Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 13:5

86 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

ἐκ γὰρ μεγέθους καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται.

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

41–80 από 86

Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Διὸ λέλεκται· «Δότε δόξαν αἰνέσει αὐτοῦ·» ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν, «Δότε δόξαν ὑμνήσει αὐτοῦ·» ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον, «Τάξατε εἰς τιμὴν τὸν ὕμνον αὐτοῦ.» Ἔτι πρὸς τούτοις τὸ Πνεῦμα τὸ προφητικὸν παρακελεύεται πᾶσιν ἡμῖν τεθεωρημένως ἐνατενίζειν τοῖς ἔργοις τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν νοῦν ἐφιστᾷν, ὅπως φόβου καὶ ἐκπλήξεως γέμῃ τὸ τῆς σοφίας αὐτοῦ μεγαλουργήματα. «Ἐκ μεγέθους γὰρ καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται·» καί· «Τὰ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται· ἤ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης.» Ταῦτ᾽ οὖν θεωροῦντας, ὑπερεκπλήττεσθαι δεῖ, καὶ λέγειν τῷ Θεῷ· «Ὡς φοβερὰ τὰ ἔργα σου.» Ἀλλ᾽ ἡμῖν μὲν τοῖς ὑπὸ σοῦ πεφωτισμένοις ἔγνωσται καὶ κατείληπται τὰ ἔργα σου ὄντα φοβερά· οἱ δὲ ἐχθροί σου ἐν σκότῳ καλινδούμενοι, κἂν ἐθέλωσί ποτε περὶ τῶν σῶν ἔργων διεξιέναι, καὶ λόγους ὡς οἷόν τε φυσικοὺς ἀποδιδόναι, μακρὰν ἀποπίπτουσι τοῦ πλήθους τῆς σῆς δυνάμεως, οὐδὲν ὑγιὲς οὐδὲ ἀληθὲς ἔχοντες λέγειν. Διό φαμεν· «Ἐν τῷ πλήθει τῆς δυνάμεώς σου ψεύσονταί σε οἱ ἐχθροί σου. Πᾶσα ἡ γῆ προσκυνησάτωσάν σοι καὶ ψαλάτωσάν σοι, ψαλάτωσαν τῷ ὀνόματί σου. Διάψαλμα.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι’ αυτό έχει λεχθεί: «Αποδώστε δόξα στην αίνεσή του»· ή, σύμφωνα με τον Ακύλα, «Αποδώστε δόξα στην ύμνησή του»· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «Αφιερώστε προς τιμήν του τον ύμνο». Επιπρόσθετα, το προφητικό Πνεύμα προτρέπει όλους εμάς να ατενίζουμε με πνευματικό στοχασμό τα έργα του Θεού, και να προσηλώνουμε τον νου μας, ώστε να γεμίζει από δέος και έκπληξη μπροστά στα μεγαλουργήματα της σοφίας του. «Διότι από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων, αναλογικά κατανοείται ο Δημιουργός»· και: «Τα αόρατα αυτού, από τη δημιουργία του κόσμου, γίνονται καθαρά ορατά καθώς κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων του, δηλαδή και η αιώνια δύναμη και η θειότητά του». Βλέποντας, λοιπόν, αυτά, πρέπει να εκπλησσόμαστε υπερβολικά και να λέμε στον Θεό: «Πόσο φοβερά είναι τα έργα σου». Όμως, σε εμάς που έχουμε φωτιστεί από εσένα, είναι γνωστό και απολύτως κατανοητό ότι τα έργα σου είναι φοβερά· αντίθετα οι εχθροί σου, οι οποίοι κυλιούνται στο σκοτάδι, ακόμη κι αν θελήσουν κάποτε να εξετάσουν λεπτομερώς τα έργα σου και να παραθέσουν εξηγήσεις όσο το δυνατόν φυσικές, πέφτουν πολύ μακριά από το πλήθος της δυνάμεώς σου, μη έχοντας να πουν τίποτε το υγιές ή το αληθινό. Γι' αυτό λέμε: «Εξαιτίας του πλήθους της δυνάμεώς σου, θα υποκριθούν απέναντί σου οι εχθροί σου. Όλη η γη ας σε προσκυνήσει και ας σου ψάλει, ας ψάλει στο όνομά σου. Διάψαλμα».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Κατὰ δὲ ἕτερον τρόπον λεχθείη ἂν ποίημα μὲν τὰ νοητὰ καὶ λογικὰ καὶ ἀσώματα τοῦ Θεοῦ κτίσματα, καθ᾽ ὃ καὶ ἡ κατ᾽ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ γεγενημένη ψυχὴ πεποιῆσθαι ἀναγέγραπται· ἔργα δὲ χειρῶν αὐτοῦ τὰ αἰσθητὰ καὶ σωματικὰ αὐτοῦ δημιουργήματα, περὶ ὧν εἴρηται· Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς, ἔργα τῶν δακτύλων σου, σελήνην καὶ ἀστέρας, ἃ σὺ ἐθεμελίωσας. Διδάσκει τοίνυν· ἡ μετὰ χεῖρας Γραφὴ, ἐν τῇ σχολῇ τῶν θείων ἀσκήσεων, καὶ τῇ τῶν σωματικῶν καὶ θνητῶν ἔργων ἀσχολίᾳ τε καὶ ἀργίᾳ, ἥν τινα Σάββατον καὶ ἀνάπαυσιν ὁ λόγος ἀποκαλεῖ, ἐν τῇ θεωρίᾳ τῶν τε νοητῶν ὁμοῦ καὶ τῶν αἰσθητῶν ἔργων τοῦ Θεοῦ σχολάζοντας λέγειν· Ὅτι ηὔφρανάς με, Κύριε, ἐν τῷ ποιήματί σου, καὶ ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν σου ἀγαλλιάσομαι, ἐκ μεγέθους γὰρ καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται· καὶ τὰ νοητὰ δὲ καὶ ἀσώματα καὶ ὑπερκόσμια, τά τε ὁρατὰ αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, κατὰ τὸν ἱερὸν Ἀπόστολον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Με διαφορετικό τρόπο θα μπορούσε να λεχθεί ότι «ποίημα» είναι τα νοητά, λογικά και ασώματα κτίσματα του Θεού, έννοια με την οποία αναγράφεται ότι έχει δημιουργηθεί και η ψυχή, η οποία έχει πλαστεί κατ' εικόνα του Θεού· και «έργα των χειρών του» είναι τα αισθητά και σωματικά δημιουργήματά του, για τα οποία έχει ειπωθεί: «Διότι θα δω τους ουρανούς, τα έργα των δακτύλων σου, τη σελήνη και τα άστρα, τα οποία εσύ θεμελίωσες». Διδάσκει, λοιπόν, η προκείμενη Γραφή ότι, κατά την προσήλωση στις θείες ασκήσεις και την αποχή και την αργία από τα σωματικά και φθαρτά έργα, την οποία ο λόγος ονομάζει Σάββατο και ανάπαυση, καθώς σχολάζουμε στη θεωρία τόσο των νοητών όσο και των αισθητών έργων του Θεού, οφείλουμε να λέμε: «Διότι με εύφρανες, Κύριε, με το ποίημά σου, και στα έργα των χειρών σου θα αγαλλιάσω», διότι από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων αναλόγως κατανοείται θεωρητικά ο Δημιουργός τους. Αλλά και τα νοητά και τα ασώματα και τα υπερκόσμια, όπως και τα ορατά Του από την κτίση του κόσμου, γίνονται κατανοητά και καθορώνται μέσω των δημιουργημάτων, σύμφωνα με τον ιερό Απόστολο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Ὡς γὰρ ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται, τὸν αὐτὸν τρόπον ἐκ τῶν μερῶν τοῦ κόσμου τὸ θαῦμα τῆς τοῦ Θεοῦ μεγαλουργίας τοῖς ὁρᾷν δυναμένοις παρίσταται. Εἰ γοῦν τις παρ᾽ ἑαυτῷ λογίσαιτο, πόθεν ἄρα φέρεται ἡ τοσαύτη τῶν ποταμῶν φορὰ, πόθεν τὰ τοσαῦτα μεγέθη καὶ τὰ πλήθη τῆς ὑγρᾶς οὐσίας, πόθεν αἱ μηδὲ πώποτε ἐξ αἰῶνος διαλείψασαι πηγαὶ, αἱ τοὺς ἀεννάους καὶ παμμεγέθεις βρύουσαι ποταμούς· ἀπὸ ποίων ἆρα βυθῶν ὁρμῶνται, καὶ ἐκ ποίας ὑποστάσεως τὸν σύμπαντα ῥέουσιν αἰῶνα· εἴ τις ταῦτα ἐννοήσειεν, ὄψεται ὡς μονονουχὶ φωνὴν ἀφίησι, καὶ ἡ διὰ τῶν ποταμῶν αὐτῶν δὴ τούτων παρισταμένη τοῦ κτίστου καὶ δημιουργοῦ τῶν ὅλων μεγαλουργία, μαρτυροῦσα τῇ αὐτοῦ θεότητι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, όπως από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων κατανοείται ο Γενεσιουργός, με τον ίδιο τρόπο από τα μέρη του κόσμου το θαύμα της μεγαλουργίας του Θεού φανερώνεται σε όσους έχουν τη δύναμη να βλέπουν. Εάν λοιπόν κάποιος συλλογιζόταν μέσα του, από πού άραγε προέρχεται η τόσο μεγάλη ορμή των ποταμών, από πού τα τόσα μεγέθη και τα πλήθη της υγρής ουσίας, από πού οι πηγές που ποτέ ανά τους αιώνες δεν στέρεψαν, οι οποίες αναβλύζουν τους αέναους και παμμέγιστους ποταμούς· από ποιους άραγε βυθούς εξορμούν, και από ποια υπόσταση ρέουν καθ' όλη τη διάρκεια του αιώνα· εάν κάποιος τα αναλογιζόταν αυτά, θα έβλεπε ότι σχεδόν υψώνει φωνή η μεγαλουργία του Κτίστη και Δημιουργού των όλων, η οποία φανερώνεται μέσα από αυτούς ακριβώς τους ποταμούς, μαρτυρώντας τη θεότητά Του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εὐαγγελικὴ ἀπόδειξις
Οἱ δέ γε τῶν ἄλλων ἐθνῶν ἐπιστάται, ἄγγελοι καὶ ποιμένες, τοὺς μὴ οἵους τε νῷ τὸν ἀόρατον ἐποπτεύειν, μηδ᾽ ἀναβαίνειν τοσοῦτον δι᾽ οἰκείαν ἀσθένειαν, τοῖς ὁρωμένοις κατ᾽ οὐρανὸν προσέχειν ἠξίουν, ἡλίῳ καὶ σελήνῃ καὶ ἄστροις, ἃ δὴ καὶ ἐν τῇ φαινομένῃ τῶν ὅλων φύσει διαπρέποντα, ἄνω καὶ ὅτι μάλιστα ἐγγυτάτω, ὡς ἂν ἐν προθύροις, τοῦ παμβασιλέως, τὰς τῶν ὁρώντων ὄψεις ἀνεκαλεῖτο, ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς τῶν ὁρωμένων κτισμάτων ἀναλόγως τοῦ πάντων γενεσιουργοῦ τὴν θεωρίαν ἐμφανίζοντα. «τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ», ᾗ φησιν ὁ θεῖος ἀπόστολος, «ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης». καὶ τοῦτο δὲ πάλιν ὁ μέγας Μωσῆς μυσταγωγεῖ. τὸν γάρτοι τοῦ κυρίου κλῆρον νῷ διαυγεῖ καὶ ψυχῇ κεκαθαρμένῃ τῶν νοητῶν καὶ ἀσωμάτων ὀριγνᾶσθαι προτρέπων, εἴργει τῆς τῶν ὁρωμένων κατ᾽ οὐρανὸν ἐκπλήξεως, ἐπιλέγων· ὅτι δὴ ταῦτα «ἀπένειμεν κύριος ὁ θεός σου πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν». διὰ τί δ᾽ ἀπονενεμῆσθαι ἔφησεν, συνιδεῖν ἀναγκαῖον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Οι επιστάτες, όμως, των άλλων εθνών, άγγελοι και ποιμένες, έκριναν σκόπιμο για εκείνους που δεν ήταν ικανοί να ατενίσουν με τον νου τους τον Αόρατο, ούτε να ανέλθουν τόσο ψηλά λόγω της δικής τους αδυναμίας, να στρέφουν την προσοχή τους στα ορατά του ουρανού, στον ήλιο, τη σελήνη και τα άστρα· τα οποία, βεβαίως, καθώς διαπρέπουν στην ορατή φύση του σύμπαντος, ευρισκόμενα ψηλά και όσο το δυνατόν πιο κοντά στον Παμβασιλέα, σαν να βρίσκονται στους προθαλάμους του, προσέλκυαν τα βλέμματα των θεατών, φανερώνοντας αναλογικά τη θεωρία του Δημιουργού των πάντων μέσα από το μέγεθος και την καλλονή των ορατών κτισμάτων. «Διότι τα αόρατα αυτού», όπως λέει ο θείος Απόστολος, «από την αρχή της κτίσεως του κόσμου γίνονται ορατά, καθώς κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων, δηλαδή και η αιώνια δύναμή του και η θειότητά του». Και αυτό πάλι διδάσκει μυσταγωγικά ο μέγας Μωυσής. Διότι, προτρέποντας τον κλήρο του Κυρίου να επιδιώκει τα νοητά και τα ασώματα με διαυγή νου και κεκαθαρμένη ψυχή, τον αποτρέπει από την έκθαμβη προσήλωση προς τα ορατά του ουρανού, προσθέτοντας: ότι αυτά «ο Κύριος ο Θεός σου τα απένειμε σε όλα τα έθνη». Το γιατί, όμως, είπε ότι απονεμήθηκαν, είναι αναγκαίο να το κατανοήσουμε.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εὐαγγελικὴ προπαρασκευή
ταῦτα δὴ καὶ τοιαῦτα διανοηθέντες οἱ τῆς Ἑβραίων εὐσεβείας πατέρες, ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων νῷ κεκαθαρμένῳ καὶ ψυχῆς διαυγέσιν ὄμμασι τὸν πάντων γενεσιουργὸν θεὸν ἐσεβάσθησαν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αναλογιζόμενοι, λοιπόν, αυτά και άλλα παρόμοια οι πατέρες της εβραϊκής ευσέβειας, μέσα από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων, με καθαρμένο νου και με τα διαυγή όμματα της ψυχής, σεβάστηκαν τον Θεό, τον γενεσιουργό των πάντων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εὐαγγελικὴ προπαρασκευή
