Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 50:12

95 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου.

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

41–80 από 95

Γρηγόριος ὁ Νύσσης Ἀνατροπὴ τῆς Εὐνομίου ἐξομολογήσεως
εἰ γὰρ ἡ ζωοποιὸς δύναμις ἐν πατρὶ καὶ υἱῷ ἀποδείκνυται καὶ πνεύματι ἁγίῳ κατὰ τὴν τοῦ εὐαγγελίου φωνήν, εἰ τὸ ἄφθαρτόν τε καὶ ἄτρεπτον καὶ τὸ κακοῦ παντὸς ἀνεπίδεκτον, εἰ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ εὐθὲς καὶ τὸ ἡγεμονικὸν καὶ τὸ πάντα ἐν πᾶσιν ἐνεργοῦν καθὼς βούλεται, εἰ πάντα τὰ τοιαῦτα ὡσαύτως ἔστιν ἰδεῖν ἐπὶ πατρός τε καὶ υἱοῦ καὶ πνεύματος ἁγίου, πῶς ἔστι διὰ τῆς ἐν τούτοις ταὐτότητος τὸ ἑτερογενὲς ἐννοῆσαι; οὐκοῦν τὸ μὴ δεῖν ἀδελφότητά τινα περὶ τὸν μονογενῆ θεωρεῖν ὁ τῆς εὐσεβείας συντίθεται λόγος, τὸ δὲ μὴ εἶναι τῷ υἱῷ ὁμογενὲς τὸ πνεῦμα, τῷ εὐθεῖ τὸ εὐθές, τῷ ἀγαθῷ τὸ ἀγαθόν, τῷ ζωοποιῷ τὸ ζωοποιόν, τοῦτο τῆς αἱρετικῆς κακουργίας ἐκ τῆς τοῦ λόγου ἀκολουθίας σαφῶς ἀποδέδεικται. τί οὖν διὰ τούτων κολοβοῦται ἡ μεγαλειότης τοῦ πνεύματος; οὐδὲν γάρ ἐστι τὸ πλεονασμὸν ἢ ὕφεσιν ἐμποιῆσαι δυνάμενον ἐκ τῶν θεοπρεπῶν νοημάτων, ὧν πάντων κατὰ τὸ ἴσον ἐπιλεγομένων τῷ τε υἱῷ καὶ τῷ πνεύματι παρὰ τῆς ἁγίας γραφῆς ἐν τίνι βλέπει τὸ ἄνισον οὐκ ἂν εἰπεῖν ἔχοι. ἀλλὰ γυμνὴν καὶ ἀκατάσκευον καὶ μηδεμιᾶς ἠρτημένην ἀκολουθίας τὴν κατὰ τοῦ ἁγίου πνεύματος προφέρει ἀσέβειαν. 〈Οὔτε μὴν ἄλλῳ〉, φησί, 〈τινὶ συντασσόμενον· ἁπάντων γὰρ ἀναβέβηκε τῶν διὰ τοῦ υἱοῦ γενομένων ποιημάτων γενέσει καὶ φύσει καὶ δόξῃ καὶ γνώσει, ὡς πρῶτον ἔργον καὶ κράτιστον τοῦ μονογενοῦς μέγιστόν τε καὶ κάλλιστον〉.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, εάν η ζωοποιός δύναμη αποδεικνύεται ότι υπάρχει στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, σύμφωνα με τη φωνή του Ευαγγελίου, εάν το άφθαρτο και το άτρεπτο και το ανεπίδεκτο κάθε κακού, εάν το αγαθό και το ευθές και το ηγεμονικό και εκείνο που ενεργεί τα πάντα εν πάσι όπως βούλεται, εάν όλα αυτά τα ιδιώματα διαπιστώνονται ομοίως και στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, πώς είναι δυνατόν, εξαιτίας της ταυτότητας που υπάρχει σε αυτά, να εννοήσει κανείς το ετερογενές; Επομένως, το ότι δεν πρέπει να θεωρούμε καμία σχέση αδελφότητας όσον αφορά τον Μονογενή, το αποδέχεται ο λόγος της ευσέβειας· το να μην είναι όμως το Πνεύμα ομογενές με τον Υιό, το ευθές με το ευθές, το αγαθό με το αγαθό, το ζωοποιό με το ζωοποιό, αυτό έχει αποδειχθεί σαφώς από τη λογική ακολουθία ότι αποτελεί αιρετική κακουργία. Σε τι λοιπόν μειώνεται η μεγαλειότητα του Πνεύματος εξαιτίας αυτών; Διότι δεν υπάρχει τίποτα από τα θεοπρεπή νοήματα που να μπορεί να προκαλέσει πλεονασμό ή υποβιβασμό· και εφόσον όλα αυτά αποδίδονται εξίσου και στον Υιό και στο Πνεύμα από την Αγία Γραφή, δεν θα μπορούσε κανείς να πει σε τι ακριβώς βλέπει την ανισότητα. Αντιθέτως, προβάλλει την ασέβεια κατά του Αγίου Πνεύματος γυμνή και αστήρικτη και χωρίς να βασίζεται σε καμία λογική ακολουθία. «Ούτε βέβαια κατατάσσεται μαζί με κανένα άλλο», λέει, «διότι έχει υπερβεί όλα τα δημιουργήματα που έγιναν μέσω του Υιού, ως προς τη γένεση, τη φύση, τη δόξα και τη γνώση, ως το πρώτο και κράτιστο, το μέγιστο και κάλλιστο έργο του Μονογενούς».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Ἀντιρρητικὸς πρὸς Ἀπολλινάριον
οὐκ οἶδα πῶς ὁ σοφός, ὅτε μὲν οἱ οὐρανοὶ καὶ ἡ γῆ καὶ πάντα τὰ ἐν τῇ κτίσει συνίστατο θαύματα, κόπον οὐδένα προσμαρτυρῶν τῷ ποιήσαντι, ἵνα δὲ διέλθῃ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας ἐπὶ τὴν Γαλιλαίαν, ἐν κόπῳ αὐτὸν γεγενῆσθαι λέγων· καὶ τοῖς μὲν Ἰσραηλίταις στρέφειν τὴν πέτραν εἰς λίμνας ὑδάτων, αὐτὸν δὲ πιεῖν αἰτεῖν παρὰ γυναικὸς Σαμαρείτιδος· καὶ ἐν τεσσαράκοντα ἔτεσι μὴ κάμνειν τοσαύταις μυριάσι τὴν οὐρανίαν τροφὴν ἐπιχέοντα, αὐτὸν δὲ πρὸς τὴν συκῆν δραμεῖν ἐλπίδι βρώσεως τῆς μὴ οὔσης. τοιαύτης οὔσης παρ᾽ ἑκατέροις τῆς τοῦ δόγματος ὑπολήψεως ὁ συνετὸς ἀκροατὴς ἐφ᾽ ἑαυτοῦ κρινέτω τίς ὁ σχήματι πίστεως ἄπιστος. 〈Ἀλλά〉, φησί, 〈λέγειν ἡμᾶς ὅτι ὁ σταυρωθεὶς οὐδὲν εἶχε θεϊκὸν ἐν τῇ ἑαυτοῦ φύσει οὐδὲ αὐτὸ τὸ κυριώτατον, ὅ ἐστι πνεῦμα〉. πρὸς δὲ τὴν τοιαύτην συκοφαντίαν πρόχειρος ἡ ἐκ τῆς ἀρνήσεώς ἐστιν ἀπολογία. εἰ γὰρ τὸ πνεῦμα νοῦν ὁ Ἀπολινάριος οἴεται, οὐδεὶς τῶν Χριστιανῶν λέγει τὸν ἀνακραθέντα τῷ θεῷ ἄνθρωπον ἥμισυν εἶναι, ἀλλ᾽ ὅλον προσφυῆναι τῇ θείᾳ δυνάμει. πᾶσιν οὖν ἂν ἐθέλοι τις τὰ μέρη τοῦ ἀνθρώπου προσαγορεύειν ὀνόμασιν, εἴτε νοῦν εἴτε πνεῦμα εἴτε καρδίαν· λέγεται γὰρ παρὰ τῆς γραφῆς ἐπὶ τοῦ ἡγεμονικοῦ τὰ τρία· τὸ Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ θεός· καὶ Ὁ νοήμων κυβέρνησιν κτήσεται· καὶ Οὐδεὶς οἶδε τὰ τοῦ ἀνθρώπου εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τὸ ἐν αὐτῷ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Δεν γνωρίζω πώς ο σοφός αυτός, ενώ όταν συνιστώνταν οι ουρανοί, η γη και όλα τα θαύματα της κτίσεως, δεν αποδίδει κανέναν απολύτως κόπο στον Δημιουργό, ισχυρίζεται εντούτοις ότι Αυτός κοπίασε προκειμένου να μεταβεί από την Ιουδαία στη Γαλιλαία· και ενώ για τους Ισραηλίτες μετέτρεψε την πέτρα σε λίμνες υδάτων, ο ίδιος ζητά να πιει από μια Σαμαρείτιδα γυναίκα· και ενώ επί σαράντα έτη δεν κουραζόταν να χορηγεί άφθονη την ουράνια τροφή σε τόσες μυριάδες, ο ίδιος έτρεξε προς τη συκιά με την ελπίδα να βρει τροφή, η οποία όμως δεν υπήρχε. Εφόσον λοιπόν τέτοια είναι η αντίληψη του δόγματος και από τις δύο πλευρές, ο συνετός ακροατής ας κρίνει από μόνος του ποιος είναι ο άπιστος υπό το σχήμα της πίστεως. «Αλλά», ισχυρίζεται, «εμείς λέμε ότι ο Σταυρωθείς δεν είχε τίποτα το θεϊκό στη δική του φύση, ούτε καν το κυριότερο, που είναι το πνεύμα». Απέναντι όμως σε μια τέτοια συκοφαντία, η απολογία καθίσταται εύκολη μέσω της αρνήσεως. Διότι, εάν ο Απολινάριος θεωρεί το πνεύμα ως νου, κανείς από τους Χριστιανούς δεν υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος που συνενώθηκε με τον Θεό είναι μισός, αλλά ότι προσκολλήθηκε ολόκληρος στη θεία δύναμη. Με οποιαδήποτε ονόματα λοιπόν και αν επιθυμούσε κανείς να αποκαλέσει τα μέρη του ανθρώπου, είτε νου, είτε πνεύμα, είτε καρδιά· διότι και οι τρεις αυτοί όροι χρησιμοποιούνται από τη Γραφή για το ηγεμονικό μέρος της ψυχής: «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός»· και «Ὁ νοήμων κυβέρνησιν κτήσεται»· και «Οὐδεὶς οἶδε τὰ τοῦ ἀνθρώπου εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τὸ ἐν αὐτῷ».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Κατὰ Μακεδονιανῶν περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος
Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ καὶ μικροὶ κήρυκες τῆς ἀξίας νομίζονται· Ὅτι ἐπῄρθη ἡ μεγαλοπρέπεια αὐτοῦ, οὐ μέχρι τῶν οὐρανῶν, ἀλλ᾽ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν, τῶν μικρῷ μέρει τῆς θεότητος τῇ σπιθαμῇ τροπικῶς ὀνομαζομένῃ περιειλημμένων. καὶ ἄνθρωπος, τὸ ἐπίκηρον τοῦτο καὶ ὠκύμορον ζῷον, καλῶς τῷ χόρτῳ προσεικασμένος, σήμερον ὢν καὶ αὔριον οὐκ ἐσόμενος, ἀξίως τιμῆσαι τὴν θείαν φύσιν πεπίστευκεν; ὅμοιον ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐξάψας λεπτὴν ἶνα ἀπὸ στιππύου προσθήκην τινὰ ταῖς τοῦ ἡλίου μαρμαρυγαῖς διὰ τοῦ σπινθῆρος ὑπολαμβάνοι χαρίζεσθαι. τί λέγων εἰπέ μοι τιμήσεις, ἐάν περ ὅλως τιμῆσαι θελήσεις τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον; ὅτι ἀθάνατόν ἐστι πάντως, ὅτι ἄτρεπτόν τε καὶ ἀναλλοίωτον καὶ ἀεὶ καλὸν καὶ ἀπροσδεὲς τῆς ἑτέρωθεν χάριτος, ὅτι πάντα ἐν πᾶσιν ἐνεργεῖ καθὼς βούλεται, ἅγιον, ἡγεμονικόν, εὐθές, δίκαιον, ἀληθινόν, τὰ βάθη ἐρευνῶν τοῦ θεοῦ, ἐκ πατρὸς ἐκπορευόμενον, ἐκ τοῦ υἱοῦ λαμβανόμενον, καὶ εἴ τι τοιοῦτον. τί οὖν διὰ τούτων καὶ τῶν τοιούτων χαρίζῃ; τὰ προσόντα λέγεις ἢ διὰ τῶν μὴ προσόντων τιμᾷς; εἰ μὲν γὰρ τὰ μὴ προσόντα προσμαρτυρεῖς, ματαία ἡ χάρις καὶ εἰς οὐδὲν φέρουσα πλέον· ὁ γὰρ τὸ πικρὸν γλυκὺ λέγων, αὐτὸς μὲν ἐψεύσατο, τὸ δὲ ψεκτὸν οὐκ ἐπῄνεσεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού και θεωρούνται μικροί κήρυκες της αξίας Του· διότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά Του όχι μέχρι τους ουρανούς, αλλά υπεράνω των ουρανών, οι οποίοι περικλείονται από ένα μικρό μέρος της θεότητας, που μεταφορικά ονομάζεται «σπιθαμή». Και ο άνθρωπος, αυτό το φθαρτό και βραχύβιο ον, που ορθά έχει παρομοιαστεί με το χορτάρι, το οποίο σήμερα υπάρχει και αύριο δεν θα υπάρχει, έχει πιστέψει ότι μπορεί να τιμήσει επάξια τη θεία φύση; Αυτό είναι όμοιο με το εάν κάποιος, αφού άναψε μια λεπτή ίνα από στουπί, υπέθετε ότι μέσω αυτού του σπινθήρα προσφέρει κάποια προσθήκη στις λάμψεις του ηλίου. Τι θα πεις, πες μου, για να Το τιμήσεις, εάν βεβαίως θελήσεις ποτέ να τιμήσεις το Άγιο Πνεύμα; Ότι είναι απολύτως αθάνατο, ότι είναι άτρεπτο και αναλλοίωτο και πάντοτε αγαθό και δεν έχει ανάγκη από χάρη προερχόμενη από αλλού, ότι ενεργεί τα πάντα εν πάσι όπως βούλεται, ότι είναι άγιο, ηγεμονικό, ευθές, δίκαιο, αληθινό, ότι ερευνά τα βάθη του Θεού, ότι εκπορεύεται από τον Πατέρα, ότι λαμβάνει από τον Υιό, και οτιδήποτε παρόμοιο. Τι λοιπόν προσφέρεις μέσω αυτών και των παρόμοιων χαρακτηρισμών; Αναφέρεις τις ιδιότητες που Του ανήκουν ή Το τιμάς με ιδιότητες που δεν Του ανήκουν; Διότι, εάν Του προσμαρτυρείς ιδιότητες που δεν Του ανήκουν, μάταιη είναι η προσφορά και δεν οδηγεί σε τίποτα περισσότερο· επειδή εκείνος που αποκαλεί το πικρό γλυκό, ο ίδιος μεν ψεύδεται, ενώ το αξιοκατάκριτο δεν κατάφερε να το επαινέσει.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Μαρτυρίαι κατὰ Ἰουδαίων
ΚΒʹ. Περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ἡσαΐας, «Καὶ νῦν Κύριος ἐξαπέσταλκέ με, καὶ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ.» Τῆς Ἐξόδου, «Καὶ εἶπε τῷ Μωϋσεῖ· Ἀνάγαγέ μοι ἑβδομήκοντα πρεσβυτέρους, καὶ λήψομαι ἀπὸ τοῦ ἐπὶ σὲ Πνεύματος, καὶ ἐκχεῶ ἐπ᾽ αὐτοὺς, καὶ ἀντιλήψομαί σε.» Δαβὶδ, «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, καὶ Πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου, καὶ τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ᾽ ἐμοῦ, καὶ Πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με.» Καὶ πάλιν, «Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός σου;» Ἰὼβ, «Πνεῦμα θεῖον τὸ ποιῆσάν με.» Καὶ πάλιν, «Πνεῦμά ἐστιν ἐν βροτοῖς, πνοὴ δὲ Παντοκράτορός ἐστιν ἡ διδάσκουσά με.» Καὶ πάλιν, «Ζῇ Κύριος, ὃς οὕτω με κέκρικε, καὶ ὁ Παντοκράτωρ, ὁ πικράνας μου τὴν ψυχήν. Πνεῦμα δὲ θεῖον τὸ περιόν μοι ἐν ῥισί.» Ζαχαρίας, «Ἐγώ εἰμι ἐν ὑμῖν, καὶ τὸ Πνεῦμά μου ἐφέστηκεν ἐν μέσῳ ὑμῶν.» Σολομὼν, «Πνεῦμα Κυρίου πεπλήρωκε τὴν οἰκουμένην.» Ἡσαΐας· «Παρώξυναν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ ἐστράφη αὐτοῖς εἰς ἔχθραν. —Ὁ οἶκος τοῦ Ἰακὼβ παρώξυναν τὸ Πνεῦμα Κυρίου.» Ἰωήλ· «Καὶ ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα,» δηλαδὴ τὴν πιστεύουσαν, «καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ὑμῶν, καὶ ἐπὶ τὰς θυγατέρας ὑμῶν,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ἡσαΐας· «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾽ ἐμὲ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με,» καὶ, «Ἐπαναπαύσεται ἐπ᾽ αὐτὸν ἑπτὰ πνεύματα.» Καὶ, «Κατέβη Πνεῦμα Κυρίου, καὶ ὡδήγησεν αὐτούς.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
