Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:34

Και ο Χριστός λέγει ότι η δική του σωτηρία, μέσω της οποίας σώθηκε ανασταινόμενος εκ νεκρών, προέρχεται από τον Πατέρα, και ομοίως αποδίδει σε Εκείνον την ευλογία προς τους πιστούς. Γι' αυτό λέγει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε». Δικαίως, λοιπόν, ο ψαλμός μπορεί να εφαρμοσθεί και στην ανθρώπινη φύση, την οποία έθλιβαν οι δαίμονες πριν από την παρουσία του Σωτήρος. Αυτοί όμως πατάχθηκαν από την αληθινή δύναμη του ενανθρωπήσαντος Χριστού, και η ανθρώπινη φύση, που είχε πολεμηθεί από αυτούς, απόλαυσε και τη σωτηρία και την ευλογία.

Θα διαφυλάξει δε έναν τέτοιον άνθρωπο και για την αιώνια ζωή· διότι αυτός που πέρασε τον βίο του με αγνεία, τέτοιος θα είναι και στον μέλλοντα αιώνα. <Τα κρίματα του Κυρίου είναι αληθινά, απολύτως δίκαια.> (A f. 115.) Κρίματα, πάλι, ονομάζει τις θείες κρίσεις και αποφάσεις για κάθε ζήτημα· αυτές δε είναι αληθινές και δίκαιες στο σύνολό τους, δηλαδή δεν είναι ασύμφωνες ούτε συγκρούονται μεταξύ τους, αλλά μάλλον είναι αδελφές και εναρμονισμένες. Διότι καμία απολύτως αντίθεση δεν βρίσκεται στους νόμους του Σωτήρα. Και κρίνει με δύο τρόπους ο Θεός, είτε φιλάγαθα είτε δίκαια· και φιλάνθρωπα μεν, όπως όταν σε αυτόν που κλήθηκε περί την ενδέκατη ώρα στον αμπελώνα, απονέμει ίσο μισθό με εκείνους που είχαν κοπιάσει προηγουμένως· δίκαια δε, όπως κατά την παράταξη των προβάτων και των εριφίων, λέγοντας στους μεν: «Ελάτε, κληρονομήστε τη βασιλεία»· στους δε: «Πορευθείτε μακριά μου, οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ». <Εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος, και θα καθαριστώ από μεγάλη αμαρτία.> (A f. 115 b.)

Αλλά, όπως λέει και το ιερό Γράμμα: «Τίποτε δεν φέραμε στη ζωή αυτή, και τίποτε δεν μπορούμε να πάρουμε μαζί μας.» Και θα πορευτεί ο καθένας χωρίς να πάρει μαζί του κανένα από τα επίγεια αγαθά, αλλά στερημένος από όλα, ακόμη και από το ίδιο του το σώμα. Αλλά οι εργάτες της αρετής έχουν τον νοητό πλούτο και το φως της φιλοπτωχίας ως συνοδοιπόρο. Διότι θα καυχηθούν ενώπιον του θείου βήματος, ή μάλλον ο ίδιος ο Χριστός θα τους επαινέσει λέγοντας: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου· διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και με ποτίσατε, ξένος ήμουν και με περιμαζέψατε, γυμνός και με ντύσατε, ασθενής και με επισκεφθήκατε, στη φυλακή ήμουν και ήρθατε σε μένα. Διότι αλήθεια σας λέω, λέγει, εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, σε εμένα το κάνατε.» Ακούς πώς η γεμάτη οίκτο και ημερότατη φύση θεωρεί ότι το έλεος προς τους φτωχούς γίνεται προς τον εαυτό της; Αλλά θα συμφωνήσει ο καθένας, νομίζω, όπως είναι απολύτως φυσικό, ότι πρέπει να αντιμετωπίζουμε με ευσπλαχνία όσους βρίσκονται σε φτώχεια και πόνους, και να διανέμουμε σε αυτούς που έχουν ανάγκη ανάλογα με τις δυνάμεις μας. Όμως, ίσως κάποιος στραφεί προς την αντίθετη κατεύθυνση και προς έναν άσπλαχνο νου, σκεπτόμενος και λέγοντας πάντως το εξής: «Αν δώσω στους άλλους τα δικά μου, θα αδικήσω τα παιδιά μου. Τίνος πράγματος θα γίνουν κύριοι; Διότι δεν είμαι και πολύ πλούσιος.»

Λέει ότι θα γίνουν αιχμάλωτοι εκείνοι που νομίζουν πως τα φευγαλέα και περαστικά πράγματα του παρόντος βίου είναι σταθερά και μόνιμα, και οι οποίοι τιμούν μια ζωή που δεν συνάδει προς τους ιερούς νόμους. Εμάς όμως που βρισκόμαστε εν Χριστώ, από τέτοιες αισχρές επιδιώξεις και από τη μάταιη περισπασμένη ζωή μάς απομακρύνει ο μαθητής Του, λέγοντας: «Παιδιά μου, μην αγαπάτε τον κόσμο, ούτε τα πράγματα που υπάρχουν στον κόσμο». Και είναι γραμμένο πάλι: «Δεν γνωρίζετε ότι η φιλία του κόσμου είναι έχθρα προς τον Θεό; Όποιος λοιπόν θελήσει να είναι φίλος του κόσμου, καθίσταται εχθρός του Θεού». Μένοντας λοιπόν έξω από τις κοσμικές επιθυμίες και απομακρυνόμενοι από κάθε τι που επιφέρει την καταδίκη για τις βέβηλες σαρκικές απολαύσεις, θα γίνουμε άγιοι ακόλουθοι· και τελώντας την πανάγια πανήγυρη για τον Χριστό, θα Τον ακούσουμε να λέει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Αξιόπιστα λοιπόν και πέρα από κάθε λόγο και θαύμα είναι τα έργα των αγίων. Διότι γράφει πάλι ο πάνσοφος Παύλος ότι «μάτι δεν είδε, και αυτί δεν άκουσε, και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκε, αυτά που ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που Τον αγαπούν». Εμείς όμως, μολονότι μας δίνεται η δυνατότητα να απολαμβάνουμε άφθονα τα χαρίσματα του Θεού επιλέγοντας μια ζωή αμιγή από το κακό, αποτινάσσουμε από πάνω μας αυτή τη δωρεά και παροξύνουμε σε οργή τον θείο και ακήρατο νου. Αν και το Θείο από τη φύση του είναι απαλλαγμένο από οργή.