τό τε γὰρ ”οὐχ οὕτω μικρὸς ὢν δύσῃ κατὰ τὸ τῆς γῆς βάθος οὐδ᾽ ὑψηλὸς γενόμενος εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναπτήσῃ“ ὅμοιον ἂν εἴη τῷ παρὰ τῷ Δαβὶδ τοῦτον ἔχοντι τὸν τρόπον· ”Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός σου, καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου ποῦ φύγω; ἐὰν ἀναβῶ εἰς τὸν οὐρανόν, σὺ ἐκεῖ εἶ· ἐὰν καταβῶ εἰς τὸν Ἅιδην, πάρει· εἰ ἀναλάβοιμι πτέρυγας καὶ κατασκηνώσαιμι εἰς τὰ ἔσχατα τῆς θαλάσσης, καὶ γὰρ ἐκεῖ ἡ χείρ σου ὁδηγήσει με·“ ἀλλὰ καὶ τὸ ”οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν θεοῦ, καὶ ποίησιν χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα·“ καὶ πάλιν ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ τὸ ”ἀναβλέψατε εἰς ὕψος τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ ἴδετε τίς κατέδειξε ταῦτα πάντα·“ καὶ τὸ ”ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται·“ καὶ τὸ ”τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης.“ ἀλλὰ καὶ τὸ ”ἐζήλωσα ἐπὶ τοῖς ἀνόμοις, εἰρήνην ἁμαρτωλῶν θεωρῶν“ μεταπεφράσθαι μοι δοκεῖ ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος διὰ τοῦ ”ὁ αὐτὸς δὲ λόγος σοι καὶ περὶ ἐκείνων ἂν εἴη τῶν οὓς σὺ κατιδὼν ἐκ σμικρῶν μεγάλους γεγονότας ἀνοσιουργήσαντας ἤ τι τοιοῦτον πράξαντας ᾠήθης ἐξ ἀθλίων εὐδαίμονας γεγονέναι.“ καὶ τἄλλα δὲ ὅσα τούτοις ὁμοίως εἴρηται προὔλαβε τὴν εἰς πλάτος ἐκτεθεῖσαν τοῦ Πλάτωνος ἑρμηνείαν ἐν τοῖς Ἑβραίων λόγοις.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι το «δεν είσαι τόσο μικρός ώστε να βυθιστείς στα βάθη της γης, ούτε, αν γίνεις ψηλός, θα πετάξεις στον ουρανό» θα ήταν παρόμοιο με εκείνο του Δαβίδ που έχει ως εξής: «Πού να πορευθώ μακριά από το πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω; Εάν αναβώ στον ουρανό, εσύ είσαι εκεί· εάν καταβώ στον Άδη, είσαι παρών· εάν πάρω φτερά και κατασκηνώσω στα πέρατα της θάλασσας, και εκεί η χείρα σου θα με οδηγήσει». Αλλά και το «οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού, και το στερέωμα αναγγέλλει το έργο των χειρών του». Και πάλι, στον Ησαΐα, το «σηκώστε τα μάτια σας ψηλά και δείτε ποιος τα ανέδειξε όλα αυτά». Και το «από το μέγεθος και την ωραιότητα των κτισμάτων αναλογικώς κατανοείται ο δημιουργός». Και το «διότι τα αόρατα αυτού, από την κτίση του κόσμου, καθοράνται νοούμενα μέσω των δημιουργημάτων, δηλαδή η αΐδια αυτού δύναμη και θεότητα». Αλλά και το «ζήλεψα τους ανόμους, βλέποντας την ειρήνη των αμαρτωλών» μου φαίνεται ότι έχει παραφραστεί από τον Πλάτωνα μέσω του: «ο ίδιος λόγος θα ίσχυε για σένα και για εκείνους τους οποίους εσύ, βλέποντάς τους να γίνονται από μικροί μεγάλοι διαπράττοντας ανόσια έργα ή κάνοντας κάτι παρόμοιο, νόμισες ότι έγιναν από άθλιοι ευδαίμονες». Και όλα τα άλλα που έχουν λεχθεί παρομοίως με αυτά στα κείμενα των Εβραίων, προηγήθηκαν της εκτενώς αναπτυγμένης ερμηνείας του Πλάτωνα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸν Ἐκκλησιαστήν
Ἀλλ᾽ οὐδὲν ἧττον εἴποι τις ἂν μὴ ἔξω τῆς τοῦ δημιουργοῦ κατηγορίας καὶ τοῦτον εἶναι τὸν λόγον, διότι παρ᾽ αὐτοῦ καὶ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα, ὥστε εἰ ἡ διὰ σαρκὸς κατηγορεῖται ζωή, σαρκὸς δὲ ποιητὴς ὁ θεός, εἰς ἐκεῖνον 〈ἂν〉 ἀναγκαίως ἡ τοιαύτη μέμψις τὴν ἀναφορὰν ἔχοι. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐρεῖ πάντως ὁ μήπω τῆς σαρκὸς ἔξω γενόμενος μηδὲ ἀκριβῶς πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν διακύψας ζωήν. ἐπεὶ ὅ γε πεπαιδευμένος τὰ θεῖα μυστήρια οὐκ ἀγνοεῖ πάντως, ὅτι οἰκεία μὲν καὶ κατὰ φύσιν τοῖς ἀνθρώποις ἐστὶν ἡ ζωὴ ἡ πρὸς τὴν θείαν φύσιν ὡμοιωμένη, ἡ δὲ αἰσθητικὴ ζωὴ ἡ διὰ τῆς τῶν αἰσθητηρίων ἐνεργείας διεξαγομένη ἐπὶ τούτῳ τῇ φύσει δέδοται, ἐφ᾽ ᾧτε τὴν τῶν φαινομένων γνῶσιν ὁδηγὸν γενέσθαι τῆς ψυχῆς πρὸς τὴν τῶν ἀοράτων ἐπίγνωσιν, καθώς φησιν ἡ Σοφία ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως τὸν πάντων γενεσιουργὸν καθορᾶσθαι. ἡ δὲ ἀνθρωπίνη ἀβουλία οὐ τὸ διὰ τῶν φαινομένων θαυμαζόμενον εἶδεν ἀλλ᾽ ὃ εἶδεν ἐθαύμασεν. ἐπεὶ οὖν πρόσκαιρός τε καὶ ὠκύμορος ἡ τῶν αἰσθητηρίων ἐνέργεια, τοῦτο μανθάνομεν διὰ τῆς ὑψηλῆς ταύτης φωνῆς, ὅτι ὁ πρὸς ταῦτα βλέπων βλέπει οὐδέν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά, παρ' όλα αυτά, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι αυτό το επιχείρημα δεν αφήνει τον Δημιουργό εκτός κατηγορίας, διότι από Αυτόν προέρχεται και η ψυχή και το σώμα, ώστε, αν κατηγορείται η σαρκική ζωή και δημιουργός της σάρκας είναι ο Θεός, αναγκαστικά σε Εκείνον θα απευθυνόταν μια τέτοια μομφή. Αυτά, όμως, θα τα πει οπωσδήποτε εκείνος που δεν έχει βγει ακόμη έξω από τα δεσμά της σάρκας ούτε έχει εγκύψει με ακρίβεια στην υψηλότερη ζωή. Διότι εκείνος που έχει εκπαιδευτεί στα θεία μυστήρια δεν αγνοεί καθόλου ότι οικεία και σύμφωνη με τη φύση των ανθρώπων είναι η ζωή που ομοιάζει με τη θεία φύση, ενώ η αισθητική ζωή, η οποία διεξάγεται μέσω της ενέργειας των αισθητηρίων, έχει δοθεί στη φύση για αυτόν τον σκοπό: ώστε η γνώση των ορατών πραγμάτων να γίνει οδηγός της ψυχής προς την επίγνωση των αοράτων, καθώς λέει η Σοφία, ότι δηλαδή από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων καθοράται αναλογικά ο δημιουργός των πάντων. Η ανθρώπινη απερισκεψία όμως δεν είδε αυτό που είναι αξιοθαύμαστο μέσω των φαινομένων, αλλά θαύμασε απλώς αυτό που είδε. Επειδή, λοιπόν, είναι πρόσκαιρη και βραχύβια η ενέργεια των αισθητηρίων, αυτό ακριβώς μαθαίνουμε μέσα από τούτη την υψηλή φωνή: ότι όποιος στρέφει το βλέμμα του προς αυτά, στην πραγματικότητα δεν βλέπει τίποτα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸν Ἐκκλησιαστήν
ἀλλ᾽ ὅταν ἡ ὄψις πάθους ὑπηρέτις γίνηται τοῖς τοιούτοις, τὸ ἐπ᾽ εὐεργεσίᾳ γενόμενον αἴτιον κακοῦ γεγενῆσθαι λέγεται· ὅπερ οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ ὅτι κακῶς τῷ καλῷ τις χρησάμενος πάθος τὴν χρῆσιν ἐποίησεν. οὕτω καὶ τὰ ἄλλα πάντα, ὅσα παρὰ τοῦ θεοῦ ἔχει ἡ φύσις, ἐν τῇ προαιρέσει τῶν κεχρημένων κεῖται ἢ καλῶν ἢ κακῶν ὕλη γενέσθαι. διό φησι· Τὰ σύμπαντα, ἃ ἐποίησε καλὰ ἐν καιρῷ αὐτοῦ, καί γε σὺν τὸν αἰῶνα ἔδωκεν ἐν καρδίᾳ αὐτῶν. ὁ δὲ αἰὼν διαστηματικόν τι νόημα ὢν πᾶσαν δι᾽ ἑαυτοῦ σημαίνει τὴν κτίσιν τὴν ἐν αὐτῷ γενομένην. οὐκοῦν ἐκ τοῦ περιέχοντος ἅπαν τὸ ἐμπεριεχόμενον δείκνυσιν ὁ λόγος. πάντα οὖν ὅσα ἐν τῷ αἰῶνι γέγονεν, ἔδωκε τῇ ἀνθρωπίνῃ καρδίᾳ ἐπ᾽ ἀγαθῷ ὁ θεός, ὥστε ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναθεωρεῖν δι᾽ αὐτῶν τὸν ποιήσαντα. οἱ δὲ δι᾽ ὧν εὐεργετήθησαν, διὰ τούτων ἐβλάβησαν τῷ μὴ κατὰ τὸ δέον ἑκάστῳ καὶ πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἀποχρήσασθαι. διὰ τοῦτό φησιν· Ὅπως μὴ εὕρῃ ἄνθρωπος τὸ ποίημα, ὃ ἐποίησεν ὁ θεός, ὅπερ σημαίνει, ὅτι διὰ τοῦτο ἐπεκράτησεν ἡ ἀπάτη τῆς ἀνθρωπίνης ψυχῆς, ὅπως μὴ ἐπιγνῷ τὸ ἀγαθὸν Ποίημα, ὃ ἐποίησεν ὁ θεὸς ἐπὶ τῷ τῆς ὠφελείας σκοπῷ, ἐν πᾶσι τοῖς γεγονόσιν ἀπ᾽ ἀρχῆς τῆς κτίσεως καὶ μέχρι τῆς τοῦ παντὸς συμπληρώσεως οὐδενὸς ἐν τοῖς οὖσιν ὄντος κακοῦ· οὐδὲ γὰρ ἔχει φύσιν ἐξ ἀγαθοῦ κακόν τι φῦναι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλ’ όταν η όραση γίνεται υπηρέτρια του πάθους σε τέτοιους ανθρώπους, αυτό που δημιουργήθηκε προς ευεργεσία λέγεται ότι καθίσταται αιτία κακού· πράγμα που δεν είναι τίποτε άλλο παρά το ότι κάποιος, χρησιμοποιώντας άσχημα το καλό, μετέτρεψε τη χρήση του σε πάθος. Έτσι και όλα τα υπόλοιπα, όσα έχει λάβει η φύση από τον Θεό, εναπόκεινται στην προαίρεση εκείνων που τα χρησιμοποιούν να γίνουν ύλη είτε καλών είτε κακών πραγμάτων. Γι’ αυτό λέει: «Τα σύμπαντα, που εποίησε καλά στον καιρό τους, ακόμη και τον αιώνα έθεσε στην καρδιά τους». Ο δε αιώνας, όντας μια έννοια διαστήματος, υποδηλώνει μέσω του εαυτού του ολόκληρη την κτίση που δημιουργήθηκε μέσα σε αυτόν. Επομένως, μέσα από εκείνο που περιέχει, ο λόγος φανερώνει καθετί που εμπεριέχεται. Όλα λοιπόν όσα έγιναν μέσα στον αιώνα, ο Θεός τα έδωσε στην ανθρώπινη καρδιά για το καλό της, ώστε από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων να γνωρίσουν μέσω αυτών τον Ποιητή. Εκείνοι όμως βλάφθηκαν από τα ίδια τα πράγματα μέσω των οποίων ευεργετήθηκαν, επειδή δεν τα χρησιμοποίησαν όπως έπρεπε και προς το συμφέρον του καθενός. Γι’ αυτό λέει: «Ώστε να μην ανακαλύψει ο άνθρωπος το ποίημα που εποίησε ο Θεός», το οποίο σημαίνει ότι γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο επικράτησε η πλάνη στην ανθρώπινη ψυχή, για να μην επιγνώσει το αγαθό Ποίημα που εποίησε ο Θεός με σκοπό την ωφέλεια, τη στιγμή που σε όλα όσα έγιναν από την αρχή της κτίσεως μέχρι την ολοκλήρωση του σύμπαντος δεν υπάρχει τίποτε κακό ανάμεσα στα όντα· διότι δεν είναι σύμφωνο με τη φύση να προκύψει κάτι κακό από το αγαθό.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τοὺς τεσσαράκοντα μάρτυρας
Οἷον ἐπὶ τῶν οὐρανίων συμβαίνει θαυμάτων, ὅταν δι᾽ αἰθρίας καὶ καθαρᾶς ἡ τῶν ἀστέρων χάρις δι᾽ ἀλλήλων ποικίλληται, ἑκάστου τὴν οἰκείαν αἴγλην εἰς τὸν κοινὸν κόσμον τοῦ οὐρανοῦ συνεισφέροντος. Τοιοῦτον ἦν τῶν ἁγίων τὸ θέαμα, ὄντως, καθώς φησί που Ἰεζεκιὴλ ὁ προφήτης, ὅρασις λαμπάδων συστρεφομένων. Ἐμφιλοχωρεῖ ὁ λόγος τῷ κάλλει τῆς ὥρας. Οἶδεν γὰρ, καθὼς ἡ Σοφία φησὶν, ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων καὶ τὸ ἐν κρυπτῷ κάλλος ἀναλογίζεσθαι, ἐπειδὴ καὶ ἡ τῆς ψυχῆς καθαρότης διὰ τοῦ φαινομένου διέλαμπε, καὶ ὁ φαινόμενος ἄνθρωπος ἄξιον ἦν τοῦ ἀφανοῦς οἰκητήριον. Ὡς καλὸν τοίνυν ἦν τότε τοῖς ὁρῶσι τὸ θέαμα! καλὸν λέγω τοῖς τὰ καλὰ βλέπειν ἐθέλουσι, καλὸν ἀγγέλοις, καλὸν ταῖς ὑπερκοσμίαις δυνάμεσι· πικρὸν δὲ τοῖς δαίμοσι, καὶ ὅσοι τὰ τῶν δαιμόνων ἠσπάζοντο, ἄνθρωποι (εἴπερ ἄνθρωποι, οἱ τοσοῦτον ἀνεστηκότες τῷ μεγαλείῳ τῆς φύσεως) στρατιῶται τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἁγίου Πνεύματος ὁπλῖται, τῆς πίστεως πρόμαχοι, πύργοι τῆς θείας πόλεως· οἳ πᾶσαν αἰκισμῶν τιμωρίαν, πᾶσαν φόβων ἐπανάστασιν, πᾶσαν ἀπειλῆς προσβολὴν, ὥς τινα παιδίων ἄνοιαν κατεχλεύαζον· καθάπερ οὐχὶ τὰ σώματα ταῖς αἰκίαις ἐκδόντες, ἀλλὰ τὰς τῶν σωμάτων σκιάς· οἳ σαρκὶ τὴν σάρκα καταπαλαίσαντες, καὶ τῇ πρὸς τὸν θάνατον ὑπεροψίᾳ πάντων τῶν τυραννικῶν φόβων ὑπερφρονήσαντες, ὑψηλότεροι τῶν ἀνθρωπίνων μέτρων ἐδείχθησαν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όπως ακριβώς συμβαίνει με τα ουράνια θαύματα, όταν μέσα στον αίθριο και καθαρό ουρανό η χάρη των αστέρων ποικίλλεται από τον έναν στον άλλον, καθώς ο καθένας συνεισφέρει τη δική του αίγλη στον κοινό διάκοσμο του ουρανού. Τέτοιο ήταν όντως το θέαμα των αγίων, όπως λέει κάπου ο προφήτης Ιεζεκιήλ, ένα όραμα λαμπάδων που συστρέφονται. Ο λόγος ενδιατρίβει στο κάλλος της ωραιότητάς τους. Διότι γνωρίζει, όπως λέει η Σοφία, από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων να αναλογίζεται κανείς και το κρυφό κάλλος, επειδή και η καθαρότητα της ψυχής διέλαμπε μέσα από το ορατό, και ο ορατός άνθρωπος αποτελούσε άξιο κατοικητήριο του αοράτου. Πόσο ωραίο, λοιπόν, ήταν τότε το θέαμα για όσους το αντίκριζαν! Ωραίο, λέω, για εκείνους που επιθυμούν να βλέπουν τα ωραία, ωραίο για τους αγγέλους, ωραίο για τις υπερκόσμιες δυνάμεις· πικρό, αντίθετα, για τους δαίμονες και για όσους ασπάζονταν τα έργα των δαιμόνων. Άνθρωποι (αν βέβαια μπορούν να ονομαστούν άνθρωποι αυτοί που τόσο πολύ υψώθηκαν με το μεγαλείο της φύσεώς τους), στρατιώτες του Χριστού, οπλίτες του Αγίου Πνεύματος, πρόμαχοι της πίστεως, πύργοι της θείας πόλεως· οι οποίοι χλεύαζαν κάθε τιμωρία βασανιστηρίων, κάθε εξέγερση φόβων, κάθε προσβολή απειλής, σαν να επρόκειτο για κάποια παιδική ανοησία· σαν να μην παρέδιδαν στα βασανιστήρια τα ίδια τους τα σώματα, αλλά τις σκιές των σωμάτων τους· οι οποίοι, αφού καταπάλαιψαν τη σάρκα με τη σάρκα, και υπερπήδησαν όλους τους τυραννικούς φόβους μέσα από την περιφρόνησή τους προς τον θάνατο, αποδείχθηκαν ανώτεροι από τα ανθρώπινα μέτρα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Πρὸς Εὐνόμιον ἀντιρρητικός