ΚΒʹ. Περί του Αγίου Πνεύματος. Ο Ησαΐας: «Και τώρα ο Κύριος απέστειλε εμένα, και το Πνεύμα του.» Από την Έξοδο: «Και είπε στον Μωυσή: Ανέβασέ μου εβδομήντα πρεσβυτέρους, και θα λάβω από το Πνεύμα που είναι επάνω σου, και θα το εκχέω σε αυτούς, και θα σε συνδράμω.» Ο Δαβίδ: «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και Πνεύμα ευθές εγκαίνισε στα έγκατά μου, και το Πνεύμα σου το Άγιο μην το αφαιρέσεις από εμένα, και με Πνεύμα ηγεμονικό στήριξέ με.» Και πάλι: «Πού να πορευθώ μακριά από το Πνεύμα σου;» Ο Ιώβ: «Πνεύμα θείο είναι αυτό που με δημιούργησε.» Και πάλι: «Υπάρχει πνεύμα στους θνητούς, και η πνοή του Παντοκράτορα είναι αυτή που με διδάσκει.» Και πάλι: «Ζει ο Κύριος, ο οποίος έτσι με έκρινε, και ο Παντοκράτορας, ο οποίος πίκρανε την ψυχή μου. Θείο δε Πνεύμα είναι αυτό που παραμένει στα ρουθούνια μου.» Ο Ζαχαρίας: «Εγώ είμαι ανάμεσά σας, και το Πνεύμα μου στέκεται στο μέσο σας.» Ο Σολομών: «Το Πνεύμα του Κυρίου έχει γεμίσει την οικουμένη.» Ο Ησαΐας: «Παρόξυναν το Άγιο Πνεύμα, και στράφηκε εναντίον τους με έχθρα. — Ο οίκος του Ιακώβ παρόξυνε το Πνεύμα του Κυρίου.» Ο Ιωήλ: «Και θα συμβεί κατά τις έσχατες ημέρες, θα εκχέω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα», δηλαδή σε αυτήν που πιστεύει, «και στους γιους σας, και στις θυγατέρες σας», και τα εξής. Ο Ησαΐας: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, για τον λόγο αυτό με έχρισε», και, «Θα αναπαυθούν επάνω του επτά πνεύματα.» Και, «Κατέβηκε το Πνεύμα του Κυρίου και τους οδήγησε.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Περὶ τοῦ πῶς δεῖ τὸν χριστιανὸν βιοῦν
ὁρᾷς ὡς ἐν τῷ πληρώματι τῶν ἐντολῶν τίθεται τὸ πνεῦμα τὴν παρρησίαν· καὶ πάλιν Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ ὁ θεὸς καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου καὶ πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με· ἀλλαχοῦ δὲ ἐρωτᾷ· Τίς ἀναβήσεται εἰς τὸ ὄρος τοῦ κυρίου; εἶτα ἀποκρίνεται· Ἀθῷος χερσὶ καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ. τὸν διὰ πάντων καθαρὸν τοῦτον ἐπὶ τὸ τοῦ θεοῦ ὄρος ἀνάγει, ὃς μήτε ἐννοίᾳ μήτε γνώσει μήτε ταῖς πράξεσιν εἰς τέλος κατεμίανε τὴν ψυχὴν ἐμμείνας τοῖς κακοῖς, καὶ ὅστις δι᾽ ἔργων τε καὶ 〈νοημάτων〉 ἀγαθῶν τὸ ἡγεμονικὸν ὑποδεξάμενος πνεῦμα τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν διεφθαρμένην ὑπὸ κακίας πάλιν ἀνέκτισεν. ὁ δὲ ἅγιος ἀπόστολος περὶ παρθενίας λέγων τοῖς μετ᾽ αὐτῆς ζῆν ᾑρημένοις ὑπογράφει τὸν βίον ὁποῖον εἶναι δεῖ τὸν τοιοῦτον· Ἡ παρθένος, φησί, μεριμνᾷ τὰ τοῦ κυρίου, ἵνα ᾖ ἁγία τῷ σώματι καὶ τῷ πνεύματι, ψυχῇ τε καὶ σαρκὶ λέγων καθαρεύειν· καὶ φεύγειν πᾶσαν ἁμαρτίαν ὡς πορρωτάτω κελεύει, τήν τε ἐμφανῆ καὶ ὅση λαθραία, τουτέστι 〈παντελῶς ἀπέχεσθαι ἁμαρτημάτων τῶν τε〉 πρακτικῶν καὶ τῶν λογισμῷ τελουμένων· σκοπὸς γὰρ τῇ τὴν παρθενίαν τιμώσῃ ψυχῇ θεῷ πλησιάσαι καὶ γενέσθαι νύμφην Χριστοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Βλέπεις πώς το πνεύμα θεμελιώνει την παρρησία στην εκπλήρωση των εντολών; Και πάλι: «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθές εγκαίνιασε στα έγκατά μου» και «με πνεύμα ηγεμονικό στήριξέ με». Αλλού δε ερωτά: «Ποιος θα ανεβεί στο όρος του Κυρίου;» Έπειτα αποκρίνεται: «Αυτός που έχει αθώα χέρια και καθαρή καρδιά». Αυτόν, λοιπόν, που είναι καθαρός σε όλα ανεβάζει στο όρος του Θεού, εκείνον ο οποίος ούτε με τη σκέψη ούτε με τη γνώση ούτε με τις πράξεις μόλυνε ολοκληρωτικά την ψυχή του παραμένοντας στα κακά, και ο οποίος, αφού δέχθηκε το ηγεμονικό πνεύμα μέσω αγαθών έργων και νοημάτων, αναδημιούργησε την καρδιά του που είχε διαφθαρεί από την κακία. Ο δε άγιος Απόστολος, μιλώντας για την παρθενία, περιγράφει σε αυτούς που έχουν επιλέξει να ζουν με αυτήν πώς πρέπει να είναι ένας τέτοιος βίος: «Η παρθένος», λέει, «μεριμνά για τα του Κυρίου, ώστε να είναι άγια στο σώμα και στο πνεύμα», εννοώντας ότι πρέπει να είναι καθαρή στην ψυχή και στη σάρκα. Και προστάζει να αποφεύγουν κάθε αμαρτία όσο το δυνατόν πιο μακριά, τόσο τη φανερή όσο και την κρυφή, δηλαδή να απέχουν παντελώς από τα αμαρτήματα, τόσο από εκείνα που γίνονται με τις πράξεις όσο και από εκείνα που τελούνται με τον λογισμό. Διότι σκοπός της ψυχής που τιμά την παρθενία είναι να πλησιάσει τον Θεό και να γίνει νύμφη του Χριστού.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ἀσκητικαὶ ὁμιλίαι
Ὁπηνίκα δ’ ἂν ὁ νοῦς αἰσθητοῦ παντὸς ἀπαναστῇ καὶ τοῦ κατακλυσμοῦ τῆς περὶ ταῦτα τύρβης ἀνακύψῃ καὶ κατοπτεύσῃ τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον, πρῶτον μὲν ἐνιδὼν τὸ προσγεγενημένον εἰδεχθὲς προσωπεῖον ἐκ τῆς κάτω περιπλανήσεως, τοῦτο διὰ πένθους ἀπονίψασθαι σπεύδει· ἔπειτ’ ἐπειδὰν τὸ δυσειδὲς τοῦτο περιέλῃ κάλυμμα, τότε μὴ ποικίλαις σχέσεσι τῆς ψυχῆς ἀγεννῶς διασπωμένης εἴσω τῶν ὄντως ταμείων ἀταράχως χωρεῖ καὶ τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ πατρὶ προσεύχεται, ὃς αὐτῷ καὶ τὸ χωρητικὸν τῶν χαρισμάτων δῶρον, τὴν τῶν λογισμῶν εἰρήνην, τὰ πρῶτα χορηγεῖ· μεθ’ ἧς τὴν γεννητικήν τε καὶ συνεκτικὴν ἁπάσης ἀρετῆς τελειοῖ ταπείνωσιν, οὐ τὴν ἀνυσίμοις εὐχερῶς τῷ βουλομένῳ ῥήμασί τε καὶ σχήμασι συνισταμένην, ἀλλὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ θείου πνεύματος μαρτυρουμένην, ἣν αὐτὸ κτίζει τὸ πνεῦμα τοῖς ἐγκάτοις ἐγκαινιζόμενον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όταν δε ο νους απομακρυνθεί από κάθε τι το αισθητό και αναδυθεί από τον κατακλυσμό της ταραχής που τα περιβάλλει, και παρατηρήσει τον εσωτερικό άνθρωπο, πρώτον μεν, βλέποντας το απεχθές προσωπείο που έχει προστεθεί από την περιπλάνηση στα γήινα, σπεύδει να το απονίψει μέσω του πένθους. Έπειτα, αφού αφαιρέσει αυτό το δυσειδές κάλυμμα, τότε, χωρίς η ψυχή να διασπάται με αγενή τρόπο από ποικίλες προσκολλήσεις, προχωρεί ατάραχα μέσα στα πραγματικά ταμεία και προσεύχεται στον Πατέρα που βρίσκεται στα κρυφά. Αυτός του χορηγεί πρώτα το δώρο που τον καθιστά δεκτικό των χαρισμάτων, δηλαδή την ειρήνη των λογισμών. Με αυτήν τελειοποιεί την ταπείνωση, η οποία γεννά και συνέχεται με κάθε αρετή — όχι εκείνην που συνίσταται σε λόγια και σχήματα τα οποία εύκολα κατορθώνει όποιος το επιθυμεί, αλλά εκείνην που μαρτυρείται από το αγαθό και θείο Πνεύμα, την οποία κτίζει το ίδιο το Πνεύμα καθώς εγκαινιάζεται στα έγκατα της ψυχής.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ἀσκητικαὶ ὁμιλίαι
Ὅταν γὰρ ὁ νοῦς αἰσθητοῦ παντὸς ἀπαναστῇ καὶ τοῦ κατακλυσμοῦ τῆς περὶ ταῦτα τύρβης ἀνακύψῃ καὶ κατοπτεύσῃ τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον, πρῶτον μὲν ἐνιδὼν τὸ προσγεγενημένον εἰδεχθὲς προσωπεῖον ἐκ τῆς κάτω περιπλανήσεως, τοῦτο διὰ πένθους ἀπονίψασθαι σπεύδει. Ἔπειτ’ ἐπειδὰν τὸ δυσειδὲς τοῦτο περιέλῃ κάλυμμα, τότε μὴ ποικίλαις σχέσεσι τῆς ψυχῆς ἀγεννῶς διασπωμένης, εἴσω τῶν ὄντως ταμείων ἀταράχως χωρεῖ καὶ τῷ ἐν τῷ «κρυπτῷ πατρὶ προσεύχεται» κατὰ τὴν ἐντολήν, ὃς αὐτῷ καὶ τὸ χωρητικὸν τῶν χαρισμάτων δῶρον, τὴν τῶν λογισμῶν εἰρήνην, τὰ πρῶτα χορηγεῖ· μεθ’ ἧς τὴν γεννητικήν τε καὶ συνεκτικὴν ἁπάσης ἀρετῆς τελειοῖ ταπείνωσιν, οὐ τὴν ἀνυσίμοις εὐχερῶς τῷ βουλομένῳ ῥήμασί τε καὶ σχήμασι συνισταμένην, ἀλλὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ θείου πνεύματος μαρτυρουμένην, ἣν αὐτὸ κτίζει τὸ πνεῦμα τοῖς ἐγκάτοις ἐγκαινιζόμενον. Ἐν δὴ ταύταις ὥσπερ ἐν ἀσφαλεῖ περιτειχίσματι τοῦ κατὰ νοῦν παραδείσου τὰ τῆς ἀληθοῦς ἀρετῆς παντοδαπῆ δένδρα φύεται, μεσαιτάτῳ δ’ ἀνεγείρεται τὰ τῆς ἀγάπης ἱερὰ βασίλεια, τούτων δ’ ἐν προθύροις τὸ προοίμιον τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, ἡ ἀνεκλάλητός τε καὶ ἀναφαίρετος ἀνθεῖ χαρά.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, όταν ο νους απομακρυνθεί από καθετί αισθητό και αναδυθεί από τον κατακλυσμό της τύρβης γύρω από αυτά και ερευνήσει τον εσωτερικό άνθρωπο, πρώτα μεν, βλέποντας το ειδεχθές προσωπείο που προστέθηκε από την περιπλάνηση στα γήινα, σπεύδει να το ξεπλύνει μέσω του πένθους. Έπειτα, όταν αφαιρέσει αυτό το δύσμορφο κάλυμμα, τότε, χωρίς η ψυχή να διασπάται άδοξα από ποικίλες δεσμεύσεις, προχωρεί ατάραχα στο εσωτερικό των αληθινών ταμιείων και προσεύχεται «εις τον Πατέρα εν τω κρυπτώ» σύμφωνα με την εντολή, ο οποίος πρώτα του χορηγεί το δώρο που κάνει τον άνθρωπο δεκτικό των χαρισμάτων, δηλαδή την ειρήνη των λογισμών. Μαζί με αυτήν τελειοποιεί την ταπείνωση, η οποία γεννά και συνέχει κάθε αρετή, όχι την ταπείνωση που αποτελείται από λόγια και σχήματα, τα οποία εύκολα κατορθώνει όποιος θέλει, αλλά εκείνη που επιμαρτυρείται από το αγαθό και θείο Πνεύμα, την οποία κτίζει το ίδιο το Πνεύμα ανακαινιζόμενο στα έγκατα της ψυχής. Μέσα σε αυτά, λοιπόν, σαν σε ασφαλές περιτείχισμα του νοητού παραδείσου, βλαστάνουν τα κάθε λογής δέντρα της αληθινής αρετής, στο πιο κεντρικό σημείο υψώνονται τα ιερά ανάκτορα της αγάπης, ενώ στα πρόθυρά τους ανθίζει το προοίμιο του μέλλοντος αιώνος, η ανεκλάλητη και αναφαίρετη χαρά.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Εὐχαί
Τούτων καὶ αὐτὸς θαρρῶν ταῖς πρεσβείαις ὁ σὸς διὰ τὴν σὴν χάριν λειτουργὸς καὶ σὲ κατὰ τοῦτο μιμούμενος τὸν ἄραντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, τὰς ἁμαρτίας καὶ αὐτὸς ἄρας καὶ τὰ παραπτώματα τοῦ λαοῦ τούτου, ὃν λόγοις ἀρρήτοις προνοίας ἐνεπίστευσας τῇ ἐμῇ ταπεινότητι, τῷ πελάγει προσάγω τῶν σῶν οἰκτιρμῶν, καὶ σοῦ δέομαι τοῦ τὴν παλαιὰν ἀρὰν ἀφανίσαντος καὶ τὴν ἡμετέραν φύσιν ἀνακαινίσαντος, ἔκπλυνον καὶ νῦν τὸν ἐξ ἀφροσύνης προσγενόμενον ῥύπον τῷ λαῷ τούτῳ καὶ τὸ αἶσχος ἀνακαθάρας αὐτῶν, «πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις αὐτῶν» καὶ δὸς αὐτοῖς μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αντλώντας θάρρος από τις πρεσβείες αυτών, εγώ, ο δικός σου λειτουργός χάρη στη δική σου χάρη, και μιμούμενος ως προς αυτό εσένα που σήκωσες την αμαρτία του κόσμου, αφού ανέλαβα και εγώ τις αμαρτίες και τα παραπτώματα αυτού του λαού, τον οποίο με άρρητους λόγους πρόνοιας εμπιστεύθηκες στη δική μου ταπεινότητα, τα προσάγω στο πέλαγος των οικτιρμών σου. Και σε παρακαλώ, εσένα που εξαφάνισες την παλαιά κατάρα και ανακαίνισες τη φύση μας, έκπλυνε και τώρα τον ρύπο που προέκυψε από αφροσύνη σε αυτόν τον λαό, και, αφού καθαρίσεις το αίσχος τους, «πνεύμα ευθές εγκαίνισε στα έγκατά τους» και δώσε τους μετάνοια για σωτηρία αμεταμέλητη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Σύντομος ἑρμηνεία
ἀγαλλιάσονται Μετὰ γὰρ τῆς ψυχῆς καὶ τὰ ὀστᾶ μου συνετάραξε καὶ συνέτριψεν ἡ ἁμαρτία, φησὶν ὁ προφήτης· λέγει δὲ καὶ τὴν ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ, δι’ ἧς τῷ πολλῷ χρόνῳ [φθειρόμενα τὰ] ὀστᾶ τῶν δικαίων ἠγαλλιάσαντο. ἀπόστρεψον Τουτέστιν μὴ στηρίσῃς τὸ πρόσωπόν σου ἐπὶ τὰς ἁμαρτίας μου, ἀλλὰ πάριδε ὡς θεός. καὶ πάσας Ἐὰν γὰρ θέλῃς, νεύσεις καὶ πᾶσαι ἐξαλείφονται. καρδίαν καθαράν Ὡς γὰρ αὐτὴν ἔκτισας ἀπ’ ἀρχῆς, οὕτως καὶ νῦν καθάρας αὐτὴν κτίσον καινήν. καὶ πνεῦμα Τὸ ἅγιόν σου πνεῦμα οἴκησον ἐντός μου, ἵνα ὁ ἔσωθεν καὶ ὁ ἔξωθεν καθαρθῇ ἄνθρωπος. μὴ ἀπορρίψῃς Μὴ βδελύξῃς με ῥερυπωμένον τῇ ἁμαρτίᾳ, ἀλλὰ ἀνακαίνισόν με τῇ χάριτι (ἀρετῇ). καὶ τὸ πνεῦμα Τουτέστι μὴ κωλύσῃς (καταλύσῃς) τὸ πνεῦμά σου ἀπ’ ἐμοῦ, ὡς ῥυπωθέντος μου, ἀλλ’ ὡς τὸ ἀπ’ ἀρχῆς φωτισάτω (φώτισόν) μου τὴν καρδίαν. ἀπόδος μοι Εἰ συγχωρεῖς μοι, φησί, τὴν ἁμαρτίαν μου, δός μοι καὶ τὴν προφητείαν μου. καὶ πνεύματι Πνεύματι ἀρχικῷ, ἵνα καὶ τὴν βασιλείαν μὴ ἀπολέσω, [καὶ τὴν προφητείαν] πλήρωσόν με, ἵνα δύναμαι πάλιν λαλεῖν περὶ τῶν μελλόντων καὶ τῆς ἐλεύσεώς σου. διδάξω ἀνόμους Ὡς ἔχων πεῖραν τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς παρανομίας, συμβουλεύσω χρηστὰ τοῖς παρανομοῦσι, τοῦ λοιποῦ πορεύεσθαι ἐν ὁδῷ δικαιοσύνης. καὶ ἀσεβεῖς Ἀκούσαντες γὰρ καὶ ἀσεβεῖς τὰ κατ’ ἐμέ, τῷ φόβῳ ἐπιστραφήσονται πρὸς σέ (ἐπὶ σοί).