Διότι ο ιππέας θα πέσει προς τα πίσω και, πέφτοντας στη γη, νομίζω, θα περιμένει τον σωτήρα. Θα περιμένουν δε οι θεσπέσιοι μαθητές τον καιρό της δικής τους δόξας και σωτηρίας, κατά τον οποίο θα κληθούν σε μια ασάλευτη και αιώνια βασιλεία, με τον Χριστό να τους προσφωνεί: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Διότι τελείωσαν τον δρόμο και διατήρησαν την πίστη. Επομένως, θα αποκομίσουν το αμάραντο στεφάνι της δόξας. Εάν, όμως, κάποιος προτιμά να θεωρήσει, όχι ότι κάποιοι θα στήσουν ενέδρα σαν φίδια στον δρόμο εναντίον του Δαν, αλλά ότι ο ίδιος ο Δαν θα επιβουλευτεί άλλους, θα πούμε το εξής: ότι οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι, έχοντας το αξίωμα να κρίνουν και να καθοδηγούν τους λαούς, επιτίθονταν στον Χριστό σαν φαρμακερές οχιές, και σαν να ήταν ιππέας που καλπάζει σε καθαρό και ομαλό δρόμο, τον εμπόδιζαν ανόσια με τα δαγκώματά τους.

Ω αδελφοί, αναλογιστείτε πώς πρέπει να είμαστε εμείς που θα δώσουμε λόγο για καθένα από όσα πράξαμε, είτε μεγάλα είτε μικρά· διότι ακόμη και για τον κάθε αργό λόγο, θα δώσουμε απολογία στον δίκαιο κριτή. Πώς πρέπει να είμαστε εκείνη την ώρα; Εάν δε βρούμε χάρη ενώπιον του Θεού, τι χαρά θα μας υποδεχθεί όταν θα τοποθετηθούμε εκ δεξιών του Βασιλέως! Πώς πρέπει να είμαστε μέσα σε εκείνη την ανεκλάλητη χαρά, όταν θα πει ο Βασιλεύς των βασιλευόντων προς αυτούς που βρίσκονται εκ δεξιών του με ιλαρότητα: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου». Τότε θα κληρονομήσουμε εκείνα τα αγαθά, «τα οποία οφθαλμός δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, τα οποία ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν». Τότε πλέον θα είμαστε αμέριμνοι, χωρίς να φοβόμαστε απολύτως τίποτα. Ας αναλογιστούμε όμως αυτά, καθώς και την ατελεύτητη κόλαση των αμαρτωλών, όταν θα οδηγούνται στο φοβερό βήμα, ποια αισχύνη θα τους καταλάβει ενώπιον του δικαίου κριτή, εφόσον δεν θα έχουν λόγο απολογίας! Ποια ντροπή θα τους καταλάβει όταν θα τοποθετηθούν εξ ευωνύμων του βασιλέως! Ποιο σκοτάδι θα πέσει επάνω τους, όταν θα τους μιλήσει μέσα στην οργή του, και μέσα στον θυμό του θα τους ταράξει· όταν θα τους πει: «Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Αλίμονο!

όταν οι δίκαιοι στέκονται στα δεξιά, και εκείνοι θλίβονται· όταν οι αμαρτωλοί πενθούν, και οι δίκαιοι χαίρονται· όταν οι δίκαιοι εορτάζουν, και οι αμαρτωλοί οδύρονται· όταν οι δίκαιοι βρίσκονται σε γαλήνη, και οι αμαρτωλοί σε θύελλα και συμφορά. Αλίμονο στους αμαρτωλούς! όταν οι δίκαιοι δοξάζονται, και εκείνοι καταδικάζονται· αλίμονο στους αμαρτωλούς! όταν οι δίκαιοι χορταίνουν από κάθε αγαθό, και οι αμαρτωλοί στερούμενοι στενάζουν. Αλίμονο στους αμαρτωλούς! όταν οι δίκαιοι δοξάζονται, και εκείνοι ονειδίζονται. Οι δίκαιοι βρίσκονται σε αγιασμό, ενώ οι αμαρτωλοί σε φλόγες· οι δίκαιοι εγκωμιάζονται, ενώ οι αμαρτωλοί ταλανίζονται· οι δίκαιοι βρίσκονται σε κατοικίες αγίων, ενώ οι αμαρτωλοί σε αιώνια εξορία· οι δίκαιοι θα ακούσουν το, «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από την καταβολή του κόσμου». Οι δε αμαρτωλοί θα ακούσουν το, «Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Οι δίκαιοι πηγαίνουν στον παράδεισο, οι αμαρτωλοί στο άσβεστο πυρ· οι δίκαιοι απολαμβάνουν, οι αμαρτωλοί βασανίζονται. Οι δίκαιοι χορεύουν, ενώ οι αμαρτωλοί δένονται με δεσμά. Οι δίκαιοι ψάλλουν, οι αμαρτωλοί θρηνούν.

ΑΛΛΟ. Ακόμη, σχετικά με το «Ο Κύριος με έκτισε» και με το «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε». Λέει κάπου ο Παύλος, γράφοντας προς τους Εφεσίους: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, καθώς μας εξέλεξε σε αυτόν πριν από την καταβολή του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν». Εάν, λοιπόν, παρόλο που δεν είχαμε ακόμη δημιουργηθεί, προοριζόμαστε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν, και ευλογούμαστε με πνευματικές ευλογίες στα επουράνια, πώς, ακούγοντας τον Υιό του Θεού να λέει «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε», δεν θα υπέθετε κανείς ότι τα λέει αυτά όσον αφορά την πρόγνωση του Πατέρα, σύμφωνα με την οποία, έχοντας προγνωστεί σε αυτήν, έχουμε κληθεί και απολαμβάνουμε κάθε ευλογία, ενώ δεν είχαμε καθόλου έρθει ακόμη στην ύπαρξη, αλλά δημιουργηθήκαμε πολλούς καιρούς αργότερα; Και διδάσκοντάς μας σαφέστατα ακριβώς αυτό το πράγμα, ο ίδιος ο Κύριος λέει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Εάν, όμως, είχε ετοιμαστεί και η βασιλεία από τον Πατέρα για εκείνους που δεν είχαν ακόμη δημιουργηθεί, και μάλιστα πριν από την καταβολή του κόσμου, και είχε εξάπαντος ετοιμαστεί εν Χριστώ, εύλογα θα έλεγε για τον εαυτό του: «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε, πριν εδραιωθούν τα όρη, πριν αναβλύσουν οι πηγές των υδάτων».

ΑΛΛΟ. Προς εκείνους που δεν γνωρίζουν να μετανοούν για τα δικά τους σφάλματα, και έχουν επιβάλει στον εαυτό τους τον άρρηκτο δεσμό της φαυλότητας, ο Παύλος λέει: «Σύμφωνα με τη σκληρότητά σου και την αμετανόητη καρδιά σου θησαυρίζεις για τον εαυτό σου οργή κατά την ημέρα της οργής και της αποκάλυψης της δικαιοκρισίας του Θεού, ο οποίος θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.» Έπειτα πάλι σε άλλους: «Διότι όλοι μας πρέπει να φανερωθούμε ενώπιον του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε διά του σώματος, είτε αγαθό είτε φαύλο.» Λοιπόν, αν όλοι θα παρασταθούμε στο βήμα του Χριστού («Διότι ούτε ο Πατέρας κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό») και αυτός θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του· πώς δεν θα είναι εκ φύσεως Θεός, εφόσον ο Παύλος λέει ότι θα υπάρξει αποκάλυψη της δικαιοκρισίας του Θεού, δηλαδή της απόφασης που θα εκδοθεί από αυτόν για τον καθένα από τους κρινομένους, ώστε στους μεν φαύλους να πει: «Πορευθείτε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο·» στους δε εργάτες της προς αυτόν ευσέβειας: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου,» και τα εξής.

ΑΛΛΟ. «Ώστε», λέει, «μην κρίνετε τίποτα προ του καιρού, μέχρις ότου έλθει ο Κύριος, ο οποίος και θα φωτίσει τα κρυπτά του σκότους και θα φανερώσει τις βουλές των καρδιών, και τότε θα δοθεί ο έπαινος στον καθένα από τον Θεό». Στα Ευαγγέλια, όμως, ο Χριστός υπόσχεται ότι θα στήσει στα δεξιά τα πρόβατα και στα αριστερά τα ερίφια, κατά τον καιρό της δευτέρας παρουσίας Του· και τους μεν εργάτες της ανομίας θα τους στείλει στο αιώνιο πυρ, ενώ σε αυτούς που κατέχουν τη θέση στα δεξιά θα αποδώσει τους επαίνους μαζί με τις αμοιβές, λέγοντας το: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Επομένως, εάν ο Θεός πρόκειται να επαινέσει τον εργάτη και γνώστη της αρετής, και αυτός που επαινεί είναι ο Χριστός, πώς θα είναι δημιούργημα, και όχι μάλλον Θεός εκ Θεού, έχοντας ολόκληρο το ίδιον της πατρικής ουσίας, και όντας εξαιτίας αυτού κατά φύση Θεός, όπως ακριβώς και Εκείνος που Τον γέννησε;

ΑΛΛΟ. «Να μην ξεχνάτε δε την αγαθοεργία και την αλληλεγγύη· διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός». Δες πάλι πώς εδώ ο Παύλος αποκαλεί Θεό τον Υιό. Διότι, αν αυτός είναι που φέρνει όλη την κτίση σε κρίση και αποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, και γι' αυτόν τον λόγο αποδέχεται αυτούς που ευεργετούν τον πλησίον, λέγοντας: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που είναι ετοιμασμένη για εσάς από καταβολής κόσμου. Διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω· δίψασα και με ποτίσατε»· πώς δεν θα είναι Θεός, εφόσον αποκαλείται έτσι από την αψευδή φωνή των αγίων, αποδέχεται τις θυσίες εκείνων που αγαθοεργούν, αποδίδει στον καθένα την αρμόζουσα αμοιβή και εισάγει στη βασιλεία των ουρανών τον χορό των αγίων;

Τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του, και θα συγκεντρωθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά. Τότε θα πει ο βασιλιάς σε αυτούς που βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που είναι ετοιμασμένη για εσάς από καταβολής κόσμου.

«Επτά εβδομάδες ετών», δηλαδή στους αιώνες των αιώνων, θα ζούμε συνεχώς με τα έτοιμα και προκείμενα αγαθά, προφανώς απολαμβάνοντας και εορτάζοντας με τα πνευματικά αγαθά που προέρχονται από τον Θεό. Διότι ο καιρός των εσχάτων θα είναι καιρός αφέσεως για όλους εμάς σε όλη την οικουμένη, όταν ο καθένας θα σπεύσει προς τη δική του ιδιοκτησία, δηλαδή προς τον κλήρο που του αρμόζει και του έχει κατανεμηθεί από τον Θεό. Διότι, όπως ακριβώς υπάρχει διαφορά στη ζωή των αγίων, έτσι υπάρχει και στα βραβεία, καθώς ο Θεός επιμετρά την ανταπόδοση ανάλογα με τα κατορθώματα του καθενός. Υπενθυμίζει επίσης και τη σάλπιγγα που εξαγγέλλει αυτά τα γεγονότα. Διότι για εμάς καιρός σαββατισμού, εν Χριστώ βεβαίως, αλλά και αφέσεως και κληροδοσίας, θα είναι η ανάσταση από τους νεκρούς που θα γίνει κατά τους εσχάτους καιρούς με ήχο σάλπιγγας και φωνή αγγέλου, κατά την οποία και το λαμπρό πλήθος των αγίων θα ακούσει τον Χριστό να λέει: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Είθε να αξιωθούμε να την επιτύχουμε κι εμείς, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου και Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, μέσω του οποίου και μαζί με τον οποίο ας είναι η δόξα στον Θεό και Πατέρα μαζί με το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ποιος άραγε θα είναι μακάριος τότε, ο οποίος θα βρεθεί φίλος του Χριστού; Δεν περιφρονεί τους δικούς του δούλους ο τόσο ένδοξος βασιλιάς, αυτός που δορυφορείται από τους αγγέλους, ο σύνθρονος του Πατέρα. Διότι, για να μην αναμειχθούν οι εκλεκτοί με τους εχθρούς, αποστέλλει τους αγγέλους του με μεγάλη σάλπιγγα, και θα συνάξουν τους εκλεκτούς του από τους τέσσερις ανέμους. Ούτε τον ένα Λωτ δεν περιφρόνησε· πώς άραγε θα περιφρονήσει πολλούς δικαίους; «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου», θα πει σε εκείνους που τότε θα επιβαίνουν σε νεφελώδη άρματα και θα έχουν συγκεντρωθεί από τους αγγέλους.

Τα δε ερίφια θα σταθούν στα αριστερά. Αυτοί είναι οι άκαρποι, εκείνοι που παρόξυναν τον Καλό Ποιμένα, που δεν πρόσεξαν τις φωνές του Αρχιποίμενα, οι αλαζόνες, οι απαίδευτοι, εκείνοι που τον καιρό αυτόν της μετανοίας, σαν τα ερίφια, τον πέρασαν παίζοντας και ζώντας με τρυφή. Οι οποίοι σπατάλησαν σε κραιπάλη και μέθη και ασπλαχνία όλο τον χρόνο της ζωής τους, όπως εκείνος ο πλούσιος, ο οποίος ποτέ δεν ελέησε τον φτωχό Λάζαρο. Γι' αυτόν τον λόγο και καταδικάστηκαν να παρασταθούν στα αριστερά, ως ανελεήμονες και άσπλαχνοι και επειδή δεν είχαν καρπούς μετανοίας, ούτε λάδι στις λαμπάδες τους. Αντιθέτως, εκείνοι που αγόρασαν το λάδι από τους φτωχούς και γέμισαν τα αγγεία τους, παρίστανται στα δεξιά, ένδοξοι και ιλαροί, κρατώντας λαμπρές τις λαμπάδες τους, και ακούνε εκείνη τη μακάρια και εύσπλαχνη φωνή: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Ενώ όσοι βρίσκονται στα αριστερά θα ακούσουν εκείνη την οδυνηρή και σκυθρωπή απόφαση: πορευτείτε μακριά από εμένα οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον Διάβολο και τους αγγέλους του. Όπως δεν δείξατε έλεος, έτσι ούτε τώρα θα ελεηθείτε. Όπως δεν ακούσατε τη φωνή μου, έτσι ούτε εγώ τώρα θα εισακούσω τους δικούς σας οδυρμούς.

Εις την Δευτέραν Παρουσίαν του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Προσέλθετε και ελάτε, υιοί του φωτός, ακούστε την ευλογημένη και μακάρια εκείνη φωνή του Σωτήρος ημών, η οποία μας λέγει: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήστε τη βασιλεία των ουρανών.

Αυτά ας ποθήσουμε, αυτά ας επιδιώξουμε με ζήλο, αυτά ας αγωνιστούμε να επιτύχουμε μέσα από τη διαγωγή μας στον κόσμο. Ας τρέξουμε, ας σπεύσουμε, όσο ακόμα είναι ημέρα, προτού μας καταλάβει η ατελείωτη νύχτα. Πριν κλείσει η θύρα, ας φωτίσουμε τις λαμπάδες των ψυχών μας με τον εξαγνισμό της καθαρότητας, ώστε με χαρά να εισέλθουμε μαζί με τον δεσποτικό και αθάνατο Νυμφίο στον ουράνιο νυμφώνα Του. Το σχήμα της αγιοσύνης που μας εμπιστεύθηκε, ας φροντίσουμε να το διατηρήσουμε άμωμο, ώστε να αναγνωρίσει ο Δεσπότης το δικό Του δώρο φυλαγμένο από εμάς καθαρό και αμόλυντο· και να ακούσουμε εκείνη τη μακάρια φωνή του Δεσπότη: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Και το: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ· σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Όταν τους δει ο Κύριος εκείνη την ώρα, θα αποστρέψει το βλέμμα Του από αυτούς. Τότε λέει σε αυτούς που βρίσκονται στα δεξιά Του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς. Ελάτε οι υιοί του φωτός.

Τα δε ερίφια στα αριστερά· αυτοί είναι οι άκαρποι, αυτοί που παρόξυναν τον Καλό Ποιμένα, που δεν έδωσαν προσοχή στα λόγια του Αρχιποίμενα, οι υπερόπτες, οι απαίδευτοι, που αυτόν τον καιρό της μετανοίας, σαν τα ερίφια, έπαιζαν, χοροπηδούσαν και ζούσαν μέσα στην τρυφή· αυτοί που σπατάλησαν με κραιπάλη, μέθη και ασπλαχνία όλο τον χρόνο της ζωής τους, όπως εκείνος ο πλούσιος, που ποτέ δεν ελέησε τον φτωχό Λάζαρο. Γι' αυτό και καταδικάστηκαν να σταθούν στα αριστερά, ως ανελεήμονες και άσπλαχνοι και μη έχοντας καρπούς μετανοίας, διότι ούτε λάδι δεν είχαν στις λαμπάδες τους. Όσοι όμως αγόρασαν το λάδι από τους φτωχούς και γέμισαν τα δοχεία τους, στέκονται στα δεξιά, ένδοξοι και ιλαροί, κρατώντας λαμπερές τις λαμπάδες, και ακούνε εκείνη τη μακάρια και εύσπλαχνη φωνή: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου.

Ας αγαπήσουμε το φοβερό και υπέρτιμο όνομα, και τον πλησίον ως τον εαυτό μας, ώστε να αξιωθούμε να ακούσουμε την ευλογημένη φωνή: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που είναι ετοιμασμένη για εσάς από καταβολής κόσμου.

Φύγε, άθλιε. Ποιος σε ζήλεψε; Ποιος σε φθόνησε; Ο αντίδικος και μισόκαλος. Δική του επιδίωξη είναι αυτή, να μη σωθεί κανένας από τους ανθρώπους. Έλα λοιπόν στον εαυτό σου και μη μισήσεις την ψυχή σου. Άνοιξε τα μάτια της διανοίας σου, και δες αυτούς που είναι μαζί σου, πώς αγωνίζονται, πώς κοπιάζουν και κρατούν τις λαμπάδες τους, και το στόμα τους υμνεί και δοξολογεί τον αθάνατο Νυμφίο. Και τα μάτια τους ατενίζουν την ομορφιά του, και η ψυχή τους θάλλει και αγάλλεται. Κατανόησε ότι έχει πλησιάσει και δεν αργοπορεί· διότι έρχεται για να ευφράνει ξαφνικά εκείνους που τον προσδοκούν. Ακούγεται φωνή: ιδού, ο Νυμφίος έρχεται, και εκείνοι που είναι μαζί σου έρχονται με χαρά, έχοντας τις λαμπάδες τους λαμπερές και το ένδυμά τους λαμπρό. Και ακούνε τη φωνή του να λέει: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Όταν δε ακουστεί η φωνή, θα τους πει: αδελφοί μου, χαρίστε μου λίγο λάδι, διότι ιδού σβήνει η λαμπάδα μου. Και θα ακούσεις από αυτούς: μήπως και δεν αρκέσει σε εμάς και σε σένα· πήγαινε σε αυτούς που πουλούν και αγόρασε. Και θα πηγαίνεις μεταμελημένος, και πουθενά δεν θα βρίσκεις να αγοράσεις. Διότι όλη η γη θα τρέμει, όπως το νερό της θάλασσας, από τη δόξα του. Και τότε οδυρόμενος θα πεις: πηγαίνω, χτυπώ την πόρτα, και ποιος ξέρει, αν θα μου ανοίξουν;

Διότι αυτό συνηθίζει η χάρη Του· μετά τη θεραπεία, παρέχει πλουσιοπάροχα τον μισθό. Ας σπεύσουμε λοιπόν να θεραπευτούμε, αδελφοί· διότι εδώ ελεεί και σπλαχνίζεται με τη χάρη Του, εκεί όμως όχι πλέον, αλλά ακολουθεί δίκαιη κρίση και απόδοση δικαιοσύνης και ανταπόδοση των πεπραγμένων. Εκεί ο εύσπλαχνος Αβραάμ αποδείχθηκε άσπλαχνος και ανελέητος απέναντι στον πλούσιο· και αυτός που είχε παρακαλέσει για τα Σόδομα, εκεί δεν παρακάλεσε για έναν αμαρτωλό ώστε να ελεηθεί. Ας μην εγκλωβιστεί λοιπόν ο νους μας στα γήινα πράγματα, αλλά ας σπεύσουμε να γίνουμε μιμητές των αγίων Πατέρων. Ας μην υστερήσουμε ως προς την πολιτεία τους, για να μη στερηθούμε τη δόξα τους, αλλά ας σπεύσουμε ώστε να στεφανωθούμε μαζί με τους τέλειους· κι αν όχι με τους τέλειους, ας επαινεθούμε μαζί με τους έσχατους. Μακάριος αυτός που αγωνίστηκε για να στεφανωθεί μαζί με τους τέλειους· άθλιος δε αυτός που δεν επαινέθηκε ούτε μαζί με τους έσχατους. Μακάριος όποιος αξιώθηκε το στεφάνι και την κληρονομιά των Αγίων, καθώς και τη φωνή που λέει: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου.

Πού είναι εκεί η μεγαλοπρέπεια των βασιλέων; Πού η εξουσία των αρχόντων; Πού ο καλλωπισμός των ενδυμάτων; Πού οι χρυσοχαλίνωτοι ίπποι; Πού ο κρότος του αργύρου; Πού η τρυφή; Πού η σπατάλη; Πού είναι εκείνοι που τρώνε και λένε: διότι αύριο πεθαίνουμε; Δεν ακούσατε από τις θείες Γραφές ότι θα υπάρξει κρίση και ανταπόδοση, για να αποδοθεί στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του; Τότε θα πει ο Βασιλιάς: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου. Και προς αυτούς που θα είναι στα αριστερά: φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο εξώτερο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον Διάβολο και τους αγγέλους του. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια. Στον Οποίο ανήκει η δόξα, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Έπειτα ακούγεται ξαφνικά μια κραυγή: ιδού ο Νυμφίος έρχεται· ιδού η προσδοκώμενη χαρά έρχεται· ιδού έρχεται το καύχημα των δικαίων, ο ήλιος της δικαιοσύνης· ιδού έρχεται ο Βασιλεύς των βασιλευόντων, του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος· ιδού έρχεται ο δίκαιος Κριτής· ιδού έρχεται, και βγείτε να τον προϋπαντήσετε. Τότε προσέρχονται με χαρά εκείνοι που έχουν τις λαμπάδες τους φωτεινές και το ένδυμά τους λαμπρό, και ακούνε τη φωνή του Νυμφίου να τους λέει: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου.

Προσέλθετε, ελάτε, υιοί του φωτός, ακούστε εκείνη την ευλογημένη και μακάρια φωνή του Σωτήρος μας που μας λέει: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία των ουρανών. Προσέχετε, αγαπητοί μου, κανείς από εσάς να μη στερηθεί αυτή τη μακάρια κληρονομιά· διότι, ιδού, βρίσκεται προ των πυλών· Φως εκ Φωτός κατέβηκε σε εμάς, και αφού μας φώτισε, μας ανέβασε προς το φως. Κατέβηκε σε εμάς και έγινε σαν και εμάς, για να μας κάνει όμοιους με τον εαυτό του.

Αυτά είναι τα ερίφια, τα οποία βόσκουν μαζί με τους αιρετικούς και μιαίνουν την αγία πίστη. Αυτοί, οι οποίοι σκίρτησαν, έζησαν με τρυφηλότητα, χόρεψαν, και συσσωρεύοντας τη συμφορά αναχώρησαν από τη ζωή, στερημένοι από κάθε αγαθό έργο, γεμάτοι από κάθε ακαθαρσία. Βλέποντάς τους ο Θεός, αποστρέφει τα μάτια Του από αυτούς και θα τους τοποθετήσει στα αριστερά. Τότε λέγει σε αυτούς που βρίσκονται στα δεξιά Του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που σας έχει υποσχεθεί. Ελάτε οι υιοί του φωτός μου. Ελάτε οι ευλογημένοι κληρονόμοι της δικής μου βασιλείας. Ελάτε εσείς που για χάρη μου γίνατε φτωχοί και πεινάσατε και διψάσατε, εσείς που δεν αγαπήσατε τον κόσμο, ούτε όσα υπάρχουν στον κόσμο. Ελάτε εσείς που για χάρη μου εγκαταλείψατε κάθε τόπο και χαρά του κόσμου, συγγενείς και φίλους και γονείς και τέκνα. Ελάτε εσείς που κατοικήσατε στις ερήμους και στα όρη και στα σπήλαια και στις οπές της γης, μαζί με τα θηρία. Κατοικήστε μαζί με τους Αγγέλους στους ουρανούς. Ελάτε όλοι οι ελεήμονες και οι φιλόξενοι. Ελάτε όλοι όσοι βαδίσατε τη στενή και τεθλιμμένη οδό. Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Τότε λέγει και σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά: Πηγαίνετε μακριά από εμένα όλοι οι καταραμένοι στο πυρ το εξώτερο. Πηγαίνετε μακριά από εμένα οι μισητοί και ανελεήμονες και μισάδελφοι και μισόχριστοι. Δεν ελεήσατε, δεν θα ελεηθείτε.

Τι λογής πρέπει να είμαστε εμείς τότε; Τι λογής θα είναι εκείνη η ανεκλάλητη χαρά που θα έχουμε, όταν ο Βασιλεύς πει σε αυτούς που βρίσκονται εκ δεξιών του λόγια ιλαρότητας, λέγοντας: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς;

Ας μην κλαίει ο φτωχός, και ας μην καυχιέται ο πλούσιος. Ας μην αποθαρρύνεται ο ασθενής, και ας μην επαίρεται ο δυνατός. Ας μη λυπάται ο δούλος, και ας μην καυχιέται ο κύριος. Διότι όλοι πάνω στη γη θα παραδώσουμε το σώμα μας στο χώμα, μέχρις ότου έλθει ο Κύριος, ο οποίος θα ζωογονήσει τα σώματά μας. Ας καυχώνται όμως οι δίκαιοι, και ας ευφραίνονται εν Κυρίω. Διότι μακάριοι είναι όλοι όσοι βρεθούν τότε άξιοι αυτής της ευλογημένης φωνής: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Μείνετε σταθεροί λοιπόν εσείς που εργάζεστε τη δικαιοσύνη και υπομένετε κόπους υπέρ της αλήθειας του Θεού· διότι οι κόποι της πρόσκαιρης ζωής σας εξασφαλίζουν πολλή παρρησία στο μέλλον· και η στενοχώρια της παρούσας ζωής θα γίνει για εσάς στο μέλλον άνεση και ανύψωση και καύχημα· και το τωρινό κλάμα θα γίνει για εσάς παρηγοριά και άνεση. Διότι είναι γραμμένο: μακάριοι όλοι όσοι μένουν σταθεροί σε αυτόν, διότι άγιος λαός θα κατοικήσει στη Σιών. Τότε πάλι θα πραγματοποιηθεί το γεγραμμένο: ιδού, όσοι με υπηρετούν θα ευφρανθούν, εσείς όμως θα ντροπιαστείτε.

Ακούστε, αδελφοί, την καλή συμβουλή της ταπεινότητάς μου, και ας αγωνιζόμαστε πάντοτε, όσο έχουμε καιρό, να ζούμε αγνά και όπως αξίζει στον Θεό, ώστε να κατοικήσει το Άγιο Πνεύμα μέσα μας, και να περισσέψει η αγάπη του Θεού σε εμάς για να εκτελούμε πάντοτε το θέλημά Του. Ας μην έχουμε, λοιπόν, αδελφοί, καμία μεγαλύτερη μέριμνα από αυτήν: το πώς η ψυχή μας θα βρεθεί στο φως. Ας μην τη δεσμεύσουμε σε κανένα από τα γήινα πράγματα και χρήματα. Αντίθετα, ας τη στολίσουμε με νηστείες και προσευχές, με αγρυπνίες και δάκρυα, ώστε να βρει η ψυχή λίγη παρρησία μπροστά στο βήμα του φοβερού Κριτή, όταν θα παρίσταται κάθε ψυχή με φόβο, όταν θα γίνει εκεί ο χωρισμός των εκλεκτών από τους αμαρτωλούς, όταν, πάλι, θα σταθούν τα πρόβατα στα δεξιά και τα ερίφια στα αριστερά. Να είστε βέβαιοι, αδελφοί, ότι η παρουσία του Κυρίου είναι πολύ κοντά, για να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, να αναπαύσει τους αγίους και τους εκλεκτούς Του στο αιώνιο φως, και να τιμωρήσει τους αμαρτωλούς που Τον παρόργισαν. Μακάριος ο άνθρωπος που θα βρει παρρησία εκείνη την ώρα και θα ακούσει τη φωνή: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, οι εκλεκτοί, κληρονομήστε όλοι τη βασιλεία μου». Τότε, βλέποντας καθένας τον εαυτό του μέσα στο φως, θα παρατηρήσει τον εαυτό του και θα συλλογιστεί λέγοντας: «Άραγε εγώ είμαι αυτός; Και πώς βρέθηκα εγώ ο ανάξιος εδώ;»

Ποια χαρά άραγε θα μας υποδεχθεί όταν χωριστούμε και σταθούμε στα δεξιά του Βασιλιά; Πώς πρέπει να αισθανόμαστε, όταν μας ασπάζονται όλοι οι Άγιοι εκεί; Σε ασπάζεται ο Αβραάμ, ο Ισαάκ, ο Ιακώβ, ο Μωυσής, ο Νώε, ο Ιώβ, ο Δαβίδ και οι άγιοι Προφήτες και Απόστολοι και Μάρτυρες και όλοι οι Άγιοι και οι Δίκαιοι, αυτοί που κατά τη διάρκεια του βίου τους ευαρέστησαν τον Θεό· και όσους επιθυμούσες να δεις τώρα, αυτοί έρχονται εκεί προς εσένα, και αγκαλιάζοντάς σε, σε ασπάζονται, αγαλλιώντας για τη σωτηρία σου. Πώς πρέπει να νιώθουμε τότε; Τι ανεκλάλητη χαρά πρέπει να έχουμε, όταν ο Βασιλιάς πει σε όσους βρίσκονται στα δεξιά του, λέγοντας με ιλαρότητα: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Τότε, αδελφέ μου, θα λάβεις το βασίλειο της ευπρέπειας και το διάδημα του κάλλους από το χέρι του Κυρίου, και στο εξής θα συμβασιλεύεις μαζί Του.

Επειδή, πώς άραγε θα εκπληρωθεί το ρηθέν: «ελάτε εκ δεξιών μου οι ευλογημένοι, για τους οποίους ο επουράνιος Πατέρας μου όρισε τη βασιλεία προ καταβολής κόσμου· διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και με ποτίσατε, γυμνός ήμουν και με ντύσατε»; Από πού, λοιπόν, είχαν αυτοί τη δυνατότητα να τα πράξουν αυτά, αν όχι από τους δίκαιους κόπους τους οποίους επιτελούσαν και από τα δικά τους υπάρχοντα με δικαιοσύνη; Και αν βέβαια αυτοί που αποτάχθηκαν τα εγκόσμια και ζουν αποστολικό βίο ήταν αναμειγμένοι με τους άλλους ανθρώπους, ο χαρακτήρας τους δεν θα ήταν αλλότριος ούτε αποξενωμένος από τη διάταξη του Θεού. Και αν αποτάχθηκαν τις γυναίκες χάριν εγκράτειας, η προαίρεσή τους θα ήταν επαινετή, εφόσον βέβαια δεν βδελύσσονταν τον γάμο, αλλά συναναστρέφονταν ως κοινωνούς αυτούς που βρίσκονταν ακόμη στον γάμο, αναγνωρίζοντας το μέτρο και την τάξη του καθενός. Διότι το πλοίο του Θεού δέχεται κάθε επιβάτη, εκτός από τον ληστή· επειδή, αν αναγνωρίσει ληστή και πειρατή δεν τον δέχεται μέσα, ούτε τον φυγά και εκείνον που επαναστατεί εναντίον των ίδιων του των κυρίων.

Αν και έπρεπε λοιπόν να αναστενάζουν για αυτούς που χάνονταν, εκείνοι 〈ταυτόχρονα χλεύαζαν και χαίρονταν〉.⌝ Αυτά λοιπόν αφορούν εκείνους, ενώ τα εξής προσθέτει για τα έθνη που πρόκειται να κριθούν: 〈φωνή πολλών εθνών πάνω στα όρη, όμοια με φωνή πολλών εθνών, φωνή βασιλέων και συγκεντρωμένων εθνών〉· ⌜διότι εκείνοι που πρόκειται να παραδοθούν στην τιμωρία, δεν θα κάνουν τίποτε άλλο παρά να βγάζουν φωνές, ομολογώντας τα δικά τους κακά· και ταυτόχρονα, μαζί όλα τα 〈έθνη〉 και οι 〈βασιλείς〉 τους θα βγάλουν μία και την αυτή φωνή, οδυρόμενοι για τις δικές τους συμφορές.⌝ Έπειτα διδάσκει την αιτία της φωνής των 〈εθνών〉 και των 〈βασιλέων〉, λέγοντας: 〈ο Κύριος Σαβαώθ, ή Κύριος των δυνάμεων ή Κύριος των στρατευμάτων, έδωσε εντολή σε έθνος οπλομάχων να έλθει από γη μακρινή, από την άκρη του θεμελίου του ουρανού, ο Κύριος και οι οπλομάχοι του, για να καταστρέψουν όλη την οικουμένη〉. ⌜Εκείνους δε που προηγουμένως ονομάστηκαν 〈γίγαντες〉, εδώ τους αποκαλεί 〈οπλομάχους〉, οι οποίοι βρίσκονταν από παλαιά μακριά και ήταν σαν κλεισμένοι 〈στα θεμέλια του ουρανού〉, και τους οποίους, όταν ο καιρός το απαιτεί, προστάζει να έλθουν ο Κριτής των όλων, με σκοπό να 〈καταστρέψουν όλη την οικουμένη〉 των κακών μετά τον διαχωρισμό των δικαίων. ⌞Επειδή και στα Ευαγγέλια «ο Υιός του Ανθρώπου, καθήμενος επί του θρόνου της δόξης αυτού» καλεί πρώτους εκείνους «εκ δεξιών» στην «ετοιμασμένη» για αυτούς «βασιλεία προ καταβολής κόσμου»· και αφού αυτοί παραληφθούν και εισαχθούν στην επαγγελία, στα υπόλοιπα έθνη που θα βρεθούν στα αριστερά εκφέρεται η απειλή ‹του πυρός›.⌟ Αφού δίδαξε ο λόγος αυτά που πρόκειται να συμβούν κατά την ημέρα της κρίσεως, προσκαλεί σε μετάνοια εκείνους που δεν έχουν ακόμη φθάσει σε αυτήν, αλλά βρίσκονται ακόμη σε τούτο τον βίο, προτρέποντάς τους να επιστρέψουν, όσο είναι ακόμη καιρός, και να κλάψουν και να οδύρονται για τα δικά τους κακά.

Αφού ο λόγος ολοκλήρωσε την προφητεία περί της καθολικής κρίσεως του Θεού, της οποίας η κατάληξη περιελάμβανε τη βασιλεία του Χριστού και «τη δόξα των πρεσβυτέρων του», αναφωνεί με θαυμασμό λέγοντας: «Κύριε, ο Θεός μου, θα σε δοξάσω, θα υμνήσω το όνομά σου, διότι έκανες θαυμαστά πράγματα, βουλή αρχαία, αληθινή». Θα κατανοήσουμε δε πώς αυτή η «βουλή ήταν αρχαία», εάν επιστήσουμε την προσοχή μας στη φωνή του Σωτήρα, η οποία λέει σε αυτούς που θα σταθούν στα δεξιά του: «ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από καταβολής κόσμου». Με αφετηρία αυτό και ο Απόστολος έγραφε: «όπως ακριβώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του, έχοντάς μας προορίσει για υιοθεσία δι' αυτού». «Αρχαία» λοιπόν ήταν αυτή η «βουλή», και αυτά ήταν αληθινά τα «θαυμαστά πράγματα» τα οποία είχαν προοριστεί μεν «προ καταβολής κόσμου», πρόκειται δε να εκπληρωθούν «κατά τη συντέλεια των αιώνων», όταν πλέον «θέσει όλους τους εχθρούς του κάτω από τα πόδια του» και «όταν καταργήσει κάθε αρχή και κάθε εξουσία και δύναμη». Τότε πλέον, αφού θα έχει απομακρυνθεί κάθε κακία και θα έχει «καταργηθεί ο έσχατος εχθρός, ο θάνατος», «ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι».

Διότι έχει λεχθεί ότι οι κληρονόμοι της εισάγονται σε κληρονομιά άφθαρτη, αμίαντη και αμάραντη, η οποία φυλάσσεται στους ουρανούς. Σε αυτήν προσκαλώντας τους άξιους ο Σωτήρας είπε: Ελάτε εκ δεξιών μου, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς. Αφού κυριεύθηκε από τον πόθο γι' αυτήν εκείνος που λέει τον προκείμενο ψαλμό, αναπέμπει προσευχή προς τον Θεό που την ετοίμασε, ώστε να αξιωθεί να αναδειχθεί κληρονόμος της σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη· όπως ακριβώς και η επιγραφή «υπέρ τῆς κληρονομούσης» υποδηλώνει τη δική του ψυχή.

Είναι ώρα, λοιπόν, να εκλάβουμε όσα περιέχονται στον ψαλμό ως προφητικώς ειρημένα για το δικό Του πρόσωπο. Γι' αυτό τον λόγο φέρει και την επιγραφή «Εις το τέλος», παραπέμποντάς μας είτε στη συντέλεια του αιώνος, κατά την οποία εκπληρώθηκαν τα αναγεγραμμένα, είτε στα τελευταία από όσα δηλώνονται μέσω του ψαλμού. Εάν, λοιπόν, τα προκείμενα αναφέρονται στον Σωτήρα, θα μπορούσε κανείς να πει ότι μακαρίζεται εκείνος που μπορεί να κατανοήσει για ποια αιτία Εκείνος ανέλαβε για χάρη μας πτωχεία. Διότι, ενώ ήταν πλούσιος, για χάρη μας πτώχευσε, ώστε εμείς με τη δική Του πτωχεία να πλουτίσουμε· και «ενώ υπήρχε σε μορφή Θεού, κένωσε τον εαυτό Του, λαμβάνοντας μορφή δούλου», όπως σαφώς δίδαξε ο θείος Απόστολος. Αλλά και κάποιος άλλος θα επιδείξει σύνεση απέναντι στον φτωχό και τον πένητα, ακούγοντάς Τον να λέει στα Ευαγγέλια: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και με ποτίσατε· ξένος ήμουν, και με περιμαζέψατε· γυμνός, και με ντύσατε· ασθένησα, και με επισκεφθήκατε· στη φυλακή ήμουν, και ήρθατε σε μένα· στα οποία και προσθέτει: Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε μένα το κάνατε.

Αλλά εκείνοι μεν που υπάκουσαν, απολαμβάνουν τα υπεσχημένα· σε εκείνους όμως που αθετούν τη χάρη, τους απειλεί το πυρ κατά την ένδοξη παρουσία του, καθώς πρόκειται να έλθει από την επουράνια Σιών, για την οποία ο Παύλος λέγει: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· και, «Έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». «Ευπρέπεια δε ωραιότητος» είναι η ένδοξη θεοφάνειά του· αυτήν φανερώνει και το «Ο Θεός εμφανώς θα έλθει». Κατά την πρώτη του λοιπόν παρουσία, ενώ κρινόταν από ανθρώπους, σιωπούσε· ούτε αμύνθηκε μολονότι υπέφερε τόσα πολλά, ούτε φανέρωσε σε όλους τη δική του θεότητα· Τότε όμως, λέγει, θα έλθει εμφανώς και δεν θα παραμείνει σιωπηλός. Το δε πυρ, προπορευόμενο, καθαρίζει τη βασιλεία του, αναλίσκοντας κάθε εύφλεκτη ύλη, ώστε να μην φαίνονται ξύλα, ούτε χόρτα, ούτε καλαμιές ενώπιόν του. Και θα ελέγξει ή θα αποδεχθεί, λέγοντας στους μεν: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου», στους δε: «Φύγετε από εμένα».

Ποια Σιών εννοεί, παρά προφανώς την Εκκλησία του Σωτήρος μας που ιδρύθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη; Πόλεις δε της Ιουδαίας, μη διστάζεις να ονομάζεις τις θεόπνευστες Γραφές, μέσω των οποίων έχει διατυπωθεί η ιουδαϊκή πολιτεία. Αλλά αυτές μεν οι πόλεις είχαν καταρρεύσει, όσον αφορά τους Ιουδαίους, ανοικοδομήθηκαν όμως μέσω της νέας διδασκαλίας εν Χριστώ· μέσω της οποίας συνιστάται και η αληθινή περιτομή, και τα πνευματικά Σάββατα, και οι πνευματικές θυσίες και όλα όσα τα ακολουθούν σύμφωνα με την ερμηνεία του πνευματικού νόμου. Έτσι, λοιπόν, οικοδομούνται οι πόλεις της Ιουδαίας, και θα κατοικήσουν σε αυτές οι πολίτες και οι κληρονόμοι όσων έχουν εξαγγελθεί στις θείες Γραφές· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Και θα την κληρονομήσουν». Αλλά και «το σπέρμα των δούλων του θα την κατέχει». Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι δούλοι του, παρά βεβαίως οι μαθητές του Σωτήρος μας, και το σπέρμα που σπάρθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη, το οποίο θα κατέχει την κληρονομιά που έχει εξαγγελθεί στις θείες Γραφές; Αλλά και «εκείνοι που αγαπούν το όνομά του θα κατασκηνώσουν σε αυτήν», δηλαδή προφανώς στην κληρονομιά· σε αυτούς θα ειπωθεί: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου».

Αρχίζοντας λοιπόν ο Σωτήρας να κηρύττει τη βασιλεία του Θεού από το βάπτισμα στον Ιορδάνη ποταμό, γέμισε όλη την οικουμένη. Και στον προφήτη Ζαχαρία εξάλλου έχει λεχθεί: «Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα της Σιών· ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα πράος και επιβιβασμένος σε υποζύγιο και σε νέο πώλο. Και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα, και από τους ποταμούς έως τις εσχατιές της γης». Αντί αυτού, το εβραϊκό κείμενο περιέχει: «Και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της γης». Θα μπορούσε δε κάποιος να πει πιο μυστηριακά και με άλλον τρόπο μέσω αυτών, ότι λέγεται πως η δεξιά του βρίσκεται σε ποταμούς, διότι όλοι όσοι βρίσκονται στα δεξιά του καθαρίζονται μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας, και αξιώνονται της ένθεης αναγέννησης μέσω της επιρροής του Αγίου Πνεύματος· διδαχθήκαμε να θεωρούμε ως «δεξιούς» του εκείνους προς τους οποίους έδωσε την υπόσχεση λέγοντας: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω», και τα εξής. Επειδή αυτούς, τους οποίους ονόμασε δικά του πρόβατα, υποσχέθηκε ότι θα τους στήσει στα δεξιά του· για τον λόγο αυτόν, σύμφωνα με μια βαθύτερη και πιο μυστηριακή ερμηνεία, έχει λεχθεί ότι η δεξιά του θα βρίσκεται μέσα σε ποταμούς. Ως ποταμοί του δε, έχουν ονομαστεί και οι λαοί του, σύμφωνα με το χωρίο: «Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί»· και πάλι: «Ύψωσαν οι ποταμοί, Κύριε, ύψωσαν οι ποταμοί τη φωνή τους· θα υψώσουν οι ποταμοί τα κύματά τους».

ΨΑΛΜΟΣ ϞΔ΄. «Ελάτε να αγαλλιάσουμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε στον Θεό τον Σωτήρα μας». Στο εβραϊκό κείμενο δεν παραδίδεται επιγραφή· και δικαιολογημένα· διότι δεν θα ήταν εύλογο να επιγραφεί ούτε ως ψαλμός, ούτε ως ύμνος, ούτε ως ωδή, εκείνο το κείμενο που από τη μια καλεί τον ιουδαϊκό λαό σε αγαλλίαση, αλλά από την άλλη τους απειλεί με οργή και καταλήγει τις παραγγελίες του σε θλιβερά γεγονότα. Θα σημειώσεις δε αν κάπου και αλλού στη Γραφή έχει ειπωθεί το «ελάτε» (δεύτε), και με ποιον τρόπο καλεί να τον πλησιάσουν εκείνοι που έχουν αποστατήσει και έχουν βρεθεί μακριά· θα παρατηρήσεις επίσης ότι πάντοτε απευθύνει την κλήση για καλό σκοπό, όπως στο «Ελάτε τέκνα, ακούστε με», και «Ελάτε να ανεβούμε στο όρος του Κυρίου», και «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες», και «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου». Στον προκείμενο ψαλμό σαφώς παρακινεί να προσέλθουν σε αγαλλίαση. Γι' αυτό να σημειώσεις ότι δεν σκέφτονται σωστά όσοι νομίζουν πως ο ζυγός της θεοσέβειας είναι σκυθρωπός και λυπηρός· διότι κάνει την κλήση για πράγματα αγαθά και χαρμόσυνα. Σε αυτά παράβαλε το «Πορευθείτε στο αιώνιο πυρ», και τα παρόμοια, τα οποία λέγονται προς τους αμαρτάνοντες σε αντίθεση με το «ελάτε». Επειδή σε καιρούς πολέμων εκείνοι που νικούν συνηθίζουν να βγάζουν ιαχές (να αλαλάζουν) και να φωνάζουν δυνατά εναντίον των εχθρών, εύλογα προστάζει όχι μόνο να χαίρονται και να αγαλλιούν, αλλά και να αλαλάζουν για τη σωτήρια νίκη.

Και πάλι, διότι όλα όσα λέγει ο Πατέρας, φαίνεται ότι παντού τα λέγει μέσω του Λόγου. Αυτό μάλιστα είναι φανερό και από εμάς τους ίδιους, όσο είναι δυνατόν να παρομοιάσει κανείς τα μικρά με τα μεγάλα και τα θεία· διότι και εμείς, όλα όσα θέλουμε στο μέτρο του δυνατού να πούμε και να κάνουμε, τα κάνουμε μέσω του δικού μας λόγου. Εάν, λοιπόν, κατ' αυτόν τον τρόπο προήλθε ο Λόγος από τον Πατέρα με δραστική ενέργεια, πώς ήρθε στο μυαλό του Μάρκελλου να θέσει ως χρονικό όριο στην ενέργεια του Λόγου τον καιρό της συντέλειας, κατά τον οποίο ισχυρίζεται ότι ο Λόγος θα βρίσκεται μέσα στον Θεό, όπως ακριβώς ήταν και προηγουμένως (ενώ προηγουμένως τον παρουσίαζε να ησυχάζει μέσα στον σιωπώντα Θεό); Επομένως, και μετά τη συντέλεια θα υπάρχει κάποια ησυχία, αφού ο Λόγος δεν πρόκειται να ενεργεί απολύτως τίποτα. Αλλά, βέβαια, πριν από τη δημιουργία των κτιστών δεν υπήρχε τίποτα, λέει, εκτός από τον Θεό, και επειδή δεν υπήρχε τίποτα, εύλογα όριζε για τον εαυτό του αυτή την ησυχία. Κατά τον καιρό όμως της συντέλειας, ο προφήτης Δανιήλ προφητεύει ότι θα υπάρχουν μυριάδες μπροστά στον θρόνο του Θεού, λέγοντας: «χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν, και μύριες μυριάδες στέκονταν μπροστά του»· και βέβαια θα είναι τότε παρόντες όλοι οι υιοί του μέλλοντος αιώνος, καθώς και οι μακάριες ψυχές των πατριαρχών, των προφητών και των αποστόλων, τα άγια πνεύματα των μαρτύρων, και όλα τα πρόβατα του Σωτήρα μας, τα οποία θα σταθούν στα δεξιά του και θα ακούσουν: «ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από καταβολής κόσμου».