ἔστι τοίνυν τὸ κεφάλαιον τῆς τῶν Χριστιανῶν εὐσεβείας τὸ πιστεύειν τὸν μονογενῆ θεόν, ὅς ἐστιν ἀλήθεια καὶ φῶς ἀληθινὸν καὶ δύναμις θεοῦ καὶ ζωή, ἀληθῶς πάντα εἶναι ἃ λέγεται, τά τε ἄλλα καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ταῦτα· θεὸν καὶ ἀλήθειαν, τουτέστι θεὸν κατὰ ἀλήθειαν ἀεὶ ὄντα ὅπερ νοεῖται καὶ ὀνομάζεται καὶ οὔτε ποτὲ μὴ ὄντα οὔτε ποτὲ μὴ ἐσόμενον, οὗ τὸ εἶναι ὅ τι ποτὲ κατ᾽ οὐσίαν ἐστὶ πᾶσαν ἐκφεύγει καταληπτικὴν ἔφοδον καὶ πολυπραγμοσύνην· ἡμῖν δέ, καθώς πού φησι τῆς σοφίας ὁ λόγος, ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων κατά τινα τῶν γινωσκομένων ἀναλογίαν εἰς γνῶσιν ἔρχεται τοῦ εἶναι, μόνον τὴν πίστιν διὰ τῶν ἐνεργειῶν, οὐ τὴν γνῶσιν τοῦ τί ἐστι χαριζόμενος. ταύτης τοίνυν τῆς διανοίας παρὰ πᾶσι τοῖς Χριστιανοῖς κεκρατηκυίας τοῖς γε τῆς ἐπωνυμίας ταύτης ἀληθῶς ἀξίοις, ἐκείνοις φημὶ οἳ προσκυνεῖν παρὰ τοῦ νόμου μεμαθηκότες μηδέν, ὃ μὴ ἔστιν ἀληθινὸς θεός, αὐτῷ τῷ προσκυνεῖν τὸν μονογενῆ θεὸν ὁμολογοῦσιν ἐν ἀληθείᾳ καὶ οὐ ψευδώνυμον εἶναι θεόν, ἦλθεν ἡ φθοροποιὸς ἐρυσίβη τῆς ἐκκλησίας ἡ ἀχρειοῦσα τὰ εὐσεβῆ τῆς πίστεως σπέρματα, ἡ τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀπάτης συνήγορος, ἔχουσά τι καὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἀθεΐας. τῷ μὲν γὰρ κτιστὸν ἀναπλάσσειν θεὸν τῆς τῶν Ἑλλήνων ἀπάτης συνήγορος γίνεται, τῷ δὲ μὴ παραδέχεσθαι τὸν υἱὸν τὴν Ἰουδαϊκὴν συνίστησι πλάνην.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Το κεφάλαιο, λοιπόν, της ευσέβειας των Χριστιανών είναι το να πιστεύουν ότι ο μονογενής Θεός, ο οποίος είναι αλήθεια και φως αληθινό και δύναμη Θεού και ζωή, είναι αληθώς όλα όσα λέγεται πως είναι, και ανάμεσα στα άλλα και προπάντων αυτά: Θεός και αλήθεια, δηλαδή Θεός κατά αλήθειαν, που πάντοτε είναι αυτό που νοείται και ονομάζεται, και που ούτε υπήρξε ποτέ χρόνος που να μην υπήρχε ούτε ποτέ θα πάψει να υπάρχει· του οποίου η ύπαρξη, ό,τι κι αν είναι ποτέ κατ' ουσίαν, διαφεύγει από κάθε καταληπτική προσέγγιση και πολυπραγμοσύνη. Σε εμάς δε, όπως αναφέρει κάπου ο λόγος της Σοφίας, από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων, κατά κάποια αναλογία με τα γνωστά, φθάνει η γνώση της ύπαρξής του, χαρίζοντάς μας μόνο την πίστη μέσω των ενεργειών του, και όχι τη γνώση του τι ακριβώς είναι. Ενώ, λοιπόν, αυτή η αντίληψη είχε επικρατήσει σε όλους τους Χριστιανούς, τουλάχιστον σε εκείνους που είναι αληθώς άξιοι αυτής της ονομασίας —αναφέρομαι σε εκείνους οι οποίοι, έχοντας διδαχθεί από τον νόμο να μην προσκυνούν τίποτα που δεν είναι αληθινός Θεός, με την ίδια την προσκύνηση προς τον μονογενή Θεό ομολογούν ότι είναι εν αληθεία και όχι ψευδώνυμα Θεός— ήλθε η φθοροποιός ερυσίβη της Εκκλησίας, αυτή που αχρηστεύει τα ευσεβή σπέρματα της πίστεως, η συνήγορος της ιουδαϊκής απάτης, η οποία εμπεριέχει κάτι και από την ελληνική αθεΐα. Διότι, με το να επινοεί κτιστό Θεό, γίνεται συνήγορος της απάτης των Ελλήνων, ενώ με το να μην παραδέχεται τον Υιό, συνιστά την ιουδαϊκή πλάνη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Πρὸς Εὐνόμιον ἀντιρρητικός
ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ἡ σοφία φησὶ τὸν πάντων γενεσιουργὸν θεωρεῖσθαι· τῇ δὲ θείᾳ καὶ ὑπερεχούσῃ πάντα νοῦν οὐσίᾳ τὰς τοιαύτας προσηγορίας ἐπιφημίζομεν, οὐκ ἐκείνην ἀγάλλοντες δι᾽ ὧν ὀνομάζομεν, ἀλλ᾽ ἡμᾶς αὐτοὺς διὰ τῶν λεγομένων ὁδηγοῦντες πρὸς τὴν τῶν κρυπτῶν κατανόησιν. Εἶπα τῷ κυρίῳ, φησὶν ὁ προφήτης, θεός μου εἶ σύ, ὅτι τῶν ἀγαθῶν μου οὐ χρείαν ἔχεις. πῶς οὖν 〈τὴν μακαριωτάτην τοῦ θεοῦ ζωὴν〉 ἡμεῖς οὕτως, καθώς φησιν οὗτος, 〈ἀγάλλομεν〉, ἥν φησιν ὁ προφήτης ἀπροσδεᾶ τῶν ἀνθρωπίνων εἶναι καλῶν; ἢ ἀντὶ τοῦ ὀνομάζειν τὸ 〈ἀγάλλειν〉 ἐνόησε; καὶ μὴν ἀκούομεν παρὰ τῶν ὀρθῶς τῇ λέξει χρωμένων καὶ δι᾽ ἀκριβείας τῶν ὀνομάτων τὴν χρῆσιν πεπαιδευμένων μὴ ἐπὶ ψιλῆς τῆς δηλώσεως τὴν τοῦ 〈ἀγάλλειν〉 τετάχθαι φωνήν, ἀλλὰ τὸ μὲν τοιοῦτον ἢ γνωρίζειν ἢ δηλοῦν ἢ σημαίνειν ἢ ἄλλο τι τοιουτότροπον λέγεσθαι, τὸ δὲ ἀγάλλειν ἴσον ἐστὶ τῷ ἐπικαυχᾶσθαι καὶ ἐπευφραίνεσθαι καὶ εἴ τι τῆς τοιαύτης ἐμφάσεως ἔχεται· ὁ δέ φησιν ἡμᾶς 〈τοῖς τῆς ἐπινοίας ὀνόμασι τὴν μακαρίαν ἀγάλλειν ζωήν〉. ἡμεῖς δὲ προσθεῖναι μέν τινα τῇ θείᾳ φύσει τιμὴν τῇ ὑπὲρ πᾶσαν οὔσῃ τιμὴν μεῖζον ἢ κατὰ τὴν ἀσθένειαν τὴν ἀνθρωπίνην οἰόμεθα, γνωρίσαι δέ τι τῶν περὶ αὐτὴν διὰ τῶν εὐσεβῶς ἐπινοουμένων ῥημάτων τε καὶ ὀνομάτων ἐπιχειρεῖν οὐκ ἀρνούμεθα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι από το μέγεθος και την ωραιότητα των κτισμάτων αναλογικώς, όπως λέει η Σοφία, θεωρείται ο Δημιουργός των πάντων· και στη θεία ουσία, η οποία υπερέχει από κάθε νου, αποδίδουμε τέτοιες προσωνυμίες, όχι αγάλλοντάς την με όσα ονομάζουμε, αλλά οδηγώντας τους εαυτούς μας μέσω των λεγομένων προς την κατανόηση των κρυφών μυστηρίων. «Είπα στον Κύριο», λέει ο προφήτης, «εσύ είσαι ο Θεός μου, διότι δεν έχεις ανάγκη από τα αγαθά μου». Πώς, λοιπόν, εμείς με αυτόν τον τρόπο 〈αγάλλουμε〉 〈τη μακαριότατη ζωή του Θεού〉, όπως ισχυρίζεται αυτός, την οποία ο προφήτης λέει ότι δεν έχει καμία ανάγκη από τα ανθρώπινα αγαθά; Ή μήπως εξέλαβε το 〈αγάλλειν〉 αντί του «ονομάζειν»; Και όμως ακούμε από όσους χρησιμοποιούν ορθά τη λέξη και έχουν εκπαιδευτεί στην ακριβή χρήση των ονομάτων, ότι η λέξη 〈αγάλλειν〉 δεν έχει ταχθεί για την απλή δήλωση, αλλά ότι κάτι τέτοιο λέγεται «γνωρίζειν» ή «δηλούν» ή «σημαίνειν» ή κάτι άλλο παρόμοιο, ενώ το 〈αγάλλειν〉 είναι ισοδύναμο με το να καυχιέται κανείς και να ευφραίνεται και με οτιδήποτε περιέχει τέτοιου είδους έμφαση. Αυτός όμως ισχυρίζεται ότι εμείς 〈με τα ονόματα της επίνοιας αγάλλουμε τη μακάρια ζωή〉. Εμείς, αντίθετα, θεωρούμε ότι το να προσθέσουμε κάποια τιμή στη θεία φύση, η οποία βρίσκεται πάνω από κάθε τιμή, ξεπερνά την ανθρώπινη ασθένεια· δεν αρνούμαστε όμως ότι επιχειρούμε να γνωρίσουμε κάτι από όσα την αφορούν μέσω των λέξεων και των ονομάτων που επινοούνται με ευσέβεια.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Πρὸς Εὐνόμιον ἀντιρρητικός
νοήσαντες γὰρ ὅτι οὐδὲν τῶν ὄντων τῶν τε φαινομένων καὶ τῶν νοουμένων αὐτόματόν τινα καὶ τυχαίαν ἔχει τὴν σύστασιν, ἀλλὰ πᾶν, ὅτιπερ ἐν τοῖς οὖσι καταλαμβάνεται, τῆς πάντων τῶν ὄντων ὑπερκειμένης φύσεως ἐξῆπται κἀκεῖθεν τὴν αἰτίαν τῆς ὑπάρξεως ἔχει, τό τε κάλλος καὶ τὸ μέγεθος τῶν ἐν τῇ κτίσει θαυμάτων κατανοήσαντες, ἐκ πάντων τούτων καὶ τῶν τοιούτων ἄλλα νοήματα περὶ τὸ θεῖον λαμβάνοντες ἰδίοις ὀνόμασιν ἕκαστον τῶν ἐγγινομένων ἡμῖν νοημάτων διερμηνεύομεν, ἀκολουθοῦντες τῇ συμβουλῇ τῆς σοφίας, ἥ φησιν ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως δεῖν τὸν τῶν πάντων γενεσιουργὸν θεωρεῖσθαι. δημιουργὸν μὲν τὸν ποιητὴν τῶν θνητῶν προσαγορεύομεν, δυνατὸν δὲ τὸν τῆς τοσαύτης περικρατήσαντα κτίσεως, ᾧ ἐξήρκεσεν ἡ δύναμις οὐσίαν ποιῆσαι τὴν βούλησιν. τό τε τῆς ζωῆς ἡμῶν ἀγαθὸν ἐννοήσαντες ἀκολούθως τὸν ταύτης καθηγησάμενον τῇ τοῦ ἀγαθοῦ προσηγορίᾳ κατονομάζομεν, τῆς τε μελλούσης κρίσεως τὸ ἀδέκαστον παρὰ τῆς θείας παιδευθέντες γραφῆς κριτὴν αὐτὸν καὶ δίκαιον διὰ τούτων προσαγορεύομεν· καὶ πάντα συνελόντι φάναι, τὰ περὶ τῆς θείας φύσεως ἐγγινόμενα ἡμῖν νοήματα εἰς ὀνομάτων τύπον μεταλαμβάνομεν, ὡς μηδεμίαν κλῆσιν δίχα τινὸς ἰδιαζούσης ἐννοίας ἐπὶ τῆς θείας λέγεσθαι φύσεως. ἀλλὰ καὶ τὴν θεὸς φωνὴν ἐκ τῆς ἐποπτικῆς ἐνεργείας κεκρατηκέναι κατελαβόμεθα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, έχοντας κατανοήσει ότι κανένα από τα όντα, τόσο τα ορατά όσο και τα νοητά, δεν έχει αυτόματη και τυχαία τη σύστασή του, αλλά καθετί που συγκαταλέγεται στα όντα εξαρτάται από τη φύση που υπερίκειται όλων των όντων και από εκεί αντλεί την αιτία της ύπαρξής του, και έχοντας κατανοήσει την ομορφιά και το μέγεθος των θαυμάτων μέσα στην κτίση, λαμβάνοντας από όλα αυτά και τα παρόμοια άλλες έννοιες περί του θείου, ερμηνεύουμε με ιδιαίτερα ονόματα καθεμία από τις έννοιες που γεννιούνται μέσα μας, ακολουθώντας τη συμβουλή της Σοφίας, η οποία λέει ότι από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων πρέπει αναλογικά να θεωρείται ο γενεσιουργός των πάντων. Δημιουργό, λοιπόν, ονομάζουμε τον ποιητή των θνητών, και Δυνατό εκείνον που κυριαρχεί σε τόσο μεγάλη κτίση, στον οποίο αρκούσε η δύναμη για να κάνει τη βούλησή του πραγματικότητα. Και έχοντας εννοήσει το αγαθό της ζωής μας, ονομάζουμε ακολούθως εκείνον που μας οδήγησε σε αυτήν με την προσωνυμία του Αγαθού, και επειδή διδαχθήκαμε από τη Θεία Γραφή το αδέκαστο της μέλλουσας κρίσης, τον ονομάζουμε εξαιτίας αυτών Κριτή και Δίκαιο. Και για να το πούμε συνοπτικά, τις έννοιες που σχηματίζονται μέσα μας σχετικά με τη θεία φύση τις μεταφέρουμε σε μορφή ονομάτων, έτσι ώστε καμία ονομασία να μην αποδίδεται στη θεία φύση χωρίς κάποιο ιδιαίτερο νόημα. Αλλά έχουμε κατανοήσει ότι και η ίδια η λέξη «Θεός» έχει επικρατήσει από την εποπτική Του ενέργεια.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ἐπιστολαί
Τὸ γὰρ κάλλος καὶ μέγεθος τῶν ἐν τῇ κτίσει θαυμάτων κατανοήσαντες, ἐκ τούτων καὶ τῶν τοιούτων ἄλλα νοήματα περὶ τὸ θεῖον λαμβάνοντες, ἰδίοις ὀνόμασιν ἕκαστον τῶν ἐγγινομένων ἡμῖν νοημάτων διερμηνεύομεν· «ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς τῶν κτισμάτων, ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται καὶ δημιουργὸν μὲν τὸν ποιητὴν προσαγορεύομεν· δυνατὸν δὲ ᾧ ἐξήρκεσεν ἡ δύναμις, οὐσίαν ποιῆσαι τὴν βούλησιν· δίκαιον δὲ ὡς ἀδέκαστον κριτήν. Ἀλλὰ καὶ τὴν θείαν φωνήν, ἐκ τῆς ἐποπτικῆς ἐνεργείας κεκρατηκέναι κατελαβόμεθα, ὥστε καὶ διὰ τούτου μερικήν τινα τῆς θείας φύσεως ἐνέργειαν διδαχθέντες, τῆς οὐσίας αὐτῆς ἐν περινοίᾳ διὰ τῆς φωνῆς ταύτης οὐκ ἐγενόμεθα». Ἐν δὲ τῷ Περὶ τελειότητος, «ὁ θεόπνευστος», φησίν, «ὡς ἀληθῶς καὶ θεοδίδακτος Παῦλος, ἀνέφικτόν τε καὶ ἄληπτον λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις τὸν τῆς ὑπερκειμένης οὐσίας ἀποφαίνεται λόγον. Διὸ τὰ περὶ αὐτήν, θεωρούμενα λέγων, εἰρήνην καὶ δύναμιν καὶ ζωὴν καὶ δικαιοσύνην καὶ φῶς καὶ ἀλήθειαν καὶ τὰ τοιαῦτα, τὸν περὶ αὐτῆς ἐκείνης λόγον, ἄληπτον εἶναι παντελῶς διωρίσατο, εἰπὼν μήτε ἑωρᾶσθαί ποτε τὸν θεὸν μήτε ὀφθήσεσθαι· ‘ὃν εἶδε γάρ’, φησίν, ‘ἀνθρώπων οὐδεὶς οὐδὲ ἰδεῖν δύναται’». Κἀν τῷ Περὶ θεότητος καὶ εἰς τὸν Ἀβραὰμ γεγραμμένῳ λόγῳ· «ἡ θεία φύσις ἄφραστος», φησί, «καὶ ἀνεκφώνητος μένει, ὑπερβαίνουσα πᾶσαν τὴν διὰ φωνῆς σημασίαν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, αφού κατανοήσουμε την ομορφιά και το μεγαλείο των θαυμάτων μέσα στην κτίση, και λαμβάνοντας από αυτά και από τα παρόμοια άλλες έννοιες για το θείο, ερμηνεύουμε με ιδιαίτερα ονόματα καθεμία από τις έννοιες που γεννώνται μέσα μας· «διότι από το μεγαλείο και την ωραιότητα των κτισμάτων αναγνωρίζεται αναλόγως ο γενεσιουργός, και δημιουργό μεν ονομάζουμε τον ποιητή, δυνατό δε εκείνον του οποίου η δύναμη επήρκεσε να κάνει τη βούλησή του πραγματικότητα, και δίκαιο ως αδέκαστο κριτή. Αλλά και τη θεία ονομασία καταλάβαμε ότι έχει επικρατήσει από την εποπτική ενέργεια, ώστε, αν και διδαχθήκαμε μέσα από αυτό κάποια μερική ενέργεια της θείας φύσης, δεν φθάσαμε στην πλήρη κατανόηση της ίδιας της ουσίας της μέσω αυτής της λέξης». Στο δε έργο «Περί τελειότητος» λέγει: «Ο θεόπνευστος, στ' αλήθεια, και θεοδίδακτος Παύλος αποφαίνεται ότι ο λόγος περί της υπερκείμενης ουσίας είναι ανέφικτος και ακατάληπτος από τους ανθρώπινους λογισμούς. Γι' αυτό, ενώ αναφέρει όσα θεωρούνται γύρω από αυτήν, δηλαδή την ειρήνη και τη δύναμη και τη ζωή και τη δικαιοσύνη και το φως και την αλήθεια και τα παρόμοια, καθόρισε ότι ο λόγος περί της ίδιας (της ουσίας) είναι εντελώς ακατάληπτος, λέγοντας ότι ο Θεός ούτε έχει θεαθεί ποτέ ούτε πρόκειται να θεαθεί: “τον οποίο”, λέγει, “κανένας από τους ανθρώπους δεν είδε ούτε μπορεί να δει”». Και στον λόγο που γράφτηκε «Περί θεότητος και εις τον Αβραάμ»: «Η θεία φύση», λέγει, «παραμένει ανέκφραστη και άρρητη, υπερβαίνοντας κάθε σημασία που εκφράζεται μέσω του λόγου».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Κεφάλαια φυσικά τε καὶ θεολογικά, ἠθικά τε καὶ πρακτικά
