Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:41

Αλίμονο σε εκείνους που ρωτούν τα πνεύματα της πλάνης, και πηγαίνουν σε μάντεις, και δίνουν προσοχή σε διδασκαλίες δαιμόνων, διότι μαζί τους θα καταδικαστούν στον μέλλοντα αιώνα. Αλίμονο σε εκείνους που γράφουν αδικία. Αλίμονο σε εκείνους που πράττουν τα μαγικά, γητείες και μαντείες και παιδοφθορίες και τα παρόμοια με αυτά. Αλίμονο σε εκείνους που αποστερούν τον μισθό του μισθωτού, διότι αυτός που αποστερεί τον μισθό είναι σαν αυτόν που χύνει αίμα. Αλίμονο σε εκείνους που δικάζουν άδικα· σε αυτούς που δικαιώνουν τον ασεβή και αφαιρούν το δίκαιο από τον δίκαιο. Αλίμονο σε εκείνους που μολύνουν την αγία πίστη με αιρέσεις, ή σε αυτούς που συγκαταβαίνουν στους αιρετικούς. Αλίμονο σε εκείνους που νοσούν από το ανίατο πάθος, δηλαδή τον φθόνο και τη βασκανία. Και γιατί πολυλογώ και δεν συντομεύω γρήγορα τον λόγο; Αλίμονο σε όλους εκείνους που θα βρεθούν στα αριστερά κατά την φοβερή εκείνη ημέρα, διότι θα σκοτιστούν και θα δακρύσουν πικρά, όταν ακούσουν την οδυνηρή εκείνη απόφαση, το «πηγαίνετε μακριά από εμένα οι καταραμένοι». Άλλοι πάλι θα ακούσουν τη λυπηρή εκείνη απόφαση, το «θα επιστρέψουν οι αμαρτωλοί στον άδη». Άλλοι θα ακούσουν το «αμήν αμήν σας λέω, δεν σας γνωρίζω· αποχωρήστε από εμένα, εργάτες της αδικίας». Άλλοι θα ακούσουν, δηλαδή οι φθονεροί, το «πάρε το δικό σου και πήγαινε».

Και πού άραγε; Προφανώς εκεί όπου θα βρίσκονται αυτοί που άκουσαν το «πορευθείτε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ». Άλλοι θα ακούσουν το «αφού δέσετε τα χέρια και τα πόδια του, βγάλτε τον στο εξώτερο σκοτάδι». Άλλοι, σαν τα ζιζάνια, θα δεθούν για να κατακαούν στο καμίνι του πυρός. Και όπως ακριβώς υπάρχουν πολλοί τρόποι σωτηρίας, έτσι υπάρχουν και πολλά καταλύματα στη βασιλεία των ουρανών. Και όπως υπάρχουν πολλά είδη αμαρτιών και αμαρτημάτων, έτσι υπάρχουν και πολλοί τρόποι κολάσεων.

Ελάτε, οι κληρονόμοι της βασιλείας μου. Ελάτε εσείς που πεινάσατε και διψάσατε για εμένα· εσείς που δεν αγαπήσατε τον κόσμο ούτε τα του κόσμου. Ελάτε εσείς που για εμένα εγκαταλείψατε τον κόσμο, συγγενείς και φίλους, γονείς και τέκνα. Ελάτε εσείς που κατοικήσατε στις ερήμους και στα όρη και στα σπήλαια και στις οπές της γης· τώρα κατοικήστε μαζί με τους Αγγέλους στους ουρανούς. Τότε θα πει και προς εκείνους που θα βρίσκονται στα αριστερά: Πορευθείτε μακριά από εμένα οι καταραμένοι, οι μισητοί, οι ανελεήμονες και οι μισάδελφοι και οι μισόχριστοι. Δεν ελεήσατε, δεν θα ελεηθείτε. Δεν υπακούσατε στα άχραντα Ευαγγέλιά μου και στους μακάριους μαθητές μου, ούτε και εγώ θα σας εισακούσω.

Ζήσατε με απολαύσεις πάνω στη γη· λάβατε τα αγαθά κατά τη διάρκεια της ζωής σας. Εγώ δε κάθε ημέρα φώναζα μέσω των αγίων μου Γραφών, και εσείς, αν και ακούγατε, χλευάζατε αυτούς που τις διάβαζαν. Και τώρα λοιπόν λέω: δεν σας γνωρίζω. Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον Διάβολο και τους αγγέλους του. Και θα απέλθουν αυτοί σε αιώνια κόλαση.

Εκείνοι δε που βρίσκονται στα αριστερά ακούνε την οδυνηρή εκείνη και σκυθρωπή απόφαση: πηγαίνετε μακριά μου οι καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον Διάβολο και τους αγγέλους του. Όπως δεν ελεήσατε, έτσι ούτε και τώρα θα ελεηθείτε. Όπως δεν ακούσατε τη φωνή μου, έτσι ούτε και εγώ τώρα θα εισακούσω τους δικούς σας οδυρμούς. Διότι δεν με διακονήσατε, ούτε με θρέψατε όταν πεινούσα, ούτε με ποτίσατε όταν διψούσα, ούτε με φιλοξενήσατε, ούτε με ντύσατε όταν ήμουν γυμνός, ούτε με επισκεφθήκατε όταν ήμουν ασθενής, ούτε ήλθατε προς εμένα όταν ήμουν στη φυλακή. Γίνατε εργάτες και υπηρέτες άλλου κυρίου, δηλαδή του Διαβόλου.

Αλίμονο σε εκείνους που μολύνουν την άγια πίστη με αιρέσεις ή που συγκαταβαίνουν στους αιρετικούς. Αλίμονο σε εκείνους που νοσούν από το ανίατο πάθος, δηλαδή τον φθόνο και τη βασκανία. Και γιατί λέω πολλά και δεν κόβω γρήγορα τον λόγο; Αλίμονο σε όλους εκείνους που θα βρεθούν στα αριστερά κατά την ημέρα εκείνη τη φοβερή, διότι θα σκοτεινιαστούν και θα δακρύσουν πικρά, όταν ακούσουν εκείνη την οδυνηρή απόφαση, το «πηγαίνετε μακριά μου οι καταραμένοι». Άλλοι πάλι θα ακούσουν και εκείνη την οδυνηρή και λυπηρή απόφαση, το «θα αποστραφούν οι αμαρτωλοί στον άδη». Άλλοι θα ακούσουν το «αλήθεια, αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω· φύγετε μακριά μου, εργάτες της αδικίας». Άλλοι θα ακούσουν, δηλαδή οι φθονεροί, το «πάρε το δικό σου και πήγαινε». Και πού άραγε; Προφανώς εκεί όπου πήγαν εκείνοι που άκουσαν το «πηγαίνετε μακριά μου οι καταραμένοι στο πυρ». Άλλοι θα ακούσουν το «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, βγάλτε τον στο εξώτερο σκοτάδι». Άλλοι, σαν τα ζιζάνια, θα δεθούν για να κατακαούν στο καμίνι της φωτιάς. Και όπως υπάρχουν πολλοί τρόποι σωτηρίας, έτσι υπάρχουν και πολλά οικήματα στη βασιλεία των ουρανών. Και όπως υπάρχουν πολλοί τρόποι αμαρτιών και παραπτωμάτων, έτσι υπάρχουν και πολλοί τρόποι κολάσεων.