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«θα αγαλλιάσουν» Διότι μαζί με την ψυχή, η αμαρτία συντάραξε και συνέτριψε και τα οστά μου, λέει ο προφήτης· αναφέρεται δε και στην ανάσταση του Χριστού, μέσω της οποίας τα οστά των δικαίων, που είχαν φθαρεί από τον πολύ χρόνο, αγαλλίασαν. «απόστρεψον» Δηλαδή μην προσηλώσεις το πρόσωπό σου στις αμαρτίες μου, αλλά παράβλεψέ τες ως Θεός. «και πάσας» Διότι, αν το θελήσεις, με ένα σου νεύμα όλες εξαλείφονται. «καρδίαν καθαράν» Όπως δηλαδή την έκτισες εξαρχής, έτσι και τώρα, αφού την καθαρίσεις, κτίσε την καινούργια. «και πνεύμα» Το Άγιό σου Πνεύμα κάνε να κατοικήσει μέσα μου, ώστε να καθαρθεί ο εσωτερικός και ο εξωτερικός άνθρωπος. «μη απορρίψης» Μην με αποστραφείς επειδή μολύνθηκα από την αμαρτία, αλλά ανακαίνισέ με με τη χάρη (με την αρετή). «και το πνεύμα» Δηλαδή μην απομακρύνεις (μην αφαιρέσεις) το Πνεύμα σου από εμένα, επειδή μολύνθηκα, αλλά όπως εξαρχής ας φωτίσει (φώτισε) την καρδιά μου. «απόδος μοι» Εάν μου συγχωρείς, λέει, την αμαρτία μου, δώσε μου πάλι και το προφητικό μου χάρισμα. «και πνεύματι» Με πνεύμα ηγεμονικό, για να μην χάσω και τη βασιλεία, πλήρωσέ με [και με την προφητεία], ώστε να μπορώ πάλι να ομιλώ για τα μέλλοντα και για την έλευσή σου. «διδάξω ανόμους» Ως έχων πείρα της αμαρτίας και της παρανομίας, θα δώσω ωφέλιμες συμβουλές στους παρανομούντες, ώστε στο εξής να πορεύονται στην οδό της δικαιοσύνης. «και ασεβείς» Διότι, ακούγοντας και οι ασεβείς τα όσα συνέβησαν σε εμένα, από φόβο θα επιστρέψουν σε εσένα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Εἰς τοὺς ψαλμούς (ἐκ τοῦ μεγάλου ἑρμηνευτικοῦ)
Ὅταν ἡμεῖς ἀγαθὰς πράξεις καὶ ἀρετὰς ἀσκήσωμεν, ἵνα τοῦ κριτοῦ τὸν ὀφθαλμὸν εἰς αὐτὰς μετενέγκωμεν· οὕτω γὰρ καὶ τῆς τῶν ἡμετέρων ἁμαρτημάτων θεωρίας αὐτὸν ἀποστῆσαι δυνάμεθα. «Καὶ πάσας ἀνομίας μου ἐξάλειψον.» Οὐ μίαν, ἀλλὰ πάσας· ἱκανὴ γὰρ καὶ ἡ μία παραπέμψαι πρὸς γέενναν. Μὴ τοίνυν ἡμεῖς τῆς τυχούσης ἁμαρτίας ἀμελήσωμεν. Ἐὰν γὰρ ἐσπιλωμένος, οὗτινος ἦν ῥύπου, ὁ χιτὼν εὑρεθῆ ὁ ἡμέτερος, εἰς τὸν νυμφῶνα εἰσελθεῖν τοῦ βασιλέως, ἢ πατῆσαι τὴν αὐλὴν οὐ δυνάμεθα. Τοῦτο ὁ Παῦλος ἐπισφραγίζων ἔλεγε· Μὴ πλανᾶσθε· οὔτε πόρνοι, οὔτε μαλακοί, οὔτε πλεονέκται, οὔτε μέθυσοι, οὐ λοίδοροι, οὐχ ἅρπαγες βασιλείαν Θεοῦ κληρονομήσουσι. «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί.» Οὐχ ἵνα τὴν φύσιν ἀμείψει (οὐδὲν γὰρ αὕτη φαῦλον ἐκέκτητο)· ἀλλ’ ἵνα τὸν λογισμὸν τῆς ψυχῆς καθάρῃ, καὶ διορθώσηται ῥυπαρὸν ταῖς ἡδοναῖς καὶ ταῖς ἐπινοίαις τοῦ διαβόλου γενόμενον· κτίσαι γὰρ παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ πολλάκις τὸ διορθώσασθαι λέγεται. «Καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον.» Θεωρεῖς ὡς οὐ τὴν φύσιν ἀμεῖψαι ὁ προφήτης, ἀλλὰ τὴν χάριν ἐλθεῖν, ἵνα τῇ καμνούσῃ τῇ φύσει, καὶ ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας παλαιωθήσῃ προσεύχεται βοηθήσῃ. Πνεῦμα γὰρ εὐθὲς οὐ τὸ ἐν ἡμῖν τὸ ζωτικὸν τοῦτο λέγει, ἀλλ’ αὐτὸ τοῦ Θεοῦ τὸ Πνεῦμα, περὶ οὗ ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ ἐμελῴδησεν· Τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἀγαθὸν ὁδηγήσει με ἐν γῇ εὐθείᾳ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όταν εμείς ασκήσουμε αγαθές πράξεις και αρετές, για να στρέψουμε σε αυτές το βλέμμα του κριτή· διότι έτσι μπορούμε να τον απομακρύνουμε και από τη θέαση των δικών μας αμαρτημάτων. «Και όλες τις ανομίες μου εξάλειψε.» Όχι μία, αλλά όλες· διότι και η μία μόνο είναι ικανή να μας στείλει στη γέεννα. Ας μην αμελήσουμε, λοιπόν, την παραμικρή αμαρτία. Διότι, εάν ο χιτώνας μας βρεθεί κηλιδωμένος με οποιονδήποτε ρύπο, δεν μπορούμε να εισέλθουμε στον νυμφώνα του βασιλιά, ούτε να πατήσουμε στην αυλή του. Αυτό επισφραγίζοντας ο Παύλος έλεγε: Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε μαλακοί, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. «Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί.» Όχι για να αλλάξει τη φύση (διότι αυτή δεν διέθετε τίποτα το φαύλο), αλλά για να καθαρίσει τον λογισμό της ψυχής, και να τον διορθώσει, αφού έγινε ρυπαρός από τις ηδονές και τις επινοήσεις του διαβόλου· διότι η λέξη «κτίζω» στη Θεία Γραφή πολλές φορές σημαίνει το διορθώνω. «Και πνεύμα ευθές εγκαίνισον.» Βλέπεις ότι ο προφήτης δεν προσεύχεται να αλλάξει τη φύση, αλλά να έλθει η χάρη, ώστε να βοηθήσει τη φύση που ασθενεί και έχει παλαιωθεί από την αμαρτία. Διότι «πνεύμα ευθές» δεν εννοεί το ζωτικό πνεύμα που υπάρχει μέσα μας, αλλά το ίδιο το Πνεύμα του Θεού, για το οποίο σε άλλον ψαλμό έψαλε: Το Πνεύμα σου το αγαθό θα με οδηγήσει σε γη ευθεία.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Εἰς τοὺς ψαλμούς (ἐκ τοῦ μεγάλου ἑρμηνευτικοῦ)
Τοῦτο ἐν τοῖς ἐγκάτοις ἔγκατα, τουτέστιν ἐν τοῖς ἀναγκαίοις καὶ λίαν καιρίοις τῆς ψυχῆς μορίοις ἐγκαινισθῆναι βούλεται, ὅσον μὲν καὶ πρὸ τούτων ἐν ἡμῖν τελείως οἰκοῦν, οὐδὲ ἐφ’ ἡμῖν ἀναπαυόμενον διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν ὑφ’ ἧς οὐκ ἦμεν ἱκανοὶ τὴν χάριν ὁλόκληρον δέξασθαι. Διόπερ αὐτὸ ἐγκαινισθῆναι ἵνα πάντως ἐν ἡμῖν ἀπαρτισθῇ προσεύχεται· οἶκος γὰρ ὁ συμπληρούμενος, ἐκεῖνος ἐγκαινίζεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτό επιθυμεί να εγκαινιαστεί στα έγκατα, δηλαδή στα αναγκαία και εξαιρετικά καίρια μέρη της ψυχής, εφόσον και πριν από αυτά δεν κατοικούσε τέλεια μέσα μας, ούτε αναπαυόταν σε εμάς εξαιτίας της δικής μας ασθένειας, λόγω της οποίας δεν ήμασταν ικανοί να δεχθούμε ολόκληρη τη χάρη. Γι' αυτόν τον λόγο προσεύχεται να εγκαινιαστεί αυτό, ώστε να ολοκληρωθεί πλήρως μέσα μας· διότι ο οίκος που συμπληρώνεται, αυτός είναι που εγκαινιάζεται.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἱππόλυτος Ῥώμης Περὶ τῆς θεοφανείας (Νόθος)
διὸ κηρύσσω λέγων Δεῦτε πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν ἐπὶ τὴν τοῦ βαπτίσματος ἀθανασίαν· ζωὴν ὑμῖν εὐαγγελίζομαι τοῖς ἐν τῷ ζόφῳ τῆς ἀγνωσίας ἐνδιατρίβουσιν· δεῦτε εἰς ἐλευθερίαν ἐκ δουλείας, εἰς βασιλείαν ἐκ τυραννίδος, εἰς ἀφθαρσίαν ἐκ τῆς φθορᾶς. καὶ πῶς, φησίν, ἐλευσόμεθα; πῶς; δι᾽ ὕδατος καὶ ἁγίου πνεύματος. τοῦτο δέ ἐστιν τὸ ὕδωρ τὸ τῷ πνεύματι κοινωνοῦν, δι᾽ οὗ παράδεισος ποτίζεται, δι᾽ οὗ ἡ γῆ πιαίνεται, δι᾽ οὗ φυτὸν αὔξει, δι᾽ οὗ ζῷα τεκνογονεῖ καὶ, ἵνα πάντα συνελὼν εἴπω, δι᾽ οὗ ἀναγεννώμενος ζῳογονεῖται ἄνθρωπος, ἐν ᾧ καὶ ὁ Χριστὸς ἐβαπτίσατο, ἐν ᾧ καὶ τὸ πνεῦμα κατήρχετο ἐν εἴδει περιστερᾶς. τοῦτο δέ ἐστιν τὸ πνεῦμα τὸ ἀπ᾽ ἀρχῆς ἐπιφερόμενον ἐπάνω τῶν ὑδάτων, δι᾽ οὗ κόσμος κινεῖται, δι᾽ οὗ κτίσις ἵσταται καὶ τὰ σύμπαντα ζῳογονεῖται, τὸ ἐν προφήταις ἐνεργῆσαν, τὸ ἐπὶ Χριστὸν καταπτάν. τοῦτό ἐστι τὸ πνεῦμα τὸ δοθὲν τοῖς ἀποστόλοις ἐν εἴδει πυρίνων γλωσσῶν. τοῦτο τὸ πνεῦμα ἐζήτει Δαβὶδ λέγων “καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ θεός, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου„. περὶ τούτου καὶ Γαβριὴλ ἔλεγε τῇ παρθένῳ “πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ δύναμις ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι„. διὰ τούτου τοῦ πνεύματος Πέτρος ἐφθέγξατο τὴν μακαρίαν ἐκείνην φωνὴν “σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος„. διὰ τούτου τοῦ πνεύματος ἐστερεώθη ἡ πέτρα τῆς ἐκκλησίας.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό κηρύττω λέγοντας: Ελάτε, όλες οι φυλές των εθνών, στην αθανασία του βαπτίσματος. Σας ευαγγελίζομαι ζωή, σε εσάς που διατρίβετε στο σκοτάδι της αγνωσίας. Ελάτε στην ελευθερία από τη δουλεία, στη βασιλεία από την τυραννία, στην αφθαρσία από τη φθορά. Και πώς, θα πει κανείς, θα έρθουμε; Πώς; Μέσω του ύδατος και του Αγίου Πνεύματος. Και αυτό είναι το ύδωρ που κοινωνεί με το Πνεύμα, μέσω του οποίου ποτίζεται ο παράδεισος, μέσω του οποίου η γη γίνεται εύφορη, μέσω του οποίου το φυτό αυξάνει, μέσω του οποίου τα ζώα τεκνοποιούν και, για να τα πω όλα συνοπτικά, μέσω του οποίου ο άνθρωπος αναγεννάται και ζωογονείται, στο οποίο και ο Χριστός βαπτίστηκε, στο οποίο και το Πνεύμα κατήλθε με μορφή περιστεράς. Και αυτό είναι το Πνεύμα που από την αρχή φερόταν πάνω από τα ύδατα, μέσω του οποίου ο κόσμος κινείται, μέσω του οποίου η κτίση υφίσταται και τα σύμπαντα ζωογονούνται, το οποίο ενήργησε στους προφήτες, το οποίο κατήλθε επί του Χριστού. Αυτό είναι το Πνεύμα που δόθηκε στους αποστόλους με μορφή πύρινων γλωσσών. Αυτό το Πνεύμα ζητούσε ο Δαβίδ λέγοντας: «Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός, και πνεύμα ευθές εγκαίνισον εν τοις εγκάτοις μου». Για αυτό και ο Γαβριήλ έλεγε στην Παρθένο: «Πνεύμα Άγιον επελεύσεται επί σε, και δύναμις Υψίστου επισκιάσει σοι». Μέσω αυτού του Πνεύματος ο Πέτρος εξέφερε εκείνη τη μακάρια φωνή: «Συ ει ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Μέσω αυτού του Πνεύματος στερεώθηκε η πέτρα της Εκκλησίας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰγνάτιος Ἀντιοχείας Ἐπιστολαὶ παρεμβεβλημέναι καὶ ἐπιστολαὶ ὑποβολιμαῖαι (Νόθος)
Ἀδελφοί μου, λίαν ἐκκέχυμαι ἀγαπῶν ὑμᾶς καὶ ὑπεραγαλλόμενος ἀσφαλίζομαι ὑμᾶς· οὐκ ἐγὼ δέ, ἀλλὰ δι᾽ ἐμοῦ ὁ κύριος Ἰησοῦς, ἐν ᾧ δεδεμένος φοβοῦμαι μᾶλλον· ἔτι γάρ εἰμι ἀναπάρτιστος· ἀλλ᾽ ἡ προσευχὴ ὑμῶν εἰς θεόν με ἀπαρτίσει, ἵνα ἐν ᾧ ἐκλήθην ἐπιτύχω, προσφυγὼν τῷ εὐαγγελίῳ ὡς σαρκὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τοῖς ἀποστόλοις ὡς πρεσβυτερίῳ ἐκκλησίας. καὶ τοὺς προφήτας δὲ ἀγαπῶ ὡς Χριστὸν καταγγείλαντας, ὡς τοῦ αὐτοῦ πνεύματος μετασχόντας, οὗ καὶ οἱ ἀπόστολοι. ὡς γὰρ οἱ ψευδοπροφῆται καὶ οἱ ψευδαπόστολοι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ εἵλκυσαν πονηρὸν καὶ ἀπατηλὸν καὶ λαοπλάνον πνεῦμα, οὕτω καὶ οἱ προφῆται καὶ οἱ ἀπόστολοι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἅγιον πνεῦμα ἀγαθὸν καὶ ἡγεμονικὸν ἀληθές τε καὶ διδασκαλικὸν ἔλαβον παρὰ θεοῦ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εὐθὲς πνεῦμα. εἷς γὰρ ὁ θεὸς παλαιᾶς καὶ καινῆς διαθήκης· εἷς ὁ μεσίτης θεοῦ καὶ ἀνθρώπων εἴς τε δημιουργίαν νοητῶν καὶ αἰσθητῶν καὶ πρόνοιαν πρόσφορον καὶ κατάλληλον· εἷς δὲ καὶ ὁ παράκλητος, ὁ ἐνεργήσας ἐν Μωσῇ καὶ προφήταις καὶ ἀποστόλοις. πάντες οὖν οἱ ἅγιοι ἐν Χριστῷ ἐσώθησαν, ἐλπίσαντες εἰς αὐτὸν καὶ αὐτὸν ἀναμείναντες, καὶ δι᾽ αὐτοῦ σωτηρίας ἔτυχον, ὄντες ἀξιαγάπητοι καὶ ἀξιοθαύμαστοι ἅγιοι, ὑπὸ Ἰησοῦ Χριστοῦ μεμαρτυρημένοι ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τῆς κοινῆς ἐλπίδος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αδελφοί μου, έχω υπερχειλίσει από την πολλή αγάπη μου για εσάς και με υπερβολική αγαλλίαση σας ασφαλίζω· όχι βέβαια εγώ, αλλά μέσω εμού ο Κύριος Ιησούς, για τον οποίο όντας δεμένος φοβάμαι περισσότερο, διότι είμαι ακόμη ατελής· αλλά η προσευχή σας προς τον Θεό θα με καταστήσει τέλειο, ώστε να επιτύχω εκείνο στο οποίο κλήθηκα, έχοντας καταφύγει στο Ευαγγέλιο ως στη σάρκα του Ιησού Χριστού και στους αποστόλους ως στο πρεσβυτέριο της Εκκλησίας. Αγαπώ δε και τους προφήτες, επειδή εξήγγειλαν τον Χριστό, καθώς συμμετείχαν στο ίδιο Πνεύμα, στο οποίο μετείχαν και οι απόστολοι. Διότι, όπως ακριβώς οι ψευδοπροφήτες και οι ψευδαπόστολοι είλκυσαν ένα και το αυτό πονηρό, απατηλό και λαοπλάνο πνεύμα, έτσι και οι προφήτες και οι απόστολοι έλαβαν ένα και το αυτό Άγιο Πνεύμα, αγαθό και ηγεμονικό, αληθινό και διδακτικό, ένα ευθές πνεύμα από τον Θεό μέσω του Ιησού Χριστού. Διότι ένας είναι ο Θεός της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης· ένας ο μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων τόσο για τη δημιουργία των νοητών και των αισθητών όσο και για την πρόσφορη και κατάλληλη πρόνοια· και ένας είναι ο Παράκλητος, ο οποίος ενήργησε στον Μωυσή, στους προφήτες και στους αποστόλους. Όλοι λοιπόν οι άγιοι σώθηκαν εν Χριστώ, έχοντας ελπίσει σε Αυτόν και αναμένοντας Αυτόν, και μέσω Αυτού επέτυχαν τη σωτηρία, όντας αξιαγάπητοι και αξιοθαύμαστοι άγιοι, οι οποίοι έλαβαν την καλή μαρτυρία από τον Ιησού Χριστό στο Ευαγγέλιο της κοινής ελπίδας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὰ ἅγια φῶτα εἴτε Εἰς τὸ βάπτισμα καὶ εἰς τὸν πειρασμόν
Κατηγορεῖ ὁ νόμος, καὶ κατηγοροῦσι προφῆται· κατηγορεῖ καὶ ὁ θάνατος. Ἀλλὰ χάρις ἐστὶν ἡ πάντα λύουσα συγχώρησις, ἄφεσις. Διὰ τοῦτο ἔκραζεν· «Οὐκ ἦλθον, ἵνα κρίνω τὸν κόσμον, ἀλλ’ ἵνα σώσω τὸν κόσμον.» Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Τὸ πνεῦμα πῦρ ἐκάλεσεν, ἵνα μάθῃς αὐτοῦ τὴν δύναμιν. Διὰ τί αὐτὸ πῦρ ἐκάλεσεν; Ἀπὸ τῶν γνωρίμων λέξεων τὰ ὑπερβαίνοντά σου νοήματα [τὴν διάνοιαν] παραστῆσαι βούλομαι, ὅτι ὥσπερ τὸ πῦρ δαπανᾷ τὰς ἀκάνθας, οὕτως τὸ πνεῦμα ἐπελθὸν ἀναιρεῖ τὰ ἁμαρτήματα, καὶ ὥσπερ τὸ πῦρ τὴν μεταλλικὴν γῆν χρυσὸν ἐργάζεται, οὕτως τὸ πνεῦμα ἐμπῖπτον εἰς τὸ βάπτισμα καὶ εἰς τὴν κολυμβήθραν τοῦ ὕδατος τὸν μοιχὸν δίκαιον ποιεῖ, τὸν λῃστὴν υἱὸν θεοῦ κατασκευάζει. Καὶ μή μοι εἴπῃς, πῶς· ἐπεὶ κἀγὼ ἐρωτῶ σε· «Πῶς τὸ πῦρ τὴν γὴν λαμβάνον χρυσὸν ποιεῖ;» Καὶ οὐκ οἶδας εἰπεῖν. Τέχνῃ ὁμοδούλου παραχωρεῖς· καὶ φιλανθρωπίᾳ δεσπότου οὐ παραχωρεῖς; Τὸ πῦρ καὶ ἀπὸ τῆς γῆς χρυσὸν ποιεῖ, καὶ πάλιν ἀνδριάντα ἰωθέντα χωνεύει καὶ ἀποσμήχει, καὶ καθαρὸν ἐργάζεται, οὕτω καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ ἀπὸ κατηχουμένων πιστοὺς ἐργάζεται, καὶ ἀπὸ ἁμαρτωλοῦ πιστοῦ δίκαιον κατασκευάζει. Διὰ τοῦτο λέγει ὁ Δαυίδ· «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ θεός, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου.» Μέσος δὲ ὑμῶν ἕστηκεν οὗ οὔκ εἰμι ἱκανὸς λῦσαι τὸν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο νόμος κατηγορεί, και οι προφήτες κατηγορούν· κατηγορεί και ο θάνατος. Αλλά η χάρις είναι η συγχώρηση που τα λύνει όλα, η άφεση. Γι' αυτό φώναζε: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ. Ονόμασε το Πνεύμα πυρ, για να μάθεις τη δύναμή του. Γιατί το ονόμασε πυρ; Θέλω, μέσα από γνώριμες λέξεις, να παραστήσω τα νοήματα που υπερβαίνουν τη διάνοιά σου, ότι, όπως το πυρ κατακαίει τα αγκάθια, έτσι και το Πνεύμα, όταν έλθει, εξαλείφει τα αμαρτήματα, και όπως το πυρ μετατρέπει τη μεταλλοφόρο γη σε χρυσό, έτσι και το Πνεύμα, όταν εισέρχεται στο βάπτισμα και στην κολυμβήθρα του ύδατος, κάνει τον μοιχό δίκαιο, τον ληστή τον καθιστά υιό του Θεού. Και μη μου πεις, πώς· επειδή κι εγώ σε ρωτώ: «Πώς το πυρ παίρνοντας το χώμα το κάνει χρυσό;» Και δεν ξέρεις να απαντήσεις. Υποχωρείς μπροστά στην τέχνη ενός συνδούλου σου, και δεν υποχωρείς στη φιλανθρωπία του Δεσπότη; Το πυρ και από το χώμα φτιάχνει χρυσό, και πάλι έναν σκουριασμένο ανδριάντα τον λιώνει, τον αποκαθαίρει, και τον κάνει καθαρό, έτσι και το Άγιο Πνεύμα, και από κατηχουμένους δημιουργεί πιστούς, και τον αμαρτωλό πιστό τον καθιστά δίκαιο. Γι' αυτό λέει ο Δαβίδ: «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθές ανανέωσε στα έγκατά μου». Ανάμεσά σας όμως στέκεται εκείνος του οποίου δεν είμαι ικανός να λύσω το λουρί του υποδήματός του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολήν
Οὔτε γὰρ ἡ μεγαλωσύνη, οὔτε ἡ δόξα τὸ ὄνομα παρίστησιν, ὃ βούλεται εἰπεῖν, ἀλλ᾽ οὐκ ἔχει ὄνομα εὑρεῖν. Τοῦτο γάρ ἐστιν ὃ ἔλεγον ἐξ ἀρχῆς, ὅτι πολλάκις τινὰ νοοῦμεν, καὶ οὐ δυνάμεθα φράζειν· ἐπεὶ οὐδὲ τὸ, Θεὸς, ὄνομα οὐσίας ἐστὶν, οὐδὲ ἔστιν ὅλως τῆς οὐσίας ἐκείνης ὄνομα εὑρεῖν. Καὶ τί θαυμαστὸν εἰ ἐπὶ Θεοῦ, ὅπου γε οὐδὲ ἐπὶ ἀγγέλου εὕροι τις ἂν ὄνομα τῆς οὐσίας δηλωτικόν; τάχα δὲ οὐδὲ ἐπὶ ψυχῆς· οὐ γάρ μοι δοκεῖ τοῦτο τὸ ὄνομα παραστατικὸν εἶναι τῆς οὐσίας αὐτῆς, ἀλλὰ τοῦ ψύχειν. Τὴν γὰρ αὐτὴν καὶ ψυχὴν, καὶ καρδίαν, καὶ νοῦν καλουμένην ἴδοι τις ἄν. Καρδίαν γὰρ, φησὶ, καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα, ἀλλὰ καὶ πνεῦμα πολλαχοῦ ἴδοι τις ἂν λεγομένην αὐτήν. Φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Ὁρᾷς τί φησι;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι ούτε η μεγαλοσύνη, ούτε η δόξα παρουσιάζουν το όνομα αυτού που θέλει να εκφράσει, αλλά δεν μπορεί να βρει το κατάλληλο όνομα. Διότι αυτό ακριβώς έλεγα από την αρχή, ότι πολλές φορές κατανοούμε κάποια πράγματα, αλλά δεν μπορούμε να τα εκφράσουμε με λόγια· επειδή ούτε η λέξη «Θεός» είναι όνομα της ουσίας, ούτε είναι καθόλου δυνατόν να βρεθεί όνομα για την ουσία εκείνη. Και τι το θαυμαστό υπάρχει εάν αυτό ισχύει για τον Θεό, όταν βέβαια ούτε για τον άγγελο θα μπορούσε κανείς να βρει όνομα δηλωτικό της ουσίας του; Ίσως μάλιστα ούτε καν για την ψυχή· διότι δεν μου φαίνεται ότι το όνομα αυτό είναι παραστατικό της ουσίας της, αλλά προέρχεται από το ρήμα «ψύχειν». Διότι θα μπορούσε κανείς να δει την ίδια να ονομάζεται και ψυχή, και καρδιά, και νους. «Καρδίαν γάρ», λέει, «καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός». Και όχι μόνο αυτά, αλλά θα μπορούσε κανείς να δει σε πολλά σημεία να ονομάζεται και πνεύμα. «Συγκρατώντας τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς Του». Βλέπεις τι λέει;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολήν
Πάλιν ἐξεπέσομεν, καὶ οὐδὲ οὕτω κολάζει, ἀλλ᾽ ἔδωκε τὸ τῆς μετανοίας φάρμακον, πάντα ἡμῶν τὰ ἁμαρτήματα ἱκανὸν ἀφανίσαι καὶ ἀπαλεῖψαι, μόνον ἐὰν εἰδῶμεν τὸ φάρμακον ὁποῖόν ἐστι, καὶ πῶς αὐτὸ ἐπιτιθέναι δεῖ. Ποῖον οὖν ἐστι τὸ φάρμακον τῆς μετανοίας, καὶ πῶς αὐτὸ κατασκευάζεται; Πρῶτον, ἀπὸ καταγνώσεως τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, καὶ ἀπὸ ἐξαγορεύσεως. Τὴν ἀνομίαν γάρ μου, φησὶν, ἐγνώρισα, καὶ τὴν ἁμαρτίαν μου οὐκ ἐκάλυψα· καὶ, Ἐξαγορεύσω κατ᾽ ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν μου τῷ Κυρίῳ, καὶ σὺ ἀφῆκας τὴν ἀσέβειαν τῆς καρδίας μου· καὶ πάλιν· Λέγε σὺ τὰς ἁμαρτίας σου πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς· καὶ, Δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογίᾳ. Δεύτερον, ἀπὸ ταπεινοφροσύνης πολλῆς· ὥσπερ γὰρ σειρά τίς ἐστι χρυσῆ, κἂν ἀρχὴν λάβῃ, πάντα ἕπεται. Ἐὰν γὰρ ὁμολογήσῃς τὴν ἁμαρτίαν ὡς ὁμολογῆσαι χρὴ, ταπεινοῦται ἡ ψυχή· τὸ γὰρ συνειδὸς αὐτὴν συστρέφον, κατεστάλθαι ποιεῖ. Δεῖ δὲ καὶ ἕτερα προσεῖναι τῇ ταπεινοφροσύνῃ, ἵνα τοιαύτη ᾖ οἵαν ὁ μακάριος Δαυῒδ ηὔχετο λέγων· Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός· καὶ πάλιν· Καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. Τὸ γὰρ συντριβὲν οὐ διανίσταται, οὐ πλήττει, ἀλλὰ πρὸς τὸ παθεῖν κακῶς ἐστὶν ἕτοιμον, αὐτὸ δὲ οὐ διανίσταται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Πάλι εκπέσαμε, και ούτε έτσι μας τιμωρεί, αλλά μας έδωσε το φάρμακο της μετάνοιας, το οποίο είναι ικανό να εξαφανίσει και να εξαλείψει όλα μας τα αμαρτήματα, αρκεί μόνο να γνωρίζουμε ποιο είναι αυτό το φάρμακο και πώς πρέπει να το εφαρμόζουμε. Ποιο είναι, λοιπόν, το φάρμακο της μετάνοιας, και πώς παρασκευάζεται; Πρώτον, από την επίγνωση και καταδίκη των δικών μας αμαρτημάτων και από την εξομολόγηση. Διότι λέει η Γραφή: «Γνώρισα την ανομία μου και δεν έκρυψα την αμαρτία μου· είπα: θα εξομολογηθώ εναντίον του εαυτού μου την ανομία μου στον Κύριο, και εσύ συγχώρησες την ασέβεια της καρδιάς μου»· και πάλι: «Πες εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς»· και επίσης: «Ο δίκαιος είναι κατήγορος του εαυτού του στην αρχή του λόγου του». Δεύτερον, από πολλή ταπεινοφροσύνη· διότι είναι σαν μια χρυσή αλυσίδα, όπου, αν πιάσεις την αρχή της, όλα τα άλλα ακολουθούν. Εάν, δηλαδή, ομολογήσεις την αμαρτία σου όπως πρέπει να την ομολογήσεις, η ψυχή ταπεινώνεται· διότι η συνείδηση, ελέγχοντάς την πιεστικά, την κάνει να καταστέλλεται. Πρέπει όμως να προστεθούν και άλλα στοιχεία στην ταπεινοφροσύνη, ώστε να είναι τέτοια, σαν και αυτήν για την οποία προσευχόταν ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Καρδιά καθαρή δημιούργησε μέσα μου, ω Θεέ»· και πάλι: «Καρδιά συντετριμμένη και ταπεινωμένη ο Θεός δεν θα την εξουθενώσει». Διότι αυτό που έχει συντριβεί δεν εξανίσταται, δεν επιτίθεται, αλλά είναι έτοιμο να υπομείνει την κακοπάθεια, ενώ το ίδιο δεν ορθώνεται με έπαρση.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολήν
Οὗτος μὲν γὰρ ὁ ῥύπος ἔξωθεν ἡμῖν προσγίνεται· διὸ καὶ ταχέως αὐτὸν ἀποτιθέμεθα· ἐκεῖνος δὲ ἔνδοθεν τίκτεται· διὸ καὶ μόλις αὐτὸν ἀπονιπτόμενοι καθαιρόμεθα. Ἐκ γὰρ τῆς καρδίας, φησὶν, ἐξέρχονται διαλογισμοὶ πονηροὶ, πορνεῖαι, μοιχεῖαι, κλοπαὶ, ψευδομαρτυρίαι. Διὸ καὶ ὁ προφήτης ἔλεγε· Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός· ἕτερος δέ· Ἀπόπλυνον ἀπὸ κακίας τὴν καρδίαν σου, Ἱερουσαλήμ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι αυτός μεν ο ρύπος μάς προσκολλάται από έξω· γι' αυτό και γρήγορα τον αποβάλλουμε· εκείνος όμως γεννιέται από μέσα· γι' αυτό και με δυσκολία καθαριζόμαστε αποπλύνοντάς τον. Διότι από την καρδιά, λέει, εξέρχονται πονηροί διαλογισμοί, πορνείες, μοιχείες, κλοπές, ψευδομαρτυρίες. Γι' αυτό και ο προφήτης έλεγε: «Καρδιά καθαρή δημιούργησε μέσα μου, Θεέ»· και ένας άλλος: «Ξέπλυνε την καρδιά σου από την κακία, Ιερουσαλήμ».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν πρὸς Κορινθίους δευτέραν ἐπιστολήν
Καὶ τὸ ἐνεργεῖν δὲ καθὼς βούλεται, δείκνυσιν αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν κυριότητα. Τοῦτο μεταμορφοῖ, τοῦτο οὐκ ἐᾷ συσχηματίζεσθαι ἡμᾶς τῷ αἰῶνι τούτῳ, τοῦτο δημιουργὸν τῆς τοιαύτης κτίσεως. Ὥσπερ γάρ φησι, Κτισθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· οὕτω φησὶ, Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. Βούλει σοι δείξω τοῦτο καὶ ἀπὸ τῶν ἀποστόλων αἰσθητικώτερον; Ἐννόησον Παῦλον, οὗ τὰ ἱμάτια ἐνήργει, Πέτρον, οὗ καὶ αἱ σκιαὶ ἴσχυον. Οὐ γὰρ ἂν, εἰ μὴ βασιλέως ἔφερον εἰκόνα, καὶ ἀπρόσιτοι ἦσαν αὐτῶν αἱ μαρμαρυγαὶ, τοσοῦτον τὰ ἱμάτια αὐτῶν καὶ αἱ σκιαὶ ἐνήργησαν. Βασιλέως γὰρ ἱμάτια καὶ τοῖς λῃσταῖς ἐστι φοβερά. Θέλεις ἰδεῖν καὶ διὰ τοῦ σώματος λάμπουσαν ταύτην; Ἀτενίσαντες, φησὶν, εἰς τὸ πρόσωπον Στεφάνου, εἶδον ὡς πρόσωπον ἀγγέλου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και το να ενεργεί όπως θέλει, αποδεικνύει την εξουσία και την κυριότητά του. Αυτό μεταμορφώνει, αυτό δεν μας επιτρέπει να συσχηματιζόμαστε με τον αιώνα τούτο, αυτό είναι ο δημιουργός μιας τέτοιας κτίσεως. Διότι, όπως ακριβώς λέει: «Αφού κτιστήκαμε εν Χριστώ Ιησού»· έτσι λέει και: «Καρδία καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθές εγκαίνισε στα έγκατά μου». Θέλεις να σου το δείξω αυτό και από την περίπτωση των αποστόλων με πιο αισθητό τρόπο; Φέρε στον νου σου τον Παύλο, του οποίου τα ενδύματα θαυματουργούσαν, και τον Πέτρο, του οποίου και οι σκιές ακόμη είχαν δύναμη. Διότι τα ενδύματα και οι σκιές τους δεν θα μπορούσαν να ενεργήσουν τόσο πολύ, εάν δεν έφεραν την εικόνα του Βασιλέως και εάν οι ακτινοβολίες τους δεν ήταν απρόσιτες. Επειδή τα ενδύματα του βασιλιά προκαλούν φόβο ακόμη και στους ληστές. Θέλεις να τη δεις να λάμπει και μέσα από το σώμα; «Ατενίζοντας», λέει, «το πρόσωπο του Στεφάνου, είδαν το πρόσωπό του σαν πρόσωπο αγγέλου».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν πρὸς Τιμόθεον δευτέραν ἐπιστολήν
Ἀλλ᾽ εἰσί τινες οἳ κατὰ τὴν ἑσπέραν, μυρία διὰ τῆς ἡμέρας ἐργαζόμενοι κακὰ, λουόμενοι εἰσίασιν εἰς τὴν ἐκκλησίαν μετὰ πολλῆς τῆς παῤῥησίας τὰς χεῖρας ἀνατείνοντες, ὡς τὸ πᾶν διὰ τῆς τῶν ὑδάτων κολυμβήθρας ἀποθέμενοι. Εἰ τοῦτο ἦν, μέγα τὸ κέρδος ἦν τὸ καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν λούεσθαι· εἰ τοῦτο ἦν, οὐκ ἂν οὐδὲ αὐτὸς ἐπαυσάμην τὰ βαλανεῖα διενοχλῶν, εἰ καθαροὺς ἐποίει καὶ ἁμαρτημάτων ἀπήλλαττε. Γέλως ταῦτα καὶ λῆρος, παίγνια καὶ παίδων ἀθύρματα. Οὐκ ἀποστρέφεται σώματος ῥύπον ὁ Θεὸς, ἀλλ᾽ ἀκαθαρσίαν ψυχῆς· ἄκουε γὰρ αὐτοῦ λέγοντος· Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ· ἆρα τῷ σώματι; οὐδαμῶς, ἀλλ᾽, Οἱ τῇ καρδίᾳ καθαροί· ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται. Ὁ δὲ Προφήτης τί φησι· Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός· καὶ πάλιν, Ἀπόπλυναι ἀπὸ κακίας τὴν καρδίαν σου. Μέγα ἀγαθὸν ἐν συνηθείᾳ ἀγαθῶν εἶναι. Ὅρα πῶς ἐστι μικρὰ ταῦτα καὶ ἀνόνητα. Καὶ ἐπειδὰν προληφθῇ ἐν συνηθείᾳ ἡ ψυχὴ, οὐκ ἀφίσταται, οὐδὲ ἀνέχεται μὴ πρότερον αὐτὰ πληρώσασα προσελθεῖν τῇ εὐχῇ. Οἷόν τι λέγω· Ἐν συνηθείᾳ κατεστήσαμεν ἑαυτοὺς τοῦ νίπτεσθαι καὶ εὔχεσθαι, καὶ οὐκ ἔνι μὴ νιψάμενον τοῦτο ποιῆσαι, ἀλλ᾽ ἡδέως οὐκ εὐχόμεθα, εἰ ἀνίπτοις χερσὶ τοῦτο ποιοῦμεν, ὡς προσκρούειν μέλλοντες Θεῷ, καὶ ὑπὸ συνειδὸς πονηρὸν ὄντες.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά υπάρχουν μερικοί οι οποίοι το εσπέρας, αφού έχουν διαπράξει μύρια κακά κατά τη διάρκεια της ημέρας, πλένονται και εισέρχονται στην εκκλησία, υψώνοντας τα χέρια τους με πολλή παρρησία, νομίζοντας ότι έχουν αποβάλει τα πάντα μέσω της κολυμβήθρας των υδάτων. Εάν ίσχυε αυτό, θα ήταν μέγα κέρδος το να λούζεται κανείς καθημερινά· εάν ίσχυε αυτό, ούτε και εγώ ο ίδιος δεν θα σταματούσα να συχνάζω στα λουτρά, εάν αυτά έκαναν τον άνθρωπο καθαρό και τον απάλλασσαν από τα αμαρτήματα. Γελοιότητες και ανοησίες είναι αυτά, παιχνίδια και παιδικά αθύρματα. Ο Θεός δεν αποστρέφεται τον ρύπο του σώματος, αλλά την ακαθαρσία της ψυχής. Διότι, άκουσέ Τον να λέει: «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά». Μήπως άραγε στο σώμα; Ουδαμώς, αλλά: «Οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό». Και ο Προφήτης τι λέει; «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός»· και πάλι: «Ξέπλυνε την καρδιά σου από την κακία». Μεγάλο αγαθό είναι να έχει συνηθίσει κανείς στα αγαθά έργα. Δες, όμως, πόσο μικρά και ανώφελα είναι αυτά. Και όταν η ψυχή κυριευθεί από μια συνήθεια, δεν απομακρύνεται από αυτήν, ούτε ανέχεται να προσέλθει στην προσευχή εάν προηγουμένως δεν την εκπληρώσει. Τι εννοώ με αυτό; Έχουμε κάνει συνήθειά μας να πλενόμαστε και μετά να προσευχόμαστε, και δεν είναι δυνατόν να το πράξουμε αυτό χωρίς να έχουμε πλυθεί, αλλά δεν προσευχόμαστε με άνεση εάν το κάνουμε με άπλυτα χέρια, θεωρώντας ότι πρόκειται να προσβάλουμε τον Θεό, και έχοντας ένοχη συνείδηση.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν πρὸς Τίτον ἐπιστολήν