Καλῶς ἄρα φησὶν ἐν τοῖς Ἀντιρρητικοῖς ὁ ἀδελφὸς αὐτῷ καὶ ἀδελφὰ φρονῶν, ὅτι τὸ κάλλος καὶ μέγεθος τῶν ἐν τῇ κτίσει θαυμάτων κατανοήσαντες, ἐκ τούτων καὶ τῶν τοιούτων ἄλλα νοήματα περὶ τὸ θεῖον λαμβάνοντες, ἰδίοις ὀνόμασιν ἕκαστον τῶν ἐγγινομένων ἡμῖν νοημάτων διερμηνεύομεν. «ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς τῶν κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται·» καὶ δημιουργὸν μὲν τὸν ποιητὴν προσαγορεύομεν· δυνατὸν δέ, ᾧ ἐξήρκεσεν ἡ δύναμις οὐσίαν ποιῆσαι τὴν βούλησιν· καὶ δίκαιον, ὡς ἀδέκαστον κριτήν· ἀλλὰ καὶ τὴν θεὸς φωνὴν ἐκ τῆς ἐποπτικῆς ἐνεργείας κεκρατηκέναι κατελαβόμεθα. ὥστε καὶ διὰ τούτου μερικήν τινα τῆς θείας φύσεως ἐνέργειαν διδαχθέντες, τῆς οὐσίας αὐτῆς ἐν περινοίᾳ διὰ τῆς φωνῆς ταύτης οὐκ ἐγενόμεθα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ορθά, λοιπόν, λέγει στους Αντιρρητικούς λόγους ο αδελφός του, που έχει και αδελφά φρονήματα, ότι αφού κατανοήσαμε το κάλλος και το μεγαλείο των θαυμάτων μέσα στην κτίση, και λαμβάνοντας από αυτά και από άλλα παρόμοια διάφορα νοήματα περί του θείου, διερμηνεύουμε με ιδιαίτερα ονόματα το καθένα από τα νοήματα που γεννιούνται μέσα μας. «Διότι από το μέγεθος και την ωραιότητα των κτισμάτων αναλόγως θεωρείται ο γενεσιουργός·» και ονομάζουμε μεν τον ποιητή δημιουργό· δυνατό δε, αυτόν του οποίου η δύναμη εξήρκεσε ώστε να κάνει τη βούληση ουσία· και δίκαιο, ως αδέκαστο κριτή· αλλά και τη λέξη «θεός» κατανοήσαμε ότι επικράτησε από την εποπτική του ενέργεια. Ώστε, έχοντας διδαχθεί και μέσω αυτού κάποια μερική ενέργεια της θείας φύσης, δεν φτάσαμε στην πλήρη κατανόηση της ίδιας της ουσίας μέσω αυτής της λέξης.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰσίδωρος ὁ Πηλουσιώτης Ἐπιστολαὶ περὶ τῆς ἑρμηνείας τῆς θείας γραφῆς
ΤϟΑʹ. Τῼ ΑΥΤῼ Τοῦ Δευτερονομίου. Εἰς τὸ εἰρημένον περὶ τῶν ἀστέρων, «Ἃ ἀπένειμε Κύριος ὁ Θεός σου πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν.» Τί ἐστιν, ἔφης, τὸ περὶ τῶν οὐρανίων φωστήρων εἰρημένον, «Ἃ ἀπένειμε Κύριος ὁ Θεός σου πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν;» Ἄκουε τοίνυν, ἀπένειμε πρὸς διδασκαλίαν, πρὸς παίδευσιν, πρὸς γνῶσιν, ἵν’ ἐκ τοῦ μεγέθους, καὶ τῆς καλλονῆς τῶν κτισμάτων ὁ γενεσιουργός, ἀόρατος ὤν, θεωρῆται. Τοῦτο δὲ ἔφη, ἐπειδὴ τοῖς Ἑβραίοις μετὰ τῆς κτίσεως καὶ ἡ τοῦ νόμου διδασκαλία ἐδόθη, ἀνακηρύττουσα τὸν δημιουργὸν καὶ τεχνίτην. Εἰ δέ τινες οἴονται ἀπονενεμῆσθαι πρὸς τὸ προσκυνῆσαι αὐτοῖς, λαμπρῶς τὴν οἰκείαν ἀπαιδευσίαν στηλιτεύουσι, πάσης τῆς ἱερᾶς Γραφῆς αἰτιωμένης, καὶ καταφορικῶς κατηγορούσης τῶν τοῦτο ποιῆσαι τολμησάντων.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
391. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΔΙΟ. Από το Δευτερονόμιο. Σχετικά με το χωρίο για τα άστρα: «Τα οποία απένειμε ο Κύριος ο Θεός σου σε όλα τα έθνη». Τι σημαίνει, ρώτησες, αυτό που ειπώθηκε για τους ουράνιους φωστήρες: «Τα οποία απένειμε ο Κύριος ο Θεός σου σε όλα τα έθνη;» Άκου, λοιπόν: τα απένειμε για διδασκαλία, για διαπαιδαγώγηση, για γνώση, ώστε μέσα από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων να γίνεται αντιληπτός ο δημιουργός, μολονότι είναι αόρατος. Και το είπε αυτό, επειδή στους Εβραίους, εκτός από την κτίση, δόθηκε και η διδασκαλία του νόμου, η οποία διακηρύσσει τον δημιουργό και τεχνίτη. Εάν πάλι κάποιοι νομίζουν ότι έχουν απονεμηθεί με σκοπό να τα προσκυνούν, αποκαλύπτουν περίτρανα τη δική τους έλλειψη παιδείας, εφόσον ολόκληρη η Αγία Γραφή κατακρίνει και κατηγορεί με σφοδρότητα εκείνους που τόλμησαν να πράξουν κάτι τέτοιο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Ἡμῖν δὲ ἡδὺ τὸ τῆς νηστείας ἔαρ, ὅτι κύματα ἡμῖν, οὐχ ὑδάτων, ἀλλ᾽ ἐπιθυμιῶν ἀλόγων καταστέλλειν εἴωθε, καὶ στέφανον ἡμῖν οὐ τὸν ἀπὸ τῶν ἀνθέων, ἀλλὰ τὸν ἀπὸ τῶν χαρίτων περιτίθησι τῶν πνευματικῶν· Στέφανον γὰρ χαρίτων, φησὶ, δέξῃ σῇ κορυφῇ. Οὐχ οὕτω χελιδὼν φανεῖσα τὸν χειμῶνα ἀπελαύνειν εἴωθεν, ὡς νηστεία φανεῖσα τὸν χειμῶνα τῶν παθῶν τῆς διανοίας ἐκβάλλει τῆς ἡμετέρας. Οὐκέτι μάχη τῇ ψυχῇ πρὸς τὴν σάρκα, οὐδὲ κατεξανίσταται τῆς κυρίας ἡ δούλη, ἀλλὰ πᾶς οὗτος τοῦ σώματος ὁ πόλεμος λέλυται. Ἐπεὶ οὖν πολλὴ μὲν παρ᾽ ἡμῖν εἰρήνη, πολλὴ δὲ καὶ ἡ γαλήνη, φέρε καὶ ἡμεῖς τὸ σκάφος τῆς διδασκαλίας ἑλκύσωμεν, ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα παραπέμποντες τῶν ὑμετέρων ἀκοῶν τὴν ἡμερότητα. Φέρε, λεπτοτέρων κατατολμήσωμεν νοημάτων, περὶ οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ θαλάττης καὶ τοῦ λοιποῦ τῆς κτίσεως φιλοσοφοῦντες σώματος· ταῦτα γὰρ ἡμῖν ἀνεγνώσθη σήμερον. Καὶ τί πρὸς ἡμᾶς, φησὶν, ὁ περὶ κτίσεως λόγος; Πρὸς ἡμᾶς μὲν οὖν, ἀγαπητοί. Εἰ γὰρ ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται, ὅσῳπερ ἂν τῷ μεγέθει τῆς καλλονῆς τῶν κτισμάτων ἐνδιατρίψωμεν, τοσοῦτον πρὸς τὸν γενεσιουργὸν χειραγωγούμεθα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Για εμάς, όμως, είναι γλυκιά η άνοιξη της νηστείας, επειδή συνηθίζει να καταστέλλει τα κύματα μέσα μας, όχι των υδάτων, αλλά των άλογων επιθυμιών, και τοποθετεί στο κεφάλι μας στέφανο όχι από άνθη, αλλά από πνευματικές χάριτες. Διότι «στέφανο χαρίτων», λέγει η Γραφή, «θα δεχθείς στην κορυφή της κεφαλής σου». Δεν συνηθίζει τόσο η εμφάνιση του χελιδονιού να διώχνει τον χειμώνα, όσο η εμφάνιση της νηστείας αποβάλλει τον χειμώνα των παθών από τη διάνοιά μας. Δεν υπάρχει πλέον μάχη της ψυχής εναντίον της σάρκας, ούτε επαναστατεί η δούλη εναντίον της κυρίας της, αλλά όλος αυτός ο πόλεμος του σώματος έχει καταλυθεί. Επειδή, λοιπόν, επικρατεί σε εμάς πολλή ειρήνη και πολλή γαλήνη, εμπρός ας καθελκύσουμε και εμείς το σκάφος της διδασκαλίας, κατευθύνοντάς το από λιμάνι σε λιμάνι μέσα στην ημερότητα των ακοών σας. Εμπρός, ας τολμήσουμε να εισέλθουμε σε λεπτότερα νοήματα, φιλοσοφώντας περί του ουρανού και της γης και της θάλασσας και του υπόλοιπου σώματος της κτίσεως· διότι αυτά αναγνώσθηκαν σε εμάς σήμερα. Και τι σχέση έχει με εμάς, θα πει κάποιος, ο λόγος περί της κτίσεως; Μας αφορά άμεσα, αγαπητοί. Διότι, εάν από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων αναλογικά θεωρείται ο Δημιουργός, όσο περισσότερο ενδιατρίψουμε στο μέγεθος της καλλονής των κτισμάτων, τόσο περισσότερο καθοδηγούμαστε προς τον Δημιουργό.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
εʹ. Ὅταν τοίνυν ἀνατείνῃς τὸ ὄμμα, καὶ θεάσῃ τοῦ οὐρανοῦ τὸ κάλλος, τὸ μέγεθος, τὴν χρείαν, τότε ἐντεῦθεν ἐπὶ τὸν δημιουργὸν ἀνάδραμε, καθάπερ σοφός τις ἔλεγεν· Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται. Καὶ σκόπει τοῦ Δεσπότου σου τὴν δύναμιν, ὅση τις ἐστὶ, καὶ ἐκ τῆς τῶν στοιχείων τούτων δημιουργίας. Ὁ γὰρ εὐγνώμονα ψυχὴν ἔχων, εἰ βουληθείη καθ᾽ ἕκαστον τῶν ὁρωμένων διερευνᾶσθαι· καὶ τί λέγω καθ᾽ ἕκαστον τῶν γινομένων; τὴν οἰκείαν μόνον διάπλασιν ἐὰν ἀκριβῶς βουληθῇ διασκέψασθαι, ὄψεται καὶ διὰ τῶν μικρῶν τούτων τὴν ἄφατον καὶ ἀνεκδιήγητον τοῦ Θεοῦ δύναμιν. Εἰ δὲ τὰ ὁρώμενα ἱκανὰ διδάξαι τὸ μέγεθος τῆς τοῦ δημιουργοῦ δυνάμεως, ἐὰν καὶ ἐπὶ τὰς ἀοράτους δυνάμεις ἔλθῃς, καὶ τὸν λογισμὸν ἀνατείνῃς ἐπὶ τὰς τῶν ἀγγέλων στρατιὰς, τῶν ἀρχαγγέλων, τῶν ἄνω δυνάμεων, τῶν θρόνων, τῶν κυριοτήτων, τῶν ἀρχῶν, τῶν ἐξουσιῶν, τῶν Χερουβὶμ, τῶν Σεραφὶμ, ποία διάνοια, ποῖος λόγος ἀρκεῖ ἐξειπεῖν τὴν μεγαλωσύνην αὐτοῦ τὴν ἀνεκδιήγητον;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
εʹ. Όταν, λοιπόν, υψώσεις το βλέμμα σου και αντικρίσεις την ομορφιά του ουρανού, το μέγεθος και τη χρησιμότητά του, τότε από αυτά ανέβα νοερά προς τον δημιουργό, όπως ακριβώς έλεγε κάποιος σοφός: «Διότι από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων αναλόγως γνωρίζεται ο δημιουργός». Και παρατήρησε τη δύναμη του Δεσπότη σου, πόσο μεγάλη είναι, και μέσα από τη δημιουργία αυτών των στοιχείων. Διότι όποιος έχει ευγνώμονα ψυχή, εάν θελήσει να διερευνήσει το καθένα από τα ορώμενα –και τι λέω το καθένα από τα δημιουργήματα;– εάν θελήσει να εξετάσει με ακρίβεια μόνο τη δική του διάπλαση, θα δει ακόμη και μέσα από αυτά τα μικρά πράγματα την άφατη και ανεκδιήγητη δύναμη του Θεού. Εάν, όμως, τα ορώμενα είναι ικανά να διδάξουν το μέγεθος της δυνάμεως του δημιουργού, εάν προχωρήσεις και στις αόρατες δυνάμεις, και υψώσεις τον λογισμό σου στις στρατιές των αγγέλων, των αρχαγγέλων, των άνω δυνάμεων, των Θρόνων, των Κυριοτήτων, των Αρχών, των Εξουσιών, των Χερουβίμ, των Σεραφίμ, ποια διάνοια, ποιος λόγος αρκεί για να εκφράσει την ανεκδιήγητη μεγαλωσύνη Του;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν Δανιὴλ προφήτην
Ἐκεῖνα μὲν γὰρ πρὸς χρείαν, ἡ σοφία λέγω, καὶ ἡ σύνεσις τῆς διανοίας· τοῦτο δὲ τίνος ἕνεκεν; Ἅτε ὡς βάρβαρος, καὶ βιωτικὸς ἀνὴρ, ἀπὸ φιλοτιμίας πολλῆς τοῦτο ἐπιζητεῖ· τὸν γὰρ φιλόσοφον τὰ ἀπὸ ψυχῆς ἐπιζητεῖν χρὴ μόνον. Ὥσπερ γὰρ ἱμάτια ζητοῦμεν καλὰ πρὸς οὐδεμίαν χρείαν, οὕτω καὶ ὄψεις ἐπιζητεῖ καλὰς, ὥσπερ ἀγάλματα. Ὁ δὲ Θεὸς τίνος ἕνεκεν κάλλος ἐποίησεν; Ἄκουσον ἑτέρου λέγοντος· Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται. Καὶ πολλὰ ἴδοι τις ἂν οὐχὶ πρὸς χρείαν μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὥραν ἡμῖν ἐν τῷ σώματι γεγενημένα. Τὰ γὰρ χρώματα, καὶ αἱ εὔχροιαι, τούτου χάριν, οὐ χρείας μόνης.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι εκείνα μεν υπάρχουν για κάποια πρακτική ανάγκη, εννοώ τη σοφία και τη σύνεση της διανοίας· αυτό όμως για ποιον λόγο; Ως βάρβαρος και κοσμικός άνθρωπος, το αναζητά αυτό από μεγάλη κενοδοξία· διότι ο φιλόσοφος πρέπει να αναζητά μόνο όσα προέρχονται από την ψυχή. Επειδή, όπως ακριβώς αναζητούμε ωραία ενδύματα χωρίς να εξυπηρετούν καμία πρακτική ανάγκη, έτσι αναζητά και ωραίες εμφανίσεις, σαν αγάλματα. Ο Θεός όμως για ποιο λόγο δημιούργησε την ομορφιά; Άκουσε κάποιον άλλον που λέει: «Διότι από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων αναλογικώς θεωρείται ο Δημιουργός». Και πολλά θα μπορούσε να διαπιστώσει κανείς ότι έχουν δημιουργηθεί στο σώμα μας όχι μόνο για χρησιμότητα, αλλά και για ομορφιά. Διότι τα χρώματα και οι ωραίες όψεις του δέρματος για τον λόγο αυτό υπάρχουν, και όχι μόνο για πρακτική ανάγκη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν πειράζοντα διάβολον