Διότι η περιπλάνηση της επιθυμίας υποσκάπτει τον άκακο νου· επειδή, στην ήττα των οφθαλμών, στήνεται ενέδρα δαιμόνων, εάν αυτός που ηττήθηκε δεν αποκόψει το βλέμμα. Όταν, λοιπόν, αρχίζει ο δαίμονας να μορφοποιεί τον πειρασμό και να ζωγραφίζει στη διάνοιά σου την ομορφιά μιας γυναίκας που κάποτε είδες, ή κάτι παρόμοιο, φέρε μέσα σου τον φόβο του Θεού και θυμήσου αυτούς που κοιμούνται στους τάφους. Αναλογίσου την ημέρα της εξόδου σου, όταν πρόκειται η ψυχή σου να χωριστεί από το σώμα. Σκέψου την τρομερή και φρικώδη φωνή, την οποία θα ακούσουν όσοι αμέλησαν το δίκαιο και δεν τήρησαν τις εντολές του Χριστού: «Πηγαίνετε μακριά μου οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ, που είναι ετοιμασμένο για τον Διάβολο και τους αγγέλους του, εκεί όπου είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων, στο εξώτερο σκοτάδι». Σκέψου το ακοίμητο σκουλήκι και το ατελείωτο βασανιστήριο. Αυτά να αναλογίζεσαι και να θυμάσαι, και θα διαλυθεί η επιθυμία της ηδονής από τη διάνοιά σου, όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά· διότι δεν μπορούν να αντισταθούν στον φόβο του Θεού. Διότι όποιος δεν αντιστέκεται στην επιθυμία, αλλά αφήνει τα μάτια του να περιπλανούνται ακόλαστα, οπωσδήποτε έχει ήδη στρέψει τη διάνοιά του προς τα πάθη και, αν δεν ήταν η ανθρώπινη ντροπή, πολλές φορές θα είχε διαφθείρει και το σώμα του.

Πού είναι εκεί η μεγαλοπρέπεια των βασιλέων; Πού η εξουσία των αρχόντων; Πού ο καλλωπισμός των ενδυμάτων; Πού οι χρυσοχαλίνωτοι ίπποι; Πού ο κρότος του αργύρου; Πού η τρυφή; Πού η σπατάλη; Πού είναι εκείνοι που τρώνε και λένε: διότι αύριο πεθαίνουμε; Δεν ακούσατε από τις θείες Γραφές ότι θα υπάρξει κρίση και ανταπόδοση, για να αποδοθεί στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του; Τότε θα πει ο Βασιλιάς: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου. Και προς αυτούς που θα είναι στα αριστερά: φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο εξώτερο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον Διάβολο και τους αγγέλους του. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια. Στον Οποίο ανήκει η δόξα, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και τώρα παρακαλάς να εισέλθεις εκεί όπου δεν έστειλες τίποτα από πριν; Όπου δεν έχεις τίποτα αποταμιευμένο; Ούτε δάκρυα, ούτε κλάμα, ούτε νηστεία, ούτε αγρυπνία, ούτε ψαλμωδία, ούτε παρθενία, ούτε υπομονή, ούτε ελεημοσύνη. Αφού δεν έστειλες από πριν τίποτα από αυτά εδώ, τι ζητάς; Αυτό το κατοικητήριο το κατοικούν εκείνοι που πτώχευσαν για εμένα. Αυτή είναι η βασιλεία των ελεημόνων. Αυτή είναι η ευφροσύνη αυτών που πένθησαν. Αυτή είναι η χαρά αυτών που μετανόησαν και έκλαψαν, και αυτών που θρήνησαν για τις αμαρτίες τους. Αυτή είναι η ανάπαυση αυτών που αγρυπνούν και νηστεύουν. Αυτή είναι η ζωή των χηρών και των ορφανών. Εδώ εκείνοι που πείνασαν και δίψασαν ευφραίνονται στους αιώνες. Εσύ όμως απέλαβες τα αγαθά σου κατά τη διάρκεια της ζωής σου. Πήγαινε μακριά από εμένα, στο αιώνιο πυρ.

Ακούγοντάς τα αυτά, στέκεσαι καταντροπιασμένος. Και ενώ στέκεσαι εκεί, φτάνει στα αυτιά σου φωνή ευφροσύνης και αγαλλιάσεως, και θα αναγνωρίσεις τη φωνή του κάθε συντρόφου σου, και τότε θα στενάξεις πικρά, λέγοντας: Αλίμονο σε εμένα τον άθλιο, πώς στερήθηκα αυτή τη δόξα, και χωρίστηκα από αυτούς εξαιτίας των πονηρών και φαύλων μου έργων! Πράγματι είναι δίκαιη η κρίση του Θεού. Πράγματι δίκαια έπαθα. Διότι εκείνοι εγκρατεύονταν, ενώ εγώ κυνηγούσα τα πλούσια γεύματα και τα δείπνα. Εκείνοι έψαλλαν, ενώ εγώ σιωπούσα. Εκείνοι προσεύχονταν, ενώ εγώ μετεωριζόμουν. Εκείνοι ταπείνωναν τους εαυτούς τους, ενώ εγώ υπερηφανευόμουν. Εκείνοι περιφρονούσαν τον εαυτό τους, ενώ εγώ καλλωπιζόμουν. Εκείνοι δάκρυζαν, ενώ εγώ γελούσα. Γι' αυτό εκείνοι τώρα αγάλλονται, ενώ εγώ οδύρομαι. Εκείνοι ευφραίνονται, ενώ εγώ κλαίω. Εκείνοι βασιλεύουν μαζί με τον Χριστό στους ατελεύτητους αιώνες, ενώ εγώ στέλνομαι μαζί με τον Αντίχριστο στο αιώνιο πυρ. Αλίμονο σε εμένα τον άθλιο, τι έπαθα; Πόσα αγαθά ζημιώθηκα, για να κάνω για λίγο χρόνο το θέλημα του Διαβόλου; Τώρα κατάλαβα ότι ο καθένας λαμβάνει την ανταπόδοση σύμφωνα με τα έργα του. Μόλις τώρα γνώρισα ότι με ενέπαιξε και μου έβαλε τρικλοποδιά ο μάταιος κόσμος. Ω! Από πόσα αγαθά στέρησα τον εαυτό μου! Πόση ντροπή υπέστην! Και με πόσα κακά περιέβαλα τον εαυτό μου!

Και ενώ αυτός τα συλλογίζεται αυτά, βγαίνει η απόφαση από τον Βασιλέα που λέει: ο καθένας θα θερίσει ό,τι έσπειρε. Τότε εκείνοι που έσπειραν με δάκρυα, με αγαλλίαση θα θερίσουν εκεί. Τότε ο καθένας πηγαίνει εκεί όπου τον οδηγούν τα έργα του· διότι τα έργα του καθενός στέκονται μπροστά του λέγοντάς του: εσύ μας έπραξες, άθλιε. Όφειλες με τα δάκρυά σου να μας εξαλείψεις. Άκουγες τη Γραφή που έλεγε ότι έρχεται η ώρα να αποδοθεί στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, και περιγελούσες αυτούς που το έλεγαν. Τώρα λοιπόν έλα να πάμε, και απόλαυσε τους καρπούς των κόπων σου. Τότε θα απέλθει ο καθένας στον δικό του τόπο, τον οποίο ετοίμασε για τον εαυτό του, και θα εκπληρωθεί η Γραφή που λέει: τότε θα τους μιλήσει μέσα στην οργή του, και με τον θυμό του θα τους ταράξει. Όσοι όμως ετοίμασαν τον εαυτό τους δεν ταράσσονται, αλλά φωνάζουν με παρρησία: ετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα. Ενώ όσοι δεν είναι έτοιμοι θα ταραχθούν ακούγοντας το: πορεύεστε μακριά από εμένα οι καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο. Τότε θα πορευθούν άλλοι μεν στο εξώτερο σκοτάδι, άλλοι δε στη γέεννα του πυρός· άλλοι στον τριγμό των δοντιών και στις υπόλοιπες κολάσεις, καθώς οι Άγγελοι θα τους σπρώχνουν με βιασύνη και θα τους λένε: σαν πρόβατα του άδη γίνατε, ο θάνατος θα σας ποιμάνει.

Αυτά είναι τα ερίφια, τα οποία βόσκουν μαζί με τους αιρετικούς και μιαίνουν την αγία πίστη. Αυτοί, οι οποίοι σκίρτησαν, έζησαν με τρυφηλότητα, χόρεψαν, και συσσωρεύοντας τη συμφορά αναχώρησαν από τη ζωή, στερημένοι από κάθε αγαθό έργο, γεμάτοι από κάθε ακαθαρσία. Βλέποντάς τους ο Θεός, αποστρέφει τα μάτια Του από αυτούς και θα τους τοποθετήσει στα αριστερά. Τότε λέγει σε αυτούς που βρίσκονται στα δεξιά Του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που σας έχει υποσχεθεί. Ελάτε οι υιοί του φωτός μου. Ελάτε οι ευλογημένοι κληρονόμοι της δικής μου βασιλείας. Ελάτε εσείς που για χάρη μου γίνατε φτωχοί και πεινάσατε και διψάσατε, εσείς που δεν αγαπήσατε τον κόσμο, ούτε όσα υπάρχουν στον κόσμο. Ελάτε εσείς που για χάρη μου εγκαταλείψατε κάθε τόπο και χαρά του κόσμου, συγγενείς και φίλους και γονείς και τέκνα. Ελάτε εσείς που κατοικήσατε στις ερήμους και στα όρη και στα σπήλαια και στις οπές της γης, μαζί με τα θηρία. Κατοικήστε μαζί με τους Αγγέλους στους ουρανούς. Ελάτε όλοι οι ελεήμονες και οι φιλόξενοι. Ελάτε όλοι όσοι βαδίσατε τη στενή και τεθλιμμένη οδό. Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Τότε λέγει και σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά: Πηγαίνετε μακριά από εμένα όλοι οι καταραμένοι στο πυρ το εξώτερο. Πηγαίνετε μακριά από εμένα οι μισητοί και ανελεήμονες και μισάδελφοι και μισόχριστοι. Δεν ελεήσατε, δεν θα ελεηθείτε.

Δεν ακούσατε τα άχραντα Ευαγγέλιά μου και τους μακάριους μαθητές μου, ούτε και εγώ θα εισακούσω τους θρήνους σας. Ζήσατε με τρυφή πάνω στη γη· απολαύσατε τα αγαθά κατά τη διάρκεια της ζωής σας. Εκεί κάθε μέρα φώναζα μέσω των Γραφών, και εσείς ακούγοντας χλευάζατε εκείνους που τα διάβαζαν. Και τώρα σας λέγω· δεν σας γνωρίζω. Πορευθείτε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το εξώτερο και αιώνιο, το ετοιμασμένο για τον Διάβολο και τους αγγέλους του. Τότε θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, οι δε δίκαιοι σε ζωή αιώνια.

Πόσο σπουδαίο είναι να έχει κανείς τον ίδιο για φωστήρα! Διότι τότε ο ήλιος δεν θα είναι για σένα φως της ημέρας, καθώς λέει ο Ησαΐας, ούτε η ανατολή της σελήνης θα σου φωτίζει τη νύχτα, αλλά ο Κύριος θα είναι για σένα φως αιώνιο, και ο Θεός η δόξα σου. Ιδού, αδελφέ, ποια χαρά επιφυλάσσεται σε αυτούς που τον φοβούνται και σε αυτούς που τηρούν τις εντολές του. Αναλογίσου δε μετά από αυτά και την απώλεια των αμαρτωλών, όταν θα παραστούν στο φοβερό βήμα· ποια αισχύνη θα τους κυριεύσει ενώπιον του δίκαιου Κριτή, μη έχοντας λόγο απολογίας· ποια ντροπή θα τους καταλάβει, όταν θα διαχωριστούν στα αριστερά του Βασιλέως· ποιο σκοτάδι θα πέσει πάνω τους, όταν θα τους μιλήσει μέσα στην οργή του και θα τους ταράξει με τον θυμό του, λέγοντας: πηγαίνετε μακριά από εμένα οι καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον Σατανά και τους αγγέλους του.

Αλήθεια σας λέγω, ότι θα τον καταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του· διότι οικονόμησε επάξια τις υποθέσεις του με κρίση, γι' αυτό και δεν θα κλονιστεί ποτέ. Διότι λέγει το Άγιο Πνεύμα: αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· θα οικονομήσει τις υποθέσεις του με δίκαιη κρίση, διότι ποτέ δεν θα κλονιστεί· ο δίκαιος θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη. Δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση· η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Η καρδιά του έχει στηριχθεί, δεν πρόκειται να φοβηθεί, μέχρις ότου δει την καταστροφή των εχθρών του. Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος· η δύναμή του θα υψωθεί με δόξα. Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί· θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει· η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί. Ο δίκαιος όμως θα μείνει σε αιώνια μνήμη, και δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Και ποια είναι αυτή η κακή είδηση; Εγώ νομίζω ότι είναι το «ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», και το «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, βγάλτε τον άχρηστο δούλο στο εξώτερο σκοτάδι», και το «φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Αντί γι' αυτά όμως ο δίκαιος θα ακούσει: «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου».

Διότι ο Θεός όρισε τις βασάνους για τον Διάβολο και τους αγγέλους του, και όχι για εμάς· αλλά εξαιτίας της πολλής μας φαυλότητας γινόμαστε κληρονόμοι εκείνων των φοβερών βασάνων, και αυτά με τα οποία απειλήθηκε ο φοβερός Δράκοντας, εμείς οι άνθρωποι τα υπομένουμε με τη θέλησή μας. Διότι λέει: «Πηγαίνετε στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον πονηρό Δράκοντα και τους αγγέλους του». Δεν λέει «για τους ανθρώπους». Διότι, αν στην παρούσα ζωή αυτοί που πράττουν τα φαύλα υφίστανται τόση δεινότητα και ανεκδιήγητα είδη τιμωριών εδώ, πόσο μάλλον εκείνο το αλάνθαστο και αδωροδόκητο δικαστήριο του Κριτή θα επιφέρει τα δεινά σε όσους αμάρτησαν βαριά απέναντί του, δηλαδή σε εμάς τους αμαρτωλούς, στον μέλλοντα χρόνο.

Αλίμονό σου, ψυχή, διότι μισείς τον αδελφό σου και τον λοιδορείς, ή ανέχεσαι αυτούς που πράττουν τα ίδια, και γι' αυτό θα τιμωρηθείς μαζί με τους φονιάδες· διότι όποιος μισεί τον αδελφό του, λέγει, είναι ανθρωποκτόνος. Αλίμονό σου, ψυχή, διότι καταφρονείς τις εντολές του Θεού, και νομίζεις ότι η σωτηρία βρίσκεται μόνο στο μοναχικό σχήμα και όνομα. Διότι κατά τη φοβερή ημέρα του Κυρίου θα ακούσεις να λέει: δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών ο καθένας που μου λέει Κύριε, Κύριε, αλλά εκείνος που πράττει το θέλημά μου· φύγετε μακριά μου, οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον Διάβολο και τους αγγέλους του.

Ιδού, αδελφέ μου, άκουσες τι χαρά επιφυλάσσεται σε εκείνους που φοβούνται τον Κύριο και τηρούν τις εντολές του. Αναλογίσου έπειτα από αυτά και την απώλεια των αμαρτωλών, όταν θα εισαχθούν στο φοβερό βήμα· τι αισχύνη θα τους καταλάβει ενώπιον του δίκαιου Κριτή, καθώς δεν θα έχουν κανένα λόγο απολογίας· τι ντροπή θα τους καταλάβει όταν θα αποχωρίζονται στα αριστερά του Βασιλέως· τι σκοτάδι θα πέσει επάνω τους, όταν τους μιλήσει με την οργή του και τους ταράξει με τον θυμό του, λέγοντας: Πορεύεσθε οι καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον Διάβολο και τους αγγέλους του. Αλίμονο, αλίμονο!

Γι' αυτό «ζήλος θα κυριεύσει λαό απαίδευτο», υπονοώντας τους εκ περιτομής που δεν αποδέχθηκαν τη χάρη του Θεού διά του Χριστού. Έπειτα στη συνέχεια προσθέτει: «και τώρα φωτιά θα καταφάγει τους εναντίους», καθώς αυτοί θα υποβληθούν στην απόφαση που λέει: «πορευθείτε στο πυρ το αιώνιο το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Και αφού είπε αυτά γι' αυτούς, στρεφόμενος πάλι προς τον Θεό αναπέμπει ικεσία λέγοντας: «Κύριε, ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη, διότι τα πάντα μας τα απέδωσες»· διότι είναι βέβαια καλά και όλα τα άλλα από εσένα· το μέγιστο όμως δώρο τυγχάνει να είναι η ειρήνη που προέρχεται από εσένα και μας συνδέει με εσένα, ώστε να μην στασιάζουμε απέναντί σου και η ψυχή μας να διαφυλάσσεται παντοτινά σε ειρήνη μαζί σου. Και αυτό θα μπορούσε να γίνει, εάν μας καταξιώσεις να μας κάνεις δικό σου κτήμα· επειδή εμείς «κανέναν άλλον δεν γνωρίζουμε» παρά μόνο εσένα και μόνο «στο όνομά σου» έχουμε στηρίξει το θάρρος μας.

Αυτοί δε οι ίδιοι θα γνωρίσουν πώς αποστάτησαν από εμένα «οι άνομοι στη Σιών»· γι' αυτόν τον λόγο, εξαιτίας της αποστασίας τους, «θα τους καταλάβει τρόμος». Έπειτα, απευθυνόμενος προς αυτούς τους ίδιους που απίστησαν από τον λαό της περιτομής, προσθέτει στη συνέχεια: «ποιος θα σας αναγγείλει ότι καίει φωτιά;» για την οποία λίγο πριν έλεγε: «φωτιά θα σας καταφάει», και πάλι: «ποιος θα σας αναγγείλει τον αιώνιο τόπο;» «τον ετοιμασμένο», δηλαδή, «για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Ποιος λοιπόν θα είναι αυτός που γνωρίζει αυτά και τα μαρτυρεί εκ των προτέρων σε όσους δεν τα γνωρίζουν, παρά καθένας που «πορεύεται με δικαιοσύνη και ομιλεί για την ευθεία οδό και καθένας που μισεί την ασέβεια και την αδικία», που αποστρέφεται τη δωροδοκία και κλείνει «τα αυτιά του για να μην ακούσει κρίση αίματος, και κλείνει τα μάτια του» για να μη βλέπει άδικη πράξη; Τέτοιος δε ήταν ο καθένας από τους προφήτες του Θεού και κάθε θεοφιλής άνθρωπος, καθώς και ο χορός των αποστόλων και των μαθητών του Σωτήρα μας. Κάθε τέτοιος άνθρωπος, λοιπόν, «θα σας αναγγείλει», λέει, «ότι καίει φωτιά» που είναι «ετοιμασμένη» για τους ασεβείς. Ο ίδιος δε θα σας φανερώσει και τον «τόπο» της «αιώνιας» καταδίκης, προειδοποιώντας σας να φυλάγεστε για να μην περιπέσετε σε αυτόν.

Διότι βεβαίως δεν έχουν λεχθεί αυτά για κάποιον αισθητό σκώληκα, σαν να επρόκειτο να υπάρξει και αυτός στο μέλλον, «και το πυρ τους θα είναι άσβεστο». Αυτό ακριβώς το τέλος των ασεβών καθόρισε και ο Σωτήρας μας στα Ευαγγέλια, λέγοντας σε όσους επρόκειτο να σταθούν «στα αριστερά του»: «πορεύεσθε εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ». Όπως λοιπόν εκεί το πυρ ονομάζεται «αιώνιο», έτσι και εδώ «άσβεστο», φανερώνοντας και από τα δύο χωρία των Γραφών τη μία και αυτή ουσία του πυρός. «Αλλά και θα είναι», ενώ βρίσκονται σε τέτοια κόλαση, «θέαμα για κάθε σάρκα». Σε ποια «σάρκα» όμως; Προφανώς, σε εκείνη που δεν θα κολαστεί, αλλά θα αξιωθεί της επουράνιας θέας, για την οποία ελέχθη προηγουμένως: «θα έλθει κάθε σάρκα για να προσκυνήσει ενώπιόν μου, είπε ο Κύριος», «και θα εξέλθουν και θα δουν». Αυτή λοιπόν η «σάρκα θα δει» αυτούς να κολάζονται, έχοντας η ίδια καταξιωθεί τα ανώτερα αγαθά. Εκείνοι όμως που θα παραδοθούν στο «αιώνιο πυρ», φέροντας τον δικό τους ατελεύτητο σκώληκα μέσα στην ψυχή τους, θα εκτίθενται προς θέαση σε όσους θα έχουν αξιωθεί την ένθεη μακαριότητα.

Διότι θα γίνουν θρέμματα του θανάτου, ποιμαινόμενοι από αυτόν· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο, έταξαν τους εαυτούς τους ως βοσκήματα του άδη. Διότι δεν θέλησαν να ταχθούν υπό τον καλό ποιμένα και γι' αυτό έγιναν θρέμματα του θανάτου, ο οποίος άλλους μεν θα οδηγήσει στο αιώνιο πυρ, άλλους δε εκεί όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων, και άλλους στο εξώτερο σκότος. Αντί δε της φράσης: «Και η βοήθειά τους θα παλαιωθεί στον άδη, μακριά από τη δόξα τους», ο μεν Ακύλας αποδίδει: «Και η μορφή τους θα κατατριφθεί στον άδη, μακριά από το κατοικητήριό τους».

Αλλά εκείνοι μεν που υπάκουσαν, απολαμβάνουν τα υπεσχημένα· σε εκείνους όμως που αθετούν τη χάρη, τους απειλεί το πυρ κατά την ένδοξη παρουσία του, καθώς πρόκειται να έλθει από την επουράνια Σιών, για την οποία ο Παύλος λέγει: «Η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας»· και, «Έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». «Ευπρέπεια δε ωραιότητος» είναι η ένδοξη θεοφάνειά του· αυτήν φανερώνει και το «Ο Θεός εμφανώς θα έλθει». Κατά την πρώτη του λοιπόν παρουσία, ενώ κρινόταν από ανθρώπους, σιωπούσε· ούτε αμύνθηκε μολονότι υπέφερε τόσα πολλά, ούτε φανέρωσε σε όλους τη δική του θεότητα· Τότε όμως, λέγει, θα έλθει εμφανώς και δεν θα παραμείνει σιωπηλός. Το δε πυρ, προπορευόμενο, καθαρίζει τη βασιλεία του, αναλίσκοντας κάθε εύφλεκτη ύλη, ώστε να μην φαίνονται ξύλα, ούτε χόρτα, ούτε καλαμιές ενώπιόν του. Και θα ελέγξει ή θα αποδεχθεί, λέγοντας στους μεν: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου», στους δε: «Φύγετε από εμένα».

Αυτά ήταν τα κατορθώματα της έλευσης του Θεού Λόγου στους ανθρώπους, για τα οποία στη συνέχεια λέγεται: «Ομοίως αυτούς που τον πικραίνουν, που κατοικούν σε τάφους». Αυτό το ερμήνευσε σαφέστερα ο Σύμμαχος, διασαφηνίζοντας το νόημα και λέγοντας: «Οι δε απειθείς θα κατοικήσουν σε ξηρασία καύσωνα»· ο δε Ακύλας: «Όμως οι αποστάτες, λέγει, κατασκήνωσαν σε πετρώδη τόπο». Διότι ο ίδιος ήθελε να εξαγάγει και αυτούς που τον πίκραιναν και να τους ελευθερώσει από τα δεσμά τους. Επειδή όμως αυτοί επιμένουν στην απείθεια, παροξύνοντας με αυτόν ακριβώς τον τρόπο και πικραίνοντας τον Θεό, θα κατοικήσουν στους δικούς τους τάφους, ώστε να λέγεται γι' αυτούς: «Άφησε τους νεκρούς να θάβουν τους δικούς τους νεκρούς»· ή «θα κατοικήσουν σε ξηρασία καύσωνα», δεδομένου ότι πρόκειται να πορευθούν «στο πυρ το αιώνιο το ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του». «Θεέ, όταν συ πορευόσουν μπροστά από τον λαό σου, όταν συ διάβαινες μέσα από την έρημο. Διάψαλμα». Ότι δε ο Θεός Λόγος δεν επιδήμησε στους ανθρώπους μόνο κατά τη συντέλεια των αιώνων, αλλά και πρωτύτερα αυτός ήταν που αποκαλυπτόταν μέσω του Μωυσή, το διδάσκει ο παρών λόγος, λέγοντας: «Θεέ, όταν συ πορευόσουν μπροστά από τον λαό σου, όταν συ διάβαινες μέσα από την έρημο, η γη σείστηκε, και μάλιστα οι ουρανοί έσταξαν».

«Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα σου αντισταθεί; Από τότε είναι η οργή σου». Λέγεται ότι είναι φοβερός για εκείνους που δεν θέλησαν να αποδεχθούν τις ακτίνες του θείου φωτός. Γι' αυτό, προηγουμένως απευθυνόταν στον Θεό λέγοντας: «Εσύ φωτίζεις θαυμαστά από τα αιώνια όρη»· τώρα όμως απευθύνεται στον Ίδιο λέγοντας: «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα σου αντισταθεί;». Επομένως, ο Ίδιος τυγχάνει να είναι και πάροχος φωτός και φοβερός· για εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά είναι χορηγός φωτός, ενώ για όσους βρίσκονται στα αριστερά είναι φοβερός, στους οποίους μάλιστα θα πει: «Πορευθείτε στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Έπειτα, στη συνέχεια προσθέτει: «Από τότε είναι η οργή σου». Και το «από τότε», από πότε δηλαδή, παρά αφότου αποκοιμήθηκαν όσοι ανέβηκαν στα άλογα, και κοιμήθηκαν τον ύπνο τους οι ασύνετοι στην καρδιά;

Ας εκλείψουν οι αμαρτωλοί από τη γη και οι άνομοι, ώστε να μην υπάρχουν πλέον. Προφανώς κατά τον καιρό εκείνο, διότι θα ακούσουν: «Πορευθείτε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του».

Τίποτα από τα επίγεια δεν θα μας συνοδεύσει κατά την έξοδό μας από αυτήν τη ζωή. Τίποτα δεν πρόκειται να μας ακολουθήσει ως βοήθεια: ούτε ο πλούτος, ούτε η δόξα, ούτε η άνεση. Ανώφελη θα είναι τότε η πολυτεκνία και η ευτεκνία, τα όρια των κτημάτων, τα χρυσοΰφαντα και πολύχρωμα υφάσματα, τα πολύτιμα μαργαριτάρια και οι λίθοι, καθώς και η ευρυχωρία των αποθηκών. Άχρηστος την ώρα του θανάτου είναι και ο χρυσός και ο άργυρος, η λαμπρότητα των στεφάνων, η υπερηφάνεια των αλόγων, τα ποίμνια και τα κοπάδια των βοοειδών, και όλα όσα προέρχονται από τη γη και παραμένουν πάλι σε αυτήν. 16. Καλό εφόδιο για εκείνον τον μακρύ δρόμο, που δεν έχει πλέον επιστροφή, είναι η ταπείνωση ενώπιον του Θεού και το να θεωρεί κανείς τον εαυτό του χώμα και στάχτη, η καθαρή εξομολόγηση των αμαρτιών, το δάκρυ της μετάνοιας, η εκτενής προσευχή, η συντριβή της καρδιάς, η ευσπλαχνία προς τους φτωχούς, η αγνεία της ψυχής, η αποχή από την πλεονεξία, ο έρωτας για τη δικαιοσύνη και η ειλικρίνεια της αγάπης προς τον Θεό. Αυτά σβήνουν το πυρ της γεέννης, αυτά διαλύουν το εξώτερο σκοτάδι, αυτά λυτρώνουν από το ιοβόλο σκουλήκι, καταπαύουν τον τριγμό των δοντιών, μεταβάλλουν το ψύχος του ταρτάρου σε θαλπωρή και παρηγορούν τον απαρηγόρητο κλαυθμό. Διότι είναι όντως άθλιο και σφόδρα ελεεινό το να απομακρυνθεί κανείς από τον Θεό και να ριχτεί στο πυρ που είναι ετοιμασμένο για τους δαίμονες. Εκεί όπου υπάρχει πένθος ασίγητο και ανώφελο, και διαρκής και σφοδρή μεταμέλεια· εκεί όπου υπάρχει η έντονη νοσταλγία της προηγούμενης ζωής και αναζητείται μάταια ο καιρός της μετάνοιας.

Διότι γνωρίζω καθαρτήριο πυρ, το οποίο ο Χριστός ήλθε να βάλει επί της γης, ονομαζόμενος και ο Ίδιος πυρ κατά την αναγωγική ερμηνεία. Το πυρ αυτό αναλώνει την ύλη και την πονηρή έξη, και επιθυμεί μάλιστα να αναφθεί το ταχύτερο. Διότι ποθεί την ταχύτητα της ευεργεσίας· επειδή μας δίδει και άνθρακες πυρός προς βοήθειά μας. Γνωρίζω και πυρ που δεν είναι καθαρτήριο, αλλά κολαστικό· είτε εκείνο των Σοδόμων, το οποίο ρίχνει ως βροχή επάνω σε όλους τους αμαρτωλούς αναμεμειγμένο με θειάφι και καταιγίδα· είτε εκείνο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του· είτε αυτό που προπορεύεται του προσώπου του Κυρίου και θα καταφλέξει ολόγυρα τους εχθρούς Του· και το ακόμη πιο φοβερό από αυτά: εκείνο που είναι συντεταγμένο με τον ακοίμητο σκώληκα, το οποίο δεν σβήνει, αλλά παραμένει αιώνιο για τους πονηρούς. Διότι όλα αυτά ανήκουν στην αφανιστική δύναμη· εκτός εάν προτιμά κάποιος και σε αυτή την περίπτωση να το κατανοήσει με τρόπο πιο φιλάνθρωπο και αντάξιο Εκείνου που τιμωρεί.

Του Γρηγορίου, Επισκόπου Νύσσης, στο «Εφ' όσον ενί τούτων εποιήσατε, εμοί εποιήσατε» Ακόμη βρίσκομαι μπροστά στο θέαμα της φοβερής εμφάνισης του βασιλέα, την οποία περιγράφει το Ευαγγέλιο· ακόμη η ψυχή έχει συσταλεί από δέος, ατενίζοντας με φόβο τα όσα έχουν ειπωθεί, σαν να βλέπει καθαρά κατά κάποιον τρόπο και τον ίδιο τον ουράνιο βασιλέα, όπως λέει ο λόγος του Θεού, να κάθεται με τρόπο φοβερό πάνω στον θρόνο της δόξας· και τον μεγαλοπρεπή εκείνο θρόνο, όποιας φύσεως κι αν είναι τέλος πάντων αυτός ο θρόνος, που χωράει μέσα του τον αχώρητο Θεό· και τις άπειρες εκείνες μυριάδες των αγγέλων που στέκονται ολόγυρα από τον βασιλέα· και τον ίδιο τον μέγα και φοβερό βασιλέα να σκύβει από το ύψος της ανέκφραστης δόξας του προς την ανθρώπινη φύση και να συγκεντρώνει κοντά του ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, από τότε που δημιουργήθηκαν οι άνθρωποι μέχρι και όσους βρεθούν εν ζωή κατά τη φοβερή εκείνη εμφάνιση, και να εφαρμόζει στον καθένα την κρίση ανάλογα με τα έργα του βίου του, χαρίζοντας μεν τη θέση εκ δεξιών του, όπως έχει ειπωθεί, σε εκείνους που έζησαν με αγαθή προαίρεση, ενώ στους διεστραμμένους και αποδοκιμασμένους να απονέμει την απόφαση που αρμόζει στα έργα τους, απευθύνοντας και στους δύο τα αντίστοιχα λόγια: στους μεν την γλυκιά και αγαθή εκείνη φωνή που λέει «Ελάτε οι ευλογημένοι», στους δε τη φρικτή και φοβερή απειλή: «Πορεύεσθε οι καταραμένοι».

Εσύ όμως δεν βλέπεις, ακόμη και στα υγιή σώματα, ότι κάποιος, παρόλο που κατά τα άλλα χαίρει άκρας υγείας, πολλές φορές προσβάλλεται από κάποια φλύκταινα ή άνθρακα ή άλλη παρόμοια πάθηση, επειδή θερμάνθηκε υπερβολικά το υγρό στοιχείο στη συγκεκριμένη περιοχή και εξαιτίας αυτού υπέστη φλεγμονή και ερυθρότητα και κάποια πυώδη αλλοίωση; Τι κάνουμε λοιπόν; Μήπως πολεμούμε το μέρος της σάρκας που ασθένησε; Το αντίθετο μάλιστα· στρέφουμε όλο το υγιές μέρος του σώματος προς τη θεραπεία αυτού που νοσεί. Επομένως, η πάθηση δεν είναι κάτι το βδελυρό. Διότι διαφορετικά, ακόμη και στη δική μας περίπτωση, αν ένα μέρος του σώματος πονούσε, το υγιές θα αποξενωνόταν από τη θεραπεία εκείνου που πάσχει. Αλλά ποια είναι η αιτία που μας απομακρύνει από τέτοιους ανθρώπους; Ποια είναι αυτή; Το ότι δεν φοβόμαστε την απειλή Εκείνου που είπε: «Πορευθείτε μακριά μου στο αιώνιο πυρ· διότι εφόσον δεν το πράξατε σε έναν από αυτούς, δεν το πράξατε ούτε σε εμένα». Διότι, αν πίστευαν ότι αυτά έχουν έτσι, δεν θα διαμόρφωναν τέτοια αντίληψη για τους ασθενείς, ώστε να τους αποδιώχνουν από κοντά τους και να θεωρούν μόλυσμα για τη ζωή μας τη φροντίδα για όσους ταλαιπωρούνται. Επομένως, εάν θεωρούμε αξιόπιστο Εκείνον που έδωσε την υπόσχεση, πρέπει να τηρήσουμε τις εντολές, χωρίς τις οποίες είναι αδύνατον να αξιωθούμε όσα ελπίζουμε. Ξένος και γυμνός και στερημένος τροφής, ασθενής και φυλακισμένος, και όλα όσα έχουν προειπωθεί στο Ευαγγέλιο, είναι για σένα αυτός ο άνθρωπος.

Από αυτά, λοιπόν, αποδεικνύεται σαφώς η ανεξάρτητη και αυτεξούσια δύναμη, την οποία ενέθεσε στην ανθρώπινη φύση ο Κύριος της φύσεως, διά του ότι τα πάντα εξαρτώνται από τη δική μας προαίρεση, είτε πρόκειται για τα αγαθά είτε για τα χειρότερα· και ότι η θεία κρίση, η οποία ακολουθεί με αδέκαστη και δίκαιη απόφαση τη δική μας πρόθεση, απονέμει στον καθένα εκείνο ακριβώς που ο ίδιος τυγχάνει να προσφέρει στον εαυτό του. Σε εκείνους μεν, όπως λέγει ο Απόστολος, οι οποίοι με την υπομονή στο αγαθό έργο αναζητούν δόξα και τιμή, απονέμει ζωή αιώνια· σε εκείνους δε που απειθαρχούν στην αλήθεια και πείθονται στην αδικία, απονέμει οργή και θλίψη, και όλα όσα ονόματα ανήκουν στη ζοφερή ανταπόδοση. Διότι, όπως ακριβώς τα ακριβή κάτοπτρα δείχνουν τις απεικονίσεις των προσώπων ανάλογα με το πώς είναι τα ίδια τα πρόσωπα, φαιδρές για όσους είναι χαρωποί και κατηφείς για όσους είναι σκυθρωποί, και κανείς δεν θα κατηγορούσε τη φύση του κατόπτρου εάν η απεικόνιση εμφανιζόταν σκυθρωπή, επειδή το πρωτότυπο είχε περιπέσει σε κατήφεια· έτσι και η δίκαιη κρίση του Θεού εξομοιώνεται με τις δικές μας διαθέσεις, και, ανάλογα με το ποια είναι τα δικά μας έργα, τέτοια ακριβώς μας παρέχει ως αντίδομα. «Ελάτε», λέγει, «οι ευλογημένοι»· και, «Πορεύεσθε, οι καταραμένοι». Μήπως υπάρχει κάποια εξωτερική ανάγκη σε αυτά, η οποία να κληρώνει σε εκείνους εκ δεξιών τη γλυκιά φωνή, ενώ σε εκείνους εξ αριστερών τη σκυθρωπή;

Αυτή είναι η μαρτυρία των θεολόγων αυτών περί του νέου θεού. Αυτή είναι η κατάληξη της πολυθρύλητης διαλεκτικής τους αγχίνοιας: το να παρουσιάσουν ότι αυτός ο θεός αφενός τέρπεται με τις απάτες και αφετέρου δεν είναι απαλλαγμένος από το πάθος του φθόνου. Διότι ίδιον της απάτης είναι το να μην ονομάζονται τα αδύναμα πράγματα σύμφωνα με τη φύση και την αξία τους, αλλά να τους χαρίζονται μάταια ονομασίες από τα ανώτερα, χωρίς να μεταβάλλεται μαζί με την ονομασία και η δύναμη αυτών που ονομάζονται. Ίδιον δε του φθόνου είναι, ενώ έχει τη δύναμη να χαρίσει την πιο τιμητική μοίρα σε όσους έλαβαν την ανώτερη ονομασία, να διστάζει να προσφέρει τη χάρη, θεωρώντας τρόπον τινά ως δική του ζημία την ευημερία των αδυνάτων. Αλλά εγώ θα συμβούλευα όσους τουλάχιστον διαθέτουν νου, ακόμη και αν ο θεός αυτών των Γνωστικών εξαναγκάζεται από τη βία των συλλογισμών τους να είναι τέτοιος, να μην φρονούν ότι είναι έτσι και ο αληθινός Θεός, ο Μονογενής Θεός, αλλά να αποβλέπουν στην αλήθεια των υποκειμένων πραγμάτων, να αποδίδουν στον καθένα αυτό που του αξίζει και να δίνουν τις ονομασίες με βάση την πραγματικότητα. «Ελάτε», λέγει, «οι ευλογημένοι» και «Πορευθείτε οι καταραμένοι», χωρίς ούτε να τιμήσει με το όνομα της ευλογίας εκείνον που είναι άξιος κατάρας, ούτε αντιθέτως να αποπέμψει μαζί με τους εναγείς εκείνον που θησαύρισε για τον εαυτό του την ευλογία.

Αλλά ας επιστρέψουμε και ας μετανοήσουμε και ας προσφέρουμε, συνδράμοντας στις ανάγκες των αδελφών μας που βρίσκονται σε φτώχεια ανάμεσά μας με όσα έχουμε, ακόμη και αν δεν προαιρούμαστε να διαθέσουμε θεοφιλώς όλα τα υπάρχοντά μας, ας μην τα κρατήσουμε τουλάχιστον όλα για τον εαυτό μας ανελέητα· αλλά αυτό μεν ας το πράξουμε, για εκείνο δε στο οποίο υστερούμε, ας ταπεινωθούμε ενώπιον του Θεού και θα λάβουμε τη συγγνώμη Του, εφόσον η δική Του φιλανθρωπία αναπληρώνει τη δική μας έλλειψη, για να μην ακούσουμε —ο μη γένοιτο— την απευκταία φωνή: «διότι τότε», λέει, «θα πει και σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά: φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι».

Πόσο φοβερό είναι αυτό! Να απομακρυνθείτε από τη ζωή, να εκδιωχθείτε από την τρυφή, να στερηθείτε το φως! Αλλά δεν συμβαίνει μόνο αυτό, αλλά ακούγεται: «Πορεύεσθε μακριά από εμένα οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Διότι, όπως ακριβώς όσοι σταθούν στα δεξιά θα έχουν ζωή και μάλιστα θα την έχουν σε περισσεία, ζωή αφενός με το να βρίσκονται μαζί με τον Θεό, περισσεία αφετέρου με το να παραμένουν υιοί και κληρονόμοι της βασιλείας Του, έτσι και εκείνοι που θα σταθούν στα αριστερά, αφού στερηθούν την αληθινή ζωή λόγω της απομάκρυνσής τους από τον Θεό, θα υποστούν και πρόσθετο κακό, με το να συναριθμηθούν με τους δαίμονες και να παραδοθούν στο πυρ που κολάζει.

Πόσο δε αυξάνει την οδύνη το ανέλπιστο της απολύτρωσης; Διότι εκείνο το πυρ είναι άσβεστο. Και τι σημαίνει πάλι η βίαιη ορμή του; Διότι, λέγει, ποταμός είναι που παρασύρει εκείνο το πυρ, ο οποίος καθώς φαίνεται τους απομακρύνει διαρκώς από τον Θεό. Γι' αυτό δεν είπε «φύγετε», αλλά «πορεύεσθε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι»· διότι από τους φτωχούς έχετε καταραστεί προ πολλού· και έστω και αν εκείνοι έδειχναν ανοχή, εσείς όμως είστε άξιοι κατάρας.

Και τους λέει: Πηγαίνετε στο πυρ που έχει ετοιμαστεί όχι για εσάς, αλλά για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι αυτό δεν είναι το αρχικό μου θέλημα, δεν σας έπλασα γι' αυτό, δεν ετοίμασα για εσάς τη φωτιά. Το άσβεστο πυρ ανάφθηκε εκ των προτέρων για τους δαίμονες που έχουν αμετάβλητη την έξη της κακίας, με τους οποίους σας ένωσε η αμετανόητη, όμοια με τη δική τους, διάθεση. Επομένως, η συμβίωσή σας με τους πονηρούς αγγέλους είναι δική σας εκούσια επιλογή: «διότι πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα και δεν μου δώσατε να πιω, ξένος ήμουν και δεν με περιμαζέψατε, γυμνός και δεν με ντύσατε, ασθενής και στη φυλακή ήμουν και δεν με επισκεφθήκατε». Διότι, αδελφοί, όπως ακριβώς η αγάπη και τα έργα της αγάπης αποτελούν το πλήρωμα των αρετών, έτσι και το μίσος και τα έργα του μίσους, ο άσπλαχνος τρόπος και η απρόθυμη για προσφορά διάθεση, αποτελούν το πλήρωμα της αμαρτίας. Και όπως ακριβώς οι αρετές έπονται και συνοδεύουν τη φιλανθρωπία, έτσι και οι κακίες ακολουθούν τη μισανθρωπία. Γι' αυτόν τον λόγο και καταδικάζονται μόνο εξαιτίας αυτής.

Θα μπορούσε κανείς να το δει αυτό και στα εντελώς άψυχα σώματα· διότι όσα σε αυτά είναι πιο απλά, είναι και πιο μόνιμα. Γι' αυτό η λογική ψυχή όχι μόνο υφίσταται αδράνεια της ενέργειας προς το αγαθό όταν χωριστεί από τον Θεό, αλλά γίνεται και ενεργή εναντίον του εαυτού της με τη ροπή προς τα χειρότερα, μέχρις ότου ζώντας έτσι αμετανόητα η άθλια, τώρα μεν με τον χωρισμό της από το σώμα, κατά τον καιρό δε της κρίσεως μαζί με το σώμα παραδοθεί στον άλυτο και αφόρητο δεσμό της αιώνιας κολάσεως, την οποία ο Θεός ετοίμασε για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι νεκροί είναι και όλοι αυτοί, έστω κι αν είναι ενεργοί στην κακία, εξαιτίας της οποίας και δικαίως εγκαταλείφθηκαν από τον Θεό, την όντως ζωή. Αυτή τη νέκρωση πρώτος υπέστη ο Σατανάς, καθώς εγκαταλείφθηκε δικαίως από τον Θεό λόγω της απείθειάς του, και μας έκανε συμμέτοχους σε αυτήν, συμπαρασύροντάς μας με την κακόβουλη συμβουλή του στην απείθεια· αλλά λύτρωσε την ανθρώπινη φύση μας ο Χριστός από αυτή τη νέκρωση, επιδεικνύοντας με έργα κάθε ευπείθεια κατά τον ανθρώπινο βίο του.

Διότι, εάν δεν ήταν άνθρωπος, δεν θα ήταν δυνατόν να πάθει· εάν πάλι δεν ήταν Θεός, παραμένοντας απαθής ως προς τη θεότητα, δεν θα υφίστατο για εμάς τον θάνατο κατά σάρκα, χαρίζοντάς μας μέσω αυτού την ανάσταση, ή μάλλον την εξανάσταση και την αθανασία. Ούτε θα γινόταν πιστευτό ότι, ενώ μπορούσε να μην πάθει, επέλεξε εκουσίως να πάθει, δείχνοντας ότι η δική του ταπείνωση επρόκειτο να μας ελευθερώσει και να μας ανυψώσει, και διδάσκοντας, εάν χρειαστεί, να αγωνιζόμαστε έμπρακτα μέχρι θανάτου υπέρ της δικαιοσύνης, και υποσχόμενος σε όσους πείθονται τη δύναμη της αθανασίας μέσω της ανάστασης, όχι μόνο για να παραμένουν αιώνια στη ζωή, αλλά και για να παραμένουν εκτός του αιώνιου ολέθρου, της αιώνιας δηλαδή και φρικτότατης κολάσεως, η οποία έχει ετοιμαστεί για τον Διάβολο, και για να ζουν αιώνια μαζί με τους αγίους αγγέλους, συναπολαμβάνοντας την άφθαρτη και ατελεύτητη βασιλεία.

Ο Αδάμ λοιπόν, πριν αποκτήσει πείρα, αφού πείστηκε από τον πονηρό σύμβουλο, παρέβη τη συμβουλή και την εντολή του Αγαθού· ο καθένας από εμάς όμως το πράττει αυτό, αλίμονο, μετά την πείρα και την πραγματοποίηση όσων είχαν προαναγγελθεί ως απειλές· γι' αυτό και ο καθένας μας είναι περισσότερο αξιομέμπτος και καταδικασμένος σε σχέση με εκείνον τον Αδάμ. Αλλά μήπως δεν υπάρχει ανάμεσά μας εκείνο το δέντρο, ούτε υπάρχει τώρα εντολή του Θεού προς εμάς που να απαγορεύει τη γεύση από αυτό; Ακριβώς εκείνο το δέντρο ίσως να μην υπάρχει ανάμεσά μας, όμως η εντολή του Θεού είναι και τώρα παρούσα σε εμάς, η οποία, εκείνους μεν που την υπακούουν και επιθυμούν να ζουν σύμφωνα με αυτήν, τους ελευθερώνει από την ευθύνη όλων των προσωπικών τους αμαρτημάτων και από την προγονική κατάρα και καταδίκη, ενώ εκείνους που και τώρα την αθετούν και προτιμούν αντί γι' αυτήν τη συμβουλή και την προσβολή του πονηρού, τους παραπέμπει στην αιώνια εκείνη γέεννα του πυρός, με την οποία απειλήθηκε ο διάβολος και η οποία έχει προετοιμαστεί για αυτόν.

Και αυτούς μεν που μεταδίδουν πρόθυμα τα αγαθά τους τους τοποθετεί εκ δεξιών, ως εργάτες αγαθών έργων. Εκείνους δε που δεν είναι τέτοιοι, τους τοποθετεί εξ αριστερών, τους οποίους, αφού τους επιπλήξει ως σκληρόκαρδους και επειδή έδειξαν ασπλαχνία στο πρόσωπό του με το να μην βοηθήσουν τους έχοντες ανάγκη, τους αποκαλεί καταραμένους και τους παραπέμπει στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Αντιθέτως, τους ελεήμονες, αφού τους επαινέσει με παρρησία και αποδεχθεί την ευεργεσία προς τους φτωχούς ως γενόμενη προς τον ίδιο, βεβαιώνει ότι είναι ευλογημένοι από τον Πατέρα του και τους καθιστά κληρονόμους της βασιλείας που έχει ετοιμαστεί για αυτούς από την δημιουργία του κόσμου. Τέτοια λέγει ο Κύριος στα ευαγγέλια, οδηγώντας και προτρέποντάς μας προς το ένα είδος της ελεημοσύνης, το οποίο είναι η προσφορά στους έχοντες ανάγκη.