Ἐπεὶ καὶ οἱ στόμα ἔχοντες διεφθαρμένον νομίζουσι τὰ προσφερόμενα ἀκάθαρτα εἶναι, τοῦτο δὲ τοῦ πάθους ἐστί. Χρὴ τοίνυν τῶν καθαρῶν σφόδρα εἰδέναι καὶ τῶν ἀκαθάρτων τὴν φύσιν. Τί οὖν ἐστιν ἀκάθαρτον; Ἁμαρτία, κακία, πλεονεξία, πονηρία. Λούσασθε, φησὶ, καθαροὶ γίνεσθε, ἀφέλετε τὰς πονηρίας ὑμῶν ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν. Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επειδή και εκείνοι που έχουν άρρωστο στόμα νομίζουν ότι τα προσφερόμενα είναι ακάθαρτα, όμως αυτό οφείλεται στην πάθησή τους. Πρέπει, λοιπόν, να γνωρίζουμε πολύ καλά τη φύση των καθαρών και των ακαθάρτων. Τι είναι, λοιπόν, ακάθαρτο; Η αμαρτία, η κακία, η πλεονεξία, η πονηρία. «Λουστείτε», λέει, «γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες σας από τις ψυχές σας». «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν προσευχὴν τοῦ Χριστοῦ
Καὶ τοῦτο πάλιν πανταχοῦ διέσπαρται· Μὴ ἀποστερήσῃς γὰρ, φησὶν, τὴν ζωὴν τοῦ πτωχοῦ, ἱκέτην θλιβόμενον μὴ ἀπαναίνου· καὶ πολὺς πανταχοῦ περὶ φιλανθρωπίας ἐστὶν ὁ λόγος. Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ. Τοῦτο καὶ ὁ Δαυΐδ φησι· Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. Καὶ τοὺς λοιποὺς δὲ εἴ τις ἐπέλθοι μακαρισμοὺς, εὑρήσει πολλὴν οὖσαν τὴν συμφωνίαν. Τίνος οὖν ἕνεκεν, μηδὲν ἐναντίον εἰρηκὼς τοῖς προτέροις, ἐπήγαγεν· Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας; Οὐ διὰ τὰ εἰρημένα, ἀλλὰ διὰ τὰ μέλλοντα ῥηθήσεσθαι ταύτην τὴν διόρθωσιν τίθησιν. Ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλεν ἐμβαίνειν εἰς ἐπίτασιν ἐντολῶν, ἵνα μὴ νομίσωσι τὴν αὔξησιν ἐναντίωσιν εἶναι, μηδὲ τὴν προσθήκην μάχην, διὰ τοῦτο εἶπε· Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας· τουτέστι, μέλλω τινὰ λέγειν τελεώτερα τῶν πρότερον εἰρημένων· οἷον ὅτι Ἠκούσατε, Οὐ φονεύσεις· ἐγὼ δὲ λέγω, Οὐκ ὀργισθήσῃ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και αυτό πάλι αναφέρεται διάσπαρτο παντού· διότι λέει: «Μην αποστερήσεις τη ζωή του φτωχού, μην απορρίψεις τον ικέτη που θλίβεται»· και παντού γίνεται πολύς λόγος περί φιλανθρωπίας. «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά». Αυτό αναφέρει και ο Δαβίδ: «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθές εγκαινίασε στα σπλάχνα μου». Και αν κάποιος εξετάσει και τους υπόλοιπους μακαρισμούς, θα διαπιστώσει ότι υπάρχει μεγάλη συμφωνία. Για ποιον λόγο, λοιπόν, ενώ δεν είπε τίποτα το αντίθετο προς τα προηγούμενα, πρόσθεσε το: «Μη νομίσετε ότι ήρθα να καταλύσω τον νόμο ή τους προφήτες»; Κάνει αυτή τη διευκρίνιση όχι εξαιτίας όσων είχαν ήδη λεχθεί, αλλά εξαιτίας όσων επρόκειτο να λεχθούν. Διότι, επειδή επρόκειτο να προχωρήσει σε αυστηρότερες εντολές, προκειμένου να μη θεωρήσουν ότι αυτή η επαύξηση αποτελεί εναντίωση, ούτε ότι η προσθήκη συνιστά σύγκρουση, γι' αυτό είπε: «Μη νομίσετε ότι ήρθα να καταλύσω τον νόμο ή τους προφήτες»· δηλαδή, πρόκειται να πω πράγματα τελειότερα από όσα έχουν ειπωθεί πρωτύτερα· όπως για παράδειγμα: «Ακούσατε: Δεν θα φονεύσεις· εγώ όμως λέω: Δεν θα οργιστείς».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸ Εἴ τις ἐν Χριστῷ καινὴ κτίσις
Καὶ ἵνα μάθῃς, ὅτι κτίσις λέγεται οὐ μόνον ἡ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγωγὴ, ἀλλ᾽ ὅταν τι ῥυπωθὲν καὶ διαστραφὲν διορθώσῃ καὶ καθάρῃ, ἄκουσον τοῦ Δαυῒδ λέγοντος. Ἐπειδὴ γὰρ ἦν αὐτὸς καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ κτισθεῖσα, ἦν δὲ ῥυπωθεῖσα ὑπὸ τῆς μοιχείας καὶ τοῦ φόνου· παρακαλεῖ οὖν τὸν Θεὸν καὶ λέγει· Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. Πρὸ οὖν τούτου ἀκάρδιος ἦν; πῶς οὖν τὸν Γολιὰθ κατήνεγκε; πῶς δὲ τῷ Θεῷ εὐηρέστει; Οὐ περὶ τῆς οὐσίας τῆς καρδίας λέγει, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀρίστης πολιτείας. Ἰδοὺ τοίνυν ἡ κτίσις λέγεται, οὐχὶ ἡ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγωγὴ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ καὶ τῆς οὔσης, διεφθαρμένης δὲ, εἰς τὸ βέλτιον μεταβολή. Ὅταν ἴδῃς τινὰ ἀκόλαστον σώφρονα γενόμενον, εἰπὲ, Ἐκτίσθη αὐτῷ ἡ διάνοια· ὅταν ἴδῃς πόρνην σωφρονοῦσαν, εἰπὲ, Ἐκτίσθη αὐτῆς ἡ διάνοια· ὅταν ἴδῃς ἅρπαγα ἐλεήμονα γενόμενον, εἰπὲ, Ἐκτίσθη αὐτοῦ ἡ καρδία· ὁ γὰρ λύκος ἐγένετο πρόβατον, ὁ ἱέραξ ἐγένετο περιστερά. Διὰ τοῦτο κτίσις.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και για να μάθεις ότι κτίση ονομάζεται όχι μόνο η εκ του μη όντος εις το είναι παραγωγή, αλλά και η ενέργεια όταν κανείς διορθώσει και καθαρίσει κάτι που έχει ρυπωθεί και διαστραφεί, άκουσε τι λέει ο Δαβίδ. Διότι, επειδή υπήρχε ο ίδιος και η καρδιά του ήταν ήδη κτισμένη, αλλά είχε ρυπωθεί από τη μοιχεία και τον φόνο, παρακαλεί τον Θεό και λέει: «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός». Πριν από αυτό, λοιπόν, ήταν άκαρδος; Πώς τότε νίκησε τον Γολιάθ; Και πώς ευαρεστούσε τον Θεό; Δεν ομιλεί για την ουσία της καρδιάς, αλλά για τον άριστο τρόπο ζωής. Ιδού, λοιπόν, ότι κτίση ονομάζεται όχι η εκ του μη όντος εις το είναι παραγωγή της ουσίας, αλλά και η προς το βέλτιστο μεταβολή εκείνης που ήδη υπάρχει, η οποία όμως έχει διαφθαρεί. Όταν δεις κάποιον ακόλαστο να γίνεται σώφρων, πες: Κτίστηκε η διάνοιά του· όταν δεις πόρνη να ζει σωφρόνως, πες: Κτίστηκε η διάνοιά της· όταν δεις άρπαγα να γίνεται ελεήμων, πες: Κτίστηκε η καρδιά του· διότι ο λύκος έγινε πρόβατο και το γεράκι έγινε περιστέρι. Γι' αυτόν τον λόγο ονομάζεται κτίση.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ εὐαγγελίου καὶ περὶ παρθενίας
Πρὸς σὲ καταφεύγω διὰ τὴν πολλήν σου ἀγαθότητα καὶ εὐσπλαχνίαν· σὲ παρώργισα, καὶ πρὸς σὲ καταφεύγω διὰ τὴν πολλήν σου ἀρνησικακίαν· σὲ ἠθέτησα, καὶ πρὸς σὲ καταφεύγω διὰ τὴν πολλήν σου ἀγαθότητα καὶ φιλανθρωπίαν, καὶ δεόμενος βοῶ· Ἀπόστρεψον τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν μου, καὶ πάσας τὰς ἀνομίας μου ἐξάλειψον. Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου, διὰ τὸ ὄνομά σου, καὶ μόνον. Οὐδὲν γὰρ ἔχω προσενέγκαι σοι, οὐ πρᾶξιν ἀγαθὴν, οὐ καρδίαν καθαρὰν, ἀλλὰ θαῤῥῶν εἰς τοὺς οἰκτιρμούς σου ἐπιῤῥίπτω ἐμαυτὸν, ὅπως κτίσῃς ἐν ἐμοὶ κατάνυξιν, ἵνα μὴ πάλιν καταπίπτω εὐκόλως εἰς ἁμαρτίαν, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ νῦν λατρεύσω σοι ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου, ὅτι σοῦ ἡ βασιλεία καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Σε σένα καταφεύγω εξαιτίας της πολλής σου αγαθότητας και ευσπλαχνίας· σε παρόργισα, και σε σένα καταφεύγω εξαιτίας της πολλής σου αμνησικακίας· σε αθέτησα, και σε σένα καταφεύγω εξαιτίας της πολλής σου αγαθότητας και φιλανθρωπίας, και δεόμενος ανακράζω: Απόστρεψε το πρόσωπό σου από τις αμαρτίες μου και όλες τις ανομίες μου εξάλειψε. Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθύ εγκαίνισε στα έγκατά μου, για το όνομά σου και μόνο. Διότι δεν έχω τίποτα να σου προσφέρω, ούτε πράξη αγαθή, ούτε καρδιά καθαρή, αλλά έχοντας θάρρος στους οικτιρμούς σου εναποθέτω τον εαυτό μου σε σένα, ώστε να κτίσεις μέσα μου κατάνυξη, για να μην καταπέφτω πάλι εύκολα στην αμαρτία, αλλά από τώρα και στο εξής να σε λατρεύω με οσιότητα και δικαιοσύνη όλες τις ημέρες της ζωής μου, διότι δική σου είναι η βασιλεία και το κράτος στους αιώνες. Αμήν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν πεντηκοστὸν ψαλμόν
Εἰπὲ τί θέλεις φανερῶς. Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. [Ἐπειδὴ γὰρ τὸ γῆρας ἐδεξάμην τῆς ἁμαρτίας, τῇ σῇ με φιλανθρωπίᾳ καινούργησον. Ταῦτα καὶ δι᾽ Ἰεζεκιὴλ τοῦ προφήτου τοῖς ἐν Βαβυλῶνι δορυαλώτοις ὑπέσχετο. Δώσω γὰρ αὐτοῖς, φησὶ, καρδίαν καινὴν καὶ πνεῦμα καινόν. Πνεῦμα δὲ οὐ τὸ πανάγιον λέγει, ἀλλὰ τοῦ λογικοῦ τὴν ὁρμήν· τουτέστι, τῇ μακρᾷ ταύτῃ παιδεύσας παιδείᾳ, καὶ διδάξας ὑμᾶς οἵους ἡ ἁμαρτία φύει καρποὺς, τὴν ἀρετὴν αἱρεῖσθαι παρασκευάσω. Τοῦτο κἀνταῦθα ὁ μακάριος ᾔτησε Δαυῒδ, τήν τε βλαβεῖσαν αὐτοῦ νεουργηθῆναι καρδίαν, καὶ τὸ λογικὸν ῥωσθῆναι, ὥστε τὴν εὐθεῖαν τρέχειν ὁδόν. Καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου.] θʹ. Ὢ εὐγένεια ψυχῆς! ὢ ἔρως περὶ Θεόν! Ἵνα λαλῇς μοι πάλιν, καὶ ἐγώ σοι λαλῶ, τὴν φιλίαν ἐκείνην ζητῶ, τὴν συνουσίαν. Τί γὰρ, ὅτι ἀπηλλάγην κολάσεως; Ἐμοὶ κόλασις τὸ μὴ διαλέγεσθαί σοι. Φιλῶ σε, καὶ μαίνομαι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Πες φανερά τι θέλεις. Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ. [Διότι, επειδή δέχθηκα το γήρας της αμαρτίας, ανανέωσέ με με τη φιλανθρωπία σου. Αυτά υποσχέθηκε και μέσω του προφήτη Ιεζεκιήλ στους αιχμαλώτους πολέμου στη Βαβυλώνα. Διότι θα τους δώσω, λέει, καρδιά νέα και πνεύμα νέο. Ως πνεύμα όμως δεν εννοεί το Πανάγιο, αλλά την ορμή του λογικού· δηλαδή, αφού σας διαπαιδαγώγησα με αυτή τη μακρά παιδαγωγία, και σας δίδαξα τι είδους καρπούς γεννά η αμαρτία, θα σας προετοιμάσω να επιλέγετε την αρετή. Αυτό ζήτησε και εδώ ο μακάριος Δαβίδ, δηλαδή και να ανανεωθεί η βλαφθείσα καρδιά του, και να ενδυναμωθεί το λογικό του, ώστε να τρέχει την ευθεία οδό. Και πνεύμα ευθές εγκαίνισε στα έγκατά μου.] θ΄. Ω ευγένεια ψυχής! Ω έρωτα προς τον Θεό! Για να μου μιλάς πάλι, και εγώ να σου μιλώ, εκείνη τη φιλία ζητώ, τη συναναστροφή. Τι σημασία έχει το ότι απαλλάχθηκα από την κόλαση; Για εμένα κόλαση είναι το να μη συνομιλώ μαζί σου. Σε αγαπώ, και μαίνομαι.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν πεντηκοστὸν ψαλμόν
Οἰχέσθω ταῦτα· τὸ κάλλος ἐκεῖνο ζητῶ, τὴν προφητείαν θέλω. Καταφρονῶ τῆς ἐξουσίας ταύτης, ὑπερορῶ τοῦ βορβόρου· φύλλα ταῦτα, καὶ νὺξ, καὶ ὄναρ, καὶ χόρτος. Τὸ κάλλος μου ζητῶ. Πότε ἥξει; Οὐ δύναμαι ἐνεγκεῖν τὴν ἀναβολὴν, ἐπειδὴ τὴν παῤῥησίαν ταύτην ἀπώλεσα, ἣν ἡ ἁμαρτία διετείχισεν ἐπελθοῦσα. Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. Καὶ οὐ ζητῶ καρδίαν καθαρὰν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἔνοικον αὐτῆς. Καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. Καλῶς εἶπεν, Ἐγκαίνισον· ἄνωθεν γὰρ κατεσκευάσθη ἡ οἰκία. Ἐπαλαίωσεν ἡ ἁμαρτία, ἐγκαινίσει ἡ χάρις σου. Μὴ ἀποῤῥίψῃς με ἀπὸ τοῦ προσώπου σου· καὶ τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ᾽ ἐμοῦ. [Σαφῶς τοίνυν διὰ τούτων μεμαθήκαμεν τῶν λόγων, ὡς οὐκ ἐγυμνώθη τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τοῦ ἁγίου. Οὐ γὰρ, ὡς γυμνωθεὶς, ἀπολαβεῖν ἱκετεύει, ἀλλὰ μὴ στερηθῆναι ταύτης ἀντιβολεῖ, μηδὲ πόῤῥω γενέσθαι τῆς θείας κηδεμονίας. Πρόσωπον γὰρ ἐνταῦθα τὴν κηδεμονίαν ἐκάλεσεν. Ἀπόδος μοι τὴν ἀγαλλίασιν τοῦ σωτηρίου σου· καὶ πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με. Ὃ μὴ ἀπώλεσεν, ἔχειν ἠντιβόλησε, τουτέστι, τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος· ὃ δὲ ἀποβέβληκεν, ἀπολαβεῖν ἱκετεύει· τοῦτο δὲ ἦν ἡ ἐν Θεῷ εὐφροσύνη.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ας φύγουν αυτά· εκείνο το κάλλος αναζητώ, την προφητεία θέλω. Περιφρονώ αυτήν την εξουσία, αποστρέφομαι τον βούρκο· φύλλα είναι αυτά, και νύχτα, και όνειρο, και χόρτο. Το κάλλος μου αναζητώ. Πότε θα έλθει; Δεν μπορώ να αντέξω την αναβολή, επειδή έχασα αυτήν την παρρησία, την οποία η αμαρτία με την έλευσή της απέκοψε υψώνοντας τείχος. Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ. Και δεν ζητώ μόνο καρδιά καθαρή, αλλά και τον ένοικό της. Και πνεύμα ευθές εγκαίνισε στα έγκατά μου. Ορθώς είπε: Εγκαίνισε· διότι εξ αρχής κατασκευάστηκε η οικία. Την παλαίωσε η αμαρτία, θα την εγκαινιάσει η χάρη σου. Μη με απορρίψεις από το πρόσωπό σου· και το Πνεύμα σου το άγιο μην το αφαιρέσεις από εμένα. [Σαφώς, λοιπόν, μέσα από αυτούς τους λόγους μάθαμε ότι δεν γυμνώθηκε από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Διότι δεν ικετεύει να τη λάβει πίσω ως κάποιος που έχει γυμνωθεί, αλλά παρακαλεί να μην τη στερηθεί, ούτε να βρεθεί μακριά από τη θεία κηδεμονία. Διότι εδώ ονόμασε «πρόσωπο» την κηδεμονία. Απόδωσέ μου την αγαλλίαση του σωτηρίου σου· και με πνεύμα ηγεμονικό στήριξέ με. Αυτό που δεν έχασε, παρακάλεσε να το διατηρήσει, δηλαδή τη χάρη του Πνεύματος· αυτό όμως που απέβαλε, ικετεύει να το λάβει ξανά· και αυτό ήταν η εν Θεώ ευφροσύνη.]
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν πεντηκοστὸν ψαλμόν
Ἡ γὰρ ἐπιθυμία τοῦ λόγου διεγείρει τὴν προθυμίαν. Τὸ οὖν ζητούμενον, τοῦτό ἐστιν· Ηὔξατο, ἐδεήθη, παρεκάλεσεν, ἱκέτευσεν, ἀπέθετο τὴν κόλασιν, ἀνωρθώθη ἀπὸ τῆς τιμωρίας. Τὸ ζητούμενον, εἰ εἰς τὴν προτέραν παῤῥησίαν ἐπανῆλθεν· εἰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν χάριν ἐδέξατο· εἰ, ὅπερ ᾔτησεν, ἔλαβε, καρδίαν καθαρὰν καὶ πνεῦμα εὐθές· εἰ τοσοῦτον ἴσχυσε ἡ μετάνοια, ὥστε εἰς τὴν προτέραν εὐγένειαν ἀποκαταστῆσαι αὐτόν. Προσέχετε μετ᾽ ἀκριβείας· Οὗτος ὁ ψαλμὸς ὁ πεντηκοστός ἐστι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι η επιθυμία για τον λόγο διεγείρει την προθυμία. Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι το εξής: Προσευχήθηκε, δεήθηκε, παρακάλεσε, ικέτευσε, απέβαλε την κόλαση, ανορθώθηκε από την τιμωρία. Το ζητούμενο είναι εάν επανήλθε στην πρότερη παρρησία· εάν δέχθηκε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος· εάν έλαβε αυτό που ζήτησε, καρδιά καθαρή και πνεύμα ευθύ· εάν είχε τόση ισχύ η μετάνοια, ώστε να τον αποκαταστήσει στην πρότερη ευγένεια. Προσέξτε με ακρίβεια: Αυτός είναι ο πεντηκοστός ψαλμός.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν πεντηκοστὸν ψαλμόν
Ὅτε δὲ καὶ στοιχεῖα πάντα ἔδειξάν μου τὴν θεότητα, ὅτε ὁ Πατὴρ, ὅτε ἡ πρὸς αὐτὸν ὁμόνοια, ὅτε ἡ ἐμὴ διδασκαλία πάντας ἐκεῖ ἐχειραγώγησεν, ὅτε οὐδὲ σκιὰν ἔχετε ἀντιλογίας, Τί νῦν ὑμῖν δοκεῖ περὶ τοῦ Χριστοῦ; τίνος ἐστὶν υἱός; Λέγουσιν ἐκεῖνοι οἱ ἀγνώμονες καὶ ἀναίσχυντοι, Τοῦ Δαυῒδ, ἀρνούμενοι τὴν θεότητα, καὶ οὐ θέλοντες εἰπεῖν, ὅτι τοῦ Θεοῦ ἐστι. Τί οὖν αὐτός; Πῶς οὖν Δαυῒδ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ Κύριόν με καλεῖ, λέγων· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου; Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου; Εἰ δὲ Πνεῦμα εἶχεν ὁ Δαυῒδ, ἐλύθη ἡ ἁμαρτία· εἰ δὲ ἐλύθη ἡ ἁμαρτία, καὶ τὴν αἴτησιν ἔλαβε. Λέγει γὰρ ὁ Δαυΐδ· Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. Ὁρᾷς ὅτι πάλιν ἐπὶ τὸ ἀξίωμα τὸ ἑαυτοῦ ἐπανῆλθε; Πάλιν προφήτης ἐγένετο, πάλιν περὶ Χριστοῦ διαλέγεται, πάλιν ἀπέλαβεν ἑαυτοῦ τὴν παῤῥησίαν, καὶ οὐδὲν ἐλυμήνατο αὐτὸν ἡ ἁμαρτία. Εἶδες πόση τῆς μετανοίας ἡ δύναμις;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όταν δε και όλα τα στοιχεία έδειξαν τη θεότητά μου, όταν ο Πατέρας, όταν η ομόνοια προς αυτόν, όταν η διδασκαλία μου καθοδήγησαν τους πάντες εκεί, όταν δεν έχετε πλέον ούτε σκιά αντιλογίας, «Τι γνώμη έχετε τώρα για τον Χριστό; Τίνος είναι υιός;» Λέγουν εκείνοι οι αγνώμονες και αναίσχυντοι: «Του Δαβίδ», αρνούμενοι τη θεότητα και μη θέλοντας να πουν ότι είναι του Θεού. Τι λέει λοιπόν ο ίδιος; «Πώς λοιπόν ο Δαβίδ εν Αγίω Πνεύματι με ονομάζει Κύριο, λέγοντας: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου· Κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου;» Εάν δε ο Δαβίδ είχε Πνεύμα, συγχωρήθηκε η αμαρτία του· εάν δε συγχωρήθηκε η αμαρτία, τότε έλαβε και αυτό που ζήτησε. Διότι λέει ο Δαβίδ: «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθές εγκαίνισε στα έγκατά μου». Βλέπεις ότι επανήλθε πάλι στο αξίωμά του; Πάλι έγινε προφήτης, πάλι ομιλεί περί του Χριστού, πάλι ανέκτησε την παρρησία του, και σε τίποτα δεν τον έβλαψε η αμαρτία. Είδες πόση είναι η δύναμη της μετάνοιας;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν πεντηκοστὸν ψαλμόν
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ Εἰς τὸν Δαυῒδ τὸν βασιλέα, καὶ Παῦλον τὸν ἀπόστολον, περὶ μετανοίας· καὶ εἰς διάφορα ῥήματα τοῦ ψαλτῆρος εἰς τὸ τοῦ Χριστοῦ τέλος ἐσχηκότα· καὶ περὶ τοῦ μὴ ἀπογινώσκειν ἡμᾶς τῆς σωτηρίας ἑαυτῶν. Ἀρτίως ἠκούσατε τοῦ ὑμνογράφου Δαυῒδ βοῶντος· Ἐλέησόν με, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου, καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Καὶ πάλιν, Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου, ὁ Δαυῒδ βοᾷ. Καὶ τίνος ἕνεκεν ὁ προφήτης λέγει, Ἐλέησόν με, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου; Ἐπειδὴ ὅπου ἔλεος, ἀνεξέταστος σωτηρία· ὅπου ἔλεος, δικαστήριον οὐ καθέζεται· ὅπου ἔλεος, εὐθῦναι οὐκ ἀπαιτοῦνται. Ἅπαξ ἐλεηθῆναι ζητῶ, ἀπάλλαξόν με τῆς ἀσθενείας. Καὶ διὰ τί βοᾷ ὁ Δαυῒδ, Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ Στον βασιλιά Δαβίδ και στον απόστολο Παύλο, περί μετανοίας· και σε διάφορα λόγια του ψαλτηρίου που εκπληρώθηκαν στο πρόσωπο του Χριστού· και για το ότι δεν πρέπει να απελπιζόμαστε για τη σωτηρία μας. Μόλις ακούσατε τον υμνογράφο Δαβίδ να αναφωνεί: «Ελέησόν με, ο Θεός, κατά το μέγα έλεός σου, και κατά το πλήθος των οικτιρμών σου εξάλειψον το ανόμημά μου». Και πάλι, «Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός, και πνεύμα ευθές εγκαίνισον εν τοις εγκάτοις μου», αναφωνεί ο Δαβίδ. Και για ποιον λόγο λέει ο προφήτης: «Ελέησόν με, ο Θεός, κατά το μέγα έλεός σου»; Επειδή όπου υπάρχει έλεος, η σωτηρία χαρίζεται ανεξέταστα· όπου υπάρχει έλεος, δεν συγκαλείται δικαστήριο· όπου υπάρχει έλεος, δεν ζητούνται ευθύνες. Εφόσον ζητώ να ελεηθώ, απάλλαξέ με από την ασθένεια. Και γιατί αναφωνεί ο Δαβίδ: «Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός»;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν πεντηκοστὸν ψαλμόν
Εἰπὲ αὐτοῦ καὶ τὰ μυστήρια· Ἡτοίμασας ἐνώπιόν μου τράπεζαν ἐξ ἐναντίας τῶν θλιβόντων με. Εἰπὲ αὐτοῦ καὶ τὸ ποτήριον· Τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με, ὡσεὶ κράτιστον. Εἰπὲ καὶ τὴν ἐκβολὴν τῶν Ἰουδαίων· Οὐ δέξομαι ἐκ τοῦ οἴκου σου μόσχους, οὐδὲ ἐκ τῶν ποιμνίων σου χιμάρους. Λέγε αὐτοῦ καὶ τὰς παρὰ Ἰουδαίων λοιδορίας· Ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, ῥυσάσθω αὐτὸν, σωσάτω αὐτὸν, ὅτι θέλει αὐτόν. Εἰπὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν σωτηρίαν· Αἴτησαι παρ᾽ ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου. Εἰπὲ αὐτοῦ καὶ τὸν τάφον· Ὅτι οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν. Εἰπὲ αὐτοῦ καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν· Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος. Εἰπὲ καὶ τῶν ἀποστόλων τὴν ἐκλογήν· Ἀντὶ τῶν πατέρων σου ἐγγεννήθησάν σοι υἱοί. Εἰπὲ καὶ τὸν χορὸν τῶν παρθένων· Ἀπενεχθήσονται τῷ βασιλεῖ παρθένοι ὀπίσω αὐτοῦ. Εἰπὲ καὶ τῆς Ἐκκλησίας τὴν κλῆσιν· Παρέστη ἡ βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου, ἐν ἱματισμῷ διαχρύσῳ περιβεβλημένη, πεποικιλμένη. Εἰπὲ αὐτοῦ καὶ τὴν ἐκ δεξιῶν καθέδραν· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ὦ Δαυῒδ, πᾶσαν τὴν προφητείαν ἀπήγγειλας, καὶ τί βοᾷς· Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Πες και τα μυστήριά του: Ετοίμασας μπροστά μου τράπεζα απέναντι σε εκείνους που με θλίβουν. Πες και για το ποτήριό του: Το ποτήριό σου με μεθάει σαν να είναι το άριστο. Πες και για την απόρριψη των Ιουδαίων: Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Λέγε και τις λοιδορίες από τους Ιουδαίους: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει, ας τον σώσει, αφού τον θέλει. Πες και για τη σωτηρία των εθνών: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου. Πες και για τον τάφο του: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει τη φθορά. Πες και για την ανάληψή του στους ουρανούς: Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Πες και για την εκλογή των αποστόλων: Αντί για τους πατέρες σου γεννήθηκαν σε εσένα υιοί. Πες και για τον χορό των παρθένων: Θα οδηγηθούν στον βασιλιά παρθένες οπίσω του. Πες και για την κλήση της Εκκλησίας: Στάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ολόχρυσο ένδυμα και ποικιλόχρωμα στολισμένη. Πες και για την καθέδρα στα δεξιά του Θεού: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ω Δαβίδ, ενώ εξήγγειλες όλη την προφητεία, γιατί αναφωνείς: Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθύ ανανέωσε στα έγκατά μου;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τοὺς ψαλμοὺς 101-107
Ἀλλοίωσιν γὰρ νῦν, ἀλλ᾽ οὐκ οὐσίωσιν ἡ κτίσις δηλοῖ· ὁποῖον καὶ τὸ, Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός· καὶ τὸ, Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. Οὐ γὰρ καθάπαξ ἐκτίσθη τὸ λέγον πρόσωπον, ἀλλ᾽ εἰς ἀρχὴν ὁδῶν Θεοῦ τῶν εἰς τὰ ἔργα αὐτοῦ. Τὸ γὰρ ἀρχήν τινων κτισθῆναι δηλοῖ σχέσιν, ἀλλ᾽ οὐκ ἀλλοίωσιν. Ὁ κτιζόμενος οὖν οὕτω λαὸς, αἰνέσει τὸν Κύριον, εἰς γνῶσιν ἐρχόμενος τοῦ μόνου Θεοῦ. Εἰ δὲ οὐσίωσιν ἐσήμανεν, οὐχ, Ὁ κτιζόμενος, ἂν εἶπεν, ἀλλ᾽, Ὁ κτισθείς. Οὐ γὰρ δὴ ἐν τῷ οὐσιῶσθαι, ἀλλ᾽ ἐν τῷ μετασκευάζεσθαι μένειν δυνατόν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι στο σημείο αυτό η λέξη κτίση δηλώνει αλλοίωση, και όχι ουσίωση· όπως συμβαίνει και με το, «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ»· και με το, «Ο Κύριος με έκτισε αρχή των οδών του για τα έργα του». Διότι το πρόσωπο που ομιλεί δεν κτίστηκε εξ ολοκλήρου, αλλά ως αρχή των οδών του Θεού που αποβλέπουν στα έργα του. Διότι το να κτίζεται κανείς ως αρχή κάποιων πραγμάτων δηλώνει σχέση, και όχι αλλοίωση. Ο λαός, λοιπόν, που κτίζεται κατ' αυτόν τον τρόπο, θα αινέσει τον Κύριο, φθάνοντας στη γνώση του μόνου Θεού. Εάν δε η λέξη σήμαινε ουσίωση, δεν θα έλεγε, «Ο κτιζόμενος», αλλά, «Ο κτισθείς». Διότι, βεβαίως, δεν είναι δυνατόν να υπάρχει διάρκεια στο να ουσιώνεται κάτι, αλλά στο να μετασκευάζεται.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἔκθεσις πίστεως
Ὁμοίως πιστεύομεν καὶ εἰς ἓν πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ κύριον καὶ ζωοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορευόμενον καὶ ἐν υἱῷ ἀναπαυόμενον, τὸ τῷ πατρὶ καὶ υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον ὡς ὁμοούσιόν τε καὶ συναΐδιον, τὸ τοῦ θεοῦ πνεῦμα, τὸ εὐθές, τὸ ἡγεμονικόν, τὴν πηγὴν τῆς ζωῆς καὶ τοῦ ἁγιασμοῦ, θεὸν σὺν πατρὶ καὶ υἱῷ ὑπάρχον καὶ προσαγορευόμενον, ἄκτιστον, πλῆρες, δημιουργόν, παντοκρατορικόν, παντουργόν, παντοδύναμον, ἀπειροδύναμον, δεσπόζον πάσης τῆς κτίσεως οὐ δεσποζόμενον, πληροῦν οὐ πληρούμενον, μετεχόμενον οὐ μετέχον, ἁγιάζον οὐχ ἁγιαζόμενον, παράκλητον ὡς τὰς τῶν ὅλων παρακλήσεις δεχόμενον, κατὰ πάντα ὅμοιον τῷ πατρὶ καὶ τῷ υἱῷ, ἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορευόμενον καὶ δι᾽ υἱοῦ μεταδιδόμενον καὶ μεταλαμβανόμενον ὑπὸ πάσης τῆς κτίσεως καὶ δι᾽ ἑαυτοῦ κτίζον καὶ οὐσιοῦν τὰ σύμπαντα καὶ ἁγιάζον καὶ συνέχον, ἐνυπόστατον ἤτοι ἐν ἰδίᾳ ὑποστάσει ὑπάρχον, ἀχώριστον καὶ ἀνεκφοίτητον πατρὸς καὶ υἱοῦ καὶ πάντα ἔχον, ὅσα ἔχει ὁ πατὴρ καὶ ὁ υἱός, πλὴν τῆς ἀγεννησίας καὶ τῆς γεννήσεως.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ομοίως πιστεύουμε και σε ένα Πνεύμα, το Άγιο, το Κύριο και ζωοποιό, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα και αναπαύεται στον Υιό, το οποίο συμπροσκυνείται και συνδοξάζεται με τον Πατέρα και τον Υιό ως ομοούσιο και συναΐδιο, το Πνεύμα του Θεού, το ευθές, το ηγεμονικό, την πηγή της ζωής και του αγιασμού, το οποίο υπάρχει και ονομάζεται Θεός μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό, άκτιστο, πλήρες, δημιουργό, παντοκρατορικό, παντουργό, παντοδύναμο, απειροδύναμο, που δεσπόζει σε όλη την κτίση χωρίς να δεσπόζεται, που πληροί χωρίς να πληρούται, που μετέχεται χωρίς να μετέχει, που αγιάζει χωρίς να αγιάζεται, Παράκλητο καθώς δέχεται τις παρακλήσεις των πάντων, κατά πάντα όμοιο με τον Πατέρα και τον Υιό, που εκπορεύεται από τον Πατέρα και μεταδίδεται διά του Υιού και μεταλαμβάνεται από όλη την κτίση, και αφ' εαυτού του κτίζει, δίνει ουσία στα σύμπαντα, τα αγιάζει και τα συγκρατεί, ενυπόστατο, δηλαδή που υπάρχει σε δική του υπόσταση, αχώριστο και ανεκφοίτητο από τον Πατέρα και τον Υιό, και το οποίο κατέχει όλα όσα έχει ο Πατέρας και ο Υιός, εκτός από την αγεννησία και τη γέννηση.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωσὴφ Βρυέννιος Λόγοι
Ἐπεὶ οὖν δίκαιοι ὄντες ἑαυτοὺς ἐταπείνουν, ἔλαβον Πνεῦμα ταπεινώσεως, χάρισμα ταπεινοφροσύνης· διὰ τοῦτο εἰδότες τὴν χάριν λέγουσιν, «ἀλλ’ ἐν ψυχῇ συντετριμμένῃ καὶ πνεύματι ταπεινώσεως προσδεχθείημεν». Ὅταν δὲ πληρωθῇ χάριτος ὁ λαμβάνων ὁλόκληρον τὸ δῶρον, πνεῦμα πληρώσεως λέγεται εἰληφέναι· οὕτως εἶχον πνεῦμα πληρώσεως οἱ ἀπόστολοι, καθὼς γέγραπται· «τότε ὁ Παῦλος πλησθεὶς Πνεύματος ἁγίου». Ὁ δὲ Δαβὶδ αἰτεῖ «Πνεῦμα εὐθές», τὸ εἰς εὐθύτητα φέρον, καὶ «Πνεῦμα πάλιν ἡγεμονικόν», χάρισμα ἡγεμονεῦον τῶν παθῶν, καὶ ποιοῦν τὴν ψυχὴν μὴ δουλεύειν πάθεσιν. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἱκανὰ περὶ τῆς ὁμωνυμίας τοῦ Πνεύματος, περὶ δὲ τῆς τοῦ ἐκπορεύεσθαι φωνῆς, ἑξῆς δηλωτέον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επειδή, λοιπόν, αν και ήταν δίκαιοι, ταπείνωναν τους εαυτούς τους, έλαβαν Πνεύμα ταπεινώσεως, το χάρισμα της ταπεινοφροσύνης· γι' αυτό, γνωρίζοντας τη χάρη, λένε: «αλλά ας γίνουμε δεκτοί με ψυχή συντετριμμένη και με πνεύμα ταπεινώσεως». Όταν δε αυτός που λαμβάνει ολόκληρο το δώρο γεμίσει από χάρη, λέγεται ότι έχει λάβει πνεύμα πληρώσεως· έτσι είχαν πνεύμα πληρώσεως οι απόστολοι, όπως έχει γραφτεί: «τότε ο Παύλος, αφού γέμισε από Άγιο Πνεύμα». Ο Δαβίδ, πάλι, ζητά «Πνεύμα ευθές», αυτό που οδηγεί στην ευθύτητα, και επίσης «Πνεύμα ηγεμονικό», το χάρισμα που κυριαρχεί επί των παθών και που κάνει την ψυχή να μην είναι υπόδουλη στα πάθη. Αλλά αυτά μεν είναι αρκετά σχετικά με την ομωνυμία του Πνεύματος· σχετικά δε με τον όρο της εκπορεύσεως, πρέπει να εξηγήσουμε στη συνέχεια.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωσὴφ Βρυέννιος Λόγοι
Ἀλλὰ τὰ μὲν τῶν ἀποστόλων χωρὶς τῶν σεσιγημένων περὶ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου τοιαῦτα, τὰ δὲ τῶν προφητῶν οἷα; Τούτων γὰρ ὁ μὲν Δαβίδ, «τῷ λόγῳ Κυρίου, φησίν, οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν, καὶ τῷ Πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν»· «καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ ὁ Θεός, καὶ Πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου· μὴ ἀποῤῥίψῃς με ἀπὸ τοῦ προσώπου σου, καὶ τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ’ ἐμοῦ· ἀπόδος μοι τὴν ἀγαλλίασιν τοῦ σωτηρίου σου, καὶ Πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με»· «ἐξαποστελεῖς τὸ Πνεῦμά σου καὶ κτισθήσονται, καὶ ἀνακαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς»· «ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός σου, καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου ποῦ φύγω;» καὶ «τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἀγαθὸν ὁδηγήσει με ἐν γῇ εὐθείᾳ». Ὁ δὲ Ἠσαΐας, «ἰδοὺ ὁ παῖς μου ὃν ᾑρέτισα, ὁ ἀγαπητός μου, εἰς ὃν ηὐδόκησεν ἡ ψυχή μου, θήσω τὸ Πνεῦμά μου ἐπ’ αὐτόν». «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ’ ἐμὲ οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με, εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με»· «κατέβη Πνεῦμα παρὰ Κυρίου καὶ ὡδήγησεν αὐτούς»· «τάδε λέγει Κύριος· ἐποιήσατε βουλήν, καὶ οὐ δι’ ἐμοῦ, καὶ συνθήκας, καὶ οὐ διὰ τοῦ Πνεύματός μου· καὶ αὐτοὶ δὲ ἠπείθησαν, καὶ παρώξυναν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· καὶ ἐπεστράφη αὐτοῖς εἰς ἔχθραν».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά αυτά μεν είναι τα λόγια των αποστόλων, αφήνοντας κατά μέρος όσα έχουν αποσιωπηθεί για το Άγιο Πνεύμα· ποια είναι όμως τα λόγια των προφητών; Διότι από αυτούς ο μεν Δαβίδ λέει: «με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το Πνεύμα του στόματός Του όλη η δύναμή τους»· «καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ μου, και πνεύμα ευθύ εγκαινίασε στα σπλάχνα μου· μη με απορρίψεις από το πρόσωπό Σου, και το Πνεύμα Σου το Άγιο μην το αφαιρέσεις από εμένα· δώσε μου πίσω την αγαλλίαση της σωτηρίας Σου, και με Πνεύμα ηγεμονικό στήριξέ με»· «θα εξαποστείλεις το Πνεύμα Σου και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης»· «πού να πορευθώ μακριά από το Πνεύμα Σου, και από το πρόσωπό Σου πού να φύγω;» και «το Πνεύμα Σου το αγαθό θα με οδηγήσει σε γη ευθεία». Ο δε Ησαΐας: «Ιδού ο δούλος μου τον οποίο διάλεξα, ο αγαπητός μου, στον οποίο ευδόκησε η ψυχή μου, θα θέσω το Πνεύμα μου επάνω του». «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, για το οποίο με έχρισε, για να ευαγγελιστώ σε φτωχούς με απέστειλε»· «κατέβηκε Πνεύμα από τον Κύριο και τους οδήγησε»· «αυτά λέει ο Κύριος: πήρατε απόφαση, και όχι μέσω εμού, και κάνατε συνθήκες, και όχι μέσω του Πνεύματός μου· και αυτοί απείθησαν, και παρόξυναν το Πνεύμα το Άγιο· και Εκείνο στράφηκε εναντίον τους ως εχθρός».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός Κανόνες παρακλητικοί
Ὁ χόρτος ἐξηράνθη καὶ τὸ ἄνθος αὐτοῦ ἐξέπεσεν. Κεκαθαρμένην καρδίαν κτίσον μοι, Κύριε, πνεῦμα εὐθὲς τοῖς ἐγκάτοις ἐμοῖς ἐγκαίνισον, ἵνα προσφέρω σοι θυσίαν ὡς εὐώδη πνεῦμα συντετριμμένον καὶ τεταπεινωμένον, ἐν ᾧ οὐκ ἐξουδενωθήσομαι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο χόρτος ξεράθηκε και το άνθος του έπεσε. Δημιούργησε μέσα μου καθαρή καρδιά, Κύριε, και εγκαίνισε πνεύμα ευθύ στα εσώτερά μου, ώστε να σου προσφέρω θυσία ως ευωδία ένα πνεύμα συντετριμμένο και ταπεινωμένο, με το οποίο δεν θα καταφρονηθώ.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής Κεφάλαια θεολογικά καὶ οικονομικά
Ὁ τῆς θαυμαστῆς σκηνῆς τόπος ἡ ἀπαθής ἐστι καὶ ἀπήμων ἕξις τῶν ἀρετῶν, καθ’ ἣν ὁ τοῦ Θεοῦ γινόμενος Λόγος διαφόροις ἀρετῶν κάλλεσι κατακοσμεῖ καθάπερ σκηνὴν τὴν ψυχήν, ὁ δὲ οἶκος τοῦ Θεοῦ ἡ ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων συγκειμένη θεωρημάτων γνῶσίς ἐστι, καθ’ ἣν ἐνδημῶν τῇ ψυχῇ ὁ Θεὸς τοῦ τῆς σοφίας κρατῆρος ἐμπίμπλησιν, ἡ δὲ φωνὴ τῆς ἀγαλλιάσεώς ἐστι τὸ ἐπὶ τῷ πλούτῳ τῶν ἀρετῶν τῆς ψυχῆς σκίρτημα, ἡ δὲ τῆς ἐξομολογήσεως ἡ ἐπὶ τῇ δόξῃ τῆς κατὰ τὴν σοφίαν εὐωχίας ἐστὶν εὐχαριστία, ὁ δὲ ἦχος ἡ ἐξ ἀμφοῖν, ἀγαλλιάσεώς φημι καὶ ἐξομολογήσεως, κατὰ σύγκρασιν γινομένη διηνεκὴς μυστικὴ δοξολογία. οθ. Ὁ γενναίως καταπαλαίσας τὰ πάθη τοῦ σώματος καὶ τοῖς ἀκαθάρτοις πνεύμασιν ἱκανῶς πολεμήσας καὶ τῆς ἑαυτοῦ κατὰ ψυχὴν χώρας ἐξελάσας αὐτῶν τὰ νοήματα καρδίαν εὐχέσθω καθαρὰν αὐτῷ δοθῆναι καὶ Πνεῦμα εὐθὲς ἐν τοῖς ἐγκάτοις ἐγκαινισθῆναι, τουτέστι τελείως τῶν μὲν φαύλων κενωθῆναι λογισμῶν, τῶν δὲ θείων ἐννοιῶν πληρωθῆναι διὰ τῆς χάριτος, ἵνα γένηται κόσμος Θεοῦ νοητῶς λαμπρός τε καὶ μέγας ἐξ ἠθικῶν καὶ φυσικῶν καὶ θεολογικῶν συνεστὼς θεωρημάτων. π. Ὁ τὴν καρδίαν καθαρὰν ἐργασάμενος οὐ μόνον τῶν ὑποβεβηκότων καὶ μετὰ Θεὸν γνώσεται τοὺς λόγους, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ ποσῶς μετὰ τὴν τῶν ὅλων διάβασιν ἐνορᾷ τῷ Θεῷ, ὅπερ ἐστὶν ἀκρότατον τέλος τῶν ἀγαθῶν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο τόπος της θαυμαστής σκηνής είναι η απαθής και ανώδυνη έξη των αρετών, κατά την οποία ο Λόγος του Θεού, όταν εισέρχεται, καταστολίζει την ψυχή σαν σκηνή με τα διάφορα κάλλη των αρετών. Ο οίκος του Θεού είναι η γνώση που συγκροτείται από πολλά και διάφορα θεωρήματα, μέσω της οποίας ο Θεός, κατοικώντας στην ψυχή, τη γεμίζει από τον κρατήρα της σοφίας. Η φωνή της αγαλλιάσεως είναι το σκίρτημα της ψυχής για τον πλούτο των αρετών της, ενώ η φωνή της εξομολογήσεως είναι η ευχαριστία για τη δόξα της πνευματικής ευωχίας που προσφέρει η σοφία. Και ο ήχος είναι η αδιάκοπη μυστική δοξολογία που προκύπτει από τη σύγκραση και των δύο, δηλαδή της αγαλλιάσεως και της εξομολογήσεως. ΟΘ΄. Εκείνος που καταπάλαιψε γενναία τα πάθη του σώματος και πολέμησε επαρκώς τα ακάθαρτα πνεύματα και εκδίωξε τα νοήματά τους από τον χώρο της ψυχής του, ας προσεύχεται να του δοθεί καρδιά καθαρή και να εγκαινιαστεί πνεύμα ευθές στα έγκατά του, δηλαδή να αδειάσει εντελώς από τους φαύλους λογισμούς και να γεμίσει με τις θείες έννοιες διά της χάριτος, ώστε να γίνει ένας νοητός κόσμος του Θεού, λαμπρός και μέγας, που θα συγκροτείται από ηθικά, φυσικά και θεολογικά θεωρήματα. Π΄. Αυτός που εργάστηκε και κατέστησε την καρδιά του καθαρή, δεν θα γνωρίσει μόνο τους λόγους των όντων που είναι κατώτερα και έπονται του Θεού, αλλά, αφού προσπεράσει όλα τα κτίσματα, θα ατενίσει ως έναν βαθμό και τον ίδιο τον Θεό, γεγονός που αποτελεί το ακρότατο τέλος των αγαθών.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Εἰς τοὺς ψαλμούς
Ἐγὼ δὲ ῥυπωθεὶς τῇ ἁμαρτίᾳ, «ῥαντιεῖς με ὑσσώπῳ» καθαρτικῷ, «καὶ καθαρισθήσομαι· πλυνεῖς με, καὶ ὑπὲρ χιόνα λευκανθήσομαι», ὅπως τὰς ἀκτῖνας τοῦ ἁγίου Πνεύματος καὶ αὖθις ὑποδεξάμενος. «Ἀκουτιεῖς μοι ἀγαλλίασιν καὶ εὐφροσύνην, ἀγαλλιάσσονται ὀστέα τεταπεινωμένα» ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας. «Ἀπόστρεψον τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν μου» καὶ μὴ ἐπιστήσῃς αὐτὸ ἐν αὐτῷ ἐν ὀργῇ, ἀλλὰ «πάσας τὰς ἀνομίας μου ἐξάλειψον. Καρδίαν καθαρὰν», ἀξίαν τῆς χάριτός σου καὶ αὖθις «κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου, καὶ μὴ ἀπορρίψῃς με ἀπὸ τοῦ προσώπου σου» παρανομήσαντα «καὶ τὸ πνεῦμά σου τὸ ἅγιον μὴ διακόψῃς ἀπ’ ἐμοῦ. Ἀπόδος μοι» μᾶλλον «τὴν ἀγαλλίασιν τοῦ ἱλασμοῦ τῆς ἁμαρτίας μου καὶ πνεύματι ἡγεμονικῷ» καὶ ἀρχικωτάτῳ «στήριξόν με» μὴ περιτρέπεσθαι πρὸς ἁμαρτίας κλονούμενος. Ἵν’ ἐντεῦθεν θάρρος δρεψάμενος, ἔργῳ «διδάξω ἀνόμους τὰς ὁδούς σου καὶ ἀσεβεῖς ἐπὶ σὲ ἐπιστρέψουσιν», ὡς ἐξ ἐμοῦ τὰ παραδείγματα τῶν οἰκτιρμῶν σου ἀληθῶς τεκμαιρόμενοι. «Ῥῦσαί με ἐξ αἱμάτων, ὁ Θεός, ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου», ὥστε μηδ’ αὐτὸς ἐκχέειν ἀλλότριον αἷμα μηδ’ αὖ πάλιν τὸ ἐμὸν παρ’ ἑτέρου. «Ἀγαλλιάσσεται ἡ γλῶσσά μου τὴν δικαιοσύνην σου» καὶ αὖθις ἐκτραγῳδοῦσα κατὰ τὸ πρότερον. «Κύριε, τὰ χείλη μου ἀνοίξεις καὶ τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν αἴνεσίν σου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εγώ όμως που μολύνθηκα από την αμαρτία, «θα με ραντίσεις με καθαρτικό ύσσωπο, και θα καθαριστώ· θα με πλύνεις, και θα γίνω λευκότερος από το χιόνι», για να δεχθώ και πάλι τις ακτίνες του Αγίου Πνεύματος. «Θα με κάνεις να ακούσω αγαλλίαση και ευφροσύνη, θα αγαλλιάσουν τα οστά μου που είναι ταπεινωμένα» από την αμαρτία. «Απόστρεψε το πρόσωπό σου από τις αμαρτίες μου» και μην το στρέψεις επάνω μου με οργή, αλλά «εξάλειψε όλες τις ανομίες μου. Καθαρή καρδιά», άξια της χάρης σου ξανά, «κτίσε μέσα μου, Θεέ, και ανανέωσε πνεύμα ευθές στα σπλάχνα μου, και μην με απορρίψεις από το πρόσωπό σου» επειδή παρανόμησα, «και το Άγιο σου Πνεύμα μην το αποκόψεις από εμένα. Δώσε μου πίσω» μάλλον «την αγαλλίαση του εξιλασμού της αμαρτίας μου και με πνεύμα ηγεμονικό» και απολύτως κυριαρχικό «στήριξέ με» για να μην περιφέρομαι προς τις αμαρτίες κλονιζόμενος. Ώστε, αντλώντας θάρρος από αυτό, με έργα «να διδάξω στους ανόμους τους δρόμους σου και οι ασεβείς να επιστρέψουν σε εσένα», λαμβάνοντας από εμένα αληθινές αποδείξεις της ευσπλαχνίας σου. «Λύτρωσέ με από τα αίματα, Θεέ, ο Θεός της σωτηρίας μου», ώστε ούτε εγώ να χύσω ξένο αίμα ούτε πάλι το δικό μου από κάποιον άλλον. «Η γλώσσα μου θα αγαλλιάσει για τη δικαιοσύνη σου» και πάλι υμνώντας την με μεγαλοπρέπεια όπως πρώτα. «Κύριε, θα ανοίξεις τα χείλη μου και το στόμα μου θα αναγγείλει τον αίνον σου.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Εἰς τὸ ἅγιον πνεῦμα καὶ εἰς τὴν πεντηκοστήν
Τοῦτο γὰρ τὸ ἡγεμονικώτατον καὶ ἀρχικώτατον ὁ αὐτὸς προφήτης εἰδὼς ἔλεγε· «καὶ πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με»· «καὶ τὸ πνεῦμά σου τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ’ ἐμοῦ»· «καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου», ὅπως δι’ αὐτοῦ φωτιζόμενος καὶ νευρούμενος «διδάξω ἀνόμους τὰς ὁδούς σου, καὶ ἀσεβεῖς ἐπὶ σὲ ἐπιστρέψουσιν», ἐμὲ δὲ «ὁδηγήσῃ» τὸ πνεῦμά σου τὸ ἀγαθὸν «ἐν γῇ εὐθείᾳ» καὶ μακαρίᾳ γῇ τῶν πραέων καὶ ἐν γῇ με περινοστοῦντα εὐθεῖαν ὁδὸν καὶ σωτήριον τρίβον καθυποδείξει μοι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, γνωρίζοντας ότι αυτό είναι το πλέον ηγεμονικό και αρχικό, ο ίδιος προφήτης έλεγε: «και με πνεύμα ηγεμονικό στήριξέ με»· «και το πνεύμα σου το άγιο μην το αφαιρέσεις από εμένα»· «και πνεύμα ευθύ εγκαινίασε στα έγκατά μου», ώστε μέσω αυτού, φωτιζόμενος και ενδυναμούμενος, «να διδάξω στους ανόμους τις οδούς σου, και οι ασεβείς σε σένα θα επιστρέψουν», εμένα δε να με «οδηγήσει» το πνεύμα σου το αγαθό «σε γη ευθεία» και στη μακάρια γη των πράων, και ενώ περιπλανώμαι στη γη, να μου υποδείξει την ευθεία οδό και το σωτήριο μονοπάτι.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Πανηγυρικός λόγος
Ἐπειδὴ γὰρ ἐτιμᾶτο καὶ ἐπιστεύετο καὶ ἐγνωρίζετο πρόσωπον ἓν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, ὁ Υἱὸς δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα ἠγνόηντο, καὶ ἐξ ἡμισείας, ὡς ἄν τις εἴποι, Θεὸς ἐγνωρίζετο, καίτοι γε πολλαχῶς καὶ πρὸ αὐτῆς τῆς Χριστοῦ παρουσίας ἡ Τριὰς ἐκηρύττετο, καὶ νῦν μὲν «υἱός μου εἶ σὺ» λέγων διὰ Γραφῶν ὁ Πατὴρ «ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε», νῦν δὲ «ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε», καί· «Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· κάθου ἐκ δεξιῶν μου», καί· «Τῷ Λόγῳ», Υἱῷ τοῦ Πατρός, «οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν», καί· «Ἀπέστειλεν» ὁ Πατὴρ «τὸν» Υἱὸν «Λόγον αὐτοῦ καὶ ἰάσατο αὐτούς», καί· «Ἰδοὺ συνήσει ὁ παῖς μου καὶ ὑψωθήσεται καὶ δοξασθήσεται», καί· «Αὐτὸς ἐπικαλέσεταί με· Πατήρ μου εἶ σὺ», «κἀγὼ πρωτότοκον θήσομαι αὐτόν», καὶ ἁπλῶς ὅσα ὁ Πατὴρ διὰ Γραφῶν λέγει διὰ τὸν Υἱόν· καὶ αὖθις περὶ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου καὶ ζωαρχικοῦ νῦν μὲν «τὸ πνεῦμά σου τὸ ἀγαθὸν ὁδηγήσαι με», καὶ «πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου», νῦν δὲ «τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτοῦ» (οὐκ ἐπειδὴ στόμα καὶ πνεῦμα ἐκ τῶν γνωρίμων ἡ ἄρρητος καὶ ἀσώματος ἐκείνη κέκτηται φύσις· πνεῦμα γὰρ στόματος λόγου προφορικοῦ γνωριμωτάτου ἡμῖν οὔτε ἀποστέλλεται, οὔτε ἐνεργεῖ, πνεῦμα δὲ ἄφραστον στόματος ἀφράστου Θεοῦ καὶ στέλλεται οἰκονομικῶς καὶ αὐθεντικῶς ἐνεργεῖ ὡς ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱός, διὸ καὶ κατέβη πνεῦμα Θεοῦ καὶ ὡδήγησεν αὐτούς), καί· «Ἐξαποστελεῖς τὸ πνεῦμά σου, καὶ κτισθήσονται, καὶ ἀνακαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς», καί· «Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα» καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ πολλαχῶς, ὡς προέφην, κηρυττομένης τῆς ὁμοουσίου Τριάδος ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τοῖς ἀνθρώποις ἠγνόηντο.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, επειδή τιμώνταν και γινόταν πιστευτό και αναγνωριζόταν ένα μόνο πρόσωπο του Θεού και Πατέρα, ενώ ο Υιός και το Πνεύμα αγνοούνταν, και ο Θεός γνωριζόταν, ας πούμε, κατά το ήμισυ, αν και με πολλούς τρόπους και πριν από την ίδια την παρουσία του Χριστού κηρυσσόταν η Τριάδα, άλλοτε με τον Πατέρα να λέει μέσω των Γραφών «υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα», και άλλοτε «από τη μήτρα πριν από τον εωσφόρο σε γέννησα», και: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: κάθισε στα δεξιά μου», και: «Με τον Λόγο», δηλαδή τον Υιό του Πατέρα, «στερεώθηκαν οι ουρανοί», και: «Απέστειλε» ο Πατέρας «τον» Υιό και «Λόγο του και τους θεράπευσε», και: «Ιδού, θα πράξει συνετά ο δούλος μου και θα υψωθεί και θα δοξαστεί», και: «Αυτός θα με επικαλεστεί: Πατέρας μου είσαι εσύ», «και εγώ θα τον καταστήσω πρωτότοκο», και γενικά όσα ο Πατέρας λέει μέσω των Γραφών για τον Υιό. Και πάλι, σχετικά με το Άγιο και ζωαρχικό Πνεύμα, άλλοτε μεν αναφέρεται: «το πνεύμα σου το αγαθό ας με οδηγήσει», και «πνεύμα ευθύ εγκαίνισε στα έγκατά μου», άλλοτε δε: «με το πνεύμα του στόματός του όλη η δύναμή του» (όχι επειδή εκείνη η άρρητη και ασώματη φύση διαθέτει στόμα και πνεύμα από αυτά που μας είναι γνωστά, διότι το πνεύμα (η πνοή) του στόματος του προφορικού λόγου που μας είναι γνωστότατο, ούτε αποστέλλεται ούτε ενεργεί, ενώ το άφραστο πνεύμα του άφραστου στόματος του Θεού και αποστέλλεται κατά την οικονομία και ενεργεί με αυθεντία όπως ο Πατέρας και ο Υιός, γι' αυτό και κατέβηκε το πνεύμα του Θεού και τους οδήγησε), και: «Θα εξαποστείλεις το πνεύμα σου, και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης», και: «Στις έσχατες ημέρες θα εκχύσω από το πνεύμα μου σε κάθε σάρκα» και τα λοιπά. Έτσι, ενώ με πολλούς τρόπους, όπως προείπα, κηρυσσόταν η ομοούσια Τριάδα, ο Υιός και το Πνεύμα αγνοούνταν από τους ανθρώπους.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Περὶ τῆς τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐκπορεύσεως κατὰ Λατίνων
δῆλον δὲ πάντως, καὶ τίνα λέγει στερεουμένην βροντήν, ὅτι τὸ εὐαγγέλιον· οὗ καὶ τοὺς ὑπηρέτας υἱοὺς βροντῆς ὁ θεὸς Λόγος ὠνόμασεν. ὁ δέ· δώσω ὑμῖν πνεῦμα καινὸν καὶ ἀφελῶ τὴν καρδίαν τὴν λιθίνην ἐκ τῆς σαρκὸς ὑμῶν, καὶ δώσω ὑμῖν καρδίαν σαρκίνην, καὶ τὸ πνεῦμά μου δώσω ἐν ὑμῖν. ἐν οἷς καὶ θαυμασίως ὁ μέγας ἐπισημαίνεται, ὅτι—δὶς ἐνταῦθα παραληφθέντος τοῦ πνεύματος—τὸ μὲν καινὸν ὠνόμασεν, ὃ δώσειν ἐπαγγειλάμενος, ἵνα δηλώσῃ τὸ ἐν ἡμῖν ἀνακαινιζόμενον· τὸ δὲ τὸ πνεῦμά μου εἶπε τὸ συμφυὲς αὐτῷ, δηλονότι καὶ ὁμοούσιον, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον κτίζεται καὶ ἀνακαινίζεται· καθὼς καὶ ὁ ψαλμῳδός φησιν· ἐξαποστελεῖς τὸ πνεῦμά σου καὶ κτισθήσονται καὶ ἀνακαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς. καὶ πάλιν εὔχεται καρδίαν καθαρὰν ἐν αὐτῷ κτισθῆναι καὶ πνεῦμα εὐθὲς τοῖς αὐτοῦ ἐγκάτοις ἐγκαινισθῆναι. ἄλλο τοίνυν καὶ κατὰ τοὺς ἁγίους πατέρας καὶ κατὰ τοὺς θείους προφήτας τὸ διὰ τοῦ κυριακοῦ ἐμφυσήματος αὐτίκα τοῖς ἀποστόλοις ἐμπνευσθὲν ἅγιον πνεῦμα, καὶ ἄλλο τὸ μετὰ τοῦτο παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τοῦ υἱοῦ τούτοις ἀποσταλὲν ἐν εἴδει τε πυρίνων γλωσσῶν διαμερισθέν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Είναι βέβαια εντελώς προφανές και τι εννοεί λέγοντας «στερεωμένη βροντή», ότι δηλαδή εννοεί το Ευαγγέλιο· του οποίου τους υπηρέτες ο Θεός Λόγος ονόμασε «υιούς βροντής». Ο ίδιος πάλι λέγει: «θα σας δώσω νέο πνεύμα και θα αφαιρέσω την πέτρινη καρδιά από τη σάρκα σας, και θα σας δώσω σάρκινη καρδιά, και το Πνεύμα μου θα δώσω μέσα σας». Σε αυτά τα λόγια θαυμάσια ο μέγας (πατέρας) επισημαίνει ότι —επειδή η λέξη «πνεύμα» αναφέρεται εδώ δύο φορές— το ένα το ονόμασε «νέο», υποσχόμενος να το δώσει για να δηλώσει αυτό που ανακαινίζεται μέσα μας· το δε άλλο το ονόμασε «Πνεύμα μου», δηλαδή το συμφυές και προφανώς ομοούσιο με Αυτόν, εντός του οποίου κτίζεται και ανακαινίζεται το δικό μας πνεύμα· όπως ακριβώς λέει και ο ψαλμωδός: «θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου και θα κτισθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης». Και πάλι εύχεται να κτισθεί μέσα του καθαρή καρδιά και να εγκαινισθεί ευθές πνεύμα στα έγκατά του. Άλλο, επομένως, είναι, τόσο κατά τους αγίους Πατέρες όσο και κατά τους θείους Προφήτες, το Άγιο Πνεύμα που εμφυσήθηκε αμέσως στους Αποστόλους μέσω του κυριακού εμφυσήματος, και άλλο εκείνο που στάλθηκε σε αυτούς μετά από αυτό από τον Πατέρα μέσω του Υιού και διαμερίστηκε με τη μορφή πύρινων γλωσσών.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Περὶ τῆς τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐκπορεύσεως κατὰ Λατίνων
οὐκ ἄρα τοῦτο τοῦ κυρίου ἐστὶν ἐμφύσημα οὐδ’ ἐνέργεια παρ’ αὐτοῦ καὶ νῦν ἀποτελουμένη· ἀλλ’ ἥπερ ἄρα καὶ τῷ θείῳ Κυρίλλῳ δοκεῖ «ἐνέργεια φυσικὴ καὶ οὐσιώδης καὶ ἐνυπόστατος», οἵα καὶ ὁ υἱὸς δύναμις ἐκ τῆς θείας εἴτουν τῆς πατρικῆς οὐσίας «προϊοῦσα καὶ ἐν αὐτῇ μένουσα καὶ πάντα ἐργαζομένη τὰ τοῦ θεοῦ». „Ἀλλὰ καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ“, φησί, „λέγεται τὸ πνεῦμα· ἐξαπέστειλε γὰρ ὁ θεὸς τὸ πνεῦμα τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν. καὶ πάλιν· εἴ τις πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει. πῶς οὖν τὸ τοῦ υἱοῦ ὂν οὐχὶ καὶ ἐκ τοῦ υἱοῦ εἶναι λέγοιτ’ ἄν;“ ἐξῆν μὲν οὖν ἡμῖν πρὸς τοῦτο εἰπεῖν, ὅτι τὸ ἀποσταλὲν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν καί, ὃ παρὰ Χριστοῦ λαβόντες ἔχομεν πνεῦμα οἱ τοῦ Χριστοῦ—τοῦτό ἐστι τὸ καὶ κτίζεσθαι λεγόμενον καὶ τοῖς ἐγκάτοις ἡμῶν ἐγκαινίζεσθαι θεῖον καὶ πνευματικὸν χάρισμα—οὐχ ὅλον αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ ἐξ ἀϊδίου συνὸν πατρὶ καὶ υἱῷ καὶ πάσῃ κτίσει ἀχώρητον, ἀλλ’ ἡ ἐκεῖθεν καθήκουσα πρὸς ἡμᾶς ἀπορροή τε καὶ μετουσία, κατὰ τὴν ἤδη προπαραδοθεῖσαν τοῦ μεγάλου Ἀθανασίου περὶ τούτου διαστολήν· καὶ τοῦτο εἰπόντας πραγμάτων ἀπαλλαγῆναι. ἔστω δ’ οὖν ὅμως καὶ δεδόσθω τὸ ἐνυπόστατον αὐτὸ πνεῦμα λέγεσθαι τοῦ υἱοῦ· ἵνα, ὥσπερ ὁ υἱὸς ἴδιος λόγος ἐστί τε καὶ λέγεται τοῦ πατρός, οὕτως καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἴδιον εἶναι πνεῦμα λέγεται τοῦ υἱοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επομένως, αυτό δεν είναι εμφύσημα του Κυρίου ούτε ενέργεια που επιτελείται από αυτόν και τώρα. Αλλά, όπως ακριβώς φαίνεται ορθό και στον θείο Κύριλλο, είναι «ενέργεια φυσική και ουσιώδης και ενυπόστατη», όπως και ο Υιός είναι δύναμη που από τη θεία, δηλαδή την πατρική, ουσία «προέρχεται και παραμένει σε αυτήν και απεργάζεται όλα τα έργα του Θεού». «Αλλά το Πνεύμα», λέει, «ονομάζεται και του Υιού και του Χριστού. Διότι εξαπέστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του στις καρδιές μας. Και πάλι: εάν κάποιος δεν έχει Πνεύμα Χριστού. Πώς λοιπόν, εφόσον είναι του Υιού, δεν θα μπορούσε να λεχθεί ότι είναι και εκ του Υιού;» Θα ήταν βέβαια δυνατόν σε εμάς να απαντήσουμε σε αυτό, ότι εκείνο που απεστάλη στις καρδιές μας και το Πνεύμα που εμείς, οι ανήκοντες στον Χριστό, λάβαμε από τον Χριστό και έχουμε —αυτό που λέγεται ότι κτίζεται και εγκαινιάζεται στα έγκατά μας ως θείο και πνευματικό χάρισμα— δεν είναι ολόκληρο εκείνο το Πνεύμα που εξαιωνίως συνυπάρχει με τον Πατέρα και τον Υιό και το οποίο είναι αχώρητο από όλη την κτίση, αλλά η απορροή και η μετουσία που καταβαίνει από εκεί προς εμάς, σύμφωνα με τη διάκριση που ήδη παραδόθηκε από τον μέγα Αθανάσιο περί αυτού. Και, λέγοντας αυτά, να απαλλαγούμε από περαιτέρω συζητήσεις. Ας υποτεθεί όμως και ας θεωρηθεί δεδομένο ότι το ίδιο το ενυπόστατο Πνεύμα ονομάζεται του Υιού, ώστε, όπως ακριβώς ο Υιός είναι και ονομάζεται ίδιος Λόγος του Πατέρα, έτσι και το Άγιο Πνεύμα ονομάζεται ίδιο Πνεύμα του Υιού.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες