Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 16:18

Διότι δεν είπε ότι μόνο οι επιβουλές των ανθρώπων δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της, αλλά ούτε και αυτές οι ίδιες οι μηχανεύσεις του Άδη· διότι, λέει, «οι πύλες του Άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της». Δεν είπε ότι δεν θα της επιτεθούν, αλλά ότι δεν θα υπερισχύσουν· διότι θα της επιτεθούν μεν, αλλά δεν θα την καταβάλουν. Αλλά τι άραγε είναι οι «πύλες του Άδη»; Διότι ίσως αυτό που ειπώθηκε να είναι ασαφές. Ας μάθουμε τι είναι η πύλη της πόλεως, και τότε θα γνωρίσουμε τι είναι η πύλη του Άδη. Πύλη της πόλεως είναι η είσοδος προς την πόλη· επομένως, και πύλη του Άδη είναι ο κίνδυνος που οδηγεί προς τον Άδη. Αυτό λοιπόν που λέει, είναι το εξής: Ακόμη κι αν ξεσπάσουν τέτοιοι κίνδυνοι και επιτεθούν, ώστε να μας οδηγήσουν μέχρι τον ίδιο τον Άδη, η Εκκλησία παραμένει ακλόνητη.

Γι' αυτόν τον λόγο επέτρεψε να προκληθεί θαλασσοταραχή, αλλά δεν επέτρεψε να βυθιστεί το σκάφος. Έτσι και έναν κυβερνήτη τον θαυμάζουμε, όχι όταν ταξιδεύει με ούριο άνεμο, ούτε όταν διασώζει το σκάφος ενώ ο άνεμος φυσάει ευνοϊκά από την πρύμνη· αλλά όταν, την ώρα που η θάλασσα μαίνεται, τα κύματα αγριεύουν και η καταιγίδα ξεσπά με σφοδρότητα, αυτός, αντιπαρατάσσοντας την τέχνη του ενάντια στην ορμή των ανέμων, αρπάζει και διασώζει το πλοίο μέσα από τη θύελλα. Το ίδιο έπραξε και ο Χριστός. Αφήνοντας την Εκκλησία να πορεύεται μέσα στην οικουμένη όπως ένα πλοίο στη θάλασσα, δεν κατέλυσε την τρικυμία, αλλά τη διέσωσε από την τρικυμία· δεν κατέπαυσε τη θάλασσα, αλλά ασφάλισε το πλοίο. Και, ενώ από παντού ξεσηκώνονταν οι λαοί σαν άγρια κύματα, και τα πονηρά πνεύματα της επιτίθονταν σαν σφοδροί άνεμοι, και από παντού εγειρόταν καταιγίδα, Εκείνος παρείχε μεγάλη γαλήνη στην Εκκλησία. Και το πλέον αξιοθαύμαστο είναι ότι όχι μόνο η καταιγίδα δεν κατέκλυσε το πλοίο, αλλά και ότι το πλοίο κατέλυσε την καταιγίδα. Διότι οι συνεχείς διωγμοί όχι μόνο δεν καταπόντισαν την Εκκλησία, αλλά και διαλύθηκαν από την Εκκλησία. Πώς, με ποιον τρόπο, και από πού προήλθε αυτό; Από την απόφαση τούτη που λέει: «Πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς». Πόσα έκαναν οι Έλληνες για να καταρρίψουν αυτόν τον λόγο, ώστε να καταστήσουν άκυρη αυτήν την απόφαση, και όμως δεν στάθηκαν ικανοί να την καταλύσουν;

Κανένα λοιπόν είδος απάτης ή βίας δεν παραλειπόταν. Διότι και πατέρες παρέδωσαν τα παιδιά τους, και παιδιά αγνόησαν τους πατέρες τους· μητέρες λησμόνησαν τους πόνους της γέννας τους και οι νόμοι της φύσης ανατράπηκαν. Αλλά όμως τα θεμέλια της Εκκλησίας ούτε έτσι κλονίστηκαν· απεναντίας, παρόλο που ο πόλεμος ξεσηκώθηκε μέσα από την ίδια τη συγγένεια, δεν άγγιξε τα τείχη της, εξαιτίας εκείνου του λόγου που λέει ότι πύλες άδη δεν θα την κατανικήσουν. Διότι μην εξετάζεις απλώς ότι ήταν λόγος, αλλά ότι ήταν λόγος Θεού. Επειδή και τον ουρανό με τον λόγο Του τον στερέωσε ο Θεός, και τη γη με τον λόγο Του την εθεμελίωσε πάνω στα ύδατα, κάνοντας αυτή την πυκνή και βαριά φύση να στηρίζεται πάνω σε εκείνη την εξαιρετικά χαλαρή και ρευστή· και τη θάλασσα, που είναι αβάσταχτη στη βιαιότητά της, εκείνη που έχει τόσο μεγάλα κύματα, με ένα αδύναμο τείχος, την άμμο, την περιτείχισε από παντού μέσω του λόγου Του. Αυτός λοιπόν που με τον λόγο Του στερέωσε τον ουρανό, εθεμελίωσε τη γη και περίφραξε τη θάλασσα, γιατί απορείς αν την Εκκλησία, που είναι πολυτιμότερη από τον ουρανό, τη γη και τη θάλασσα, την περιτείχισε πάλι μέσω αυτού του λόγου;

Διότι και αυτός τούτο το όνομα, Πέτρος, δεν το έλαβε από θαύματα και σημεία, αλλά από ζήλο και γνήσια αγάπη. Διότι δεν ονομάστηκε έτσι επειδή ανέστησε νεκρούς, ούτε επειδή ανόρθωσε χωλό· αλλά, επειδή επέδειξε γνήσια πίστη μαζί με την ομολογία του, κληρονόμησε αυτό το όνομα: Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου.

Στη Μεταμόρφωση. Ο ήλιος όταν ανατέλλει απλώνει τις ακτίνες του σε όλο τον κόσμο· έτσι και η κατά σάρκα γενέθλια ανατολή του Δεσπότη Χριστού εξέπεμψε τους μαθητές της, σαν κάποιες ακτίνες, σε ολόκληρη την οικουμένη. Γι' αυτό και σήμερα, σαν φωστήρες, λαμπρύνουν αυτή την ιερή σύναξη ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, οι σαγηνευτές των απίστων, και οι αλιείς που οδήγησαν στη θεογνωσία εκείνους που προηγουμένως βρίσκονταν στην πλάνη· αυτοί που, χρησιμοποιώντας αντί για καλάμι τον σταυρό, και αντί για νήμα την τρίπλοκη ομολογία, ανασύρουν τα λογικά ψάρια από τον βυθό της κακίας· αυτοί που γίνονται κοινωνοί των ανεκλάλητων μυστηρίων του Διδασκάλου, και έγιναν αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες των άρρητων και αθέατων πραγμάτων. Ο Πέτρος, που εξαιτίας της πίστης του ονομάστηκε πέτρα, και στηρίζει πάνω του την οικοδομή της Εκκλησίας. Διότι λέει: «Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατισχύσουν». Αλλά ας δούμε, αν νομίζετε σωστό, για ποιον λόγο και εξαιτίας ποιας αιτίας έτυχε αυτού του επάθλου ο κορυφαίος.

Δεν υπόκειται στις αναγκαιότητες των καιρών, ούτε υποδουλώνεται στον χρόνο, ώστε το μεν καλοκαίρι να φέρει πλούσιο φύλλωμα, τον δε χειμώνα να απογυμνώνεται. Διότι δεν την καλλιεργεί η αναγκαιότητα των καιρών, αλλά η χάρη του Πνεύματος· γι' αυτό δεν ξεριζώνεται. Αλλά δεν είναι θαυμαστό το ότι δεν ξεριζώνεται, αλλά το ότι, αν και την πολεμούν πολλοί, δεν ξεριζώνεται. Πόσοι πολέμησαν εξ αρχής την Εκκλησία; Όταν ήταν νεόφυτη, πολλά κινήθηκαν εναντίον της. Διότι τώρα, με τη χάρη του Θεού και τη δύναμη του Πνεύματος, και οι βασιλείς είναι ευσεβείς, και οι στρατηγοί, και ολόκληρη η οικουμένη έχει γεμίσει από την πίστη· ενώ στην αρχή και στα προοίμια, οι βασιλείς βρίσκονταν στην ασέβεια, οι στρατηγοί ήταν ασεβείς, εκδίδονταν διατάγματα αρχόντων, άναβαν βωμοί, και παντού υπήρχε καπνός και κνίσα. Ο αέρας μολυνόταν, η γη μιαίνονταν, οι δαίμονες οργίαζαν, ο διάβολος χόρευε, ο πατέρας σκότωνε τον υιό, ο υιός ατίμαζε τον πατέρα· η φύση διχαζόταν, αλλά η ευσέβεια δεν μεριζόταν. Πού είναι τώρα εκείνοι που τόλμησαν να αντιπαραταχθούν στην Εκκλησία; Όταν ήταν νεόφυτη, δεν αδικήθηκε· τώρα που άγγιξε τον ουρανό, προσδοκάς να την υπερνικήσεις; Όταν οι απόστολοι ήταν έντεκα, κανείς δεν τους υπερίσχυσε, αλλά οι έντεκα σαγήνευσαν τόσες μυριάδες· τώρα που η θάλασσα, και η οικουμένη, και η ακατοίκητη χώρα, και οι πόλεις, και όλα τα πέρατα έχουν γεμίσει από την ευσέβεια, τώρα ελπίζεις να την κυριεύσεις; Αλλά δεν μπορείς· διότι ο Χριστός αποφάνθηκε: «Οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της».

Ποιοι είναι αυτοί οι λόγοι; «Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν». Πάνω σε αυτήν την πέτρα. Δεν είπε: «Πάνω στον Πέτρο»· διότι δεν οικοδόμησε την Εκκλησία του πάνω στον άνθρωπο, αλλά πάνω στην πίστη. Και ποια ήταν αυτή η πίστη; «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Ονόμασε πέτρα την Εκκλησία, η οποία δέχεται τα κύματα και δεν κλονίζεται.

Διότι και η Εκκλησία δέχεται πειρασμούς, αλλά δεν νικάται. Τι σημαίνει, λοιπόν, το «επί της πέτρας»; Η ομολογία η οποία θεμελιώνεται στα λόγια. Δεν τοποθετείς λίθους; Ούτε ξύλα; Ούτε σίδηρο; Όχι, λέει· διότι δεν πρόκειται για τέτοιου είδους οικοδομή, η οποία, όποια κι αν είναι, καταλύεται από τον χρόνο· αντίθετα, την ομολογία ούτε οι δαίμονες δύνανται να την νικήσουν. Και αυτό το μαρτυρούν οι μάρτυρες, των οποίων οι πλευρές καταξεσκίζονται, όμως δεν χάνουν την πίστη τους. Ω, καινοφανή και παράδοξα πράγματα! Ο τοίχος διαρρηγνύεται και ο θησαυρός δεν συλάται· η σάρκα δαπανάται και η πίστη δεν αναλώνεται· τέτοια είναι η δύναμη των μαρτύρων. Διότι πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν.

Προσέξτε την ακρίβεια του λόγου: «Οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν». Γιατί άραγε, λέει, δεν εμποδίζει τους πειρασμούς να έρχονται στην Εκκλησία; «Όχι για να δείξω τη δύναμή μου;». Διότι, αν κανείς δεν την πολεμήσει, θα μπορούν να πουν: «Αν είχε πολεμηθεί, θα είχε νικηθεί». Γι' αυτό επιτρέπει να πολεμείται, ώστε η νίκη της να μην αποδίδεται στην έλλειψη εκείνων που την πολεμούν. Και για τις πύλες του άδη δεν είπε: «Δεν θα της επιτεθούν», αλλά: «Δεν θα την κατανικήσουν»· θα πολεμηθεί μεν, αλλά δεν θα νικηθεί. Χειμάζεται η Εκκλησία, αλλά δεν καταποντίζεται· κλυδωνίζεται, αλλά δεν βυθίζεται· δέχεται βέλη, αλλά δεν λαμβάνει τραύματα· δέχεται επιθέσεις με πολιορκητικές μηχανές, αλλά ο πύργος δεν κλονίζεται. Και γιατί μιλώ για την Εκκλησία; Έναν λόγο πρόφερε ο αλιέας, και στέκει σαν άσειστος πύργος. Πόσοι τύραννοι πάσχισαν να αφανίσουν αυτόν τον λόγο, αλλά δεν τα κατάφεραν; Διότι είχε θεμελιωθεί πάνω στην πέτρα. Αναλογίσου: τύραννοι, βασιλιάδες, διαδήματα, ακονισμένα ξίφη, δόντια θηρίων, απειλούμενοι θάνατοι, τηγάνια, καμίνια.

Και όμως, ο διάβολος άδειασε τη φαρέτρα του, την Εκκλησία όμως δεν την έβλαψε. Γιατί; Διότι οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της. Πόσοι από την αρχή πολέμησαν την Εκκλησία; Πού είναι εκείνοι που την πολέμησαν; Έχουν σιγήσει και παραδίδονται στη λήθη· η Εκκλησία όμως ανθεί.

Είπε ότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, και συνέβη. Είπε ότι όπως το σινάπι που σπάρθηκε, έτσι θα εξαπλωθεί το κήρυγμα· και αυτό το βλέπουμε καθημερινά να διατρέχει την οικουμένη. Είπε ότι εκείνοι που εγκατέλειψαν πατέρα, ή μητέρα, ή αδελφούς, ή αδελφές, θα αποκτήσουν και πατέρες και μητέρες· και αυτό το βλέπουμε να εκπληρώνεται μέσα από τα έργα. Είπε ότι: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο», δηλαδή, κανείς δεν θα σας κατανικήσει· και αυτό το βλέπουμε να έχει επαληθευτεί μέσα από τα ίδια τα γεγονότα. Είπε ότι οι πύλες του άδη δεν θα κατισχύσουν της Εκκλησίας, και μάλιστα ενώ αυτή διώκεται, και ότι κανείς δεν θα σβήσει το κήρυγμα· και αυτή την πρόρρηση τη μαρτυρεί η εμπειρία των πραγμάτων. Αν και ήταν εξαιρετικά δύσκολο να γίνει πιστευτός όταν τα έλεγε αυτά τότε. Γιατί; Διότι όλα ήταν απλώς λόγια, και δεν παρεχόταν ακόμη καμία απόδειξη για τα λεγόμενα.

Ποιοι όμως είναι αυτοί που γράφουν, και πότε, και πού; Και για ποιον λόγο έγραφαν; Άραγε για να αποκτήσουν δόξα οι ίδιοι; Πώς λοιπόν απέδωσαν τα βιβλία σε άλλους; Αλλά μήπως επειδή ήθελαν να εδραιώσουν το δόγμα; Ως αληθινό ή ως ψεύτικο; Διότι, αν το θεωρούσαν ψευδές, δεν θα ήταν καν λογικό να το πλησιάσουν· αν πάλι το θεωρούσαν αληθές, δεν υπήρχε ανάγκη από επινοήσεις, όπως ισχυρίζεσαι εσύ. Εξάλλου, και οι προφητείες είναι τέτοιου είδους, ώστε μέχρι και σήμερα να μην μπορούν να ανατραπούν από τον χρόνο όσα ειπώθηκαν. Διότι η καταστροφή των Ιεροσολύμων συνέβη πριν από πολλά χρόνια. Υπάρχουν όμως και άλλες προφητείες, οι οποίες εκτείνονται από εκείνη την εποχή μέχρι την Παρουσία Του, τις οποίες εξέτασε όπως επιθυμείς· όπως το, «Είμαι πάντοτε μαζί σας έως τη συντέλεια του αιώνος»· το, «Επάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και πύλες του Άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της»· το, «Θα κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο σε όλα τα έθνη»· το, «Θα αναφερθεί, όπου και αν κηρυχθεί το Ευαγγέλιο, και αυτό που έπραξε αυτή η γυναίκα»· και πολλές άλλες περισσότερες από αυτές. Από πού προκύπτει, λοιπόν, η αλήθεια αυτής της προφητείας, αν πράγματι επρόκειτο περί επινοήσεως; Πώς δεν υπερίσχυσαν εναντίον της Εκκλησίας οι πύλες του Άδη; Πώς είναι πάντοτε μαζί μας ο Χριστός; Διότι, αν δεν ήταν μαζί μας, δεν θα είχε επικρατήσει η Εκκλησία. Πώς εξαπλώθηκε το Ευαγγέλιο παντού σε όλη την οικουμένη;

Επομένως, από την έκβαση όσων ελέχθησαν είναι φανερό ότι και τα θαύματα είναι αληθινά, και οι μελλοντικές επαγγελίες βέβαιες. Για να γίνει όμως σαφέστερο αυτό που λέγεται, θα το καταστήσω φανερό με βάση τα ίδια τα γεγονότα. Ανέστησε τον Λάζαρο με έναν μόνο απλό λόγο και τον παρουσίασε ζωντανό· είπε πάλι, ότι οι πύλες του άδη δεν θα κατισχύσουν της Εκκλησίας· και ότι, όποιος εγκαταλείψει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει εκατονταπλάσια σε τούτον τον αιώνα, και θα κληρονομήσει ζωή αιώνια.

Είναι λόγος του Θεού: η Εκκλησία είναι ακλόνητη. Οι πύλες του Άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της. Εκείνος που την πολεμά, καταστρέφει τον εαυτό του, ενώ την Εκκλησία την αναδεικνύει ισχυρότερη· εκείνος που την πολεμά καταβάλλει τη δική του δύναμη, ενώ το δικό μας τρόπαιο το καθιστά λαμπρότερο.

Αυτά τα λέω για να ενισχύσω την προθυμία σας, ώστε να μη φοβηθείτε ποτέ τον πειρασμό. Είσαι πέτρα; Μη φοβάσαι τα κύματα· διότι «πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και πύλες άδου δεν θα την κατανικήσουν», λέγει. Άλλοτε οι πόλεμοι προέρχονται από έξω, άλλοτε από μέσα· αλλά κανείς δεν καταποντίζει το σκάφος.

Επειδή θα ήταν περιττό να πει: Εσύ είσαι ο υιός του Ιωνά· αλλά επειδή εκείνος τον αποκάλεσε Υιό του Θεού, για να δείξει ότι είναι κατά τέτοιον τρόπο Υιός του Θεού, όπως ακριβώς εκείνος είναι υιός του Ιωνά, δηλαδή της ίδιας ουσίας με αυτόν που τον γέννησε, γι' αυτό προσέθεσε αυτό το στοιχείο. «Και εγώ σου λέω, εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου»· δηλαδή, πάνω στην πίστη της ομολογίας. Με αυτό καταδεικνύει ότι πολλοί πρόκειται πλέον να πιστέψουν, και του ανυψώνει το φρόνημα, και τον καθιστά ποιμένα. «Και πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της». Εάν όμως δεν θα υπερισχύσουν εναντίον εκείνης, πολύ περισσότερο δεν θα υπερισχύσουν εναντίον εμού. Ώστε να μην ταραχθείς, όταν πρόκειται να ακούσεις ότι θα παραδοθώ και θα σταυρωθώ.

γʹ. Παρατήρησε δε μέσα από όλα αυτά την εξουσία του. Εγώ σου λέω, εσύ είσαι ο Πέτρος· εγώ θα οικοδομήσω την Εκκλησία· εγώ θα σου δώσω τα κλειδιά των ουρανών. Και τότε, αφού είπε αυτά, τους παρήγγειλε να μην πουν σε κανέναν ότι αυτός είναι ο Χριστός. Και για ποιον λόγο τους έδωσε αυτή την παραγγελία;

Δεν είναι ολοφάνερο ότι πρόκειται για αυτό που είπα προηγουμένως, ότι δηλαδή, ελέγχοντάς τον και δείχνοντας ότι η δική του πτώση είναι βαρύτερη από των άλλων, στρέφει τον λόγο προς αυτόν; Και για ποιο λόγο δεν είπε, «Εγώ όμως δεν το επέτρεψα», αλλά είπε, «Δεήθηκα»; Ομιλεί λοιπόν ταπεινά, καθώς πορεύεται προς το πάθος, για να δείξει την ανθρώπινη φύση του. Διότι, εκείνος που οικοδόμησε την Εκκλησία πάνω στην ομολογία του, και την οχύρωσε έτσι, ώστε μύριοι κίνδυνοι και θάνατοι να μην την κατανικήσουν, αυτός που του έδωσε τα κλειδιά των ουρανών, και τον κατέστησε κύριο τόσης εξουσίας, και πουθενά δεν χρειάστηκε προσευχή για αυτά· (διότι δεν είπε, «Δεήθηκα», αλλά με αυθεντία, «Θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και θα σου δώσω τα κλειδιά των ουρανών»·) πώς είχε ανάγκη από προσευχή, για να στηρίξει την κλονισμένη ψυχή ενός ανθρώπου; Για ποιο λόγο λοιπόν μίλησε έτσι; Για την αιτία που έχω αναφέρει, αλλά και εξαιτίας της δικής τους αδυναμίας· διότι δεν είχαν ακόμη σχηματίσει την πρέπουσα αντίληψη για αυτόν. Πώς λοιπόν αρνήθηκε;

«Πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου και πύλες του Άδη δεν θα την κατανικήσουν. Εξεγέρθηκαν βασιλιάδες, εξεγέρθηκαν τύραννοι, έγιναν πόλεμοι εναντίον των χριστιανών· τύραννοι και θεομάχοι πολλές φορές εξαπέλυσαν την τυραννία τους εναντίον των χριστιανών, αλλά δεν μπόρεσαν να εξαλείψουν ούτε μία τρίχα του ευαγγελίου. Εν αρχή ήταν ο Λόγος· που δεν παρέρχεται μαζί με τον χρόνο· ο Λόγος που νικά τους πάντες, που διαπαιδαγωγεί τους πάντες και εκτείνεται μέσα στην αιωνιότητα, που μετατρέπει τη γη σε ουρανό και που πρόσφερε πολλούς υιούς κατά χάριν στον Πατέρα, στον οποίο πρέπει δόξα, τιμή, κράτος, μεγαλωσύνη και μεγαλοπρέπεια, μαζί με τον άναρχο Πατέρα και το ζωοποιό του Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων· Αμήν.»

Γιατί άραγε; Είχαμε ως ασφαλές ενέχυρο το: «Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου· και οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν». Αλλά λέγοντας Εκκλησία, δεν εννοώ μόνο τον τόπο, αλλά και τον τρόπο· όχι τους τοίχους της εκκλησίας, αλλά τους νόμους της Εκκλησίας. Όταν καταφεύγεις στην εκκλησία, να μην καταφεύγεις στον τόπο, αλλά στο φρόνημα. Διότι η Εκκλησία δεν είναι τοίχος και οροφή, αλλά πίστη και βίος.

Επειδή γνωρίζω τον Χριστό που πείνασε, και γνωρίζω τον Χριστό που από πέντε άρτους και δύο ψάρια έθρεψε πεντακισχίλιους, χωρίς τις γυναίκες και τα παιδιά· γνωρίζω τον Χριστό που δίψασε, και γνωρίζω τον Χριστό που μετέβαλε το ύδωρ σε οίνο· γνωρίζω τον Χριστό που έπλευσε στη θάλασσα, και γνωρίζω τον Χριστό που περπάτησε πάνω στα ύδατα· γνωρίζω τον Χριστό που πέθανε, και γνωρίζω τον Χριστό που ανέστησε νεκρούς· γνωρίζω τον Χριστό που στάθηκε ενώπιον του Πιλάτου, και γνωρίζω τον Χριστό που συγκαθέζεται με τον Πατέρα· γνωρίζω τον Χριστό που εμπτύεται από τους Ιουδαίους, και γνωρίζω τον Χριστό που προσκυνείται από τους αγγέλους· και το μεν ένα το αποδίδω στη θεότητα, το δε άλλο στην ανθρωπότητα. Διότι γι' αυτόν τον λόγο αναφέρονται και τα δύο μαζί, επειδή γνωρίζω τον Χριστό που γεννήθηκε από τη Μαρία, και γνωρίζω τον Χριστό που υπάρχει προ των αιώνων. Ας δοξάσουμε λοιπόν τον Ιησού Χριστό, το άρρηκτο τείχος, το θεμέλιο που είναι τεθεμελιωμένο πάνω στην πέτρα. Ο Ίδιος λέει στον Πέτρο: «Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του Άδη δεν θα την κατανικήσουν». Ομοίως δε και ο Παύλος λέει: «Κανένας δεν μπορεί να θέσει άλλο θεμέλιο παρά μόνο αυτό που έχει ήδη τεθεί, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός». Σας παρακαλώ, λοιπόν, με κάθε πραότητα να προσέχουμε ο ένας τον άλλον. Διότι στον μεν παρόντα βίο δελεαζόμαστε με το φαγητό, το ποτό και με ποικίλες ηδονές, στον δε μέλλοντα υπάρχει κρίση και δίκη. Ας μη δώσουμε, λοιπόν, τόπο στον διάβολο.

Και αποδεικνύει πάλι ότι το κήρυγμα δεν θα αγγίξει μόνο τους απλούς ανθρώπους, αλλά θα υποτάξει και βασίλεια, και θα του ανεγείρουν πολύτιμους οίκους. Αυτά ήδη τα βλέπουμε να γίνονται πράξη. Διότι ο προφήτης, θέλοντας να δείξει τη δύναμη του κηρύγματος, λέγει πώς κυρίευσε, πώς υπέταξε γυναίκες, άνδρες, απλούς ανθρώπους, πλουσίους, τους ίδιους αυτούς που φορούν τα διαδήματα, και τις συζύγους τους, ώστε παντού να ανεγείρουν ναούς στον Θεό. Έπειτα, εφόσον λοιπόν προχώρησε σε αυτόν τον λόγο, τον αναπτύσσει ευρύτερα, περιγράφοντας τους λάτρεις και τους ικέτες του. Και δείχνοντας πώς υποτάχθηκαν λαοί, πώς άγγιξε την καρδιά τους, πώς επικράτησε των εχθρών, πώς η δεξιά του τον κατηύθυνε επιτυχώς, πώς εμφύτευσε την αλήθεια και την πραότητα και τη δικαιοσύνη· και πάλι χρησιμοποιεί τον λόγο μεταφορικά, περιγράφοντας σαν σε εικόνα την Εκκλησία, και όσα μετά από αυτά είπαν οι απόστολοι, ο μεν λέγοντας: «Σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω στον Χριστό ως αγνή παρθένο»· ο δε: «Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος»· και ο άλλος: «Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με άνθρωπο βασιλιά, ο οποίος έκανε τους γάμους του υιού του». Αυτά προαναγγέλλει και αυτός, παρουσιάζοντάς την ταυτόχρονα ως νύμφη και βασίλισσα· γι' αυτό λέγει: «Παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου». Άλλος ερμηνευτής λέγει: «Εστηλώθη», δηλαδή στάθηκε σταθερά, στάθηκε ακλόνητα, όπως ακριβώς λέγει αλλού ο Χριστός, ότι «πύλες του Άδου δεν θα υπερισχύσουν αυτής».

Είναι δυνατόν, λοιπόν, αναγωγικά να λέγεται και για αυτήν το: «Επαίνει, Ιερουσαλήμ, τον Κύριον, αίνει τον Θεόν σου, Σιών· διότι ενίσχυσε τους μοχλούς των πυλών σου, ευλόγησε τους υιούς σου μέσα σε σένα». Διότι την τείχισε με μεγαλύτερη ασφάλεια από ό,τι την Ιερουσαλήμ, όχι με μοχλούς και θύρες, αλλά περιφράσσοντάς την με τον σταυρό και με την απόφαση της δικής Του δυνάμεως, μέσω της οποίας ανήγειρε παντού τον περίβολό της, λέγοντας ότι «πύλαι άδου δεν θα την κατανικήσουν».

Πάλι προείπε στον Πέτρο: «Πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της». Τι έχεις λοιπόν, πες μου, να επικρίνεις από όσα ειπώθηκαν, ω Ιουδαίε, και να αποδείξεις ότι αυτή η πρόρρηση είναι ψευδής;

Εάν λοιπόν όλα εκείνα αποδείχθηκαν ψευδή και δεν εκπληρώθηκαν, να απιστείς και σε τούτα· εάν όμως βλέπεις εκείνα να λάμπουν από την εκπλήρωσή τους και καθημερινά να αυξάνονται, και ότι ούτε οι πύλες του άδη δεν κατίσχυσαν της Εκκλησίας, και ότι αυτό το οποίο έπραξε η γυναίκα διακηρύσσεται παντού σε όλη την οικουμένη μετά από τόσο χρόνο, και ότι οι άνθρωποι που πίστεψαν σε αυτόν τον προτίμησαν από τους πατέρες, τις γυναίκες και τα παιδιά τους· για ποιο λόγο απιστείς, πες μου, μόνο σε αυτήν την πρόρρηση, και μάλιστα ενώ η μαρτυρία του χρόνου αποστομώνει την αναισχυντία σου; Εάν, λοιπόν, μετά την άλωση είχαν περάσει μόνο δέκα έτη, ή είκοσι, ή τριάντα, ή πενήντα, βεβαίως ούτε και τότε δεν θα έπρεπε να επιδεικνύεις αναισχυντία, ωστόσο όμως θα απέμενε κάποια πρόφαση σε εκείνους που επιθυμούν να φιλονικούν· εάν όμως παρήλθαν μετά την άλωση όχι μόνο πενήντα, αλλά και εκατό, και διακόσια, και τριακόσια, και πολλά περισσότερα έτη, και ουδέποτε φάνηκε ούτε ίχνος ούτε σκιά από τη μεταβολή που εσείς προσδοκάτε, για ποιο λόγο επιδεικνύεις αναισχυντία άσκοπα και μάταια;

Και όταν προσκομιστούν τα φοβερά μυστήρια, τα πλήρη αθανασίας, μέσω του προεστώτος ιερέως ο οποίος πρεσβεύει υπέρ πάντων, τότε ακριβώς προσέρχονται οι ψυχές, λαμβάνοντας μέσα από τα μυστήρια τον καθαρμό των σπίλων. Δείτε, φιλόθεοι, πώς δεν ενεργούν οι δύο πάνω στη γη, εάν δεν παραστεί η ουράνια απόφαση και αγιάσει τα δώρα. Είδες, άνθρωπε, τη λαμπρή θαυματουργία; Είδες ο ιερός βαθμός πώς καθαρίζει εύκολα τις κηλίδες των ψυχών; Ευλογημένος είναι ο Σωτήρας που ενέργησε πάνω στη γη αυτό το υπέρλαμπρο και καθαρτήριο δώρημα, φωτίζοντας με τη χάρη Του τους ιερείς, ώστε να λάμπουν ως φωστήρες μέσα στον κόσμο. Ο προγενέστερος λαός έλαβε την προκοπή με το κέρας που έφερε το έλαιο· εμείς όμως, οι αχρείοι δούλοι του Ευλογητού, δεν λάβαμε κέρας, ούτε αισθητό έλαιο· αλλά Αυτός που είναι η Κεφαλή, ο υψηλός και φρικτός, κατήλθε από τον ουρανό και μας δώρισε με την επίθεση των χειρών το δικό Του Πνεύμα, το οποίο ήλθε σαν φωτιά πάνω στους αποστόλους. Ώ, άρρητη δύναμη που αναπαύθηκε κατοικώντας μέσα μας μέσω της επιθέσεως των χειρών των ιερέων! Ώ, πόσο μεγάλο βαθμό έχει η φρικτή ιερωσύνη! Μακάριος είναι όποιος πολιτεύεται σε αυτήν αγνά και άμωμα. Ο Πέτρος, ο οποίος ονομάστηκε Κηφάς, που αλιεύθηκε στην ακρογιαλιά της θάλασσας, για τον οποίο δόθηκε η μαρτυρία από τον μεγάλο Ποιμένα ότι «Πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου», μέσω της ιερωσύνης έλαβε και τα κλειδιά των ουρανών.

Η Εκκλησία είναι ισχυρότερη από τον ουρανό· ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, τα λόγια μου όμως δεν θα παρέλθουν. Ποια λόγια; Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του Άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της.

Έπειτα, επειδή ο Θεός ήθελε να αποδείξει σε όλους ότι ο δικός Του υπηρέτης είναι σταθερός και ακατανίκητος ακόμη και στους έσχατους κινδύνους, του παραχωρεί αυτό που ζήτησε, ώστε να μη φανεί ότι η καύχηση ειπώθηκε τυχαία. Έτσι και τότε, ο παμπόνηρος, αφού άκουσε τον Κύριο να αποφαίνεται εγκωμιαστικά για την Εκκλησία, λέγοντας «Και πύλες άδου δεν θα την κατανικήσουν», ονομάζοντας πύλες άδου τα κάθε είδους επινοήματα των βασανιστηρίων που ωθούν και καταβιβάζουν στον άδη και τον θάνατο, ζητάει και πάλι αναιδώς την άδεια να τη δοκιμάσει. Και αφού έλαβε λοιπόν την εξουσία, επιλέγοντας όργανα γεμάτα ασέβεια, τα οποία εξισώνονταν με τον ίδιο στην ωμότητα του χαρακτήρα, τους καθιστά ηγεμόνες και άρχοντες· και εκδίδει μέσω αυτών καθολικό διάταγμα, να παύσει μεν η προσκύνηση του Χριστού, να προσφέρονται δε θυσίες στα είδωλα, και όσοι αντιλέγουν να θανατώνονται ανελέητα με κάθε είδους βασανιστήρια. Εξαιτίας αυτού, άνθρωποι κάθε ηλικίας και αξιώματος, τόσο άνδρες όσο και γυναίκες από εκείνους που επέλεγαν να διατηρήσουν την πίστη του Χριστού άτρωτη και αλώβητη μέχρι θανάτου, καταθερίζονταν αλύπητα σαν το χορτάρι.

Διότι κανείς δεν γνωρίζει τον Υιό, παρά μόνον εκείνος που γνωρίζεται από αυτόν, ο Πατέρας που τον γέννησε, και το Άγιο Πνεύμα, το οποίο γνωρίζει και τα βάθη του Θεού. Αυτή είναι η ακλινής και ακλόνητη πίστη, πάνω στην οποία, σαν σε πέτρα, έχει στηριχθεί η Εκκλησία, της οποίας επάξια φέρεις το όνομα. Εναντίον αυτής οι πύλες του άδη, τα στόματα των αιρετικών, τα όργανα των δαιμόνων, θα επιτεθούν μεν, αλλά δεν θα υπερισχύσουν· θα εξοπλιστούν εναντίον της, αλλά δεν θα την εκπορθήσουν.

Ασυμβίβαστη είναι η έχθρα προς τους αγίους του Χριστού. Πόσοι βασιλείς πολέμησαν την Εκκλησία; Πόσοι τύραννοι την καταδυνάστευσαν; Αλλά, κι αν για λίγο τους παραχωρήθηκε αυτή η εξουσία, εντούτοις οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της. λ'. Διότι, παρόλο που έχουμε να γράψουμε πολλές Γραφικές αποδείξεις για τα ευσεβή δόγματα των αγίων Πατέρων, δεν πρέπει εμείς να εκβιάζουμε τη θεοδίδακτη σοφία της βασιλικής οξύνοιας· αλλά, σύμφωνα με τον θείο λόγο, εκπληρώνουμε το χρέος μας με παρακλητικό και άκρως ευμενή τρόπο, ώστε να μην κατακριθούμε για αναξιότητα λόγω της αποσιώπησης του λόγου. Διότι εμείς ποτέ δεν σιωπήσαμε ούτε και επί των προηγούμενων βασιλέων, νουθετώντας και παρακαλώντας τους ως κυρίους, ως δεσπότες, ως πατέρες, ως αδελφούς, προκειμένου να μη στερηθούμε τον Θεό εξαιτίας της σιωπής μας.

«Στον οίκο σου πρέπει αγιότητα, Κύριε, εις μακρότητα ημερών.» «Εισέλθετε στις πύλες του με δοξολογία.» «Ας τον υψώσουν σε σύναξη του λαού.» «Ανοίξτε μου τις πύλες της δικαιοσύνης, για να εισέλθω μέσα από αυτές,» κ.λπ. «Ευφράνθηκα για εκείνους που μου είπαν: Θα πορευθούμε στον οίκο του Κυρίου.» «Ο Κύριος βρίσκεται στον άγιο ναό του, ας στέκεται με ευλάβεια ενώπιόν του όλη η γη.» «Η έσχατη δόξα αυτού του οίκου θα είναι μεγαλύτερη από την πρώτη, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ.» «Ελάτε, ας ανεβούμε στο όρος του Κυρίου, και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ. Θα μας αναγγείλει την οδό του.» «Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής για όλα τα έθνη.» «Πόσο μεγάλος είναι ο οίκος του Θεού, και εκτεταμένος ο τόπος της κτίσεώς του! Μεγάλος, και δεν έχει τέλος· υψηλός και αμέτρητος.» «Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν.»

Μη φοβηθείς, Πέτρε. Δεν σε απομάκρυνα από τον θρόνο μου· δεν σε ελάττωσα από τη χάρη μου. Διότι αυτό που υποσχέθηκα, θα το εκπληρώσω. Επάνω στην ακλόνητη σαν πέτρα πίστη σου θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την καταβάλουν. Εσύ θα ποιμάνεις τα πρόβατά μου, εσύ θα βοσκήσεις τα αρνία μου· εσύ στέκεσαι στα δεξιά μου ως ταξιάρχης. Μη φοβάσαι επειδή με αρνήθηκες. Είδα τα δάκρυά σου και σου συγχώρησα το αμάρτημα.

Αμήν. Και ήλθε σε αυτόν φωνή από τον ουρανό που έλεγε: Αρτέμιε, εισακούστηκε η δέησή σου, και σου έχει δωρηθεί η χάρη των ιαμάτων· σπεύσε λοιπόν τον δρόμο σου και τελείωσε τον αγώνα· είσελθε μαζί με τους αγίους, και απόλαυσε το βραβείο που είναι ετοιμασμένο για τους αγίους και για όλους όσοι έχουν αγαπήσει την επιφάνεια του Χριστού. Ο δε παράνομος βασιλιάς θα πέσει στην Περσία, γινόμενος σφάγιο στους ακάθαρτους δαίμονες τους οποίους υπηρετούσε και τιμούσε, λαμβάνοντας τέτοια ανταμοιβή από αυτούς, και θα βασιλεύσει άλλος αντί αυτού, βαθύτατα χριστιανός και θεοφιλέστατος, ο οποίος θα συντρίψει και θα κατεδαφίσει όλα τα σεβάσματα των ειδώλων. Ο δε λαός του Θεού θα ευφρανθεί, και όλες οι Εκκλησίες θα ελευθερωθούν από την ειδωλομανία, και βαθιά ειρήνη θα καταλάβει ολόκληρη την οικουμένη, και το όνομα του Χριστού θα υψωθεί και θα μεγαλυνθεί από τα πέρατα έως τα πέρατα της οικουμένης. Διότι δεν θα σηκώσει πλέον κεφάλι η ειδωλολατρία, ούτε πρόκειται να βρει χώρο ο Σατανάς για να κλονίσει το θεμέλιο της Εκκλησίας· διότι πύλες άδου δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της.

Και λένε οι μαθητές: Άλλοι μεν τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, άλλοι δε τον Ηλία, και άλλοι τον Ιερεμία, ή έναν από τους προφήτες. Εσείς όμως, ποιος λέτε ότι είμαι; Και αποκρινόμενος ο Πέτρος είπε: Εσύ είσαι ο Χριστός ο Υιός του Θεού του ζώντος. Ο ίδιος ομολόγησε τον εαυτό του Υιό ανθρώπου, και ο Πέτρος τον ανακήρυξε Υιό Θεού, γι' αυτό και άκουσε: Μακάριος είσαι, Σίμων Βαριωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το απεκάλυψε, αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς. Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα έχει στηριχθεί η Εκκλησία, και οι πύλες του άδη, τα στόματα των αιρετικών, δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της. ε. Ακόμη ομολογώ ότι ο Τρισάγιος ύμνος σημαίνει τις τρεις υποστάσεις της θεότητας, και τη μία ουσία και κυριότητα. Γι' αυτό δεν παραδέχομαι ούτε την προσθήκη του ματαιόφρονος Πέτρου του Κναφέα. Διότι είτε προσάπτει στην Τριάδα το πάθος της σταύρωσης, είτε παρεισάγει ένα τέταρτο πρόσωπο στην Τριάδα.

Άκουσε τι λέγει προς τους μαθητές ο Κύριος: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;» Πρόσεξε ακριβώς πώς δεν είπε τον Υιό του Θεού, αλλά τον Υιό του ανθρώπου. Και αφού άκουσε ότι: «Άλλοι μεν τον Ιωάννη, άλλοι δε τον Ηλία», τους είπε: «Εσείς όμως ποιος λέτε ότι είμαι;» Του αποκρίθηκε το θεμέλιο των αποστόλων, ο Πέτρος, και είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος.» Και σε αυτά απάντησε ο Κύριος: «Μακάριος είσαι, Σίμων Πέτρε, γιε του Ιωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το απεκάλυψε—δηλαδή ανθρώπινη σκέψη—αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς», καθότι, ενώ άκουσε για Υιό ανθρώπου, ομολόγησε Υιό Θεού. Και τι του λέει; «Εσύ είσαι Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του Άδη δεν θα την κατανικήσουν.» Εάν λοιπόν και εσύ, ξεπερνώντας την ανθρώπινη σκέψη, ομολογήσεις τον Υιό του ανθρώπου, που γεννήθηκε από την Μαρία, ως Υιό Θεού, θα σε μακαρίσει οπωσδήποτε, όπως και τον άγιο Πέτρο, και όλη την εκκλησία των λογισμών σου θα την εποικοδομήσει πάνω σε αυτή την πέτρα της πίστεως, και οι πύλες του Άδη δεν θα την κατανικήσουν, επειδή, κατεβαίνοντας εκεί, έλυσε τα δεσμά διά του αγίου σώματός Του, για να σώσει αυτούς που πιστεύουν σε Αυτόν με αυτόν τον αδιαίρετο τρόπο.

Και έτσι έγινε, και πάνω σε αυτή την πέτρα της ομολογίας οικοδόμησε την Εκκλησία Του και οι πύλες του άδη, η τυραννία του διαβόλου και των δαιμόνων και των κακόδοξων βασιλέων και τα στίφη των αιρετικών σε καμία περίπτωση δεν μπόρεσαν να την υπερισχύσουν. Πονηρό βλέμμα είχε ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, και, βλέποντας τον Διδάσκαλο να επιτελεί σημεία και τέρατα, έβλεπε με πονηρία και δόλο και αναζητούσε ευκαιρία για να παραδώσει τον Κύριο.

Δεν εννοώ το σάρδιο και το τοπάζιο, ούτε το σμαράγδι και τον άνθρακα, ούτε το ζαφείρι και τον ίασπι, ούτε τον υάκινθο και τον αχάτη, ούτε τον αμέθυστο και τον χρυσόλιθο ή το βηρύλλιο και το ονύχιο, στα οποία χαίρονται οι φιλόυλοι, αλλά εννοώ τον Πέτρο και τον Παύλο, τον Λουκά και τον Ματθαίο και τον Μάρκο, τον Ιωάννη, τον Ανδρέα μαζί και τον Θωμά, τον Βαρθολομαίο και τον Σίμωνα, τον Ιάκωβο και τον Φίλιππο, την έμψυχη δωδεκάδα των εκλεκτών λίθων, από τους οποίους κηρύχθηκε ο ακρογωνιαίος λίθος, «τον οποίο αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι» κακώς, δηλαδή οι Ιουδαίοι και οι Φαρισαίοι, «ο οποίος και έγινε κεφαλή γωνίας» έχοντας συνδέσει, συναρμόσει και διακοσμήσει καλά τον οίκο του, δηλαδή την Εκκλησία, «και είναι θαυμαστή στα μάτια μας» «και πύλες άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της».

Και ο μεν περίφημος εκείνος και περίβλεπτος ναός του Σολομώντα εξαιτίας της παραφροσύνης των κακών οικοδόμων καταστράφηκε σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μην απομείνει λίθος επί λίθου, όπως ακριβώς προφήτευσε ο ακρογωνιαίος λίθος, ο Χριστός. Ο οίκος, όμως, της δικής Του ανάπαυσης και ο παρών οίκος, μαζί με κάθε θείο ιερό οίκο, αφού εντάχθηκε «εις μίαν αγίαν καθολικήν και αποστολικήν Εκκλησίαν» και εδραιώθηκε στην αδιάρρηκτη πέτρα της πίστεως, οι «πύλες του άδη» του διαβόλου και η τυραννία των κακοδόξων «δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της». Διότι, έχοντας τα θεμέλιά της στα άγια όρη «των οικτιρμών του Θεού» μέσω της καθαρής πίστης και των αγαθών έργων, ούτε βροχή ούτε ποταμοί πειρασμών και κινδύνων έχουν τη δύναμη να την καταστρέψουν.

Χαίρε, πάτερ Ιωάννη Χρυσόστομε, εσύ που είσαι γλυκύς σε όλα, και στα έργα και στο όνομα, διότι, όντας ισαπόστολος, ο Θεός των αποστόλων σου απέστειλε τους κορυφαίους από αυτούς για να σου φέρουν τα χαρμόσυνα μηνύματα και την ουράνια τροφή. Και πριν από αυτό, παλαιότερα στην πατρίδα σου εμφανίστηκε η ίδια αυτή ευλογημένη δυάδα, προκειμένου ο μεν Πέτρος να σου παραδώσει τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών, ώστε, όπως εκείνος, έτσι κι εσύ να οικοδομήσεις την Εκκλησία πάνω στην πέτρα της ομολογίας του ονόματος του Χριστού, και «πύλες άδη», σύμφωνα με τη δική Του απόφαση, «δεν θα την κατανικήσουν», ο δε συνονόματός σου και αγαπημένος Ιωάννης να σου χορηγήσει μέσω του θείου ευαγγελίου τη χάρη της θεολογίας. Πράγμα το οποίο και έγινε.

Και προς αυτούς που ρέπουν προς την αίρεση και αξιώνουν να τα ζητούν αυτά, αποφαινόμαστε λέγοντας ότι: «Ρώτησε τον πατέρα σου, και θα σου αναγγείλει». Αν, δηλαδή, σου είχε συμβεί να συναντήσεις κάποιον χριστιανό, θα είχες την ευκαιρία να φρονείς τα ορθά. «Ρώτησε τους πρεσβυτέρους σου, και θα σου πουν». Ανέβα βαδίζοντας τον δρόμο προς τα άνω. Ρώτησε τους πιο θερμούς και πιο σπουδαίους σχετικά με την ένδοξη και αμώμητη πίστη μας, εννοώ τους βασιλείς που κοσμούνται με ευσέβεια, και τους σοφούς ιερομύστες και διδασκάλους της Εκκλησίας που έχουν λαμπρυνθεί με ορθοδοξία και οσιότητα, καθώς και τους αποστόλους, αλλά και τον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος, αφού σχεδίασε ο ίδιος το δικό Του θεοειδέστατο μόρφωμα, το έστειλε σε αυτόν που το ζήτησε, εκτός αν κατηγορήσεις και Αυτόν, και δεν τον αφήσεις απαλλαγμένο από κατηγορίες. Και όλοι αυτοί θα πουν ότι αυτά υπήρχαν εξαρχής, και θα υπάρχουν έως τη συντέλεια του αιώνος, έστω κι αν δεν το θέλεις ούτε το επιθυμείς εσύ, ο κατήγορος της ορθής πίστεως των χριστιανών. «Διότι οι πύλες του άδη», είπε η Αλήθεια, «ποτέ δεν θα κατισχύσουν της Εκκλησίας», οι οποίες πύλες φαίνεται ότι είναι τα αχαλίνωτα και ασυγκράτητα στόματα των αιρετικών, τα οποία ξερνούν προς τα ύψη πολλή και δυσώδη αδικία. Διότι η Εκκλησία έχει εδραιωθεί και έχει στηριχθεί με ασφάλεια, παραμένοντας ασάλευτη και ακατάσειστη από την προσβολή των εναντίων.