Τί οὖν περὶ ταύτης ἐροῦμεν; Οὐ γάρ ἐστι πονηρὰ, ἀλλὰ καὶ καλὴ καὶ δεῖγμα τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας καὶ δυνάμεως καὶ φιλανθρωπίας ἐστίν. Ἄκουσον γοῦν πῶς αὐτὴν ὁ προφήτης θαυμάζει, λέγων· Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας· οὐ καθέκαστον ἐπεξῆλθεν, ἀλλὰ παρεχώρησε τῷ ἀκαταλήπτῳ τῆς σοφίας τοῦ Θεοῦ. Ὅτι δὲ καὶ χρησίμως αὐτὴν οὕτω καλὴν καὶ μεγάλην ἐποίησεν, ἄκουσόν τινος λέγοντος, ὅτι Ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται· ἄκουσον καὶ τοῦ Παύλου λέγοντος· Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται. Τούτων γὰρ ἕκαστος ᾐνίξατο δι᾽ ὧν εἶπεν, ὅτι αὕτη πρὸς θεογνωσίαν ἡμᾶς χειραγωγεῖ· ὅτι αὕτη ποιεῖ ἐπιγινώσκειν τὸν Δεσπότην.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Τι λοιπόν θα πούμε γι' αυτήν; Διότι δεν είναι κακή, αλλά και ωραία και αποτελεί δείγμα της σοφίας, της δυνάμεως και της φιλανθρωπίας του Θεού. Άκουσε, λοιπόν, πώς τη θαυμάζει ο προφήτης, λέγοντας: «Πόσο μεγαλειώδη είναι τα έργα σου, Κύριε! Τα πάντα τα εποίησες εν σοφία»· δεν αναφέρθηκε στο καθένα ξεχωριστά, αλλά υποχώρησε μπροστά στο ακατάληπτο της σοφίας του Θεού. Και για το ότι σκοπίμως την εποίησε τόσο ωραία και μεγάλη, άκουσε κάποιον να λέει ότι «Από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων, αναλογικά, γίνεται αντιληπτός ο Δημιουργός τους»· άκουσε και τον Παύλο που λέει: «Διότι τα αόρατα γνωρίσματά του, από την κτίση του κόσμου, βλέπονται καθαρά, επειδή γίνονται κατανοητά μέσω των δημιουργημάτων». Διότι ο καθένας από αυτούς υπαινίχθηκε με όσα είπε, ότι αυτή μας καθοδηγεί προς τη θεογνωσία· ότι αυτή μας κάνει να αναγνωρίζουμε τον Δεσπότη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τοὺς ἀνδριάντας
Ποίῳ τρόπῳ; ποῖον προφήτην πέμψας; τίνα εὐαγγελιστήν; ποῖον διδάσκαλον, εἰ αἱ Γραφαὶ μηδέπω ἦσαν; Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ, φησὶν, ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης. Ὃ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι· Τὴν κτίσιν εἰς μέσον προέθηκε πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν πάντων, ἵνα ἀπὸ τῶν ἔργων τὸν δημιουργὸν στοχάζωνται· ὅπερ οὖν καὶ ἕτερος ἔλεγεν· Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν καθορᾶται. Εἶδες τὸ μέγεθος; θαύμασον τὴν δύναμιν τοῦ ποιήσαντος. Εἶδες τὸ κάλλος; ἐκπλάγηθι τὴν σοφίαν τοῦ κοσμήσαντος· ὅπερ οὖν καὶ ὁ προφήτης ἐμφαίνων ἔλεγεν· Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Με ποιον τρόπο; Ποιον προφήτη έστειλε; Ποιον ευαγγελιστή; Ποιον διδάσκαλο, εφόσον οι Γραφές δεν υπήρχαν ακόμη; «Διότι τα αόρατα γνωρίσματά του», λέγει, «από την κτίση του κόσμου βλέπονται καθαρά, κατανοούμενα μέσω των δημιουργημάτων, δηλαδή και η αιώνια δύναμή του και η θεότητά του». Αυτό δε που λέγει έχει την εξής έννοια: Έθεσε την κτίση φανερά ενώπιον των οφθαλμών όλων, ώστε από τα έργα να συμπεραίνουν τον δημιουργό· όπως ακριβώς έλεγε και κάποιος άλλος: «Διότι από το μέγεθος και την ωραιότητα των κτισμάτων, αναλογικά διακρίνεται καθαρά ο γενεσιουργός τους». Είδες το μέγεθος; Θαύμασε τη δύναμη εκείνου που το εποίησε. Είδες το κάλλος; Μείνε έκθαμβος μπροστά στη σοφία εκείνου που το διακόσμησε· πράγμα το οποίο ακριβώς φανερώνοντας και ο προφήτης, έλεγε: «Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Ἂν δέ τις ἀόρατον αὐτὸν εἴπῃ, καὶ μηδένα δύνασθαι ὁρᾷν, οὐχ οὗτος μάλιστά ἐστιν ὁ εἰδώς; Τί δὲ πάλιν ἄν τις ἀκατάληπτον αὐτὸν εἴπῃ, ἕτερος δὲ καταληπτόν· ἆρ᾽ οὐχ οὗτος μέν ἐστιν ὁ ἀγνοῶν, ἐκεῖνος δὲ ὁ εἰδώς; Οὐχ ὁρᾷς καὶ Παῦλον ταύτην ἐρχόμενον τὴν ὁδὸν, καὶ λέγοντα, Ἐκ μέρους γινώσκομεν, καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν; Λόγισαι πόσα γέγονεν, ἵνα μάθωμεν τὸν Θεὸν, οὐ τίς ἐστι τὴν οὐσίαν, ἀλλ᾽ ὅτι ἔστι. Τοῦτο γοῦν καὶ ὁ Παῦλος λέγει· Πιστεῦσαι γὰρ δεῖ τὸν προσερχόμενον τῷ Θεῷ, ὅτι ἔστιν. Ἡ κτίσις ἅπασα αὐτὸν ἀνακηρύττει (Ἐκ γὰρ μεγέθους, φησὶ, καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται), τοῦ ἀνθρώπου αὐτὴ ἡ κατασκευὴ, αἱ τιμαὶ αἱ παρ᾽ αὐτοῦ δεδομέναι, αἱ κολάσεις, αἱ εὐεργεσίαι, αἱ οἰκονομίαι, τὰ διὰ τῶν προφητῶν προαναπεφωνημένα, τὰ θαύματα τὰ διάφορα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εάν πάλι κάποιος Τον ονομάσει αόρατο και πει ότι κανένας δεν μπορεί να Τον δει, δεν είναι άραγε αυτός που γνωρίζει καλύτερα; Και τι πάλι εάν κάποιος Τον ονομάσει ακατάληπτο, και κάποιος άλλος καταληπτό; Άραγε δεν είναι ο τελευταίος που αγνοεί, ενώ ο πρώτος εκείνος που γνωρίζει; Δεν βλέπεις και τον Παύλο να πορεύεται αυτήν την οδό και να λέει: «Εκ μέρους γνωρίζουμε, και εκ μέρους προφητεύουμε»; Αναλογίσου πόσα έχουν γίνει, για να μάθουμε για τον Θεό όχι ποιος είναι ως προς την ουσία, αλλά το ότι υπάρχει. Αυτό εξάλλου λέει και ο Παύλος: «Διότι εκείνος που προσέρχεται στον Θεό πρέπει να πιστέψει ότι υπάρχει». Ολόκληρη η κτίση Τον ανακηρύττει («Διότι από το μέγεθος», λέει, «και την ωραιότητα των κτισμάτων, αναλογικά θεωρείται ο Δημιουργός»), η ίδια η κατασκευή του ανθρώπου, οι τιμές που δόθηκαν από Αυτόν, οι τιμωρίες, οι ευεργεσίες, οι θείες οικονομίες, όσα προαναγγέλθηκαν μέσω των προφητών, τα διάφορα θαύματα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τοὺς ψαλμοὺς 101-107
Δέον γὰρ ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων τὸν γενεσιουργὸν τῶν ὅλων θεωρεῖν, καὶ τὴν ἀΐδιον αὐτοῦ δύναμιν καὶ θεότητα ἀπὸ κτίσεως κόσμου νοεῖν, ἡμεῖς οἷα τυφλοὶ ἐν σκότῳ καὶ σκιᾷ θανάτου διάγοντες, καὶ τὰς λογικὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις πεπεδημένοι καὶ πεπηρωμένοι, ἐνηλλάττομεν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν. Ὅτι παρεπίκραναν τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν βουλὴν τοῦ Ὑψίστου παρώξυναν. Καὶ ἐταπεινώθη ἐν κόποις ἡ καρδία αὐτῶν· ἠσθένησαν, καὶ οὐκ ἦν ὁ βοηθῶν. Τούτων δὲ πάντων τῶν ἀλγεινῶν αἰτία καὶ Ἰουδαίοις καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἡ ἁμαρτία. Κἀκεῖνοι γὰρ δίκας τίνοντες ἐξεδόθησαν τῇ Βαβυλωνίων δουλείᾳ, καὶ πάντες ἄνθρωποι μετὰ τὴν παράβασιν τῆς ἐντολῆς ὑπεβλήθησαν τῇ τῶν πόνων ταλαιπωρίᾳ. Μετὰ ταῦτα γὰρ ἤκουσεν Ἀδάμ· Ἐπικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργοις σου· ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀνατελεῖ σοι· ἐν λύπῃ φαγῇ αὐτὴν πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου. Ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου σου φαγῇ τὸν ἄρτον σου, ἕως τοῦ ἀποστρέψαι σε εἰς τὴν γῆν, ἐξ ἧς ἐλήφθης, ὅτι γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Τοσαύταις δὲ περιστοιχιζόμενοι συμφοραῖς, λύσιν οὐδεμίαν εὕραντο τῶν ἐπικειμένων κακῶν· ἀλλ᾽ ὁ ταύταις αὐτοὺς συγκληρώσας αὐτὸς καὶ τὴν τούτων ἀπαλλαγὴν ἐδωρήσατο.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, ενώ οφείλαμε από το μέγεθος και την ωραιότητα των κτισμάτων να θεωρούμε τον δημιουργό των πάντων και να κατανοούμε την αιώνια δύναμη και τη θεότητά του από την κτίση του κόσμου, εμείς, διάγοντας τον βίο μας σαν τυφλοί στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, και έχοντας τις λογικές δυνάμεις της ψυχής δεσμευμένες και πωρωμένες, ανταλλάξαμε τη δόξα του άφθαρτου Θεού με ομοίωμα εικόνας φθαρτού ανθρώπου και πτηνών και τετράποδων και ερπετών. Επειδή παραπίκραναν τα λόγια του Θεού και εξόργισαν τη βουλή του Υψίστου. Και ταπεινώθηκε μέσα στους κόπους η καρδιά τους· ασθένησαν, και δεν υπήρχε κανείς να τους βοηθήσει. Η αιτία δε όλων αυτών των οδυνηρών δεινών, και για τους Ιουδαίους και για όλους τους ανθρώπους, είναι η αμαρτία. Διότι και εκείνοι, εκτίοντας ποινή, παραδόθηκαν στη δουλεία των Βαβυλωνίων, και όλοι οι άνθρωποι μετά την παράβαση της εντολής υποβλήθηκαν στην ταλαιπωρία των πόνων. Διότι μετά από αυτά ο Αδάμ άκουσε: Επικατάρατη θα είναι η γη εξαιτίας των έργων σου· αγκάθια και τριβόλια θα σου αναβλαστήσει· με λύπη θα τρως από αυτήν όλες τις ημέρες της ζωής σου. Με τον ιδρώτα του προσώπου σου θα τρως τον άρτο σου, έως ότου επιστρέψεις στη γη, από την οποία πάρθηκες, διότι γη είσαι, και στη γη θα επιστρέψεις. Περιστοιχισμένοι δε από τόσες συμφορές, δεν βρήκαν καμία λύτρωση από τα δεινά που τους βάραιναν· αλλά Εκείνος που τους όρισε αυτή τη μοίρα, ο Ίδιος τους δώρισε και την απαλλαγή από αυτά.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Διαλεκτικά κεφάλαια
Ἐκ τούτων τοίνυν τὴν ἀρχὴν ποιησώμεθα ὡς στοιχείων καὶ τοῖς ἔτι δεομένοις γάλακτος ἁρμοζόντων Χριστὸν τὸν τοῦ θεοῦ ἐνυπόστατον λόγον ἀρωγὸν ἐπικεκλημένοι, «παρ᾽ οὗ πᾶσα δόσις ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα δίδοται τέλειον». Ἔσται δὲ σκοπὸς τοῖς ἐντυγχάνουσι πρὸς τὸ μακάριον τέλος καθορμισθῆναι τὸν νοῦν· τοῦτο δέ ἐστι τὸ διὰ τῶν αἰσθήσεων ἀναχθῆναι πρὸς τὴν ὑπὲρ πᾶσαν αἴσθησιν καὶ κατάληψιν, ὅς ἐστιν ὁ τῶν πάντων αἴτιος καὶ ποιητὴς καὶ δημιουργός. «Ἐκ γὰρ καλλονῆς τῶν οἰκείων κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς κατοπτεύεται», καὶ «τὰ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται». Ἀκενοδόξῳ τοίνυν καὶ ταπεινῷ φρονήματι τῆς γνώσεως ἐφιέμενοι τοῦ ποθουμένου τευξόμεθα· «οὐ γὰρ δύνασθε πιστεύειν εἰς ἐμέ», ἔφη Χριστὸς ἡ ἀλήθεια, «δόξαν παρὰ ἀνθρώπων λαμβάνοντες», καὶ «πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ας κάνουμε, λοιπόν, την αρχή από αυτά ως θεμελιώδη στοιχεία που αρμόζουν σε όσους έχουν ακόμη ανάγκη από γάλα, επικαλούμενοι ως βοηθό τον Χριστό, τον ενυπόστατο Λόγο του Θεού, «από τον οποίο δίνεται κάθε αγαθή παροχή και κάθε τέλειο δώρημα». Ο σκοπός, εξάλλου, για τους αναγνώστες θα είναι να προσορμιστεί ο νους τους στο μακάριο τέλος· και αυτό είναι το να αναχθούν, μέσω των αισθήσεων, προς εκείνον που υπερβαίνει κάθε αίσθηση και κατάληψη, ο οποίος είναι ο αίτιος, ο ποιητής και ο δημιουργός των πάντων. «Διότι από την καλλονή των οικείων κτισμάτων αναλογικά αντικρίζεται ο γενεσιουργός», και «τα αόρατα αυτού από την κτίση του κόσμου καθορώνται, καθώς κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων». Επιδιώκοντας λοιπόν τη γνώση με ακενόδοξο και ταπεινό φρόνημα, θα επιτύχουμε το ποθούμενο· «διότι δεν μπορείτε να πιστεύετε σε εμένα», είπε ο Χριστός, η αλήθεια, «λαμβάνοντας δόξα από τους ανθρώπους», και «καθένας που υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, ενώ εκείνος που ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἱερὰ παράλληλα
ΤΙΤΛ. Εʹ. —Περὶ βδελυγμάτων, καὶ τῶν λεγομένων θεῶν. «Οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι πλὴν ἐμοῦ. Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδὲ πᾶν τι ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω, καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς. Οὐ προσκυνήσεις, οὐδὲ μὴ λατρεύσῃς αὐτοῖς. Ἐγὼ γάρ εἰμι Κύριος.» «Πᾶς θυσιάζων θεοῖς ἑτέροις, ἐξολοθρευθήσεται.» «Οὐκ εἰσοίσεις βδέλυγμα εἰς τὸν οἶκόν σου, καὶ ἔσῃ ἀνάθεμα ὥσπερ τοῦτο.» «Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων.» «Θεοὶ, οἳ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν οὐκ ἐποίησαν, ἀπολέσθωσαν ἀπὸ τῆς γῆς. καὶ ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ τούτου.» «Μάταιοι πάντες ἄνθρωποι, οἷς παρῆν Θεοῦ ἀγνωσία, καὶ ἐκ τῶν ὁρωμένων ἀγαθῶν οὐκ ἴσχυσαν εἰδέναι τὸν ὄντα· οὔτε τοῖς ἔργοις προστρέχοντες ἐπέγνωσαν τὸν τεχνίτην· ἀλλ᾽ ἢ πῦρ, ἢ πνεῦμα, ἢ ταχινὸν ἀέρα, ἢ κύκλον ἀστέρων, ἢ βίαιον ὕδωρ, ἢ φωστῆρας οὐρανοῦ, πρυτάνεις κόσμου θεοὺς ἐνόμισαν· ὧν εἰ μὲν τὴν καλλονὴν τερπόμενοι, ταῦτα ὑπελάμβανον, γνώτωσαν, πόσῳ μᾶλλον ὁ τούτων Δεσπότης ἐστὶ βελτίων. Ὁ γὰρ τοῦ κόσμου γενεσιάρχης ἔκτισε ταῦτα. Εἰ δὲ δύναμιν καὶ ἐνέργειαν ἐκπλαγέντες, νοησάτωσαν ἀπ᾽ αὐτῶν, πόσῳ ὁ κατασκευάσας αὐτὰ δυνατώτερός ἐστιν. Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί βδελυγμάτων και των λεγόμενων θεών. «Δεν θα υπάρξουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα. Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανένα ομοίωμα από όσα υπάρχουν ψηλά στον ουρανό, και από όσα υπάρχουν κάτω στη γη, και από όσα υπάρχουν στα νερά κάτω από τη γη. Δεν θα τα προσκυνήσεις, ούτε θα τα λατρέψεις. Διότι εγώ είμαι ο Κύριος.» «Όποιος προσφέρει θυσία σε άλλους θεούς, θα εξολοθρευτεί.» «Δεν θα φέρεις βδέλυγμα στον οίκο σου, για να μη γίνεις και εσύ ανάθεμα σαν αυτό.» «Τα είδωλα των εθνών είναι άργυρος και χρυσός, έργα ανθρώπινων χεριών.» «Θεοί, οι οποίοι δεν δημιούργησαν τον ουρανό και τη γη, ας εξαφανιστούν από τη γη και κάτω από αυτόν τον ουρανό.» «Μάταιοι είναι όλοι οι άνθρωποι στους οποίους υπήρχε άγνοια του Θεού, και από τα ορατά αγαθά δεν μπόρεσαν να γνωρίσουν Αυτόν που πραγματικά υπάρχει· ούτε, προσέχοντας τα έργα, αναγνώρισαν τον τεχνίτη· αλλά θεώρησαν ως θεούς, κυβερνήτες του κόσμου, είτε τη φωτιά, είτε τον άνεμο, είτε τον ταχύτατο αέρα, είτε την τροχιά των άστρων, είτε το ορμητικό νερό, είτε τους φωστήρες του ουρανού. Αν, τερπόμενοι από την ομορφιά τους, τα εξέλαβαν ως θεούς, ας μάθουν πόσο ανώτερος είναι ο Δεσπότης τους. Διότι τα δημιούργησε ο δημιουργός του κόσμου. Εάν πάλι εκπλάγηκαν από τη δύναμη και την ενέργειά τους, ας κατανοήσουν από αυτά, πόσο ισχυρότερος είναι εκείνος που τα κατασκεύασε. Διότι από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων αναλογικά θεωρείται και ο δημιουργός τους.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἱερὰ παράλληλα
Ἔκτισε γὰρ εἰς τὸν αἰῶνα τὰ πάντα, καὶ σωτήριοι αἱ γενέσεις τοῦ κόσμου, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐταῖς φάρμακον ὀλέθρου, οὐδὲ ᾅδου βασίλειον ἐπὶ τῆς γῆς.» «Ἀγαπᾷς τὰ ὄντα πάντα, καὶ οὐδὲν βδελύσσῃ ὧν ἐποίησας. Πῶς δὲ διέμεινεν ἄν τι, εἰ μὴ σὺ ἠθέλησας;» «Ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται.» «Ὁ ζῶν εἰς τὸν αἰῶνα, ἔκτισε τὰ πάντα κοινῆ, Κύριος μόνος.» «Οὐκ ἐποίησεν οὐδὲν ἐλλεῖπον· ἓν τοῦ ἑνὸς ἐστερέωσε τὰ ἀγαθά· καὶ τίς πλησθήσεται ὁρῶν δόξαν αὐτοῦ;» «Τὰ ἔργα Κυρίου, πάντα ἀγαθὰ, καὶ πᾶσαν χρείαν ἐν ὥρᾳ αὐτῶν χορηγήσει. Καὶ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν· Τοῦτο τούτου πονηρότερον. Πάντα γὰρ ἐν καιρῷ δοκιμασθήσεται.» «Κύριος ἔκτισεν ἐκ γῆς φάρμακα, καὶ ἀνὴρ φρόνιμος οὐ προσοχθιεῖ αὐτοῖς. Καὶ ἡ εἰρήνη ἡ παρ᾽ αὐτῶν, ἐστὶν ἐπὶ προσώπου τῆς γῆς.» Βλαστησάτω ἡ γῆ βοτάνην χόρτου· καὶ συνεξεδόθη τοῖς τροφίμοις τὰ δηλητήρια· μετὰ τοῦ σίτου τὸ κώνειον, μετὰ τῶν λοιπῶν τροφίμων ἑλλέβορος, καὶ ἀκόνιτον, καὶ μανδραγόρας, καὶ ὁ τῆς μήκονος ὀπός. Τί οὖν; ἀφέντες τὸ ἐπὶ τοῖς χρησίμοις τὴν χάριν ὁμολογεῖν, ἐγκαλέσομεν τῷ Δημιουργῷ ἐπὶ τοῖς φθαρτικοῖς ἡμῶν τῆς ζωῆς; ἐκεῖνο δὲ λογιζόμεθα, ὅτι οὐ πάντα τῆς γαστρὸς ἕνεκεν τῆς ἡμετέρας δεδημιούργηται, ἀλλ᾽ ἡμῖν μὲν αἱ ἀποτεταγμέναι τροφαὶ πρόχειροι, καὶ πᾶσιν εὔγνωστοι· ἕκαστον δὲ τῶν γενομένων ἴδιόν τινα λόγον ἐν τῇ κτίσει πληροῖ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Διότι τα δημιούργησε όλα για να υπάρχουν στον αιώνα, και τα δημιουργήματα του κόσμου είναι σωτήρια, και δεν υπάρχει σε αυτά φάρμακο ολέθρου, ούτε βασίλειο του Άδη πάνω στη γη.» «Αγαπάς όλα όσα υπάρχουν, και δεν αποστρέφεσαι τίποτα από όσα δημιούργησες. Και πώς θα μπορούσε να διατηρηθεί κάτι, αν εσύ δεν το ήθελες;» «Από το μέγεθος και την ωραιότητα των κτισμάτων αναγνωρίζεται αναλογικά ο Δημιουργός τους.» «Αυτός που ζει αιώνια, δημιούργησε τα πάντα από κοινού, μόνον ο Κύριος.» «Δεν έφτιαξε τίποτε ελλιπές· το ένα δίπλα στο άλλο στερέωσε τα αγαθά· και ποιος θα χορτάσει βλέποντας τη δόξα του;» «Τα έργα του Κυρίου είναι όλα αγαθά, και κάθε ανάγκη θα τη χορηγήσει στην ώρα της. Και δεν μπορεί κανείς να πει: Αυτό είναι χειρότερο από το άλλο. Διότι όλα θα αποδειχθούν χρήσιμα στον καιρό τους.» «Ο Κύριος δημιούργησε από τη γη φάρμακα, και ο συνετός άνθρωπος δεν τα αποστρέφεται. Και η ειρήνη (η θεραπεία) που προέρχεται από αυτά, βρίσκεται πάνω στο πρόσωπο της γης.» «Ας βλαστήσει η γη χορτάρι»· και μαζί με τα φαγώσιμα φύτρωσαν και τα δηλητηριώδη· μαζί με το σιτάρι το κώνειο, μαζί με τις άλλες τροφές ο ελλέβορος, το ακόνιτο, ο μανδραγόρας και ο χυμός της παπαρούνας. Τι λοιπόν; Θα παραλείψουμε να εκφράσουμε ευγνωμοσύνη για τα χρήσιμα, και θα κατηγορήσουμε τον Δημιουργό για τα επιβλαβή της ζωής μας; Αλλά σκεφτόμαστε το εξής: ότι δεν έχουν δημιουργηθεί τα πάντα χάριν του στομαχιού μας, αλλά οι καθορισμένες για εμάς τροφές είναι άμεσα διαθέσιμες και σε όλους γνωστές· ενώ καθένα από τα δημιουργήματα εκπληρώνει έναν δικό του ιδιαίτερο σκοπό (λόγο) μέσα στην κτίση.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Περὶ τῶν δύο ἐν Χριστῷ θελημάτων
Σοφῶς οὖν ὁ δημιουργὸς φύσεών τε, τουτέστιν εἰδῶν, πλείστην διαφορὰν ἐποιήσατο πρὸς ἔνδειξιν τοῦ πλούτου τῆς αὐτοῦ σοφίας τε καὶ δυνάμεως, ὡς ἂν θαυμαζόμενος ποθοῖτο πλέον, ποθούμενος δὲ νοοῖτο, νοούμενος δὲ θεοειδὲς ἀπεργάζοιτο τὸ νοερὸν ζῷον καὶ λογικόν, δι᾽ ὃ καὶ τὰ πλήθη τῶν εἰδῶν ἐτεκτήνατο. «Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται», καὶ «ἐκ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς καταλαμβάνεται.» Ὑποστάσεων δὲ πάλιν καθ᾽ ἕκαστον εἶδος διαφοράν τε πρὸς ἀλλήλας καὶ συνάφειαν ἐποιήσατο, συνάφειαν μὲν φυσικήν—πᾶσαι γὰρ αἱ ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος ὑποστάσεις τῷ λόγῳ τῆς φύσεως ἥνωνται—, διαφορὰν δὲ ὑποστατικήν· διακέκρινται γὰρ ἀλλήλων χαρακτηριστικοῖς τισιν ἰδιώμασιν, τουτέστι συμβεβηκόσι. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ μοναδικὸν ἀκοινώνητον καὶ ἀμείλικτον, ἡ δὲ πρὸς τὰ ὁμοειδῆ κοινωνία ἡδὺ καὶ μειλίχιον—πᾶν γὰρ ζῷον τὸ ὅμοιον ἀγαπᾷ καὶ τῷ ὁμοίῳ τέρπεται—, καὶ αὐτὴ πρώτη ἡ μόνη μακαρία καὶ ἄναρχος καὶ ἀνώλεθρος φύσις τρισὶν ἐνθεωρεῖται ὑποστάσεσιν, πατρὶ καὶ υἱῷ καὶ ἁγίῳ πνεύματι. Φησὶ γοῦν ἡ ἐνυπόστατος σοφία· «Ἐγώ εἰμι, ᾗ προσέχαιρεν», ὁ θεὸς καὶ πατὴρ δηλαδή.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Σοφά λοιπόν ο Δημιουργός έκανε πάρα πολύ μεγάλη διαφοροποίηση στις φύσεις, δηλαδή στα είδη, για να καταδείξει τον πλούτο της σοφίας και της δύναμής του, ώστε, καθώς θαυμάζεται, να ποθείται περισσότερο, και ποθούμενος να κατανοείται, και κατανοούμενος να καθιστά θεοειδές το νοερό και λογικό ον, για χάρη του οποίου άλλωστε δημιούργησε και τα πλήθη των ειδών. «Διότι τα αόρατα γνωρίσματά του από την κτίση του κόσμου γίνονται καθαρά ορατά, καθώς κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων», και «από την ομορφιά των κτισμάτων αναλογικά κατανοείται ο δημιουργός». Εξάλλου, ως προς τις υποστάσεις του κάθε είδους, δημιούργησε πάλι μεταξύ τους και διαφορά και συνάφεια· αφενός μεν φυσική συνάφεια —επειδή όλες οι υποστάσεις που υπάγονται στο ίδιο είδος ενώνονται κατά τον λόγο της φύσεως—, αφετέρου δε υποστατική διαφορά· διότι διακρίνονται μεταξύ τους με ορισμένα χαρακτηριστικά ιδιώματα, δηλαδή με τα συμβεβηκότα. Επειδή, δηλαδή, ό,τι είναι απολύτως μεμονωμένο είναι ακοινώνητο και σκληρό, ενώ η κοινωνία με τα ομοειδή είναι κάτι το ευχάριστο και γλυκύ —καθώς κάθε ζωντανό ον αγαπά το όμοιό του και τέρπεται με το όμοιό του— γι' αυτό και αυτή πρώτη η μόνη μακάρια, άναρχη και ανώλεθρη φύση θεωρείται ότι υπάρχει σε τρεις υποστάσεις, στον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Λέει άλλωστε η ενυπόστατη Σοφία: «Εγώ είμαι αυτή με την οποία χαιρόταν», δηλαδή ο Θεός και Πατέρας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής Ἀπορίαι εἰς Ἰωάννην
Θεωρία εἰς τὰ φανὰ τοῦ Κυρίου ἐνδύματα Τὸν δὲ καταφατικὸν τρόπον εἴς τε τὸν κατ’ ἐνέργειαν πρόνοιάν τε καὶ κρίσιν διαιρούμενον· τὸν μὲν κατ’ ἐνέργειαν, τὸν ἐκ καλλονῆς καὶ μεγέθους τῶν κτισμάτων τὴν περὶ τοῦ δημιουργὸν εἶναι τῶν ὅλων τὸν Θεὸν εἰσηγούμενον δήλωσιν, διὰ τῶν λαμπρῶν ἐσθημάτων τοῦ Κυρίου δηλοῦσθαι, ἅπερ εἰς τὰ φαινόμενα κτίσματα προεκλαβὼν ὁ λόγος ἀπέδειξεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Θεωρία στα λαμπρά ενδύματα του Κυρίου Ο δε καταφατικός τρόπος, ο οποίος διαιρείται στον κατ' ενέργειαν, την πρόνοια και την κρίση· ο μεν κατ' ενέργειαν, ο οποίος από την ομορφιά και το μέγεθος των κτισμάτων εισάγει τη δήλωση ότι ο Θεός είναι ο δημιουργός των πάντων, δηλώνεται μέσω των λαμπρών ενδυμάτων του Κυρίου, τα οποία ο λόγος, αφού τα εξέλαβε εκ των προτέρων ως τα ορατά κτίσματα, απέδειξε.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής Εἰς τὸν νθ' ψαλμόν
Ἢ τίς ὁδηγήσει με ἕως τῆς Ἰδουμαίας; 〈Ἰδουμαία,〉 καθὼς ἔδειξε προλαβὼν ὁ λόγος, ἐστὶν ἡ πάντων τῶν ὑπὸ αἴσθησιν κτισμάτων σύστασις, περὶ ἣν ἡ ἐν πνεύματι φυσικὴ θεωρία συνίστασθαι πέφυκεν, καθ᾽ ἣν ἐκ καλλονῆς καὶ μεγέθους κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς τῷ εὐσεβῶς ἀναλεγομένῳ τὴν τῶν ὄντων γνῶσιν θεωρεῖται, ἢ τυχὸν ἡ κατ᾽ ἀρετὴν πρακτικὴ διὰ σαρκὸς φιλοσοφία, καθ᾽ ἣν τοῦ ἁγίου Πνεύματος γίνεται ναὸς τὸ ἡμέτερον σῶμα, τοῖς τῶν ἐντολῶν συνοικοδομούμενον κάλλεσιν, εἰς ἣν ὁ αὐτὸς πάλιν 〈ὁδηγεῖ〉 κύριος, χαριζόμενος τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν καὶ τῶν ὁρωμένων τὴν ἐπιστήμην, καὶ διδάσκων τῶν μελῶν τῆς γηΐνης ταύτης καὶ ἐπικήρου σαρκὸς τὴν νέκρωσιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ή ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία; Η Ιδουμαία, όπως έδειξε προηγουμένως ο λόγος, είναι η σύσταση όλων των αισθητών κτισμάτων, γύρω από την οποία εκ φύσεως συγκροτείται η εν Πνεύματι φυσική θεωρία. Σύμφωνα με αυτήν, από την ωραιότητα και το μέγεθος των κτισμάτων θεωρείται αναλογικά ο Δημιουργός από εκείνον που αναλογίζεται ευσεβώς τη γνώση των όντων· ή, ενδεχομένως, είναι η κατ' αρετήν πρακτική φιλοσοφία διά της σαρκός, κατά την οποία το σώμα μας γίνεται ναός του Αγίου Πνεύματος, συνοικοδομούμενο με τις ωραιότητες των εντολών, προς την οποία και πάλι ο ίδιος ο Κύριος οδηγεί, χαρίζοντας σε όσους τον αγαπούν και την επιστήμη των ορατών, και διδάσκοντας τη νέκρωση των μελών αυτής της γήινης και φθαρτής σάρκας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής Ζητήματα καὶ ἀπορίαι
Πρόσωπον δὲ τοῦ λόγου ἐστίν, ὅπερ ἔλαμψεν ὥσπερ ἥλιος, ἡ χαρακτηριστικὴ τῆς οὐσίας αὐτοῦ κρυφιότης, ᾗπερ ἐνατενίσαι τῇ τῶν λογισμῶν ἑρμηνείᾳ 〈ἀ〉δύνατον, ὥσπερ οὐδὲ τῇ λαμπρότητι τοῦ ἡλίου, κἂν εἰ πάνυ τις τὴν ὀπτικὴν δύναμίν ἐστιν κεκαθαρμένος. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἱμάτιον ἐμνήσθη ἡ γραφή, χρὴ κατὰ τὸν εἱρμὸν τῆς ἀκολουθίας καὶ τοῦ σώματος μνείαν ποιήσασθαι. Σῶμα οὖν τοῦ λόγου ἐστὶν ἡ τῶν ἀρετῶν οὐσία, οἷον, ἡ ἀγαθότης, ἡ πραότης καὶ τὰ τοιαῦτα· ἱμάτια δὲ τοῦ λόγου εἰσὶν τὰ τῆς γραφῆς ῥήματα καὶ ἡ προβεβλημένη καὶ ἐκ θεοῦ τὸ εἶναι λαβοῦσα κοσμουργία, ἅπερ λευκὰ βλέπουσιν οἱ τὸ μὲν γράμμα τῆς θείας γραφῆς ἀποξέοντες τῆς ἐπικειμένης παχύτητος καὶ τῇ τοῦ πνεύματος θεωρίᾳ τὸ λαμπρὸν τῶν νοημάτων ἐποπτεύοντες κάλλος καὶ οἱ τὴν αἰσθητὴν κτίσιν τῇ περιαιρέσει τῆς κατ᾽ αἴσθησιν ἀπάτης λαμπρῶς ἐποπτεύοντες καὶ ἐκ μεγέθους καλλονῆς τὸν ταύτης δημιουργὸν ἀναλόγως συλλογιζόμενοι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Πρόσωπο δε του Λόγου, το οποίο έλαμψε σαν τον ήλιο, είναι η χαρακτηριστική κρυφιότητα της ουσίας του, την οποία είναι αδύνατον να ατενίσει κανείς με την ερμηνεία των λογισμών, όπως ακριβώς δεν μπορεί να ατενίσει τη λαμπρότητα του ήλιου, ακόμη και αν η οπτική του δύναμη έχει απολύτως καθαρθεί. Αλλά επειδή η Γραφή έκανε λόγο για ιμάτιο, πρέπει, σύμφωνα με τον ειρμό της συνέχειας, να κάνουμε μνεία και για το σώμα. Σώμα λοιπόν του Λόγου είναι η ουσία των αρετών, όπως η αγαθότητα, η πραότητα και τα παρόμοια· ιμάτια δε του Λόγου είναι τα ρήματα της Γραφής και η προβαλλόμενη δημιουργία του κόσμου, η οποία έλαβε την ύπαρξή της από τον Θεό. Αυτά τα βλέπουν λευκά εκείνοι που αφαιρούν από το γράμμα της θείας Γραφής την επικείμενη παχύτητα και με τη θεωρία του Πνεύματος εποπτεύουν το λαμπρό κάλλος των νοημάτων, καθώς και εκείνοι που εποπτεύουν λαμπρά την αισθητή κτίση, αποβάλλοντας την απάτη των αισθήσεων, και από το μέγεθος της καλλονής συλλογίζονται αναλόγως τον Δημιουργό της.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Εἰς τοὺς ψαλμούς
Ὅρα πῶς, οὐχὶ ἁπλῶς τοῖς φυλάσσουσιν αὐτοῦ τὴν διαθήκην, ἀλλὰ καὶ μέχρι τέκνοις καὶ μέχρι τέκνοις τέκνων διατενεῖ ὁ Θεὸς τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Ἐῶ γὰρ λέγειν, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν ἐναντίων, τοὐναντίον ἐνδίκως παρομαρτεῖ. «Κύριος ἐν τῷ οὐρανῷ ἡτοίμασε τὸν θρόνον αὐτοῦ» ἀΐδιον, ἀνερμήνευτον καὶ ἀκατάληπτον, «καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ πάντων δεσπόζει» οὐρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων, ὡς δημιουργὸς πάντων καὶ συνοχεύς. «Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ καὶ πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ, ὡς δυνατοὶ ἐν ἰσχύϊ καὶ ὡς ἀκούοντες τῆς φωνῆς τῶν λόγων αὐτοῦ λειτουργοὶ αὐτοῦ οἱ ποιοῦντες τὸ θέλημα αὐτοῦ» εἴτε ἄγγελοι εἴτε ἄνθρωποι λάχωσι. «Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ» τὰ μὲν λογικά, ἔργῳ καὶ λόγῳ, τὰ δὲ ἄλογα, «ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς καὶ πληθύος». «Ἐν παντὶ τόπῳ τῆς δεσποτείας αὐτοῦ εὐλόγει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον». Ἐπειδὴ «ἡ βασιλεία αὐτοῦ πάντων δεσπόζει» οὐδὲν τὸ κωλῦον ἐν παντὶ τόπῳ εὐλογεῖν αὐτόν, ἤτοι δοξάζειν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Δες πώς ο Θεός εκτείνει το έλεός του, όχι απλώς σε όσους τηρούν τη διαθήκη του, αλλά μέχρι τα παιδιά και τα παιδιά των παιδιών τους. Παραλείπω να αναφέρω ότι και στους αντίθετους, το αντίθετο δικαίως ακολουθεί. «Ο Κύριος ετοίμασε τον θρόνο του στον ουρανό» αιώνιο, ανερμήνευτο και ακατάληπτο, «και η βασιλεία του δεσπόζει στα πάντα», επουράνια και επίγεια και καταχθόνια, ως δημιουργός και συντηρητής των πάντων. «Ευλογείτε τον Κύριο όλοι οι άγγελοί του και όλες οι δυνάμεις του, ως δυνατοί σε ισχύ και ως υπακούοντες στη φωνή των λόγων του, λειτουργοί του που κάνετε το θέλημά του», είτε είναι άγγελοι είτε είναι άνθρωποι. «Ευλογείτε τον Κύριο όλα τα έργα του», τα μεν λογικά όντα με έργο και λόγο, τα δε άλογα «εξαιτίας του μεγέθους, της ομορφιάς και του πλήθους τους». «Σε κάθε τόπο της δεσποτείας του ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριο». Επειδή «η βασιλεία του δεσπόζει στα πάντα», τίποτα δεν εμποδίζει το να τον ευλογούμε σε κάθε τόπο, δηλαδή να τον δοξάζουμε.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Εἰς τοὺς ψαλμούς
Μετὰ τὸ ποιῆσαι αὐτά, διαρκῆ αὐτῶν καὶ τὴν διαμονὴν «εἰς αἰῶνα αἰῶνος» ἐδωρήσατο. Εἶτα καὶ τὴν ἐπίγειον κτίσιν καθόλου συγκαλέσας, «δράκοντας» πρὸ πάντων παρεισάγει πρὸς αἶνον Θεοῦ. Οὐχ ὅτι εὐμοιρεῖ λόγου ἄλογος κτίσις, ἀλλ’ ὅτι «διὰ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ὁ γενεσιουργὸς ὑμνεῖται» παρὰ τῆς λογικῆς κτίσεως, ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αφού τα δημιούργησε αυτά, τους δώρισε διαρκή ύπαρξη και διαμονή «εις αιώνα αιώνος». Έπειτα, συγκαλώντας συνολικά την επίγεια κτίση, εισάγει τους «δράκοντες» πριν από όλα για τον αίνο του Θεού. Όχι επειδή η άλογη κτίση έχει το χάρισμα του λόγου, αλλά διότι «μέσα από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων υμνείται ο δημιουργός» από τη λογική κτίση, τους αγγέλους και τους ανθρώπους.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Δέκα ὁμιλίαι
Ἐκ τούτων οὖν τῶν λίθων καὶ ὁ μέγας Μωσῆς τριῶν ἐμνημόνευσε, χρυσίου, φημί, ἄνθρακος καὶ πρασίνου· «ἐκεῖ», φησίν, «ἔστι τὸ χρυσίον», ἐκεῖ, δηλαδὴ εἰς Ἰνδίαν καὶ Αἰθιοπίαν, ἣν καὶ γῆν Εὐιλάτων ἐκάλεσεν, ἔνθα ὁ Φισὼν ποταμός, ὁ καὶ Γάγγης καλούμενος, ἐκ τοῦ θείου παραδείσου κατέρχεται· «τὸ δὲ χρυσίον», φησί, «τῆς γῆς ἐκείνης καλόν· ἐκεῖ ἐστιν ὁ ἄνθραξ καὶ ὁ λίθος ὁ πράσινος»· πράσινον δὲ τὸν ἀχάτην λίθον ὁ μέγας Μωσῆς ἐπωνόμασε. Καλῶς γὰρ εἶπεν ὁ εἰπὼν ὅτι «ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Από αυτούς, λοιπόν, τους λίθους και ο μέγας Μωυσής μνημόνευσε τρεις: τον χρυσό, εννοώ, τον άνθρακα και τον πράσινο. «Εκεί», λέει, «βρίσκεται ο χρυσός», εκεί δηλαδή στην Ινδία και την Αιθιοπία, την οποία ονόμασε γη του Ευιλάτ, όπου ο ποταμός Φισών, που ονομάζεται και Γάγγης, κατέρχεται από τον θείο παράδεισο. «Και ο χρυσός», λέει, «εκείνης της γης είναι καλός· εκεί βρίσκεται ο άνθρακας και ο πράσινος λίθος». Και πράσινο λίθο ο μέγας Μωυσής ονόμασε τον αχάτη. Διότι ορθά είπε εκείνος που ανέφερε ότι «από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων, αναλογικά, αναγνωρίζεται ο Δημιουργός».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Εἰς τὴν ἑξαήμερον
Ἐξεπλάγημεν θεωρήσαντες τὰ τῶν ὑδάτων πλήθη, ἀλλὰ καὶ αὖθις ὑπερθαυμάσωμεν, ὅτι τοσοῦτόν ἐστι καὶ τὸ πῦρ, κἂν καὶ οὐχ ὁρᾶται καθόλου, ἀλλὰ κέκρυπται ἐν τῇ γῇ, ἐν τοῖς λίθοις, ἐν τοῖς ξύλοις, ἐν τῷ ἡλίῳ καὶ ἐν τῷ αἰθέρι. Ἰσόμετρον δὲ τῶν ὑδάτων καὶ τοῦ πυρὸς ἡ γῆ καὶ ὁ ἀήρ. Καὶ θαυμάσαντες τὰ τῶν κτισμάτων μεγέθη, ἐννοήσωμεν σοφίαν κτίστου καὶ δύναμιν, καθὼς καὶ ἐδιδάχθημεν· «Ἐκ μεγέθους», φησί, «καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται», καὶ ὅτι· «Τὰ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται», ἥ τε ἀΐδιος τοῦ Θεοῦ δύναμις καὶ θεότης.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εκπλαγήκαμε παρατηρώντας τα πλήθη των υδάτων, αλλά ας θαυμάσουμε και πάλι ακόμη περισσότερο το ότι εξίσου άφθονο είναι και το πυρ, έστω κι αν δεν φαίνεται καθόλου, αλλά είναι κρυμμένο μέσα στη γη, στους λίθους, στα ξύλα, στον ήλιο και στον αιθέρα. Ισόμετρα δε προς τα ύδατα και το πυρ είναι η γη και ο αέρας. Και αφού θαυμάσουμε τα μεγέθη των κτισμάτων, ας κατανοήσουμε τη σοφία και τη δύναμη του Κτίστη, όπως ακριβώς έχουμε διδαχθεί: «Από το μέγεθος», λέει, «και την καλλονή των κτισμάτων, κατ' αναλογίαν θεωρείται ο Γενεσιουργός», και ότι: «Τα αόρατα γνωρίσματά του, από τη δημιουργία του κόσμου, γίνονται ορατά καθώς κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων του», δηλαδή η αΐδιος δύναμη και η θεότητα του Θεού.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Πεντήκοντα κεφάλαια
Μέχρι γὰρ τρισχιλίων ὀκτακοσίων πεντήκοντα ὀκτὼ ἐτῶν ἐλάνθανε τοὺς ἀνθρώπους πῶς καὶ πότε καὶ παρὰ τίνος γέγονεν ὅ τε οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ πάντα, ὅσα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήχθησαν. Εἰ δέ που καί τινες Θεοῦ κτίσματα ὑπενόησαν τὰ βλεπόμενα, ἀλλ’ ὀλίγοι πάντως τινὲς καὶ εὐαρίθμητοι, οἷον ὁ Ἀδάμ, ὁ Σήθ, ὁ Ἐνώς, ὁ Ἐνώχ, ὁ Νῶε, πρὸς οὓς καὶ ἐλάλησεν ὁ Θεός. Μετὰ δὲ τὸν κατακλυσμὸν οὐδεὶς πλὴν τοῦ Νῶε τὸν κτίστην ἐγίνωσκεν, οὐδὲ τὰ κτίσματα πῶς καὶ πότε καὶ παρὰ τίνος γεγόνασι· διὸ «καὶ ἐλάτρευσαν», ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος, «τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα», ἄχρις ἂν ὁ θεῖος Ἀβραὰμ τὸν κτίστην τοῦ κόσμου ἐκ τῶν κτισμάτων ἐπέγνωσεν. «Ἐκ γὰρ μεγέθους», φησί, «καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται»· καὶ ἐντεῦθεν «ἐπίστευσεν Ἀβραὰμ τῷ Θεῷ καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην». Ἀριθμοῦνται δὲ ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ μέχρι τοῦ Νῶε ἔτη δισχίλια διακόσια τεσσαράκοντα δύο, καὶ ἀπὸ τοῦ Νῶε μέχρι τοῦ Ἀβραὰμ ͵αροεʹ, καὶ ἀπὸ τοῦ Ἀβραὰμ μέχρι Μωσέως ἔτη υμαʹ, ὁμοῦ δὲ ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωσέως ἔτη ͵γωνηʹ, καθὰ καὶ προείρηται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι επί τρεις χιλιάδες οκτακόσια πενήντα οκτώ έτη οι άνθρωποι αγνοούσαν πώς και πότε και από ποιον δημιουργήθηκε ο ουρανός και η γη και ο άνθρωπος και όλα όσα παρήχθησαν από το μη ον στο είναι. Και αν ίσως κάποιοι υπέθεσαν ότι τα ορατά είναι δημιουργήματα του Θεού, αυτοί ήταν πάντως ελάχιστοι και ευάριθμοι, όπως ο Αδάμ, ο Σηθ, ο Ενώς, ο Ενώχ, ο Νώε, στους οποίους και μίλησε ο Θεός. Μετά τον κατακλυσμό, όμως, κανείς εκτός από τον Νώε δεν γνώριζε τον Κτίστη, ούτε πώς και πότε και από ποιον έγιναν τα κτίσματα. Γι' αυτό «και λάτρευσαν», όπως είπε ο απόστολος, «την κτίση παρά τον Κτίσαντα», μέχρις ότου ο θείος Αβραάμ επέγνωσε τον Κτίστη του κόσμου μέσα από τα κτίσματα. «Διότι από το μέγεθος», λέει, «και την καλλονή των κτισμάτων αναλόγως αναγνωρίζεται ο Δημιουργός»· και εξαιτίας αυτού «πίστεψε ο Αβραάμ στον Θεό και του λογίστηκε ως δικαιοσύνη». Αριθμούνται δε από τον Αδάμ μέχρι τον Νώε δύο χιλιάδες διακόσια σαράντα δύο έτη, και από τον Νώε μέχρι τον Αβραάμ χίλια εκατόν εβδομήντα πέντε, και από τον Αβραάμ μέχρι τον Μωυσή τετρακόσια σαράντα ένα έτη, συνολικά δε από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή τρεις χιλιάδες οκτακόσια πενήντα οκτώ έτη, όπως ακριβώς έχει προειπωθεί.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικηφόρος Α΄ Κωνσταντινουπόλεως Ἔλεγχος καὶ ἀνατροπὴ τῆς συνοδικῆς ὁρισμοῦ τοῦ ἔτους 815
ἐκεῖνον μὲν ἀμύνασθαι οὐχ’ οἷοί τε γενόμενοι, ἐπὶ τοὺς ἐκείνου δὲ ἀνδριάντας τὴν μῆνιν καὶ τὰς ὀργὰς ἐξέχεαν· καὶ δὴ ἂν τὴν ὕβριν οὐ φέρων, ἐκ βάθρων τὴν πόλιν αὐτοῖς οἰκήτορσιν ἀνάστατον πεποιήκει (ἤδη γὰρ καὶ πῦρ ἀνάπτειν ἠπείλει), εἰ μὴ ὁ ἐν τῷ τότε τῆς κατὰ τὴν πόλιν ἱερωσύνης ἐπιτροπεύων διαπρεσβευόμενος πλείσταις λιταῖς καὶ ἱκεσίαις τὴν βασιλέως ὀργὴν ἔστησεν καὶ τὸν θυμὸν καταμαλάξαι ἴσχυσεν καὶ τὴν ὅσον οὔπω τὰ πάνδεινα πείσεσθαι μέλλουσαν περιεσώσατο πόλιν. τοιαῦτα καὶ κατὰ τὴν Ἀλεξάνδρου μεγαλόπολιν, ἤδη δὲ καὶ ἐν ἑτέραις πόλεσιν διαπραχθέντα ᾄδεται. ἀλλ’ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανακτέον ἡμῖν τὸν λόγον. τί γὰρ ἡμῖν ἐπηρεάζειν ἰσχύσειαν ἐκ τοῦ λέγεσθαι τὸν ζωγράφον μᾶλλον ἢ τὴν ἀκριβῶς ἐπησκημένην εἰκόνα θαυμάζεσθαι; εἶτα πόθεν ἡ τοῦ γραφέως εὐφυΐα καταδειχθήσεται καὶ πόθεν τὸ θαυμάζεσθαι ἕξει, εἰ μὴ πρότερον τὸ ἀποτελεσθὲν ἔργον παρ’ αὐτοῦ θαυμασθήσεται; καὶ γὰρ τὸ κάλλιστα ἠσκημένον εἶδος πρότερον ἐφ’ ἑαυτοῦ τὸν θεατὴν ἑλκύσαν, τηνικαῦτα πρὸς τὸν εἰργασμένον παραπέμπει διὰ τῆς τέχνης, εἰ μὴ καὶ τὸν γεγραφότα, ὡς οὐκ εὖ εἰρηκότα, ὅτι ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται, καταιτιάσοιντο. μάτην οὖν ἀνοηταίνοντες καὶ εἰκῇ φλυαροῦντες οἱ ἐντεῦθεν τῇ ἰδίᾳ ὑπολήψει παρίστασθαι δοκοῦντες ἁλώσονται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επειδή δεν ήταν σε θέση να εκδικηθούν τον ίδιο, ξέσπασαν την οργή και τον θυμό τους στους ανδριάντες του. Και εκείνος, μη υποφέροντας την ύβρη, θα είχε καταστρέψει συθέμελα την πόλη μαζί με τους κατοίκους της (αφού ήδη απειλούσε να βάλει φωτιά), εάν ο τότε επιτετραμμένος της ιεροσύνης της πόλης δεν είχε μεσολαβήσει ως πρεσβευτής με πάρα πολλές παρακλήσεις και ικεσίες, σταματώντας την οργή του βασιλιά και καταφέρνοντας να μαλακώσει τον θυμό του, σώζοντας έτσι την πόλη που κόντευε από στιγμή σε στιγμή να υποστεί τα πάνδεινα. Τέτοια γεγονότα εξιστορούνται ότι έχουν διαπραχθεί και στη μεγαλούπολη της Αλεξάνδρειας, αλλά και σε άλλες πόλεις. Ας επαναφέρουμε όμως τον λόγο μας στο προκείμενο. Διότι τι θα μπορούσαν να μας βλάψουν, με το να λέγεται ότι θαυμάζεται περισσότερο ο ζωγράφος παρά η με ακρίβεια φιλοτεχνημένη εικόνα; Έπειτα, από πού θα καταδειχθεί η ευφυΐα του ζωγράφου και από πού θα αντλήσει τον θαυμασμό, εάν δεν θαυμαστεί πρώτα από αυτόν το έργο που ολοκλήρωσε; Διότι το άριστα φιλοτεχνημένο είδος, αφού πρώτα ελκύσει τον θεατή σε αυτό, έπειτα τον παραπέμπει σε εκείνον που το κατασκεύασε μέσω της τέχνης, εκτός και αν κατηγορήσουν και τον συγγραφέα ότι δεν μίλησε σωστά, επειδή «από το μέγεθος και την καλλονή των κτισμάτων αναλόγως θεωρείται ο δημιουργός τους». Μάταια λοιπόν, ανοηταίνοντας και φλυαρώντας ανώφελα, θα πιαστούν (στην παγίδα τους) εκείνοι που νομίζουν ότι με αυτά υποστηρίζουν τη δική τους άποψη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Ἐπιστολαί
Ἔπειτα ἡ κτίσις ἅπασα, τὴν μεγαλουργίαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δόξαν αὐτοῦ ἡμῖν τοῖς ἀνθρώποις διηγουμένη, ὡς ἐκ τῆς καλλονῆς αὐτῆς ἀνάγεσθαι ἡμᾶς πρὸς τὸν γενεσιουργόν, ὡς καὶ τῷ Σολομῶντι δοκεῖ. Πρὸς τούτοις ἡ θεία τε Γραφή, αὐτὸς ὅλος ὁ ἄνθρωπος καὶ ὁ κατὰ Θεὸν φιλόσοφος βίος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έπειτα, ολόκληρη η κτίση, η οποία διηγείται σε εμάς τους ανθρώπους τη μεγαλουργία του Θεού και τη δόξα Του, ώστε από την ομορφιά της να ανυψωνόμαστε προς τον Δημιουργό, όπως ακριβώς φρονεί και ο Σολομών. Εκτός από αυτά, υπάρχει η Θεία Γραφή, ο ίδιος ολόκληρος ο άνθρωπος και ο κατά Θεόν φιλόσοφος βίος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Λόγοι
Ἐπειδὴ γὰρ φθόνῳ διαβόλου καὶ γυναικὸς ἐπηρείᾳ τοῦ ἀφθάρτου ἐκείνου ἐνδιαιτήματος ἐκπεπτώκαμεν καὶ τοῦ παραδείσου τῆς τρυφῆς διὰ τὴν τῶν προγόνων παράβασιν ἐξωρίσθημεν καὶ εἰς ταύτην ἀπερρίφημεν τὴν γῆν ἐργάζεσθαι αὐτὴν καὶ τὸν ἄρτον ἡμῶν ἐν ἱδρῶτι καὶ μόχθῳ ἐσθίειν ἐξ αὐτῆς κατεκρίθημεν, ἀκάνθας καὶ τριβόλους ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἡμῖν ἀνατέλλουσαν ἢ τὰ σπέρματα, φέρε καὶ ὡς εἰς δεύτερον ἄλλον παράδεισον εἰσελθόντες, τοῦτον δὴ τὸν ὁρώμενον κόσμον, τὰ τῆς κτίσεως αὐτοῦ ὡς ἐνὸν θεωρήσωμεν, ἵνα ἀπὸ τῆς καλλονῆς κἂν τῶν ὄντων ἐπὶ τὸν γενεσιουργόν, κατὰ τὴν θείαν Γραφήν, ἀναγομένων ἡμῶν, ἡ γνῶσις ἡμῖν τῶν θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἐγγένηται, φωτιζομένοις ὑπὸ τοῦ Πνεύματος. Οὕτω γὰρ ἐν λόγῳ καὶ σοφίᾳ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος οὐ μόνον εἰς τὸν νοητὸν παράδεισον εἰσέλθωμεν καὶ τὰς φύσεις τῶν ἐν αὐτῷ καὶ τὰς κινήσεις καὶ τοὺς λόγους ἀκριβῶς ἐξετάσομεν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀνθέων τούτου κατατρυφήσομεν καὶ τὴν τῶν ἀθανάτων γεωργίαν εὐσεβῶς γεωργήσομεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επειδή, λοιπόν, από φθόνο του διαβόλου και με την επιρροή της γυναίκας ξεπέσαμε από εκείνο το άφθαρτο ενδιαίτημα και εξοριστήκαμε από τον παράδεισο της τρυφής εξαιτίας της παράβασης των προγόνων μας, και ριχτήκαμε σε αυτή τη γη για να την καλλιεργούμε και καταδικαστήκαμε να τρώμε τον άρτο μας από αυτή με ιδρώτα και μόχθο, ενώ αυτή μας αναβλαστάνει ως επί το πλείστον αγκάθια και τριβόλια παρά σπόρους, ελάτε, αφού εισέλθουμε σαν σε έναν δεύτερο, άλλο παράδεισο, δηλαδή σε αυτόν τον ορατό κόσμο, να θεωρήσουμε τα έργα της κτίσης του όσο είναι δυνατόν, ώστε, αναγόμενοι από την ομορφιά των όντων προς τον δημιουργό, σύμφωνα με τη θεία Γραφή, να γεννηθεί μέσα μας η γνώση των θείων και των ανθρώπινων πραγμάτων, καθώς θα φωτιζόμαστε από το Πνεύμα. Διότι έτσι, με τον λόγο και τη σοφία της χάριτος του Θεού, όχι μόνο θα εισέλθουμε στον νοητό παράδεισο και θα εξετάσουμε με ακρίβεια τις φύσεις των όσων βρίσκονται σε αυτόν, τις κινήσεις και τους λόγους τους, αλλά και θα απολαύσουμε τα άνθη του και θα καλλιεργήσουμε με ευσέβεια τη γεωργία των αθανάτων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Λόγοι
Μετὰ γὰρ τὸ κτισθῆναι πᾶσαν τῶν ἐκ μὴ ὄντων τὴν κτίσιν ἐποίησεν ὁ Θεὸς κατὰ ἀνατολὰς τὸν παράδεισον. Εἰδὼς γάρ, οἷα δὴ προγνώστης, τὴν ἐκείνου παράβασιν καὶ ὅτι κλεισθήσεται αὐτῷ ἐκεῖθεν ἐξορισθέντι ὁ θεῖος παράδεισος, προητοιμάσατο, οἷον καὶ ἡμῖν εἰς πανδαισίαν ἀδάπανον τοῖς γεννηθῆναι μέλλουσιν ἐξ αὐτοῦ, τὸν ὁρώμενον τοῦτον κόσμον ὡς δεύτερον ἄλλον παράδεισον, ἐκείνου μὲν οὐ μείζω τῷ μεγαλείῳ τῆς χάριτος, θεωρίας ὅμως δὲ πάσης, ναὶ δὴ καὶ τρυφῆς ἔμπλεων, ὡς ἂν διπλῶν ὄντων ἡμῶν διπλῆ καὶ ἡ πανδαισία ἡμῖν ἐξ αὐτοῦ γίνηται, αἰσθητῶς τε ἅμα καὶ νοητῶς· αἰσθητῶς μέν, ἀπὸ τῶν σπερμάτων καὶ καρπῶν αὐτοῦ καὶ τετραπόδων καὶ πετεινῶν, νοητῶς δέ, ἀπὸ τῶν ὁρωμένων πάντων αὐτοῦ ποιημάτων, κατὰ τὸν σοφὸν Σολομῶντα· «Ἐκ γὰρ τῆς καλλονῆς, φησί, τῶν κτισμάτων ἀναλόγως πρὸς τὸν γενεσιουργὸν ἀναγόμεθα».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, αφού δημιουργήθηκε όλη η κτίση εκ του μηδενός, ο Θεός εποίησε τον παράδεισο προς ανατολάς. Επειδή γνώριζε, ως προγνώστης, την παράβαση του ανθρώπου και ότι ο θείος παράδεισος θα του κλειστεί μόλις εξοριστεί από εκεί, προετοίμασε, ως μια άκοπη πανδαισία για εμάς που επρόκειτο να γεννηθούμε από αυτόν, αυτόν τον ορατό κόσμο σαν έναν δεύτερο, άλλον παράδεισο, ο οποίος δεν υπερέχει μεν εκείνου ως προς το μεγαλείο της χάριτος, είναι όμως γεμάτος από κάθε θεωρία και βεβαίως απόλαυση. Έτσι, εφόσον εμείς έχουμε διπλή φύση, διπλή να είναι και η πανδαισία που μας προσφέρεται από αυτόν, αισθητή και νοητή ταυτόχρονα· αισθητή μεν από τους σπόρους, τους καρπούς, τα τετράποδα και τα πτηνά του, νοητή δε από όλα τα ορατά δημιουργήματά του, σύμφωνα με τον σοφό Σολομώντα που λέει: «Διότι από την καλλονή των κτισμάτων αναγόμαστε αναλογικά προς τον Γενεσιουργό».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Κεφάλαια πρακτικά ἑκατόν
ϟʹ. Ὁ τῆς ἀπαθείας πλησιάσας τοῖς ὅροις, ὀρθὰς μὲν περὶ Θεὸν καὶ τὰς φύσεις τῶν ὄντων ποιούμενος τὰς ὁράσεις, ἐκ τῆς καλλονῆς τῶν κτισμάτων ἀναλόγως τῆς αὐτοῦ καθαρότητος πρὸς τὸν Ποιητὴν ἀνατρέχων, δέχεται τὰς φωτοχυσίας τοῦ Πνεύματος· ἀγαθὰς δὲ τὰς ὑπολήψεις ἔχων πρὸς πάντας, ἀεὶ λογίζεται περὶ πάντων καλά· ἁγίους τε πάντας ὁρᾷ καὶ ἁγνούς, καὶ περὶ θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων τὴν κρίσιν ὀρθὴν ἐπιφέρεται· καὶ ἐρῷ μὲν οὐδενὸς τῶν περὶ τὴν ὕλην τοῦ κόσμου, καὶ τοῖς ἀνθρώποις σπουδαζομένων· ἐκδὺς δὲ τῷ νῷ τῆς παγκοσμίου αἰσθήσεως, πρὸς οὐρανοὺς καὶ Θεὸν ἀνατρέχει καθαρὸς πάσης ἰλύος, καὶ πάσης δουλείας ἐλεύθερος, καὶ ὅλος γίνεται τῶν νοητῶν τοῦ Θεοῦ ἀγαθῶν ἐν μόνῳ τῷ πνεύματι, καὶ τὸ θεῖον κάλλος ὁρᾷ, καὶ θεοπρεπῶς ἐμφιλοχωρεῖ τοῖς θείοις τόποις, τῆς μακαρίας Θεοῦ δόξης, ἐν ἀῤῥήτῳ σιγῇ καὶ χαρᾷ, καὶ τὰς αἰσθήσεις πάσας ἀλλοιωθείς, ὡς ἄγγελος ἐν ὑλικῷ σώματι, ἄϋλος τοῖς ἀνθρώποις συναναστρέφεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
90. Εκείνος που έχει πλησιάσει τα όρια της απάθειας, έχοντας ορθές θεωρίες για τον Θεό και τις φύσεις των όντων, αναγόμενος από την ομορφιά των κτισμάτων προς τον Ποιητή ανάλογα με τη δική του καθαρότητα, δέχεται τις φωτοχυσίες του Πνεύματος. Έχοντας δε αγαθή γνώμη για τους πάντες, πάντοτε σκέπτεται καλά για όλους. Βλέπει όλους άγιους και αγνούς, και εκφέρει ορθή κρίση για τα θεία και τα ανθρώπινα πράγματα. Δεν επιθυμεί τίποτα από όσα σχετίζονται με την ύλη του κόσμου και όσα επιδιώκουν οι άνθρωποι. Απεκδυόμενος με τον νου την κοσμική αίσθηση, ανατρέχει προς τους ουρανούς και τον Θεό, καθαρός από κάθε ρύπο και ελεύθερος από κάθε δουλεία. Αφιερώνεται ολόκληρος στα νοητά αγαθά του Θεού μόνο μέσω του πνεύματος, βλέπει το θείο κάλλος και διατρίβει θεοπρεπώς στους θείους τόπους της μακάριας δόξας του Θεού, με άρρητη σιγή και χαρά. Και έχοντας αλλοιωθεί σε όλες του τις αισθήσεις, ως άγγελος σε υλικό σώμα, συναναστρέφεται με τους ανθρώπους ως άυλος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Φώτιος Ἐπιστολαὶ καὶ Ἀμφιλόχια
Πῶς οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ; Οἱ δὲ οὐρανοὶ καίτοι μὴ ἔχοντες στόμα διηγοῦνται δόξαν θεοῦ, διότι ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται καὶ τὸ περὶ αὐτὰ θαῦμα τοῖς γε σωφρονοῦσιν εἰς τὸν δημιουργὸν ἀναφέρεται καὶ διαβαίνει· ὥστε οἱ οὐρανοὶ οὐχὶ ῥήμασι, πράγμασι δὲ τήν τε δύναμιν ἀνακηρύττουσι τοῦ δημιουργοῦ καὶ πρὸς δοξολογίαν παρακαλοῦσι τοὺς ὀρθῶς αὐτοῖς ἐνορῶντας.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Πώς οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού; Οι ουρανοί, αν και δεν έχουν στόμα, διηγούνται τη δόξα του Θεού, διότι από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων κατανοείται ο δημιουργός και ο θαυμασμός για αυτά, για όσους τουλάχιστον σκέπτονται συνετά, ανάγεται και μεταβαίνει στον Δημιουργό. Έτσι, οι ουρανοί όχι με λόγια, αλλά με τα ίδια τα έργα ανακηρύσσουν τη δύναμη του Δημιουργού και προτρέπουν σε δοξολογία εκείνους που τους ατενίζουν ορθά.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες