαν χάλκινο τόξο, και μας έστησε στα υψηλά, και μας υποσχέθηκε την ουράνια βασιλεία, και ανήλθε προς τον Πατέρα και εθέωσε τη σάρκα, την οποία προσέλαβε.

Αυτή κάποτε καλλιέργησε τη χέρσα μήτρα της Σάρρας για τον Αβραάμ, έπειτα από το πέρασμα πολλού χρόνου, μετατρέποντάς την σε γόνιμο αγρό· με αυτήν και ο Μωυσής έκανε την πλωτή θάλασσα να διαβαίνεται πεζή· μέσω αυτής ο Ηλίας πρόσταζε τον ουρανό και εισακουγόταν· αυτή, επί του Σωτήρος, αποδίωξε αμέτρητα είδη παθήσεων· ένας λεπρός δια της πίστεως απαλλάχθηκε από τις φολίδες της ασθένειάς του· ένας τυφλός δι' αυτής απέκτησε οφθαλμούς, τους οποίους δεν του είχε προσφέρει η φύση· αυτήν λαμβάνοντας ως σύμμαχο η Χαναναία, δοκιμαζόμενη σκληρά για το παιδί της, άρπαξε τη θυγατέρα της από τον δαίμονα που την κατείχε.

«Άνδρα αποδεδειγμένο από τον Θεό σε εσάς»· διότι, όταν η Χαναναία τον παρακαλούσε, έτσι έλεγε ο Κύριος: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και πάλι στη συνέχεια επιτιμώντας την, έλεγε: «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια». Αποδεδειγμένο, λοιπόν, από τον Θεό σε εσάς· διότι από εσάς δανείστηκε τη σάρκα την οποία ανέλαβε, από εσάς προέρχεται και ο μνήστωρ Ιωσήφ και η Παρθένος Μαρία. Γι' αυτό και καταδέχθηκε την περιτομή την όγδοη ημέρα, τήρησε τον νόμο και τίμησε τους προφήτες· καθάρισε λέπρα και αμέσως παρέπεμψε τον θεραπευμένο για θυσία: «Πήγαινε, πρόσφερε το δώρο, όπως πρόσταξε ο Μωυσής».

Θέλοντας να αποκαλύψει σιγά σιγά τον θησαυρό εκείνης και να διδάξει αυτούς πόσο υπολείπονται από τη δική του φιλανθρωπία, δίνει μια απάντηση ικανή και τη σκέψη εκείνης να παραλύσει, αν δεν είχε τον νου της προσηλωμένο και τον πόθο της ζέοντα και την προθυμία της ακμαία, και εκείνους να τους κάνει να εγκαταλείψουν την ικεσία υπέρ αυτής. Διότι δεν απεστάλην, λέει, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Αυτό έκανε μεν εκείνους να σταματήσουν να παρακαλούν υπέρ της γυναίκας, την ίδια όμως δεν την έκανε πιο διστακτική, αλλά απεναντίας την ώθησε να επιμείνει ακόμη περισσότερο. Τέτοια είναι άλλωστε η πονεμένη ψυχή που προσέρχεται με θερμή διάθεση· δεν στρέφει την προσοχή της σε τίποτε από όσα λέγονται, αλλά ένα μόνο σκοπεύει, το πώς να επιτύχει αυτά που επιδιώκει διακαώς· πράγμα που έπραξε και αυτή. Διότι, αφού άκουσε αυτά, αναφέρει πάλι, τον προσκύνησε λέγοντας: Ελέησέ με, Κύριε. Γνώριζε την ευσπλαχνία του Δεσπότη, και γι' αυτό επέδειξε πολλή επιμονή. Αλλά δες πάλι τον σοφό και εφευρετικό (Κύριο)· ούτε και έτσι συγκατανεύει, αλλά δίνει ακόμη πιο σφοδρή και τραχιά απάντηση. Γνώριζε βέβαια την ανδρεία της γυναίκας, και ήθελε να μη λάβει εκείνη την ευεργεσία στα κρυφά, αλλά και οι μαθητές να μάθουν από την έκβαση των πραγμάτων την αιτία της μακροθυμίας του, και όλοι οι υπόλοιποι να διδαχθούν πόσο μεγάλη είναι η δύναμη της επιμονής, και η αρετή της γυναίκας.

Νομίζετε, λέει, ότι σιώπησα άσκοπα και δεν την αξίωσα απαντήσεως; Ακούστε: Δεν αποστάληκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Δεν γνωρίζετε, λέει, ότι η γυναίκα είναι αλλόφυλη; Δεν γνωρίζετε ότι και σε εσάς έχω ήδη παραγγείλει να μην πορευθείτε σε δρόμο εθνικών;

Σαν να έλεγε: Μας εξέλεξε διά κλήρου. Ουσιαστικά, αφού προοριστήκαμε σύμφωνα με την προαίρεσή Του, δηλαδή, επιλέγοντάς μας, μας ξεχώρισε για τον Εαυτό Του· όπως δηλαδή μας έβλεπε προτού καν υπάρξουμε ως αποδέκτες της κληρονομιάς Του. Διότι είναι θαυμαστή η πρόγνωση του Θεού, και γνωρίζει τα πάντα πριν από τη δημιουργία τους. Εσύ δε, πρόσεξε πώς παντού καταβάλλει προσπάθεια να δείξει ότι τα πράγματα δεν είχαν καθοριστεί έτσι από αλλαγή γνώμης, αλλά εξ αρχής, ώστε να μην υστερείτε σε τίποτα έναντι των Ιουδαίων ως προς αυτό, και γι' αυτό κάνει τα πάντα για τον σκοπό αυτό. Πώς λοιπόν λέει ο ίδιος ο Χριστός: «Δεν απεστάλην, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»; Και πάλι έλεγε στους μαθητές: «Μην πάτε σε δρόμο εθνικών, και σε πόλη Σαμαρειτών μην εισέλθετε»; Και πάλι ο ίδιος ο Παύλος έλεγε: «Σε εσάς ήταν αναγκαίο να κηρυχθεί πρώτα ο λόγος του Θεού· επειδή όμως τον απορρίπτετε και δεν κρίνετε τους εαυτούς σας άξιους της αιώνιας ζωής, ιδού στρεφόμαστε προς τα έθνη»; Διότι γι' αυτό λέγονται αυτά, για να μη νομίσει κανείς ότι αυτό έγινε παρεμπιπτόντως. «Κατά την πρόθεση», λέει, «Εκείνου που ενεργεί τα πάντα κατά τη βουλή του θελήματός Του». Δηλαδή, τίποτα δεν ενήργησε μεταγενέστερα, αφού είχε διατυπώσει και καθορίσει τα πάντα εξ αρχής. Έτσι ο Ίδιος επιφέρει το τελικό αποτέλεσμα κατά τη βουλή του θελήματός Του. Επομένως, δεν κάλεσε τα έθνη επειδή οι Ιουδαίοι δεν έδωσαν προσοχή, ούτε επειδή αναγκάστηκε, ούτε παρακινούμενος από εκείνους.

«Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Όταν της αποκρίθηκε, έκανε την πληγή της χειρότερη· διότι ήταν ιατρός που έτεμνε, όχι για να αποκόψει, αλλά για να ενώσει. ΣΤ΄. Στο σημείο αυτό προσέξτε με με ακρίβεια και συγκεντρώστε τον νου σας. Διότι επιθυμώ να διερευνήσω ένα βαθύ ζήτημα. «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Αυτό είναι όλο; Γι' αυτό έγινες άνθρωπος, προσέλαβες σάρκα, επιτέλεσες τόσα έργα θείας οικονομίας, για να σώσεις μία μόνο γωνιά, και μάλιστα χαμένη; Ενώ όλη η οικουμένη να μείνει έρημη, οι Σκύθες, οι Θράκες, οι Ινδοί, οι Μαυριτανοί, οι Κίλικες, οι Καππαδόκες, οι Σύροι, οι Φοίνικες, και όση γη βλέπει ο ήλιος;

Και ο Δαβίδ πάλι λέει: Όλα τα έθνη, χτυπήστε τα χέρια, αλαλάξτε προς τον Θεό με φωνή αγαλλιάσεως· διότι ο Κύριος είναι ύψιστος, φοβερός, μεγάλος βασιλιάς σε όλη τη γη. Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Και άλλος λέει: Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό Του. Και Εσύ ο Ίδιος, όταν ήρθες, δεν κάλεσες αμέσως τους μάγους, την ακρόπολη των εθνών; την τυραννία του διαβόλου; τη δύναμη των δαιμόνων; Δεν κατέβηκες και τους έκανες προφήτες; Εσύ καλείς μάγους· οι προφήτες μιλούν για τα έθνη. Όταν αναστήθηκες από τον άδη, λες στους μαθητές: Πηγαίνετε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τα εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Και όταν ήρθε η άθλια, η ταλαίπωρη, παρακαλώντας για την κόρη της, ικετεύοντας να λύσεις τη συμφορά, τότε λες: Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ; Και όταν βέβαια πλησίασε ο εκατόνταρχος, λες: Εγώ θα έρθω και θα τον θεραπεύσω· όταν ο ληστής: Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο· όταν ο παραλυτικός: Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε· όταν ο Λάζαρος: Λάζαρε, έλα έξω, και βγήκε έξω ο τετραήμερος. Λεπρούς καθαρίζεις, νεκρούς ανασταίνεις, παραλυτικό στερεώνεις, τυφλούς θεραπεύεις, ληστές σώζεις, την πόρνη την κάνεις πιο σώφρονα από παρθένο, και σε αυτήν δεν αποκρίνεσαι τίποτα; Τι είναι αυτό το πρωτοφανές; Τι είναι αυτό το παράξενο; Τι είναι αυτό το παράδοξο;

«Ελέησέ με, διότι η θυγατέρα μου δαιμονίζεται άσχημα». Εκείνος όμως δεν της αποκρίθηκε ούτε λέξη. Τον πλησίασαν τότε οι μαθητές του και του έλεγαν: «Διώξε την, διότι φωνάζει πίσω μας». Τι απάντησε λοιπόν εκείνος; «Δεν έχω αποσταλεί παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ»· για να μη λένε οι Ιουδαίοι ότι «Μας εγκατέλειψες και έφυγες έξω, και γι' αυτό δεν σε πιστέψαμε». Ιδού, λέγει, έρχονται και από τα έθνη, και δεν τους δέχομαι· ενώ εσάς, ακόμη και όταν φεύγετε, σας καλώ: «Ελάτε προς εμένα, όλοι όσοι κοπιάζετε», και δεν έρχεστε· αυτήν την απορρίπτω, και παραμένει. «Λαός, τον οποίο δεν γνώριζα, με υπηρέτησε», λέγει· «μόλις με άκουσε, με υπάκουσε»· και αλλού: «Έγινα φανερός σε εκείνους που δεν με ζητούσαν, και βρέθηκα από εκείνους που δεν ρωτούσαν για εμένα». —«Διώξε την, διότι φωνάζει πίσω μας». Ας δούμε λοιπόν τι λέγει ο Χριστός.

Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Δεν ήταν αυτά τα λόγια αποτρεπτικά; Διότι σχεδόν λέει: Απομακρύνσου, επειδή δεν έχεις τίποτα κοινό με εμένα· δεν ήλθα για σένα, αλλά ήλθα για τους Ιουδαίους. Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Εκείνη όμως, αφού άκουσε, είπε: Ναι, Κύριε, βοήθησέ με, και τον προσκυνούσε, λέγοντας· εκείνος όμως δεν της αποκρίθηκε. Αλλά δες την απάντηση: Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξει στα σκυλάκια. Ω, τι μέριμνα του ιατρού! Με την άρνηση την προσελκύει. Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων· ποιών; Των Ιουδαίων· και να τον δώσει στα σκυλάκια, δηλαδή, σε εσάς.

Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους. Ω, σοφία γυναίκας! Από το παράδειγμα βρήκε τον κατάλληλο λόγο. Σκύλο με αποκαλείς, σαν σκύλος τρέφομαι. Δεν αρνούμαι τον ονειδισμό· δεν αποφεύγω τον χαρακτηρισμό· ας λάβω λοιπόν την τροφή του σκύλου· και αναφέρει ένα γεγονός που συμβαίνει κατά συνήθεια. Εσύ επιβεβαίωσε τα λόγια σου· σκύλο με αποκάλεσες, δώσε μου ένα ψίχουλο· έγινες συνήγορός μου στο αίτημά μου· μέσα στην άρνηση δείξε τη συγκατάθεσή σου. Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους. Τι κάνει λοιπόν εκείνος που αρνιόταν, που έδιωχνε, που απωθούσε, που έλεγε: «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξει στα σκυλάκια»· εκείνος που έλεγε: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»; — «Ω γυναίκα, μεγάλη είναι η πίστη σου». Έγινες ξαφνικά επαινέτης; Εξυμνείς τη γυναίκα; Δεν την απωθούσες, δεν την έδιωχνες; Έχε θάρρος· γι' αυτόν τον λόγο το καθυστέρησα. Διότι, αν από την αρχή ικανοποιούσα το αίτημά της, δεν θα είχες γνωρίσει την πίστη της.

Το δε αίμα 〈στο ανώφλι〉 νοείται όπως στην εκκλησία, και 〈στους δύο παραστάτες〉 όπως στους δύο λαούς. Διότι δεν αρνείται ο Σωτήρας ότι απεστάλη πρώτα σε εσένα, ω Ισραήλ· 〈«Διότι δεν απεστάλην, λέγει, προς εσάς, αλλά προς τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»〉· εγώ δε ως σκυλάκι παρακαθόμουν σε ξένο τραπέζι, μη μπορώντας ακόμη να φάω τον άρτο, αλλά μαζεύοντας τα ψίχουλα που έπεφταν, τρεφόμενος ως παράσιτος από ξένη τροφή· επειδή όμως εσύ δεν αναγνώρισες το μάννα το εξ ουρανών, ο άρτος μετατέθηκε σε εμένα δια της πίστεως, και αντί για σκύλος γίνομαι πλέον υιός 〈**〉. 〈Τη νύχτα〉 δε τρώγεται το κρέας· διότι έδυσε το φως του κόσμου επί του μεγάλου σώματος του Χριστού· 〈«Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου»〉.

Έπειτα, ευφραινόμενη η γη για όλα αυτά τα γεγονότα, φώναζε προς όλη την ομόδουλη κτίση: Ελάτε, συναχθείτε όλοι οι απόγονοί μου, και δείτε πάνω στη γη αυτόν που δοξάζεται στους ουρανούς· ελάτε, δείτε να βαστάζεται σε αγκάλες γυναίκας αυτόν που κάθεται πάνω στα Χερουβίμ· ελάτε, δείτε να τρέφεται με γάλα αυτόν που χορηγεί το γάλα στα θηλυκά· ελάτε, δείτε να χωράει σε κοιλιά Παρθένου αυτόν που δεν τον χωρούν οι ουρανοί· ελάτε, δείτε να λαμβάνει τροφή από μητέρα αυτόν που τρέφει τα πέρατα της οικουμένης· ελάτε, δείτε να παραδίδεται σε δασκάλους αυτόν που εκπαιδεύει τους δασκάλους· ελάτε, δείτε να δοκιμάζεται από ανθρώπους αυτόν που δοξάζεται από τους αγγέλους· ελάτε, δείτε να εισέρχεται στον οίκο του Ζακχαίου αυτόν που κάθεται υπεράνω των ουρανών· ελάτε, δείτε να συνομιλεί με τη Χαναναία αυτόν που ανυμνείται από τη λειτουργία των Χερουβίμ· ελάτε, δείτε να προσεγγίζεται από αμαρτωλή γυναίκα αυτόν που κάθεται στα δεξιά του Πατρός· ελάτε, δείτε αυτόν του οποίου τα κράσπεδα αγγίζει η ασθενής γυναίκα, να προσκυνείται από την ασώματη φύση των δυνάμεων· ελάτε, δείτε να έχει γεννηθεί ως άνθρωπος, αυτόν που είναι ο ποιητής των αιώνων· ελάτε, δείτε να γίνεται νήπιο αυτόν που υπάρχει προ καταβολής κόσμου· ελάτε, δείτε να δοκιμάζεται από αρχιερείς αυτόν που δορυφορείται από τους αγγέλους· ελάτε, όλα τα κτίσματα βλέποντας τον Κτίστη· και εφόσον η ζωή βρίσκεται πάνω στη γη, όλοι ζήστε· ελάτε, όλοι γίνετε θεοφόροι· ελάτε, μικροί μαζί με τους μεγάλους συναχθείτε, οι φτωχοί με τους πλούσιους, οι δούλοι με τους κυρίους, οι αμαρτωλοί με τους δικαίους, τα ερπετά και τα τετράποδα μαζί με τα πετεινά, και δείτε αυτόν που χάρισε τη ζωή.

Έπειτα, τιμώντας και τη μητέρα του, για να μη φανεί ότι της αντιλέγει διαρκώς, για να μη δώσει την εντύπωση αδυναμίας, για να μην ντροπιάσει αυτήν που τον γέννησε ενώπιον τόσων παρισταμένων· διότι του οδήγησε μπροστά του τους υπηρέτες. Επειδή και στη Χαναναία, ενώ της είπε: «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον δώσει στα κυνάρια», της έδωσε αυτό που ζητούσε αφού της μίλησε έτσι, σεβόμενος την επιμονή της. Μολονότι μαζί με εκείνο της είχε πει και τούτο, ότι: «Δεν έχω αποσταλεί, παρά μόνο για τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· αλλ' όμως, παρότι τα είπε αυτά, θεράπευσε τη θυγατέρα της γυναίκας.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι, όταν καταδιώκονταν από τους Ιουδαίους, τότε στρέφονταν προς τα έθνη· έτσι και ο Χριστός, όταν τον αποδίωξαν, τότε πλησίασε και εκείνους, όπως ακριβώς έπραξε και στην περίπτωση της Συροφοινίκισσας γυναίκας. Αυτό δε συνέβη, ώστε να αφαιρεθεί από τους Ιουδαίους κάθε δικαιολογία, και για να μην έχουν το δικαίωμα να λένε ότι, αφού μας εγκατέλειψε, αναχώρησε προς τους απερίτμητους. Γι' αυτόν τον λόγο και οι μαθητές, απολογούμενοι, έλεγαν: «Σε εσάς ήταν αναγκαίο να κηρυχθεί πρώτα ο λόγος του Θεού· επειδή όμως κρίνετε τους εαυτούς σας ανάξιους, ιδού στρεφόμαστε προς τα έθνη»· και ο ίδιος πάλι έλεγε: «Δεν ήλθα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και πάλι: «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον δώσει στα σκυλιά». Επειδή όμως τον αποδίωξαν, άνοιξαν τη θύρα στα έθνη. Και ούτε καν έτσι πηγαίνει πρωτίστως προς αυτούς, αλλά ως περαστικός. Όντας περαστικός, λοιπόν, «ήλθε σε μία πόλη της Σαμάρειας που ονομάζεται Συχάρ, πλησίον του αγρού τον οποίο έδωσε ο Ιακώβ στον γιο του, τον Ιωσήφ· και βρισκόταν εκεί η πηγή του Ιακώβ».

Διότι δεν τους εγκατέλειψε νωρίτερα, ώστε να χρησιμεύσει αυτό ως μαρτυρία γι' αυτούς. Διότι, μέχρις ότου τον απέκρουσαν με τα έργα τους, μέχρις ότου τον σταύρωσαν, δεν είπε: «Πηγαίνετε και κάντε μαθητές σας όλα τα έθνη», αλλά: «Μην πάτε σε δρόμο εθνικών»· και, «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και, «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον δώσει στα σκυλιά». Επειδή όμως τον μίσησαν, και τόσο πολύ τον μίσησαν ώστε να τον θανατώσουν, ήταν περιττό να παραμένει κοντά τους από τη στιγμή που εκείνοι τον απέκρουαν. Διότι τον αποποιήθηκαν λέγοντας: «Δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα». Τότε πλέον τους εγκατέλειψε, επειδή εκείνοι τον εγκατέλειψαν. Γι' αυτό λέει: «Πόσες φορές θέλησα να επισυνάξω τα τέκνα σας, και δεν θελήσατε!».

Επομένως, τότε μεν την είχε, τώρα την έχασε, και πάλι την έλαβε; Και ποιος δαίμονας θα ξεστόμιζε αυτά τα λόγια; Εάν, όμως, η εξουσία είναι η ίδια και τότε και τώρα («Όπως ακριβώς ο Πατέρας», λέει, «ανασταίνει τους νεκρούς και τους ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει»), ποιο είναι το νόημα των λόγων αυτών; Επρόκειτο να τους αποστείλει στα έθνη· για να μη θεωρήσουν, λοιπόν, ότι πρόκειται για καινοτομία, επειδή είχε πει: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ», αποδεικνύει ότι αυτό είναι και το θέλημα του Πατρός. Αν πάλι το εκφράζει αυτό με πολλή ταπεινότητα, δεν είναι καθόλου παράδοξο· διότι έτσι οικοδομούσε πνευματικά και εκείνους τότε, αλλά και τους μεταγενέστερους. Και, όπως είπα, πάντοτε με την υπερβολή της ταπεινότητας τους έπειθε ακράδαντα ότι τα όσα ειπώθηκαν ήταν έκφραση θείας συγκατάβασης.

Πουθενά δεν μνημονεύει τα έθνη, για να μην τους δώσει αφορμή, όπως ακριβώς λέει και ο Χριστός: «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Δίδοντας θα δώσω. Πες μου, πού συνέβη αυτό; Διότι ο νόμος ήταν γραπτός· επειδή σε εμάς η φανέρωση του Πνεύματος συνιστά αμέτρητες μαρτυρίες. Κανένα γραπτό δεν παρέδωσε ο Ιησούς· «Εκείνος θα σας υπενθυμίσει τα πάντα». Όχι πέτρινες πλάκες, ούτε χαραγμένα γράμματα, αλλά η διάνοιά τους θα γίνει στήλη για τον νόμο που προέρχεται από Αυτόν.

Αναβόησε προς εσένα και η Χαναναία γυναίκα, βλέποντας τη δική της κόρη να σπαράσσεται από τον δαίμονα, και φωνάζοντας το «Ελέησον», δεν διαψεύστηκε στις ελπίδες της· διότι, αφού αποδέχθηκες την πίστη της, έδιωξες τον λύκο από το πρόβατο και απέλασες τον λυσσώδη ένοικο· χαρίζοντας στο κορίτσι νήψη, κατέπαυσες τον θρήνο της μητέρας.

Ποιο είναι, λοιπόν, το προοίμιο; «Δοξολογείτε τον Κύριο, διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός του παραμένει εις τον αιώνα». Διότι ο Προφήτης, έχοντας κατανοήσει την ευεργεσία προς την οικουμένη και τη διαρκή φιλανθρωπία, την οποία (ο Θεός) επέδειξε σε όλα, καλεί τους πάντες στην κοινωνία της ευχαριστίας, προβάλλοντας στο μέσον το μέγιστο κεφάλαιο των αγαθών του. «Ας πει, λοιπόν, ο οίκος Ισραήλ, ότι είναι αγαθός, ότι το έλεός του παραμένει εις τον αιώνα». Τι λες; Ο οίκος του Ισραήλ, που υπέμεινε μύριες αιχμαλωσίες, που δούλεψε ως σκλάβος στην Αίγυπτο, που οδηγήθηκε στις εσχατιές της οικουμένης, που ταλαιπωρήθηκε τα μέγιστα στην Παλαιστίνη; Ναι, λέει. Διότι αυτοί είναι κατεξοχήν μάρτυρες των αγαθών του και απόλαυσαν περισσότερα από ό,τι άλλοι. Και το ίδιο αυτό που έπαθαν, είναι τεκμήριο μεγάλης ευεργεσίας. Εάν δε κάποιος το εξετάσει με ακρίβεια, πρέπει κυρίως αυτοί να ευχαριστούν και για την ίδια την παρουσία του Χριστού. Διότι και αν υπέμειναν τα αντίθετα, τούτο δεν συνέβη εξαιτίας Εκείνου που ήλθε, αλλά εξαιτίας της δικής τους αγνωμοσύνης. Διότι Αυτός προς αυτούς ήρθε και συνεχώς έλεγε: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και στους μαθητές: «Σε δρόμο εθνικών να μην πάτε· αλλά να πορεύεστε μάλλον προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη Χαναναία: «Δεν είναι σωστό να πάρω τον άρτο των τέκνων και να τον δώσω στα σκυλάκια».

Όταν δε ο Χριστός λέει, «Μεγάλη είναι η πίστη», μην αναζητάς καμία άλλη απόδειξη της μεγαλοψυχίας της γυναίκας. Είδες πώς εξαιτίας της επιμονής της έγινε άξια η γυναίκα, ενώ ήταν ανάξια; Θέλεις να μάθεις επίσης ότι πετυχαίνουμε περισσότερα παρακαλώντας τον εμείς οι ίδιοι, παρά μέσω άλλων; Φώναξε αυτή, και αφού πλησίασαν οι μαθητές έλεγαν: «Διώξε την, διότι φωνάζει πίσω μας»· και προς εκείνους μεν λέει, «Δεν στάλθηκα, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· όταν όμως η ίδια προσήλθε αυτοπροσώπως και επέμενε να φωνάζει και να λέει: «Ναι, Κύριε, διότι και τα σκυλάκια τρώνε από το τραπέζι των κυρίων τους»· τότε έδωσε τη χάρη, και λέει: «Ας γίνει σε σένα όπως θέλεις». Είδες πώς, όταν μεν παρακαλούσαν εκείνοι, την απέκρουσε· όταν όμως φώναξε η ίδια που ζητούσε τη δωρεά, συγκατένευσε; Διότι σε εκείνους μεν λέει, «Δεν στάλθηκα, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· σε αυτήν όμως είπε, «Μεγάλη είναι η πίστη σου· ας γίνει σε σένα όπως θέλεις». Πάλι, στην αρχή και στο προοίμιο του αιτήματός της δεν αποκρίθηκε καθόλου· επειδή όμως προσήλθε και μία και δεύτερη και τρίτη φορά, τότε της έδωσε τη χάρη, πείθοντάς μας με την έκβαση των πραγμάτων ότι ανέβαλε τη δωρεά, όχι για να την αποκρούσει, αλλά για να δείξει σε όλους μας την υπομονή της γυναίκας.

ΙΓ΄. Έχοντας, λοιπόν, μάθει όλα αυτά, έστω κι αν βρισκόμαστε μέσα σε αμαρτίες και είμαστε ανάξιοι να λάβουμε αυτό που ζητάμε, ας μην απελπιζόμαστε, γνωρίζοντας ότι με την προσκαρτέρηση της ψυχής θα μπορέσουμε να γίνουμε άξιοι του αιτήματός μας. Ακόμη κι αν είμαστε απροστάτευτοι και έρημοι, ας μην απογοητευόμαστε, γνωρίζοντας ότι αποτελεί μεγάλη προστασία το να προσέρχεται κανείς αυτοπροσώπως στον Θεό με πολλή προθυμία. Ακόμη κι αν Εκείνος καθυστερεί και αναβάλλει να μας δώσει το ζητούμενο, ας μην αποκάμουμε, έχοντας μάθει ότι η καθυστέρηση και η αναβολή είναι τεκμήριο της κηδεμονίας και της φιλανθρωπίας Του. Αν έτσι έχουμε πείσει τους εαυτούς μας, και με ψυχή πονεμένη και θερμή και με αφυπνισμένη προαίρεση, τέτοια σαν κι αυτήν με την οποία προσήλθε η Χαναναία, ας προσέλθουμε και εμείς σε Αυτόν. Ακόμη κι αν είμαστε σαν τα σκυλιά, ακόμη κι αν έχουμε διαπράξει οποιοδήποτε φοβερό αμάρτημα, και τα δικά μας κακά θα απομακρύνουμε, και τόση παρρησία θα λάβουμε, ώστε να μεσιτεύσουμε και για άλλους· με τον ίδιο τρόπο που και αυτή η Χαναναία, όχι μόνο η ίδια απόλαυσε παρρησία και αμέτρητα εγκώμια, αλλά μπόρεσε να διασώσει και τη θυγατέρα της από τα ανυπόφορα δεινά. Διότι τίποτα, τίποτα δεν είναι πιο δυνατό από τη φλογερή και γνήσια προσευχή. Αυτή διαλύει και τα παρόντα δεινά, και μας γλιτώνει από τις κολάσεις που θα συμβούν εκείνον τον καιρό. Για να μπορέσουμε, λοιπόν, να διανύσουμε με ευκολία τον παρόντα βίο και να αναχωρήσουμε για την άλλη ζωή με παρρησία, ας την επιτελούμε αδιαλείπτως με πολλή σπουδή και προθυμία.

Μέχρι πότε από όλους τους Χριστιανούς τα τέκνα των Ρωμαίων θα ονειδίζονται ως εικονοκλάστες και αιρετικοί; Εξέγειρε τη δύναμη της ευσέβειάς σου και σπλαχνίσου τον λαό σου, τον διασκορπισμένο και διεσπαρμένο, σαν τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Τι είναι αυτό το ελεεινό θέαμα; Ακατάπαυστος είναι ο θυμός του αντίπαλου διαβόλου κατά της αγίας εικόνας του Σωτήρος. Άσπονδος είναι ο πόλεμος του αντιδίκου κατά της άχραντης μορφής της Θεομήτορος.

Προηγουμένως φώναζε από πίσω. Όταν δεν της αποκρίθηκε, ήλθε μπροστά, σαν τον σκύλο που γλείφει τα πόδια του κυρίου του. «Απόλυσέ την». Αναστάτωσε τον κόσμο σαν σε θέατρο, συγκέντρωσε πλήθος. «Απόλυσέ την, διότι φωνάζει ξοπίσω μας». Τι είπε λοιπόν Εκείνος; «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ». Όταν της αποκρίθηκε, έκανε την πληγή της χειρότερη. Τι λοιπόν; Γι' αυτό έγινες άνθρωπος, έλαβες σάρκα, επιτέλεσες τόσα έργα της θείας Οικονομίας, για να σώσεις μόνο μία γωνιά; Απαγορευμένοι ήταν οι Χαναναίοι, βδελυροί για την ασέβειά τους, εναγείς, μιαροί, ακάθαρτοι, ούτε να τους ακούσουν δεν ανέχονταν οι Ιουδαίοι, οι οποίοι τηρούσαν τον νόμο και τον εφάρμοζαν. Επειδή η γυναίκα ήταν Χαναναία και προερχόταν από εκείνο το απαγορευμένο όριο, όπου επικρατούσε λύσσα, και μανία, και ασέβεια, και η τυραννία του διαβόλου, και δαιμονικές βακχείες, και η ανθρώπινη φύση καταπατούνταν και είχε καταπέσει στην αλογία των άλογων ζώων, στην κακία των δαιμόνων. Ο νόμος, εξάλλου, πρόσταζε: Καμία σχέση να μην έχεις με τους Χαναναίους· ούτε να δώσεις, ούτε να πάρεις μαζί τους.

Απόλυσέ την, διότι φωνάζει πίσω μας. Ας δούμε λοιπόν τι λέει: Δεν απεστάλην, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Εκείνη όμως, όταν το άκουσε, ήλθε και τον προσκύνησε λέγοντας: Ναι, Κύριε. Εκείνος δε λέει: Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των παιδιών και να τον ρίξει στα σκυλάκια. Τι λέει λοιπόν; Ναι, Κύριε. Σκύλο με αποκαλείς, εγώ σε ονομάζω Κύριο· εσύ με υβρίζεις, εγώ σε υμνώ. Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους.

Ω σοφία της γυναίκας! Με αποκαλείς σκύλο; Σαν σκύλο θρέψε με. Δεν απορρίπτω τον ονειδισμό· ας λάβω λοιπόν την τροφή του σκύλου. Με ονόμασες σκύλο; Δώσε μου ένα ψίχουλο. Έγινες συνήγορός μου στο αίτημα, δείξε τη συγκατάθεσή σου με το να μου το παράσχεις. Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους. Τι λέει λοιπόν Εκείνος που αρνιόταν, που την έδιωχνε, που έλεγε: «Δεν είναι καλό να πάρω τον άρτο των τέκνων και να τον δώσω στα σκυλάκια»· Εκείνος που έλεγε: «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»; Τι λέει; «Ω γύναι...». Έγινες επαινέτης της; Διακηρύσσεις την αρετή της γυναίκας; Δεν την ντρόπιασες; Δεν την έδιωχνες; — Γι' αυτόν τον λόγο την έδιωχνα. Διότι, αν από την αρχή ικανοποιούσα το αίτημά της, δεν θα μάθαινες την πίστη της. Αν λάμβανε αυτό που ζητούσε από την αρχή, θα αναχωρούσε, και ο θησαυρός της δεν θα γινόταν γνωστός.